ثروت ملی می‌سوزد !

۱۴۰۰/۰۶/۲۲ ۲۳:۲۳:۲۴


اینه جم : سجاد بهزادی وزیر نفت دولت رییسی می‌گوید : " تحریم‌های ظالمانه امریکا سبب شد ایران از اوریل 2018 تا 2021 از تولید یک میلیارد و 800 میلیون بشکه نفت و بیش از 100 میلیارد دلار درامد نفتی محروم شود ," سخن نخست : حسرت از دست دادن ثروت ملی تنها در حوزه نفت نیست , در بیشتر بخش‌های اقتصادی و غیر اقتصادی کشور ، وقتی مقایسه تطبیقی صورت می‌گیرد جز خسارت وحسرت و اه نیست .

اما وضعیت خسارت باری که در نفت وگاز به کشور وارد شده است در حقیقت " مشتی است نمونه خروار ," وزیر نفت در اولین سفر خود ، به پارس جنوبی رفت , قلب تپنده اقتصاد ایران .

در پارس جنوبی هم خسارت‌ها یکی دو تا نیست , تنها در یک مورد ، قطر گاز هلیوم مشترک با ایران را در پارس جنوبی به تنهای استخراج می‌کند وایران هنوز نتوانسته است در این بخش سرمایه‌گذاری کند , در واقع قطر «35 درصد » گاز هلیوم جهان را از مخزن مشترک پارس جنوبی تولید می‌کند و ایران صفر درصد .

گاز هلیوم یک سرمایه ملی است و پیش بینی می‌شود ذخایر مشترک هلیوم ایران با قطر حدود 25 تا 40 درصد ذخایر هلیوم دنیا باشد , اما با وجود اینکه حدود 120 سال از شروع استفاده از هلیوم در جهان می‌گذرد ، هنوز امکان استحصال ان در ایران وجود ندارد , مخزن مشترک هم مانند سایر مخازن نیست که اگر در ان سرمایه‌گذاری صورت نگیرد ، ثروت ان برای ایندگان پلمب شده باقی بماند .

رقابت در مخزن مشترک ان گونه است که شما برداشت نکردی دیگران برداشت می‌کنند , نفت شریان اصلی اقتصاد بحران زده ایران است که حالا خود به بحران خورده است , دیگر نه تنها نفت در حالت طبیعی برای ما ارزاوری ندارد بلکه ان طوری که معاون برنامه ریزی وزیر سابق نفت گفته بود " بیش از 100 هزار چاه نفت کم بازده یا بی بازده در کشور وجود دارد .

" وزیر نفت دولت ابراهیم رییسی نیز می‌گوید " برای حفظ وضع موجود و حفظ و نگهداشت تولید نفت ، کارشناسان حداقل 15 میلیارد دلار بودجه پیش بینی کرده‌اند ," او در اولین سفر خود به پارس جنوبی رفت تا میزان تولید ثروت ملی در جنوب کشور را برای زمستان ارزیابی کند , وزیر در نهایت گفت " دغدغه سوخت زمستان دارد .

" کشور ما با 7 پالایشگاه گازی مهم و تولید نزدیک به هزار میلیارد متر مکعب گاز در روز ، همچنان دغدغه تامین سوخت زمستان دارد وگفته می‌شود در زمستان سال جاری با کمبود 200 میلیون متر مکعب کمبود گاز روبرو خواهیم بود , ما تقریبا تمام ثروت ملی در بخش تولید گاز را یکجا در زمستان مصرف می‌کنیم , ما شاهد افزایش 8 درصدی مصرف گاز طبیعی کشور در سال 99 در مقایسه با سال 98 بودیم و 233 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در کشور مصرف شد .

این رقم تقریبا به قدر مصرف گاز کل اتحادیه اروپاست , همین پارس جنوبی که برای رهایی از سرمای زمستان ، تنها امید نجات کشور است برای نگهداشت تولید ان و دیگر میدان‌های گازی به حدود 50 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد اما سرمایه گذار نیست , رویای ان روزهایی که توتال در پارس جنوبی سرمایه‌گذاری می‌کرد تمام شد و حالا عراق در همسایگی ما قرارداد 27 میلیارد دلاری برای توسعه بخش انرژی خود با توتال امضا کرده است .

عراق اگر تا دیروز درگیر جنگ با داعش بود ، امروز ایران را در معادلات بازار انرژی پشت سر گذاشته است , سخن دوم : بحران و خسرانی بزرگ تر از انچه به خاطر تحریم‌ها بر اقتصاد کشور وارد شده است در جای دیگری است , این بحران به سطح امده و خود را اشکار کرده است .

