شمشیر سنگین نقدینگی بالای سر اقتصاد

۱۴۰۰/۰۴/۲۸ ۱۴:۳۵:۵۲


ابتکار نوشت : پول‌های نقدی که نه در دست سیستم بانکی قرار دارد و نه در خدمت تولید است هم باعث افزایش قیمت می‌شود و هم با سرمایه‌گذاری های غیرمولد پایه‌های اقتصاد کشور را به لرزه درمی اورد , به همین دلیل است که کارشناسان بر ضرورت کنترل و هدایت نقدینگی تاکید دارند و نسبت به افزایش ان هشدار می‌دهند اما برخلاف هشدارها اکنون عبور نقدینگی از 2657 هزار میلیارد تومان ، تیتر خبر بسیاری از رسانه‌ها را به خود اختصاص داده است , نقدینگی همان حجم پول نقد در خارج از سیستم بانکی که قابلیت تورم‌زایی دارد و می‌تواند اقتصاد را با خطرهای جدی روبه رو کند این روزها دغدغه دولت و کارشناسان شده است .

اما با وجود نگرانی‌ها و ارائه راهکار برای کنترل و مدیریت این حجم از نقدینگی همچنان روند افزایشی بوده و انطور که امارهای رسمی نشان می‌دهد نقدینگی از 2600 هزار میلیارد تومان عبور کرده است , البته باید اشاره کرد که اگر رشد نقدینگی در شرایطی که اقتصاد در حال رشد باشد و تولید کالا و خدمات در مسیر صحیحی قرار بگیرد ، نه تنها مشکل ساز نیست بلکه لازم و ضروری است , اما رشد سرسام اور نقدینگی بدون رشد اقتصادی و چاپ پول بدون پشتوانه تورم زا بوده و کشور را با بحران روبه رو خواهد کرد .

لفظ‌های اشتباه میان حرف‌ها می‌چرخد کارشناسان چاپ پول بدون پشتوانه را از جمله مسائلی می‌دانند که تاثیر مستقیمی با رشد نقدینگی دارد و این در حالی است برخی شنیده‌ها حاکی از ان است که گاهی دولت‌ها بدون توجه به میزان نقدینگی دست به اقداماتی برای چاپ پول می‌زنند , اخیرا طهماسب مظاهری ، رییس وقت بانک مرکزی در یک برنامه تلویزیونی گفته است که محمود احمدی‌نژاد از او خواسته بود تا غیرقانونی پول چاپ کند و به برخی افراد ، ارز دولتی بدهد , او در پاسخ به اینکه این کارها چه بود ، گفت : « چاپ پول و پرداخت ارز به برخی افراد و مانند این ‫‌ها ».

با مطرح شدن این مسئله مهم‌ترین پرسشی که پیش می‌اید این است که اقدامات این چنینی دولت -‌ها تا چه اندازه می‌تواند در رشد نقدنگی تاثیرگذار باشد ‫؟ هوشیار رستمی ، کارشناس مسائل اقتصادی در پاسخ به این پرسش با اشاره به صحبت‌های مظاهری به « ابتکار » گفت : صحبت هایی درخصوص چاپ غیرقانونی پول شده است که در کنار امار منتشرشده حجم نقدینگی پرسش هایی را به وجود اورده است , در ابتدا بگویم که چاپ پول باید به درستی تعریف شود ، ما چیزی به اسم چاپ پول نداریم و این لفظ‌ها به اشتباه میان حرف‌ها می‌چرخد , به عبارتی معنای چاپ پول این نیست که رییس بانک مرکزی اسکناس چاپ کند و پول کاغذی را به افراد بدهد .

هنگامی که می‌‫ گویند چاپ پول به منظور قرض دولت از بانک مرکزی است , به عبارتی دولت یک خط اعتباری می‌خواهد و ان را به بانک‌های تجاری می‌دهد و این مسیر را اصطلاحا چاپ پول می‌گویند که همان روند خلق نقدینگی و افزایش پایه پولی است , پایه پولی با یک ضریب تکاثر به نقدینگی تبدیل می‌شود .

وی افزود : قاعدتا بانک مرکزی باید به این مسئله و پیامدهای ان توجه داشته باشد و بدون توجه به حرف رییس دولت‌ها مسیر خود را ادامه بدهد تا در نتیجه با حجم عظیم نقدینگی مواجه نباشد , اما متاسفانه هیچ کدام از روسای بانک مرکزی نمی‌توانند چنین کاری را انجام دهند چراکه رییس بانک مرکزی توسط رییس جمهوری انتخاب می‌شود و وقتی سیستم بانک مرکزی نهاد مستقلی نیست و تحت نظارت رییس جمهوری قرار می‌گیرد چنین اتفاقاتی رخ نخواهد داد , این کارشناس مسائل اقتصادی در بخش دیگری از صحبت هایش به رشد نقدینگی اشاره کرد و گفت : امار بانک مرکزی و اعلام رشد نقدینگی مسئله عجیب و غریبی نیست و ما مدت هاست که می‌دانیم کشور به شدت مشکل درامد دارد .

مقدار اندکی نفت فروخته می‌شود و این در حالی است که ارز همان مقدار کم هم نمی‌توانیم به راحتی وارد کشور کنیم , از سوی دیگر مشکل عمده ای در مالیات ستانی داریم و از بسیاری مالیات گرفته نمی‌شود و همان بخشی که در گذشته مالیات پرداخت می‌کردند اکنون به خاطر رکود اقتصاد توان پرداخت ندارند , به همین دلیل منابع درامدی دولت کاهش پیدا می‌کند و دولت مجبور به قرض از بانک مرکزی می‌شود و به همین ترتیب نقدینگی زیاد می‌شود .

ما اساسا اقتصاد سالمی نداریم و هر مسیری که طی شود بر مشکلات می‌‫ افزاید ، اما همانطور که اشاره کردم رشد نقدینگی مسئله دور از ذهنی نبود و پیش بینی می‌شد که اقتصاد شاهد چنین رقمی باشد , اکنون فضا برای مدیریت فراهم نیست وی در پاسخ به این پرسش که با چه راهکاری می‌توان نقدینگی را مدیریت کرد ، گفت : برای کنترل حجم نقدینگی باید به سمت مسیری حرکت کنیم که ما را به رشد اقتصادی برساند , تا قبل از ویروس کرونا این فرصت برای کشور وجود داشت که با اخذ یک سری تصمیمات سیاسی در این مسیر قرار بگیریم .

اکنون کرونا ویروس به تصمیمات گرفته نشده اضافه شده اشت ، بخشی از صادرات مختل بوده ، قیمت مواد اولیه همچون نفت کاهش پیدا کرده است و حتی اگر در حال حاضر تصمیمات سیاسی گرفته شود همچنان راه سختی را در پیش خواهیم داشت , این کارشناس اقتصادی اظهار کرد : گزینه‌ها برای کنترل حجم نقدینگی بسیار زیاد است اما اکنون فضایی برای اجرایی شدن این گزینه فراهم نیست , اینکه حجم نقدینگی بالا ، اقتصاد را نابود خواهد کرد کاملا صحیح است .

تورم یکی از خطرناک‌ترین پارامترهای اقتصادی است و وقتی ما به یک کشور تورمی تبدیل شویم پدیده ای به اسم سرمایه‌گذاری از بین خواهد رفت و بحران معیشتی که ایجاد می‌کند کاملا محسوس خواهد بود و نمی‌توان منکر خطر رشد نقدینگی بود , print.