مرتضوی مقدم : محسنی اژه ای بسیار پرکار است / حکم اعدام بابک زنجانی قطعی شده است / قوه قضاییه در دو سال اخیر به اندازه 10 سال پیشرفت کرد

۱۴۰۰/۰۴/۲۸ ۰۹:۴۱:۰۶


برنامه این هفته دستخط میزبان حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد مرتضوی مقدم ، رییس دیوان عالی کشور بود , به گزارش بویرنیوز ، مهمان ارجمند این هفته برنامه دستخط ، یکی از مسئولان عالی دستگاه قضاست که تجربه حضور در دستگاه قضا را از پایین‌ترین سطح تا بالاترین سطوح دارد , از سال 64 وارد دستگاه قضایی می‌شود ، با ریاست دادگاه کیفری شهرستان اردکان و بعد از ان رییس کل دادگستری کرمان ، هرمزگان و همچنین همدان و خیلی از سمت‌های دیگر که به ان‌ها اشاره نمی‌کنم و اخرین ان‌ها معاون دادستان کل کشور در سال 85 و بعد از ان هم رییس مرجع تجدیدنظر دادگاه عالی انتظامی قضات است که تا الان نیز ادامه دارد و الان هم یکی از مسئولیت‌های سنگین قوه قضاییه را بردوش دارد .

متن کامل گفتگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد مرتضوی مقدم در برنامه دستخط را در ادامه بخوانید , * سلام و خیلی خوش امدید , سلام ، سلامت باشید ان شاءالله .

* اولین سالی است که هفته قوه قضاییه متفاوت است چون رییس قوه قضاییه به عنوان منتخب مردم در انتخابات ریاست جمهوری انتخاب شده و همزمان هم سکان قوه قضاییه را برعهده دارد , بله , * فکر می‌کردید اقای رییسی انتخاب شوند ؟ بله ، رویکرد نظام را در ایشان دیدم و مردم هم در حقیقت به ارزش‌های انقلاب رای دادند و عملکرد دو ساله ایشان را دیدند و متوجه شدند می‌تواند کار کرد .

* سند تحول قوه قضاییه سندی بود که اقای رییسی و تیم ایشان تدوین کرده بودند , با یک قدرتی هم شروع شد , ایا مبنای ادامه کار همین سند تحول خواهد بود یا تغییراتی ایجاد می‌شود ؟ ببینید ، دوره جدید قوه قضاییه که از دو سال پیش اغاز شد ، یک دوره استثنایی است که در ان ، دستگاه قضایی در دو سال شاید به اندازه 10 سال پیشرفت داشته است و ان شاءالله اینده خوبی این مسیر خواهد داشت .

* در دیدار سال گذشته نیز رهبری اشاره داشتند که مبارزه با مفاسد از زمان اقای ایت الله املی شروع شد و با جدیت نیز اغاز شد ولی ان چیزی که نمود و بروز بیشتری داشت ، مبارزه با مفاسد داخل قوه قضاییه در این دوره بود که امیدواری زیادی ایجاد کرد , صحبت‌های شما را می‌خواندم گفته بودید یک قاضی که خدای ناکرده مرتکب خدا شود باید دو برابر مجازات شود چون به حیثیت قضات دیگر لطمه زده است , فکر می‌کنم یکی از معدود دوره هایی بود که مبارزه با تخلف از درون قوه یک بروز و نمود ویژه ای داشت .

بله ، در این دو سال در درون دستگاه قضایی بسیاری از افراد یا عزل شدند ، یا توبیخ شدند ، یا تنزل پیدا کردند ، مبارزه سختی شد و به مثابه مبارزه با مفاسد و مفسدان خارج از دستگاه ، با درون دستگاه نیز با جدیت برخورد شده است , * در مقابلش مقاومت هم می‌شد ؟ سختی هایی داشت ؟ خیلی سخت است , طبیعی هم هست که سخت است اما تاثیر گذاشته است .

در این دو سال ان طور که دادستان انتظامی قضات گزارش می‌دادند با بازرسی‌ها و حرکاتی که انجام شد سطح تخلفات بسیار پایین امده است , * شما از سال 90 رییس تجدیدنظر دادگاه عالی قضات هم هستید ؛ یعنی انتهای ماجرا انجاست دیگر ؟ بله , بنده تقریبا 15 سال در دادگاه عالی و دادگاه عالی تجدیدنظر انتظامی قضات بوده و هستم و همزمان که رییس دیوان عالی کشور هستم ، رییس دادگاه عالی تجدیدنظر قضات هم هستم .

* اگر بخواهید اماری بدهید در این دو سال چه تعداد قضات برخورد شد یا تذکر گرفتند یا کار انها اصلاح شد … انچه که به دادگاه عالی انتظامی قضات می‌اید پرونده‌های خاصی است , همه پرونده‌های تجدیدنظر به دادگاه عالی تجدیدنظر نمی‌اید , انهایی که در حد انفصال از قضا یا تنزل از پایه باشد ، می‌اید ؛ قانون این امر را مشخص کرده است .

بیشتر تخلفاتی که صورت می‌گیرد تخلفاتی است که در حد تخلفات اداری است ، البته یک دادگاه صلاحیت هم وجود دارد که ان دادگاه صلاحیت نسبت به اینکه قاضی مفسده ای داشته باشد و صلاحیتش را از دست بدهد در ان دادگاه محاکمه می‌شود و سلب صلاحیت می‌شود اگر چه احراز شد ، بعد در تجدیدنظر اگر تایید شد احراز می‌شود , * ان هم زیر نظر دیوان عالی است ؟ نخیر , ان دادگاه عالی صلاحیت است که سه نفر عضو دارد .