احساس " از خودبیگانگی " بخشی مهمی از جامعه با ثروت ملی , ناگفته پیداست مقام عالی وزارت نفت با ناراحتی و حسرت ، خسارت تحریم‌ها بر صنعت نفت ایران و کاهش درامدهای نفتی را بیان کرده است , زنگنه هم بارها از این خسارت‌ها سخن به میان اورده بود .

اما پرسش اساسی اینست که مگر تحریم‌ها وفشارهای بی سابقه غرب و امریکا و در یک قلم ، از دست رفتن 100 میلیارد دلار درامد نفتی ، غیر قابل پیش بینی بوده است که امروز مسئولان به خاطر ان ناراحت باشند ؟ مگر ظریف وزیر خارجه دولت دوازدهم قبل تر نگفته بود که " خودمان انتخاب کردیم که این چنین زندگی کنیم ," زندگی غیر عادی در زیر تهدیدها وتحریم‌ها , وقتی که مجری برنامه تلویزیونی به وی گفت " مردم می‌پرسند این همه کشور در دنیا روابط خوبی با دیگر کشورها دارند و فشاری روی شان نیست .

چرا فشار روی ایران است ؟" وزیر امور خارجه پاسخ داد : یک دلیل وجود دارد و این است که ما " خودمان " انتخاب کردیم یک جور دیگر زندگی کنیم ," اگر چه این سخن ظریف واکنش‌های اعتراضی زیادی در جامعه به خود گرفت ، تا جایی که بعدها وی از بکار بردن ان ابراز پشیمانی کرد ؛ اما حقیقت همان است که ظریف بیان کرد , به باور عده ای تنها اشتباه ظریف این بود که اصطلاح " خودمان " را به جای " خودشان " بکار برد .

امروز یک واقعیت انکار ناپذیری وجود دارد و ان اینکه جامعه ایران ، خود را در بسیاری از تصمیم هایی که در حوزه‌های داخلی و خارجی کشور جاری هست شریک نمی‌داند و با ان‌ها احساس از " خود بیگانگی " دارند , این از " خودبیگانگی " جامعه ایران تنها مخصوص نسل جوان هم نیست , در یک مورد دیگر که بازتاب زیادی پیدا کرد زمانی بود که وزیر جهاد کشاورزی دولت قبل در سفرش به استان خراسان جنوبی با کشاورز طبسی روبرو می‌شود و حرف هایی که پیرمرد درباره وضعیت کشور به وزیر می‌زند و با خواندن دو بیت شعر با لهجه محلی و این جمله که « خودتان می‌دانید و مملکت تان "؛ بدون اینکه بماند و از وزیر پاسخی بشنود " خداحافظ " گفت ورفت .

پیرمرد کشاورز با بکار بردن اصلاحات " خودتان و مملکت تان " به نوعی با انچه وضعیت امروز جامعه ایران است احساس " خودبیگانگی " کرد و خود را با ان وضعیت شریک نمی‌دید , امروز انگونه که وزیر نفت دولت سیزدهم اشاره کرده است فرصت تولید 100 میلیارد دلار درامد نفتی به خاطر تحریم‌های امریکا از دست رفته است , این رقم به اندازه اداره سالیانه چندین کشور توسعه یافته دنیاست .

از دست دادن این رقم بسیار ناراحت کننده و حسرت انگیز است اما خسرانی فراتر از ان کشور را گرفتار کرده است , " از خودبیگانگی جامعه ایران با تولید ثروت ," صد میلیارد دلار ثروت ملی به خاطر تحریم‌های غرب از دست رفته است ؛ اما عده ای در جامعه به خاطر اینکه نقش این ثروت را در زندگی خود ناچیز می‌پندارند ، نسبت به ان احساس از " خود بیگانگی " دارند و در مورد این اتفاق ناراحت نیستند .

انها اعتقاد دارند اگر این ثروت در خزانه هم بود به حال رفاه جامعه فرقی نمی‌کرد و همان بهتر که نباشد , سخن سوم : پرسشی مهم تر در لایه‌های جامعه ایران مورد طرح است , دستاوردهای ما در مقابل انچه از دست داده‌ایم چیست و چرا احساس می‌شود برای پاسخ به این پرسش دست مان خالی است ؟ منطقی ان است که وقتی وزیر می‌گوید 100 میلیارد دلار را از دست داده است ؛ در عوض ان دلارهای بی زبان از دست رفته ، از دستاوردهایی که به دنبال تحریم بدست امده است برای جامعه سخن بگوید تا همگان از این همه درد وحسرت کمی ارام شوند .

