دکتر همایون همتی | تکیه پست مدرنیسم بر بی اعتباری عقلانیت ابزاری

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۶:۲۸:۱۴


به گزارش خبرنگار ردنا ( ادیان نیوز )، همایون همتی در نشست مکاتب الهیاتی در روزگار ما که از طریق فضای مجازی پخش شد ، با طرح این سوال که زبان دینی از چه سنخی است ، اظهار کرد : زبان دین به زبان تربیتی ، اخلاقی و عرفانی نزدیک تر است و برخی بخش‌ها فقهی ، انشایی ، تکلیفی و توصیه ای بوده و برخی بخش‌ها مجادله‌ای یا توصیفی یا عرفانی محسوب می‌شود , زبان قران از یک نوع نیست بلکه مختلط است , وی خاطرنشان کرد : مخاطبان قران درجات فهم متفاوت دارند و نیازهای انها متفاوت است بنابراین متناسب با انها تعبیرهای مختلف امده است .

برخی ایات اوج دارد و برخی ایات ساده فهم تر هستند بنابراین از تمثیل استفاده شده است , استاد ادیان و عرفان با بیان اینکه زبان قران ترکیبی ، تالیفی و متنوع است ، عنوان کرد : زبان قران انسجام دارد و هدف دعوت به خداشناسی و ایمان را دنبال می‌کند و اینکه قران فلسفه نیست ولی مضامین فلسفی دارد بنابراین قران را نمی‌توان به یک علم خاص منحصر کرد , وی هدف قران را تقویت ایمان ، تربیت انسان‌ها و اماده‌سازی انها برای عبودیت ذکر کرد و بیان داشت : قران در هر بخش لازم بوده به اندازه ضرورت برای تربیت و رشد انسان‌ها از این مضامین استفاده کرده است و کسی که بگوید مضامین فلسفی در هیچ ایه قران وجود ندارد ؛ سخن نادرستی است .

همتی افزود : در برخی بخش‌ها زبان قران زبان فلسفه است و جز با مفاهیم و قواعد فلسفی نمی‌توان ایه‌ها را توضیح داد و قران به یک زبان و در یک سطح سخن نگفته است زیرا برای مخاطبان عام است و تنها برای اندیشمندان و دانشمندان نیست , وی خاطرنشان کرد : خداوند به زبان‌های مختلف با تعبیرات و سطوح مختلف معرفتی پیام هدایت را به بشر ابلاغ کرده و به دلیل انکه کتاب و پیامبری پس از ان نخواهد امد ؛ این پیام دارای جامعیت است , استاد ادیان و عرفان عنوان کرد : پایان فلسفه ، تمدن ، الهیات و ایدئولوژی در عصر پست مدرن شروع شد .

الهیات مدرن با رفرماسیون شروع می‌شود و الهیات پست مدرن پس از جنگ جهانی دوم شروع می‌شود , وی یاداور شد : بسیاری متفکران بدبینانه دچار این خطا شدند که پست مدرنیسم همه چیز را نفی کرده در حالی که چنین نیست و همه چیز به پایان نرسیده است , امروز در عصر پست مدرن متفکرانی ظهور کردند که می‌گویند باید پایانی بر این پایان‌ها گذاشت .

همتی افزود : پست مدرن‌ها اخلاق و معنویت را نفی کردند و سخنانشان حاکی از ذهنیت و ضمیر انها است و در پست مدرنیسم معجونی پدید می‌اید , می‌توان بیان کرد مدرنیته بر عقل گرایی تکیه می‌کند و پست مدرنیسم عقل محوری ، عقل باوری را تخریب کرده و پیوسته بر نسبی گرایی ، بی اعتباری عقل و عقلانیت ابزاری تکیه می‌کند , بیشتر بخوانید ریچارد داوکینز و پندار خدا رویکرد تلمودی به دنبال سازگاری اخلاق با شرایط روز جامعه … وی تصریح کرد : مدرنیسیم جایی برای پیشرفت و اخلاق قراردادی بود ولی در پست مدرنیسم این موارد بی معنا می‌شود بنابراین کسی که به فلسفه و تفکر پست مدرن دل ببندد خطرناک است .

باید توجه کرد که الهیات پست مدرن در زمانه ای پر لغزشگاه ، پرخطر ، نسبی گرایی و افق ظلمت الود پدید امده است , استاد ادیان و عرفان با بیان اینکه الهیات مدرن با رفرماسیون شروع شد و عمده کارش بررسی نقش خدا در جهان بود ، اظهار کرد : این الهیات قائل بود که خدا وجود دارد ولی در دوره پست مدرن نمی‌توان در مورد خدا سخن گفت و دین در بحران است و با توجه به پرسش‌ها و تحولات جدید منشا و خاستگاه دین زیر سوال رفت و اعتبار حقایق دینی مورد تردید و پرسش واقع شد , وی با اشاره به شرایط بشر در پست مدرنیسم گفت : حمله به الهیات و تخریب یقین از جمله شرایط در این عصر است و در پست مدرنیسم هیچ اصلی وجود ندارد که شامل اصول اخلاقی ، معرفت شناسانه و فلسفی شود .

همتی یاداور شد : پست مدرنیسم شرایطی است که همه چیز در سیالیت و بی ثباتی قرار می‌گیرد و سیالیت باورها و ارزش‌ها است و بشر بی پناه و خودوانهاده و رها شده است و خودکشی ، بیماری‌های اعصاب و روان و گسیختگی خانوادگی بالا است و مدلی برای اندیشیدن ، تفکر ، اخلاق و رفتار وجود ندارد , بشر خود باید برای خود تصمیم بگیرد و هدف قرار دهد و خود را مشغول و سرگرم کند تا به مسائل جدی نیندیشد و معرفت عینی و واقع گرایی وجود ندارد , وی عنوان کرد : زبان ساخته شکل زندگی است و زبان اندیشه را شکل می‌دهد و کسی که در شکل زندگی حضور ندارد نمی‌تواند فکر دیگری را بفهمد و با او مشارکت کند بنابراین نمی‌توان تبلیغ انجام داد و سخن فرهنگی بیان کرد .

استاد ادیان و عرفان تصریح کرد : در معرفت بشری جایی برای یقین باز نیست حدی برای تفسیر یک ایده و سخن و ایدئولوژی و فلسفه دین نیست و تحول دائم وجود دارد , وی با اشاره به تفسیرهای پست مدرنیسم گفت : برخی معنای ارزشی به ان دادند و مصاحبه‌های در زمینه فرانوگرایی داشتند و متوجه نبودند که این فرانوگرایی چه تهدیداتی دارد , فرانوگرایی به معنای بازگشت به معنویت است .

همتی افزود : برخی بیان کردند پست مدرنیسم زمانی است و جریان فکری که از نظر زمانی پس از ظهور مدرنیته پدید امد ولی معنایی بیان نمی‌کند و برخی می‌گویند پست مدرنیسم تخریب ، نقی و نقد مدرنیته است و در پست مدرنیسم شکاکیت مطلق وجود دارد و پست مدرنیسم جزء نگر است و اندیشه‌های ان تکه تکه است , وی یاداور شد : تفکر پست مدرن کثرت گرایی در فرهنگ ، حقوق ، ارزش‌ها و فلسفه است و تعدد حقیقت و حقانیت است و هیچ حقیقت ثابت و مطلق وجود ندارد و اخلاق و معرفت نسبی و فردگرا است ,.