دادگاه تجدیدنظر ان سه نفر عضو دارد که بنده هم یکی از اعضای دادگاه صلاحیت هستم , * الان اطلاعات را دارید که در این دو سال چه برخوردهایی شده است ؟ بله ، تخلفاتی که تقریبا در طول یک سال 20-10 نفر سلب صلاحیت شوند و از دستگاه اخراج شوند , * در این دو سال چند نفر بوده‌اند ؟ در این دو سال شاید بیش از 60 نفر سلب صلاحیت شده‌اند .

* برخورد با این تعداد قاطعیت ویژه ای می‌طلبد , بله ، ریاست محترم قوه هم در این مواردی که به صلاحیت قضات رسیدگی می‌شود ریاست قوه قضاییه خودشان حضور در دادگاه دارند و نقش ویژه ای دارند که مشروعیت قاضی به انتخاب و ابلاغ ایشان است , تا ایشان تایید نکند او نمی‌تواند قاضی شود .

رییس قوه قضاییه مقید است که در ان دادگاه حضور یابد , * در این دو سال اقای رییسی شرکت کردند , بله و قاطعانه هم برخورد کردند .

* عجب ! خاطره ای از حضور اقای رییسی در این دادگاه دارید که برخورد قاطعی کرده باشند ؟ مواردی بوده که حتی دادگاه‌ها مجازاتی را تعیین کردند مثلا سلب صلاحیت ، مجازات را تعیین کردند ولی ایشان می‌گفت این مجازات باید شدیدتر باشد , مواردی بوده ایشان نظر داشتند باید مجازات شدیدتر باشد , قاطعانه برخورد شد و الحمدالله امار این پرونده‌ها کاهش یافته است .

* یک اراده خیلی قوی می‌خواهد تا چنین کاری از درون قوه انجام شود ؛ چون کانون‌های قدرت و ثروت از همین مسیرها لانه می‌کنند و برای خود قدرتی کسب می‌کنند , الحمدالله ان قاطعیت و قدرت و پشتکار در ایشان بود و موفقیت‌های بسیار بالایی را کسب کرد که در این دو سال به اندازه 10 سال کار کردیم , ببینید ، مردم تشنه عدالت هستند ، مردم تشنه این هستند که دست مفسدین قطع شود ، مردم تشنه این هستند که به انها خدمت شود .

اگر مفاسد از سیستم اداری کشور حذف شود ، رانت حذف شود و مردم به سهولت به خواسته‌های خودشان دسترسی یابند و به عدالت دسترسی پیدا کنند ، قطعا استقبالشان زیاد است , الان هم که در این انتخابات مردم استقبال از ایشان داشتند بخاطر فسادستیزی ایشان بود که عزم و اراده کرده در سیستم اداری کشور هم با فساد مبارزه کند و رانت را حذف کند ، فساد را حذف کند , هم قوه قضاییه و هم قوه مقننه هم باید هم پا باشند و مردم الحمدالله همراه هستند و ایشان به توفیق الهی موفق خواهد شد .

* یکی دیگر از مواردی که ایشان در دو سال داشت سفرهای استانی بود که انجام می‌شد و همه قوه را هم با خودشان می‌بردند و به نوعی اردوکشی قضایی می‌کردند , این سفرها چه اثری داشت ؟ هر سفری که انجام می‌شد یک تیم 20 نفر و یا شاید بیشتر ، قبل از سفر ایشان می‌رفتند و در تمام بخش‌ها و شهرها کمبودها را بررسی می‌کردند ، نیازها را بررسی می‌کردند ، مشکلات را رصد می‌کردند و جمع بندی انجام می‌شد و در سفر یک روزه همه در یک جلسه ای که در مرکز استان تشکیل می‌شد ، مطرح می‌شد و هر کسی به کار خودش این موضوعات را بیان می‌کرد و تصمیم‌گیری می‌شد که تصمیمات بسیار خوبی هم بود و بنده هم که در این سفرها بودم مسئولیت من ملاقات مردمی بود , * مردم در خصوص دیوان عالی کشور و عامه مردم و حتی رسانه ای‌ها خیلی اطلاع نداریم که چه کارهایی دیوان عالی کشور می‌کند .

کوتاه می‌توان توضیح داد که چه کارهایی دیوان عالی کشور می‌کند ؟ دیوان عالی کشور مرجع نهایی است ؛ مرجع عالی و نهایی است , دیوان عالی کشور مرجع شکایت نیست ، یعنی شکایت از جایی داشته باشد به دیوان عالی کشور مراجعه نمی‌کند , دو رسالت مهم را قانون اساسی برعهده دیوان عالی کشور گذاشته که یکی نظارت بر احکام دادگاه‌های سراسر کشور است و دیگری ایجاد وحدت رویه است .

نظارتی که در دیوان عالی کشور داریم به دو گونه اعمال می‌کنیم ؛ یک ، پرونده هایی است که به دیوان می‌اید ، پرونده‌های سنگینی که در استان رسیدگی می‌شود و رای نهایی را باید دیوان بدهد مانند قتل ، قصاص ، جرایم سنگین که حبس‌های طولانی دارد ، به دیوان می‌اید و در شعب رای نهایی داده می‌شود , این یک نوع نظارت است ؛ یک نظارت دیگر هم که در دوره تحول انجام شد ، سفر دیوان عالی کشور به استان هاست , به اقصی نقاط استان می‌روند و نظارت بر احکامی می‌کنند که به دیوان عالی کشور نمی‌اید .

