پرسه در مه

۱۴۰۰/۰۶/۲۲ ۱۳:۱۷:۵۳


مجله ی 418 - وعده ابراهیم بازار تاریخ انتشار : شنبه 23 مرداد 1400 2021-08-21t09:58:15z پرسه در مه ایا دولت رییسی می‌تواند نااطمینانی‌ها را قابل محاسبه کند ؟ بهاره چراغی : از زمانی که کنت اررو ، اقتصاددان امریکایی (1971) نخستین کتاب علمی دقیق و جامع خود را در زمینه مفاهیم ریسک و نااطمینانی در فعالیت‌های اقتصادی به رشته تحریر دراورد ، بیش از پنج دهه می‌گذرد , این اقتصاددان نوبلیست در کتابش صرف نظر از روش علمی - ریاضی دقیقی که برای نخستین بار در زمینه مفهوم ریسک در فعالیت‌های اقتصادی به صورت جامع مطرح و تدوین کرد ، یک پیام کلی برای اقتصاددانان و متخصصان امور مالی دهه‌های اتی نیز مطرح ساخت : « ریسک و نااطمینانی امر ذاتی فعالیت‌های اقتصادی در نظام تولیدی متکی بر نیروهای بازار ازاد است ,» اررو بسیار پیشتر از بسیاری مکاتب اقتصادی کلان جدید ، به اهمیت اطلاعات ، نامتقارنی ان و رفتارها و ویژگی‌های شخصی افراد در تصمیمات اقتصادی در نظام اقتصادی بازار در اثر معروف خود توجه داشت .

اقتصاد ایران در طول چند سال گذشته تحت تاثیر تکانه‌ها و نوسانات مختلفی قرار داشته است , با نگاهی گذرا بر روند متغیرهای عمده کلان اقتصادی در ایران این موضوع را می‌توان دریافت که در طول سه دهه گذشته به خصوص در دهه 90، بیشتر نماگرها و متغیرهای کلان اقتصادی در ایران نوسانات چشمگیری را تجربه کرده‌اند , این شوک‌ها و تکانه‌ها در متغیرهای عمده ای مانند نرخ ارز ، درامدهای نفتی ، مخارج دولتی ، تورم و به تبع ان سرمایه‌گذاری ، مصرف و تولید نمایان شده‌اند .

البته متغیرهای اقتصاد کلان عموما در بیشتر کشورها تحت تاثیر شوک‌ها و تکانه‌ها قرار می‌گیرند ، اما مطابق با تعاریف بیان شده درخصوص نااطمینانی ، باید گفت نااطمینانی زمانی افزایش می‌یابد که این شوک‌ها و تکانه‌ها پیش بینی نشده و غیرقابل محاسبه باشند یا اینکه ابعادی از انها قابل پیش بینی نباشد , به اعتقاد اقتصاددانان شوک‌ها و نااطمینانی‌های سطح کلان ، بر تصمیمات عاملان اقتصادی در سطح خرد تاثیر می‌گذارند , مشخص نبودن رویکرد کلی سیاستگذاری و استراتژی اقتصادی کشور باعث شکل‌گیری نااطمینانی از رویکردهای اینده نزد عاملان اقتصادی و فعالان بخش خصوصی می‌شود که این موضوع همواره یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های کارافرینان اقتصادی در ایران بوده است .

طبق شواهد فعالان اقتصادی ، نااطمینانی نرخ ارز ، به عنوان نیروی محرک بحران‌های پولی و ارزی اوایل دهه 70 و اوایل دهه 90 و نااطمینانی مخارج دولت ، متاثر از دخالت گسترده دولت در اقتصاد ، در شکل‌گیری پویایی‌ها و شوک‌های نااطمینانی کلان در اقتصاد ایران نقش بسزایی داشته‌اند , از این رو سیاستگذاری‌های مناسب به منظور مدیریت نوسانات ارزی و کاهش دخالت دولت در بازارهای مختلف می‌تواند نقش قابل توجهی در ثبات اقتصادی و به تبعیت از ان افزایش سرمایه‌گذاری ، رشد و رفاه اقتصادی ایفا کند , با این حال اقتصاددانان معتقدند اگرچه بهبود واقعی اقتصاد ایران منوط به قطع وابستگی دولت به درامدهای نفتی و ایجاد اصلاحات اساسی در اقتصاد کشور است اما شرط لازم ، تبدیل نااطمینانی‌های غیرقابل محاسبه به نااطمینانی‌های قابل محاسبه در فضای کسب وکار است .

« تجارت فردا » در این پرونده بررسی می‌کند که ایا دولت رییسی می‌تواند نااطمینانی را قابل محاسبه کند ؟ بزرگ‌ترین نااطمینانی‌ها در چهار سال پیش رو کدام‌ها خواهند بود ؟.