اما گویی دست مان خالی است , نه خودکفایی ما به نتیجه رسید و نه وابستگی ما به شرق و غرب , نهایت تلاش دیپلماسی ما شد نفت در برابر کالا ؛ ان هم در مواردی استثنایی .

به عنوان نمونه امریکا برای ازاد کردن بخشی از پول‌های ایران مجوزی را به کره و شرکت‌های کره جنوبی داده است که بر اساس ان ، این شرکت‌ها می‌توانند بدهی ایران را تنها از طریق واردات کالا پرداخت کنند , چرا توضیح نمی‌دهید ما در برابر این همه ثروت از دست رفته چه چیزی بدست اورده‌ایم , اگر دستاوردی هست بگویید تا اندکی از الام‌های جامعه کاسته شود .

حسن روحانی یک بار در همین اواخر عمر دولتش گفت " باید برای مردم توضیح دهیم که اگر برجام ، تحریم و جنگ اقتصادی نبود ، امروز وضعیت کشور چگونه بود ," چه اشکالی دارد یک بار هم به مردم بگویید اگر در این جهان ، یک کشور عادی بودیم و ساختارهای اداره کشور درست عمل می‌کرد ، امروز وضعیت کشور با این همه ثروت چگونه بود ؟ این " اه و اگر "‌ها مشکلی را حل نمی‌کند و به قول مولانا " ,.

, لیک ای جان در اگر نتوان نشست "! اقتصاد کشور به خاطر تحریم‌ها زمین گیر شده است و فقر از در ودیوار بالا می‌رود وما برای دفاع از این وضعیت خودخواسته دستمان خالی است , با این حالت ، دیگر به حال جامعه چه فرقی می‌کند که پنجمین کشور ثروتمند جهان از نظر ذخایر منابع طبیعی مانند نفت ، گاز ، زغال سنگ و اورانیوم هستیم .

دیگر چه فرقی دارد وقتی گفته می‌شود با داشتن یک درصد جمعیت جهان ، بیش از 7 درصد منابع معدنی دنیا را در اختیار داریم و یا گفته شود از حدود 3000 سال پیش ، دارای حکومت رسمی ، تمدن و فرهنگ قدرتمند در جهان بوده‌ایم , وقتی به هزار زحمت ، نفت تا سقف یک میلیون بشکه و ان هم با دور زدن تحریم‌ها صادر می‌شود و پول حاصل از فروش ان به کشور بر نمی‌گردد ؛ وقتی بخش مهمی از جامعه و سرمایه‌های اجتماعی به کارکردها بی اعتماد هستند ونسبت به ثروت ملی احساس از خود بیگانگی دارند ، دیگر چه اهمیتی دارد که به قول زنگنه وزیر سابق نفت " به راحتی می‌توانیم تولید نفت را به روزی 6,5 میلیون بشکه در روز برسانیم ".

بخش بزرگی از جامعه ایران که امروز نسبت به ثروت ملی احساس از " خودبیگانگی " دارند ، برایشان فرقی نمی‌کند که تحریم‌ها لغو شود ویا برقرار باشد , برای انها گزارش موسسه بین‌المللی مالی مستقر در پاریس چه اهمیتی دارد وقتی اعلام کرد " با احیای برجام و رفع تحریم‌های امریکا علیه ایران ، ذخایر ارزی کشورمان تا سال 2023 میلادی دو برابر خواهد شد و ذخایر ارزی ایران تا دو سال اینده به 140 میلیارد دلار خواهد رسید ," اگر امروز گفته می‌شود خسارت تحریم‌ها برای کشور ، بسیار بیش تر از زمان جنگ بوده است ، خسارت بی اعتمادی و " از خودبیگانگی " جامعه نسبت به سرمایه‌های ملی به قدر چندین جنگ با ما خواهد ماند .

تحلیل و انالیز دستاوردهای کنونی کشور در زیر سایه ایدئولوژی 42 ساله نظام کار سختی نیست , در عین حال که به باور عده ای موفقیت‌های نسبی در برخی حوزه‌ها داشته‌ایم ، بحران‌های اجتماعی و اقتصادی دهشتناکی هم خلق شده است که هر کدام برای اینکه کشور را سال‌های طولانی به قهقرا ببرد کافی است , باید این وضعیت را صادقانه با خود مرور کرد .

اگر مسیر اشتباه هست " برجام " که جای خود ؛ تا دیرتر نشده است منافع خود را در عصر جهانی شدن بهتر بشناسیم و با تمام کشورها از نو به گفتگو بنشینیم ؛ [,,.

] منبع : عصر ایران [ کد خبر : aj36764].