چون اکثر پرونده‌ها در استان قطعی می‌شود , در دادگاه تجدیدنظر به دیوان عالی کشور نمی‌اید , خبر نداریم این رای درست است یا خیر .

* بر اساس قانون هم نباید به دیوان عالی بیاید , نباید بیاید , همانجا قطعی می‌شود اما چون نظارت را وظیفه داریم در استان‌ها می‌رویم و هر قاضی از قضات عالی رتبه به یک شهرستانی می‌رود و 3-2 روز می‌ماند و نمونه هایی از پرونده‌ها را بررسی می‌کند و نقص‌ها و ایرادات را می‌گیرد و در یک جلسه عمومی در اخرین روز ، این ایرادات بیان می‌شود .

اگرچه چنانچه رایی خلاف بود ، وظیفه رییس دیوان عالی کشور است که از باب نظارت این را به یک طریقی اعاده دادرسی از طریق ریاست محترم قوه و چه از طریق دیوان این اعمال کند , بیشتر جنبه‌های تذکر ، ارشاد و اینها دارد , * ولی خیلی از باگ‌ها در می‌اید .

انجا وقتی نظارت می‌شود یکسری پرونده‌ها رسیدگی نمی‌شد و خوانده نمی‌شد و همانجا مختومه می‌شد را دوباره باز می‌کنید , بله ، یکی از خواص این سفرها این است که چون قضات سراغ پرونده‌ها می‌روند پرونده‌های مسن و مانده را خلاص کرده‌اند و در استان‌ها جمع کردند و کارها تقریبا در استان‌ها به روز می‌شود و این سفرها هم در تذکراتی که داده می‌شد و هم در ارشاد انها موثر بود و هم در ختم پرونده‌ها اثرگذار بود , * در جایی خواندم گفتید برای وحدت رویه استفاده می‌کنید ؛ یعنی احکامی که مغایر و متفاوت با حکم اصلی باشد را اصلاح می‌کنید که باید اینچنین باشد .

درست است ؟ گاهی یک موضوع در یک استانی در یک دادگاهی یکجور رای دارد ، مثلا ان را جرم می‌داند و همان موضوع را در استان دیگر جرم نمی‌داند و رای دیگری می‌دهد , این دو رای معارض می‌شود , اینجا دیوان عالی کشور است که باید بگوید کدام رای درست است .

این برداشت صحیح است یا ان برداشت صحیح است , * حالا چطور کشف می‌کنید که چنین چیزی در استان‌های مختلف متفاوت است ؟ با سفرها یا رویه‌های دیگری وجود دارد ؟ هر کسی چه از وکلای محترم و چه از قضات محترم دادگاه‌ها و چه از مراجعین برخورد کند به دو رای معارض ، می‌تواند مراتب را به دیوان عالی کشور اعلام کند , دستگاه قضایی ما یک سیستم هوشمندی درست کرده که اراء معارض را شناسایی می‌کند .

با این سیستم هوشمند که اخیرا دسترسی به این سیستم پیدا کردیم ، دیوان عالی کشور می‌تواند جستجو کند و اراء معارض را پیدا کند و در هیئت عمومی مطرح کند و این بسیار برای ما کارگشاست , گاهی است که در هیئت عمومی اراء اصراری هم داریم مثلا یک رایی را دادگاه صادر می‌کند که ان رای قابل فرجام در دیوان عالی کشور است , رسیدگی تجدیدنظر دیوان را به نام فرجام می‌خوانند ؛ دادگاه تجدیدنظر را تجدیدنظر می‌گویند و دیوان را فرجام می‌گویند .

ارایی که قابل فرجام خواهی است ، به دیوان عالی کشور می‌اید فرضا پرونده قصاص است ، دادگاه رای می‌دهد دیوان عالی کشور هم رسیدگی می‌کند و به این نتیجه می‌رسد این رای قصاص اشتباه است ، می‌گوید به این دلیل نباید حکم قصاص صادر شود , یا دیوان عالی کشور ایراد می‌گیرد که یکسری کارها را باید انجام دهید ولی نکردید و رای دادید ، نقص می‌گیرد و دادگاه موظف است این نقص‌ها را برطرف کند و دوباره رای بدهد , دوباره به دیوان می‌اید و اگر در اینجا دیوان عالی کشور اگر اساس رای را قبول ندارد .

می‌گوید از اساس حکم قصاص صحیح نیست و من معتقدم باید دیه بگیرد , این به دادگاه دیگری برمی‌گردد که غیر از دادگاه قبلی است , این دادگاه دیگر اگر بر همان اولی اصرار کرد این رای اصراری می‌شود .

تکلیف این رای اصراری را هیئت عمومی مشخص می‌کند که ایا رای دیوان که می‌گوید نباید قصاص شود درست است یا این دو دادگاهی که اصرار دارند باید قصاص شود , * در این دو سال چند پرونده بزرگ زیر دستتان داشته‌اید , یکی که خیلی روی ان حساس بودند و می‌گفتند دیوان عالی هنوز تایید نکرده و در نهایت هم تایید شد پرونده اقای طبری بود که خود او از داخل قوه قضاییه بود .

