صادرات کتاب -6| ترکیه واردات کتاب از ایران را ممنوع کرد / فرش قرمز کشورهای عربی برای ناشران ایرانی

۱۴۰۰/۰۴/۲۹ ۰۵:۴۶:۰۰

مدیر نشر براق می‌گوید ترکیه با سرمایه‌گذاری ، صادرات کتاب خود به ایران را در چند سال گذشته افزایش داده اما ورد کتاب از ایران را ممنوع کرده است .



- اخبار فرهنگی - به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم ، صادرات کتاب در یک دهه گذشته در بسیاری از کشورهای جهان به امری ضروری در حوزه اقتصاد و فرهنگ تعریف شده است , گردش مالی برخی از کشورهای جهان در این زمینه هر ساله روند صعودی داشته و طراحی برنامه‌های جدید ، این کشورها را به یکی از قطب‌های اصلی در امر صادرات کتاب تبدیل کرده است , به عنوان نمونه ، چین پس از پیوستن به سازمان تجارت جهانی در سال 2001، شروع به جهت‌گیری اقتصادی در حوزه نشر کرد و تغییرات متعددی را در این زمینه انجام داد ؛ به طوری که براورد می‌شود میزان درامد سالانه این کشور در برخی از سال‌ها به حدود 200 میلیون دلار نیز رسیده است .

با وجود این بازار و ظرفیت‌های نشر ایران ، به نظر می‌رسد نگاه مسئولان به حوزه کتاب و استفاده از قابلیت‌های ان ، نه اقتصادی است و نه فرهنگی , در کنار این موضوع ، تحریم‌های بانکی و نبود راه انتقال پول ، کار را سخت تر کرده است , در مقابل این جریان ، بازار کتاب ایران پر است از کتاب هایی که از کشورهای مختلف وارد می‌شود ؛ به عبارت دیگر اگر جاده فرهنگ را یک جاده دو سویه در نظر بگیریم ، این جاده طی سال‌های اخیر عموما یک طرفه بوده و اگر اتفاقی هم در زمینه صادرات رخ داده ، معمولا همتی بوده از سوی ناشران و اژانس‌های ادبی که استین بالا زده و کاری انجام داده‌اند .

صفا امیری ، مدیر انتشارات براق ، سال‌ها است که تلاش دارد اثار منتشر شده در این انتشاراتی را در کشورهای مختلف ترجمه و توزیع کند , انتشارات براق که در حوزه ادبیات کودک و نوجوان فعال است ، طی سال‌های گذشته موفق شده رایت 70 اثر را به ناشران فرانسوی و رایت 100 اثر را به ناشران ترک واگذار کند , در کنار این ، صدور چندین کانتینر کتاب به کشورهای منطقه از جمله عراق و امارات موفقیت دیگر این انتشارات در عرصه بین‌الملل بوده است .

امیری با توجه به تجربه خود به عنوان یک ناشر در عرصه بین‌الملل ، مشکلات اقتصادی و تحریم‌ها را دلیل اصلی وضع موجود می‌داند , به گفته او ؛ کشورهایی مانند ترکیه با سرمایه‌گذاری و برنامه ریزی توانسته‌اند عناوین مختلفی از کشور خودشان را در ایران منتشر کنند ، اما در مقابل به دلیل وجود مشکلات این چنینی مانع انتشار کتاب‌های ایرانی می‌شوند , او بر این امر تاکید دارد که در صنعت نشر ایران ، در بر روی واردات می‌چرخد و این موضوع زندگی و معیشت نویسندگان و تصویرگران را تحت تاثیر قرار داده است .

گفت وگوی تسنیم با این ناشر را می‌توانید در ادامه بخوانید : * تسنیم : اقای امیری از ابتدای دولت یازدهم و در ابتدای دهه 90، ارزویی با عنوان صادرات کتاب مطرح شد , نویسندگان و ناشران بسیاری امید داشتند که کتاب هایشان در عرصه بین‌المللی عرضه شود و مخاطب جهانی داشته باشد , اقداماتی در این راستا صورت گرفت ، اما به نظر می‌رسد میزان کارهای انجام شده با ظرفیتی که در بازار نشر ایران وجود دارد ، چندان متناسب نیست .

شما عملکرد دولت اقای روحانی در این زمینه را چطور ارزیابی می‌کنید ؟ انتشارات براق 12 سال است که اقدام به صادرات کتاب و حضور در عرصه بین‌المللی کرده است , با توجه به این تجربه می‌گویم که ابتدا از رویکرد فرهنگی دولت اینطور برمی‌امد که به دنبال تعامل با جهان باشد , در دایره تعامل معمولا ما چیزی می‌دهیم و چیزی می‌گیریم ؛ یعنی تبادل وجود دارد ، اما متاسفانه در کشور ما طی چند سال اخیر این روند چندان متناسب با هم حرکت نکرده و هماهنگ نبوده است ؛ به این معنی که ما در عرضه ضعیف عمل کردیم اما در واردات قوی ظاهر شدیم .

از سوی دیگر ، قانون و برنامه مدونی برای نظارت بر میزان خروجی‌ها و ورودی‌ها وجود نداشت , در این میان ، عدم پایبندی به پروتکل برن ، کار را تسهیل کرد ؛ زیرا در چنین شرایطی ناشران می‌توانند بدون پرداختی ، کتاب‌های خارجی را بدون محدودیت وارد کنند , وقتی این میزان کتاب وارد کشور می‌شود و توازن بر هم می‌خورد ، نتایجی به همراه خواهد داشت .

