چرا حذف یارانه بگیران پردرامد عملیاتی نشد ؟

۱۴۰۰/۰۹/۰۵ ۰۰:۳۳:۵۶


موضوع مدیریت منابع کشور به ویژه توزیع عادلانه یارانه‌ها ، این روز‌ها نقل هر محفلی است , از درخواست‌های مردمی گرفته تا بررسی‌های فنی و تخصصی نهاد‌های اقتصادی برای بهبود شرایط حال حاضر است , قبل از هر موضوعی باید به اجماع رسید که یارانه‌ها متعلق به همه جامعه نیست و تنها در راستای حمایت از افراد دارای شرایط سخت زندگی و درامدی برای از بین بردن خط فقر و همچنین تعادل در طبقات اجتماعی است و طبق گفته بسیاری از صاحب نظران اقتصادی ، باید به صورت موقت و پلکانی تنظیم و پرداخت شود .

قانون هدفمندسازی یارانه‌ها ، قانونی که از سال 1389 با حمایت اقشار ضعیف جامعه تصویب شد و تا به امروز هر سال بیش از 42 هزار میلیارد تومان از بودجه کشور را به صورت نقد به جیب مشمولان که بالغ بر 77 میلیون نفر می‌شوند را واریز کرده است , این یارانه در اذرماه سال 1389 پس از احتساب یارانه نان به هر نفر مبلغ 45,500 تومان تعلق گرفت ، اما نکته اینجاست که این یارانه با دلار 1.

100 تومانی سال 1389، 41 دلار و 36 سنت بوده و حالا با دلار نوسانی 28,100 تومانی 1 دلار و 61 سنت است و هیچ تغییری در هزینه پرداختی یارانه‌ها با وجود تورم ، شکل نگرفته است , گشت و گذار میان مردم شهر و پرس و جو از ان‌ها درباره دریافت یا عدم دریافت یارانه نقدی نشان داد که ان‌ها معتقدند باید زیربنایی روی پرداخت یارانه کار کرد .

عده ای از ان‌ها که از دریافت یارانه انصراف داده بودند ، معتقد بودند که تنها به این دلیل که یارانه به نیازمندان برسد از دریافت ان امتناع کرده‌اند و عده ای دیگر این رقم را بی فایده دانستند , در یکی از ماده‌های تبصره 14 بودجه سال‌های 93 تا 99، قانون حذف یارانه پر درامد‌ها ذکر شده است ، قانونی که به حذف سه دهک بالای درامد یعنی افراد پر درامد‌های جامعه اشاره می‌کند , در این ماده تکلیف وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی این بود که با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و وزارت کشور طی دستورالعملی ظرف یک ماه تهیه کرده و نسبت به شناسایی و حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درامدی خانوار‌ها اقدام کند .

سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها هم باید ، پس از اعلام وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی نسبت به حذف یارانه خانوار‌های پر درامد اقدام می‌کرد , نوبخت : حذف یارانه بگیران پر درامد هزینه بردار است ! این قانون سال 1393 در بودجه تصویب شد ، اما اجرایی نشد و نهایتا در بودجه 1400 حذف شد , موضوع مهمی که در برنامه ششم توسعه ماده 79 به ان تاکید شده بود .

سال 1398 نوبخت رییس سابق سازمان برنامه و بودجه کشور در نشست خبری بودجه گفت : 24 میلیون نفر از افراد پر درامد شناسایی و طبق قانون باید از لیست یارانه بگیران حذف شوند ، اما تجربه حذف چند صدهزار نفری پردرامد‌ها از سیستم یارانه بگیران به ما نشان داد که حذف پردرامد‌ها از پرداخت یارانه به ان‌ها پرهزینه تر است ! شافعی رییس اتاق بازرگانی ایران گفت : یارانه نقدی باید به افراد ضعیف جامعه قرار پرداخت شود و نباید افراد پر درامد از ان استفاده کنند ، چرا که با حذف پر درامد‌ها می‌توان کار‌های دیگری در کشور اجرایی کرد , حالا چند ماهی از روی کار امدن دولت جدید می‌گذرد ، رییسی ، رییس جمهور کشور در مصاحبه ای اعلام کرد که یارانه باید به صورت عادلانه پرداخت شود ، اما چگونگی روند این تصمیم همچنان واضح نیست , اگر سه دهک پر درامد جامعه طبق برنامه ششم توسعه حذف شوند ، حدود 13 هزار میلیارد تومان صرفه جویی خواهد شد .