برای تایید نهایی به شما خیلی فشار اوردند که تایید نشود ؟ پرونده خیلی حساسی بود ؛ هرکسی هم که می‌گفت در این پرونده ظلم شده ، خودش متهم می‌شد , کسی فشاری به من وارد نکرد ولی وضعیت پرونده به صورتی بود که خیلی سنگین بود , به هر حال چون احساس می‌کردم این پرونده در شعب دیگری برود با یک مشکلاتی مواجه می‌شوند و معذوریت هایی داشته باشند ، امثال این پرونده‌ها را معمولا خودم دست می‌گذاشتم و تصمیم‌گیری می‌کنم که قائله ختم شود .

* برخی می‌گویند حکمی که برای این پرونده صادر شد می‌توانست سنگین تر باشد , نظر شما چیست ؟ دیوان عالی کشور حق اینکه رای را کم و یا زیاد کند ، ندارد , دیوان عالی کشور اگر تشخیص داد که این اقا مجرم است ، در مجازات دست نمی‌تواند بزند .

یا باید بگوید رای درست است و ایراد قانونی ندارد , می‌گوید در رای شما اصول دادرسی رعایت شده است , مقدمات کار درست بوده ، تحقیقات کافی انجام شده و مجازات تشخیص شماست .

من در مجازات نمی‌توانم کم و زیاد کنم , دو نوع رسیدگی داریم , یک اینکه رسیدگی شکلی و دیگری رسیدگی ماهوی .

رسیدگی شکلی این است که این شکل دادرسی رعایت شده است , این اقا را محاکمه کرده‌اند , حرف وکیل را گوش کرده‌اند و دفاع این اقا را شنیده‌اند و اصولی که باید برای دادرسی عادلانه انجام شود ، انجام شده ولی دادگاه حرف ان را نپذیرفته و برخی دفاعیات وکیل را نپذیرفته است و برخی وکالت طرف را نپذیرفته است .

این پرونده به دیوان عالی کشور می‌اید , دیوان عالی کشور شکل رسیدگی را نگاه می‌کند و می‌بیند این شکل دادرسی دارد و کاری به اینکه مجازات تخفیف دارد یا ندارد ، ندارد , این رای از نظر دادرسی درست است و تایید می‌کند .

* ترتیباتش درست است … بله ، گاهی رسیدگی ماهوی است که برای دیوان نیست , رسیدگی ماهوی برای دادگاه است که بگوید این جرم است یا خیر ، جرم کرده یا خیر ، اصولا این فرد مجرم است یا خیر ؛ رای می‌دهد و مجازات را تعیین می‌کند , این رسیدگی ماهوی است .

دیوان عالی کشور به این امر وارد نمی‌شود مگر اینکه دادگاه استدلالی برای احراز جرم و بزه کرده باشد که این استدلال را دیوان عالی کشور نپذیرد و بگوید از پایه این استدلال اشکال دارد , در اینجا هم وارد رسیدگی نمی‌شود که رای بدهد , فقط رای را نقض می‌کند و می‌گوید دادگاه دیگری رسیدگی کند .

* حس شما در مقابل این پرونده‌ها چیست ؟ وقتی با این پرونده‌های سنگین فساد اقتصادی مواجه می‌شوید ، به عنوان کسی که معروف به ساده زیستی هستید چه حسی پیدا می‌کنید ؟ من خیلی متاثر می‌شوم که چرا باید در نظام ما چنین پرونده هایی درست شود و پیدا شود , مصمم هستم با این گونه پرونده‌ها اعم از اختلاس ، ارتجاع ، رانت خواری سخت مبارزه کنم , اگر پشتوانه خوبی داشته باشم بهتر می‌توانم که در این دوره پشتوانه خوب من رییس قوه قضاییه بود و راحت می‌توانستم بدون اینکه کسی به من فشاری وارد کند ، تصمیم خودم را بگیرم .

* یکی دیگر از پرونده‌های سنگین قضیه باستی هیلز در لواسان بود , این را دیگر شخص رییس قوه قضاییه با اذن مقام معظم رهبری ، اجازه گرفتند که تخلفات انجا رسیدگی کنند , این پرونده بی ارتباط با پرونده دیگر ( طبری ) نبود .

ایشان شخصا اعلام اشتباه کردند نسبت به رای صادره ؛ با یک بند و بست هایی که مطرح بود ، زمین هایی را تقسیم کرده بودند و دو هزار متر دو هزار متر با شهرداری هماهنگ کرده بودند ، پروانه گرفته بودند , * چه کسی اعلام اشتباه کرد ؟ ریاست محترم قوه قضاییه ! اولین کاری که ایت الله رییسی کردند نسبت به این پرونده حساسیت نشان دادند ، ایشان حساس بود که انجا تخلفاتی صورت گرفته است , ایشان اعلام اشتباه کردند و به دیوان عالی کشور ارجاع دادند و این پرونده هم ساده نبود .

شاید دو ماه طول کشید تا من شخصا تمام اوراق و مدارک و قوانین انها را مطالعه کردم , دیدم چیز مهمی نیست که این جوری رای داده‌اند و این را پیچیده‌اند , وظیفه خودمان را عمل کردیم و رای قانونی را صادر کردیم و ارای قبلی را نقض کردیم .

* ارای قبلی چه بود ؟ رای قبلی این بود که شهرداری محکوم شد که باید اینجا را تفکیک کند و پروانه بدهید , دو هزار متر دو هزار متر تقسیم کرده بودند و شهرداری هم محکوم شده بود که باید پروانه بدهد و مجوز ساخت بدهد ! از سوی دیگر شهرداری اعتراض هم نکرده بود که این خلاف قانون و مصالح است ! در نتیجه رای قطعی شده بود , وقتی رای قطعی شود باید اجرا شود ، رای به مرحله اجرا رسیده بود .

حالا این با تحولات قوه قضاییه مصادف شد و ایشان هم انگشت روی این مسئله گذاشت و گفت این رای اشتباه است و شهرداری اعتراض نکرده ، ولی این حقوق عامه است و ما چرا نباید وارد نشویم ؟ * شهرداری را خواستید که چرا اعتراض نکرده است ؟ این گذشته بود , ایشان وارد شد و مخالفت‌های شدیدی از طرف ادارات که متصدی این امر بودند ، شده بود ، ولی کسی گوش نکرده بود چون رانت در ان بود , * چقدر رانت در ان بود ؟ میلیاردی بود دیگر ! « نصف لی ، نصف لک »! کم نیست .

* گفته بودید اولین چیزی که شدیدا مورد نیاز ماست تنقیح قوانین است , چقدر در این امر پیش رفتید ؟ متاسفانه یکی از مشکلاتی که ما داریم ، این تکرار تصویب قانون است , همواره قانون تصویب شد ، لایحه رفت و این تکرر تصویب قانون ، قضات را گیج می‌کند .

تنقیح قوانین این است که قانون‌ها را به روز کنیم , معاونت حقوقی قوه قضاییه هم الان فعالیت گسترده ای در این قضیه دارد تا قوانینی که دست و پاگیر است را حذف و اصلاح کند , یکسری قوانین در شرف اصلاح است که ان شاءالله پیگیری می‌شود .

* یعنی این کار تنقیح قوانین شروع شده است ؟ در این امر مجلس وارد شده و این کار دستگاه قضا نیست ، این برای مجلس است و قوانین در حوزه‌ها دارند را می‌توانند تنقیح قوانین را انجام دهند که برخی این کارها را کرده‌اند , * گفته بودید احترام تمام وکلا لازم و واجب است و وکلا هم باید بیشتر به احقاق حقوق توجه کنند تا به حق الوکاله ! به یک رفتار ناشایست وکلای زن اشاره کردید و این را به پای همه وکلای زن نوشتند , قضیه چه بود ؟ ما در جلسه خصوصی همکاران قضایی برای انها صحبت می‌کردیم که مراقبت کنید و هم توصیه به وکلا داشتیم و هم توصیه به قضات داشتیم و گفتیم مراقب برخی حرکات باشید و این حرکات با هدف است .

من نمی‌دانم چطور شد که کسی امد و این را پروبال داد و مطرح کرد , نظر من این است که متهم حق دفاع دارد ، وکیل باید از موکل خودش دفاع کند , نمی‌توانیم وکیل را از دفاع محروم کنیم ، اصول دادرسی برای همه باید رعایت شود .

یکی از اصول دادرسی همین است که دفاع متهم شود , اگر رایی را صادر کنید که متهم از خودش دفاع نکرده باشد رای اشکال دارد و مخدوش است , اگر فرد غایب را محاکمه کردید و مراجعه کرد گفت حق من ضایع شده باید از نو رسیدگی شود .

در خصوص ان پرونده انگیزه من از طرح مسئله در جمع خصوصی قضات این بود که به مورد برخورد کرده بودم , پرونده ای در دادگاه عالی انتظامی قضات تشکیل شده بود و یک قاضی تحت تاثیر یک حرکتی خانم وکیلی قرار گرفته بود و رفته بودید اقداماتی را در این پرونده کرده بود ، احضار یا قرار بود ، به یاد ندارم چه کاری انجام داده بود , * که خلاف کرده بود ؟ بله .

یعنی فرض کنید یک کسی که قرار بازداشت یا قرار وثیقه سنگینی دارد ، کسی انجا یک حرکتی کند که شما را تحت تاثیر قرار دهد و شما قرار را عوض کنید و این را ازاد کنید , ممکن است حق هم داشته باشد طرف ازاد شود ولی شما با انگیزه و وجدان ازاد نکرده‌اید بلکه بخاطر تحت تاثیر قرار گرفتن ان حرکت این را انجام دادید , با این مورد برخورد کرده بودیم و با قاضی هم برخورد شد .

این را به عنوان نمونه در جمع خصوصی بیان کردیم که این حرکات ممکن است اتفاق افتد و باید مراقب بود , * گفته بودید ظرفیت شعب رسیدگی کننده دیوان عالی کشور 70 شعبه است اما الان 51 شعبه فعال است , 52 شعبه زمانی که بنده به دیوان عالی کشور رفتم ، فعال بود .

در این مدت دو سال توانستیم امار دیوان عالی کشور را کاهش دهیم و 4 شعبه را غیرفعال کنیم , یعنی از 52 شعبه به 48 شعبه رساندیم , * کمبود نیرو ندارید ؟ نه ، کمبود نیرو نبود .

قضات ما فعال شدند , * بیشتر کار کردند , تلاش خود را بیشتر کردند .