با این عدد به طور مثال می‌توان به حقوق هر یک میلیون معلم حدود یک میلیون تومان اضافه کرد , حجت عبدالملکی وزیر تعاون ، کار و رفاه اجتماعی به عنوان متولی شناسایی افراد پر درامد از لیست یارانه بگیران ، می‌گوید : مشکل اصلی ما ناقص یودن سامانه اماری است ، به همین دلیل است که ما نمی‌توانیم تشخیص بدهیم که چه کسانی باید یارانه کمتری و چه کسانی یارانه بیشتری بگیرند , او همچنین تاکید کرد : اگر این زیر ساخت‌ها به روز‌رسانی شود می‌تواند کمک اساسی در اجرای این قانون باشد .

عبدالملکی همچنین برای تغییر روند قانون هدفمندسازی یارنه‌ها گفت : این یک مسئله کلان در سطح ملی و حاکمیتی است و من نمی‌توانم در وزارت کار ، بدون تصمیم دولت و حکومت تصمیمی در این رابطه اتخاذ کنم , وزیر کار تصریح کرد : تا زمانی که بانک اطلاعاتی اقتصادی تکمیل نشود نمی‌توانیم فرایند حذف و اضافه را انجام دهیم , دولت قبل ، فرایند راه اندازی سامانه‌ها شروع شد ، اما کامل نیست .

به طوری که اطلاعات برخی خانواده‌ها به سال 98 برمی‌گردد و تا تکمیل این سامانه‌ها نمی‌توانیم حذف و اضافه ای در باب یارانه‌ها انجام بدهیم , در خصوص افزایش یارانه نقدی هم باید گفت که تصمیم‌گیری در نظام یارانه‌ها با دولت است ، البته از گذشته نیز در این خصوص صحبت هایی شده ، اما هنوز به نتیجه نرسیده است , 13 هزار میلیارد تومان هدر رفت بیت المال به نام یارانه صالحی دبیر فدراسیون صادرات انرژی ایران در خصوص حرف‌های وزیر تعاون ، کار و رفاه اجتماعی گفت : دولت همچنان برنامه ای برای حذف یارانه پر درامد‌ها ندارد و باید هر چه سریع تر برنامه خود را اعلام کند تا از بودجه 13 هزار میلیاد تومانی که در کشور هدر می‌رود جلوگیری کند ، افراد پر درامد نیازی به 45.

500 تومان یارانه ندارند و نباید از این حمایت دولت برخورد دار شوند , طبق این گزارش ، اگر یارانه پر درامد‌ها حذف شود می‌توان به 130 هزار نفر وام 100 میلیون تومانی ازدواج پرداخت کرد و یا 1 میلیون و 300 هزار تومان به حقوق معلمان اضافه کرد , حتی می‌توان یارانه اقشار ضعیف جامعه را اضافه کرد تا توازن بیشتری در کشور برقرار شود .

علاوه بر این ، طرح هدفمند‌سازی یارانه‌ها ناقص اجرا شده است یعنی تنها تمرکز دولت بر پرداخت یارانه نقدی بوده و از سهم صنعت و تولید از درامد‌های طرح هدفمندی چشم پوشی کرده که این موضوع به اقتصاد کشور نیز ضربه زده است , هدر رفت سالانه این میزان از منابع به علاوه یارانه‌های پنهانی که مشوق استفاده بی نهایت از انرژی است ، منجر شده تا دولت‌ها همواره با کمبود بودجه در سایر ردیف‌ها مواجه شوند ,.