در این دو سال همکاری خوبی کردند ، همراهی خوبی کردند , هیچ کسی به اندازه من در دیوان عالی کشور کار پرونده ای نمی‌کند ، کار من از همه بیشتر است یعنی اگر کار اداری خود را با کار قضایی روی هم بگذارم هیچ کسی به اندازه من کار نمی‌کند , شب و روز ، تعطیل و غیرتعطیل و پنج شنبه‌ها در اداره هستم .

28 صفر من در اتاقم کار می‌کردم , من تعطیل‌ی و غیرتعطیلی ندارم , اینها همراهی کردند و ما توانستیم امار را از فروردین سال 99 حدود 12 هزار پرونده موجودی در دیوان عالی کشور را به 4 هزار پرونده رساندیم .

اسفند سال 99 به 4 هزار و 700 پرونده رسید , البته در فرودین تا 6 هزار پرونده هم رفت ولی دوباره به تدریج کاهش می‌یابد , این همکاری همکاران را باید تقدیر کرد .

خیلی کار کردند , به خصوص اینکه دوره کرونا بود , * گفته بودید که یکی از دلایل تشکیل پرونده‌های زیاد در قوه قضاییه بی اطلاعی شهروندان از قانون هاست .

یکسری ورودی‌های ما بخاطر عدم اطلاع از قوانین است و یکسری بیخودی جرم انگاری شده است , برخی از جرایم است که باید از جرم خارج بشود , مثلا کسی رانندگی بدون پروانه می‌کند ، بدون گواهینامه پشت ماشین نشسته است .

چرا باید این جرم باشد , دادگاه بیاید و وقت رسیدگی بدهند و وقت محاکمه بدهند , این در قوانین ترتیبی داده شود تا پلیس خودش جریمه کند ، اعمال قانون کند و بگوید پروانه ندارید ، یا پروانه بگیرید یا محروم هستید .

از این قبیل جرایم هست که باید از جرم انگاری خارج شود , برخی امور حقوقی است که باید از سیستم قضایی حذف شود و در نهادهای دیگر برود و در انجا تصمیم‌گیری شود , درباره اطلاع از قوانین هم متاسفانه کمتر کسی سراغ این می‌رود که قانون بیاموزد ، لذا افراد با سواد و مطلع دانشگاهی هم گاهی از وضعیت و سیستم قضایی ما اطلاع کافی ندارند .

* گفته بودید پرونده بابک زنجانی تمام شده و دست دیوان عالی کشور نیست , دیوان عالی کشور رای خودش را داده و تمام کرده است , یک شرایطی هست که طرف اطلاعاتی را باید بدهد و اموالی را حیف و میل کرده و در جاهایی حساب هایی وجود دارد که اینها مسائلی است که باید شناسایی کنند و بعد حکم اجرا شود .

* یعنی حکم اعدام را اجرا می‌کنند ؟ بله , حکم اعدام قطعی شده است اما مسائلی است که باید مصالح کشور را در نظر بگیریم , * ان اموال به کشور بازگردد .

بیت المال اولویت دارد , اعدام می‌کنند و دست ما از خیلی چیزها کوتاه می‌شود , * ممکن است بعد از اینکه اموال برگشت و همکاری کرد حکم نقض شود ؟ ممکن است اگر همکاری کند مورد عفو قرار گیرد و یا تخفیف بگیرد .

احتمال این امر وجود دارد , ( بخش دوم برنامه ) * حاج اقای مرتضوی مقدم متولد 1336 در قائن هستید , بله .

* شهر زعفران , بله ؛ مرکز زعفران , * پدر چه کاره بودند ؟ پدر من خیاط بودند .

* مادر هم خانه دار بودند ؟ بله , * چند خواهر و برادر بودید ؟ 5 برادر و یک خواهر هستیم , من فرزند ارشد هستم .

* تنها شما به جرگه روحانیت پیوستید ؟ نه ، دو نفر هستیم , یکی قم است که مسئولیت اداری ندارد و طلبه است , * در واقع چهره معروف خانواده مرتضوی مقدم شما هستید که مسئولیت گرفتید .

بله , * چه سالی ازدواج کردید ؟ در سال 58 ازدواج کردم , * چطور با حاج خانم اشنا شدید ؟ همشهری بودیم و محیط کوچک بود و همدیگر را می‌شناختیم .

* مهریه چقدر بود ؟ ان زمان یک منزلی در قائن داشتیم که نصف ان منزل را مهریه کردیم که 40 هزار تومان در ان زمان تقویم شد و بعدا مهریه را پرداخت کردم و ایشان توانست خانه کوچکی را برای خودش در انجا بگیرد که الان دارند و هر وقت انجا می‌روند استفاده می‌کنند , * خطبه عقد را چه کسی خواند ؟ خطبه عقد را دو تا از علمای محلی خواندند , * در کار خانه کمک می‌کنید ؟ بله .

* چه کارهایی انجام می‌دهید ؟ غذا بلد هستید درست کنید ؟ هر نوع غذایی را بلد هستم , ساده‌ترین ان برنج است , انواع خورشت ، انواع غذاها را بلد هستم .

* چند فرزند دارید ؟ من دو پسر و دو دختر دارم , * یک پسر شما به رحمت خدا رفته است , بله .

او در سال 95 قاضی شد و چند ماهی هم بیشتر قضاوت نکرد ، فوت کردند , * خدا رحمتش کند ؛ دو دخترخانم شما ازدواج کردند ؟ بله , * انها چه رشته ای تحصیل کردند ؟ یکی از دخترها فوق لیسانس علوم قران و حدیث است و دیگری خانه دار است که ایشان هم تا دانشگاه رفته و ظاهرا الان می‌خواهند ادامه دهند .

* چند نوه دارید ؟ 5 تا نوه دارم , * وقت می‌کنید نوه‌ها را ببینید ؟ خیلی کم فرصت می‌کنم , دو تا از نوه‌ها قائن هستند و دسترسی ما دور است .

دو تا نوه قم هستند که برای مرحوم پسرم هستند و یکی نزدیک ما است , * تفریح حاج اقای مرتضوی مقدم چیست ؟ تفریح من خاص نیست و بیشتر تعطیلات را مشغول کار هستم , البته خیلی از هفته‌ها را اطراف تهران و خانه‌های فقرا و مستمندان می‌روم و سرکشی انجام می‌دهم که این هم روحیه ای برای من است ، گاهی با خانواده مشهد می‌رویم .

* تقریبا هر هفته برای سرکشی می‌روید ؟ تقریبا هر هفته می‌رویم مگر این کاری پیش بیاید , سرکشی می‌کنیم و کارهایی که از دست ما براید برای انها انجام می‌دهیم , * اهل تلویزیون و فیلم و سریال هستید ؟ خیلی کم ! وقت نمی‌کنم دنبال سریال بروم .

برخی سریال‌ها مثل یوسف ، مختار و … را گه گداری که پخش می‌شود نگاه می‌کنم ولی سریال و فیلم را فرصت نمی‌کنم , * اقای مرتضوی مقدم اهل سیاست‌ورزی و کارهای سیاسی است ؟ جنبه سیاسی من کمتر است , دنبال سیاست هستم که بفهمم چه خبر است اما در جناح و حزب و گروه سیاسی نیستم .

* حاج اقا در سال 36 در قائن به دنیا امدید و سال 50 حوزه علمیه قائن رفتید ؛ یعنی در 14 سالگی بود , دوران قبل انقلاب فعالیت انقلابی را از حوزه شروع کردید ؟ من سال 55 که به قم رفتم ، استحضار دارید که انقلاب از قم شروع شد ، در 19 دی ماه سال 56, در ان زمان اهانتی به ساحت مقدس امام (ره) در روزنامه اطلاعات شد ، گروهی از طلبه‌ها جمع شدند که بنده همراه انها به منزل حضرت ایت الله نوری همدانی رفتیم .

از ان زمان شروع شد و چه زمانی که شهرستان خودمان می‌رفتیم و انجا جلودار راهپیمایی‌ها بودیم و نظم و انضباط راهپیمایی‌ها در قائن با من بود , * دوران طلبگی سخت می‌گذشت ؟ دوران طلبگی من یک دوران استثنایی بود , * چطور ؟ کل پول من که می‌خواستم ازدواج کنم دو هزار تومان بود .

با دو هزار تومان ازدواج کردیم و همه خرج شد و هیچ پولی نداشتیم , پدر ما هم هیچ چیزی نداشت , خانم من از خانواده ای به خانه من امد که مرفه بود و من هیچ چیزی نداشتم .

به قم رفتیم و انجا باید خانه می‌گرفتیم , سه طلبه از قائن بودیم , سه نفری با هم اپارتمانی اجاره کردیم .

اپارتمان قدیمی بود که سه اتاق داشت ، یک هال 12 متری مشترک بود و یک اشپزخانه 6-5 متری مشترک داشت ، اما هر اتاقی یک خانواده بود , یعنی 3 زوج جوان در یک اپارتمان زندگی کردیم و ماهی 1,500 تومان اجاره پرداخت می‌کردیم , اتاق من قدری بزرگ تر بود و 550 تومان پرداخت می‌کردم و ان و اتاق کوچک تر بود و با هم 900 تومان پرداخت می‌کردند .

ماهی هزار تومان شهریه و 550 تومان برای اجاره خرج می‌شد , من پول حمام را هم نداشتم , یک تشت بزرگی را خریده بودیم .

این مطالب را بیان می‌کنم تا جوانان حالا دنبال پول و خانه و پست هستند ، بدانند که زندگی را از فقر شروع کنید خداوند برکت می‌دهد , یک تشت بزرگی گرفته بودیم و اب گرم می‌کردیم و در ان تشت حمام می‌کردیم , وضع ما به این اندازه بد بود ! کل اثاث من در صندلی عقب پیکان و صندوق عقب جا می‌شد .

تا سال 64 که من قاضی شدم ، قالی زیر پای من نرفته بود , تا ان زمان گلیم و پلاس بود , زندگی ما از ان زمان با ان زمان از جهت طلبگی فرقی نکرده است .

از نظر ساده زیستی تفاوتی نکرده است , قدری گسترده تر شده است ؛ اینکه هر وعده گوشت و کباب بخوریم ، نیست , در هفته ممکن است یک روز چلوخورشت با گوشت یا مرغ بخوریم ، یک وعده عدسی ، ماکارونی ، کشک بادمجان و غیره می‌خوریم .

مانند بقیه مردم هستیم , * چطور وارد قوه قضاییه شدید ؟ اول انقلاب مدرسه عالی تربیتی قضایی قم تاسیس شد یعنی در زمان شهید بهشتی این مدرسه عالی تاسیس شد که الان دانشگاه قم شده است , ان مدرسه عالی اگهی داد و فراخوان بود که قاضی تربیت می‌کنیم .

مدرسه عالی تربیتی بود که طلاب قم حضور داشتند , من در ان مدرسه ثبت نام کردم و ازمونی داشت که شرکت کردیم و بعد مدرک لیسانس قضایی به ما دادند و بر اساس ان استخدام شدیم و هر کسی در انجا استخدام می‌شد ، لزوما قاضی می‌شد , * سال 64 که به اردکان رفتید نماینده ولی فقیه مرحوم اقای خاتمی بود .

بله , * رابطه تان چطور بود ؟ خدمت ایشان هر 3-2 هفته یکبار می‌رفتیم , * بعد از ان هم به هرمزگان رفتید .

بله , سه سال و نیم من در اردکان بودم و بعد از سه سال و نیم رییس کل دادگستری استان هرمزگان شدم , * بعد همدان رفتید .

بعد از 5 سال به همدان رفتم , یعنی فروردین 72 به همدان رفتم و در انجا یک سال و نیم بودم , * بعد به کرمان رفتید .

بله , 6 سال در کرمان بودم , * با حاج قاسم خاطره ای دارید ؟ بله ، من ارادت و علاقه به ایشان داشتم .

حاج قاسم یک مجلس فاطمیه ای داشت که این مجلس را هر سال برگزار می‌کردند , من یک شب در مجلس در کرمان شرکت کردم ، از ان کسی که ابتدا به مداحی کرد ، مسئله گو و بعد سخنران و بعد مداح و غیره جمعا 5 نفر بودند , 5 نفر انجا منبر رفتند .

این جلسه تمام شد و شب خواب دیدم که حاج قاسم یک سفره ای انداخته است , یک جمعیتی سر این سفره نشسته‌اند و از غذا میل می‌کنند ، خود ایشان دم در بالای سفره سرپا ایستاده و این جمعیت که غذا می‌خورند را نگاه می‌کند و با لذت لبخند می‌زند , بعد 5 نوع خورشت روی سفره بود .

صبح بیدار شدم و فهمیدم 5 نفر پای منبر رفته‌اند هر یک یک غذایی برای مخاطب بود ؛ تعبیر به همین مجلس بود , یکبار به دادگستری امدند ، یادم نیست به چه مناسبتی برای دیدن ما امده بود , من خواب را برای ایشان تعریف کردم و برای ایشان بسیار جالب بود .

خدا درجات ایشان را عالی کند , * فکر می‌کردید شهید شوند ؟ روحیه ای که ایشان داشت ، عاقبت کارش همین بود , * اگر بخواهید دوران قضایی را از سال 60 در حوزه قضا بودید ، نگاه کنید ، کدام دوره را خاص می‌دانید ؟ دوره طلایی قوه قضاییه دوره فعلی است که رییس قوه قضاییه با 40 سال سابقه قضایی از خودش دستگاه تمام فنون کار را بلد است بر سرکار امد .

در دو سال کار 10 سال را پیش برد , * اگر بخواهید مقایسه ای برای دوران ریاست جمهوری‌ها داشته باشید ، از مقام معظم رهبری تا الان اقای روحانی کدام دوره را بیشتر می‌پسندید ؟ سخت‌ترین دوره برای من دوره ای بود که الان تمام می‌شود , * چرا ؟ یک وعده هایی داده شد ، امیدهایی برای مردم ایجاد شد که عملیاتی نشد .

اتفاقاتی باید می‌افتد که رقم نخورد ، حرکاتی شد که مناسب نبود ، الان امید به دولت جدید دوختیم که اغاز می‌شود , * مهم‌ترین توصیه شما به منتخب مردم اقای رییسی ، چیست ؟ مهم‌ترین توصیه من این است که انچه وعده دادند را پای ان بمانند ، چون مردم با این امید رای داده‌اند ، البته مردم بصیر و اگاه هستند و برخی از کارهایی که قول داده ، زمان می‌برد تا عملی شود , * این مصاحبه زمانی پخش می‌شود که رییس قوه قضاییه مشخص شده باشد ، چه توصیه ای به رییس اینده دستگاه قضا دارید ؟ رییس قوه قضاییه که انتخاب شود باید همین راهی که گشوده شده و ریل‌گذاری شده را طی کند .

ان امیدی که برای مردم در دستگاه قضایی ایجاد شده نباید از بین برود , مردم امید به دستگاه قضایی دارند ، دل به دستگاه قضایی بسته‌اند , رییس جدید قوه قضاییه باید مردمی باشد و درد دل مردم را گوش دهد و به حقوق مردم توجه کند .

* از حضور شما سپاسگزارم , من خداحافظی می‌کنم و اخر برنامه را به دستخطی می‌سپارم که حجت‌الاسلام والمسلمین حاج اقا مرتضوی مقدم برای ما به یادگار خواهند نوشت , « بسم الله الرحمن الرحیم .

ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهید ایت الله دکتر بهشتی و 72 تن یاران باوفای ایشان و هفته قوه قضاییه ، خداوند سبحان را شاکرم که بار دیگر توفیق صحبت با مردم شریف ایران اسلامی را عنایت فرمود , به امید روزی که قوه قضاییه بتواند دست مفسدان زر و زور و تزویر را از سفره بابرکت انقلاب اسلامی کوتاه کند و طبقه محروم و مستضعفین امت که صاحبان اصلی این نهضت هستند ، در سایه سالار رهبری نائب بر حق حضرت ولیعصر ( عج ) طعم شیرین تحقق عدالت اجتماعی را بچشند »,.