به عنوان مثال ، در حوزه کودک و نوجوان که حوزه تخصصی من است ، سبب شده تا حجم تولید کتاب‌های داخلی و میزان انتشار اثار تالیفی اتوماتیک‌وار کم شود و فعالیت نویسندگان و ناشران کاهش پیدا کند , وقتی این جاده یک طرفه شد ، ناشر ترجیح می‌دهد اگر قبلا 100 عنوان کتاب به نویسنده داخلی اختصاص می‌داد ، این میزان را به انتشار کارهای ترجمه تخصیص دهد و هزینه‌های نشر خود را کمتر کند , * تسنیم : اشاره کردید به میزان واردات بی اندازه و کتاب‌های ترجمه شده در بازار نشر ایران .

طی امارهای منتشر شده ، این روند به خصوص در حوزه ای مانند ادبیات کودک و نوجوان ، افزایشی است و نگرانی هایی را از سوی کارشناسان به همراه داشته است , از سوی دیگر ، صنعت نشر کشور در سال‌های گذشته با مشکلات فراوانی مواجه بوده است , روند یک سویه ورود کتاب‌های خارجی به بازار داخل را چقدر محصول شرایط بد اقتصاد نشر می‌دانید ؟ کتابی که به کشور وارد می‌شود ، دو هزینه را ندارد : نخست هزینه تالیف و دیگری هزینه تصویرگری .

هر دو این هزینه‌ها برای ناشر قابل توجه است , از سوی دیگر ، سرمایه ناشر تا زمانی که مولف نگارش کتاب را تایید کند ، پس از ان تصویرگر کار را به سرانجام برساند ، بعد مراحل مجوز و چاپ و ,.

, به دستش نمی‌رسد و عایدی ندارد , پس ما در اینجا با دو موضوع مواجهیم : هزینه و زمان .

این در حالی است که شرایط بد اقتصادی سبب شده است تا کتاب از سبد خانوار حذف شود , در چنین اوضاعی ناشر تمام توان و هم و غم خود را برای انتشار کاری می‌گذارد که هزینه کمتری داشته باشد ، اما فروشش خوب باشد , این عوامل دست به دست هم داده است تا ناشران بسیاری به سمت انتشار کارهای ترجمه ای بیایند .

* تسنیم : بازگردیم به سیاست‌های دولت برای این امر , ارشاد در این سال‌ها تلاش کرد با طراحی گرنت و صرف هزینه ، صادرات کتاب را تسهیل کند , این طرح را چطور ارزیابی می‌کنید ؟ ایا توانسته موفق عمل کند ؟ من حدود چهار سال پیش تفاهم نامه ای با مجموعه نظارت بر گرنت منعقد کردم که براساس ان ، قرار شد به کشورهایی که سفر می‌کنیم ، ناشران دیگر کشورها را به استفاده از گرنت و ترجمه اثار ایرانی تشویق کنیم .

اقداماتی در این زمینه انجام شد ، اما به سرانجام خاصی نرسید ؛ زیرا سیاست‌گذاری ها به شکلی بود که ناشران عموما به گرنتی که به انها تعلق گرفته بود ، دست نمی‌یافتند , مثلا ناشر خارجی بعد از گذشت دو سال هنوز توانایی بهره‌گیری از گرنت را نداشت , قوانین در ابتدا طوری بود که ناشر خارجی که کتاب ما را می‌گرفت ، به دلیل پیچ و خم‌های اداری به سادگی نمی‌توانست از این مزایا بهره مند شود ؛ به همین دلیل گرنت در سال‌های اول خیلی ضعیف عمل کرد ، به شکلی که وقتی در فلوشیب استانبول شرکت و پیشنهاد کار بر روی اثار ایرانی را مطرح می‌کردیم ، از ان استقبال نمی‌کردند و می‌گفتند که وقت گیر است .

این مطلبی است که به طور مستقیم به من گفته شده است ؛ بنابراین فکر می‌کنم برای تسهیل در این روند ، ما نیازمند تغییر ساختار و تنظیم ایین نامه در این زمینه هستیم , * تسنیم : نشر براق به دلیل حضور در بازارهای جهانی و نمایشگاه‌های بین‌المللی به عنوان یکی از ناشران موفق در امر صادرات کتاب به شمار می‌رود , با توجه به تجربه ای که دارید ، فعالیت کشورهای همسایه را در این موضوع چطور ارزیابی می‌کنید ؟ کشورهای همسایه به ویژه کشورهایی مانند ترکیه ، امارات و کویت روی این موضوع سرمایه‌گذاری و برنامه ریزی خوبی کرده‌اند .

به عنوان نمونه ، در امارات محتوای کتاب‌ها در سطح قابل قبولی نیستند ، به همین دلیل به ما ناشران پیشنهاد می‌کنند که کتاب هایتان را در نمایشگاه ابوظبی عرضه و رایت اثارتان را واگذار کنید , ترکیه هم از دیگر کشورهایی است که این موضوع برایش جدی است , برخی از دست اندرکاران نشر ترکیه به ما پیشنهاد می‌دهند که با توجه به طرح تدا ، ما کتاب را به شما واگذار می‌کنیم ، هزینه ترجمه و چاپ چند نسخه از ان را تقبل می‌کنیم تا این دست از اثار در بازار ایران تقویت شود .

نوع حمایتی که این دولت‌ها برای صادرات کتاب هایشان در نظر گرفته‌اند ، به گونه ای است که ناشر سریع به نتیجه می‌رسد و گرفتار پیچ و خم‌های اداری نمی‌شود , انها در حمایت از کتاب هایی که مختص به فرهنگ خود هستند ، جدی عمل می‌کنند ؛ به همین دلیل جلوتر از ما هستند , * تسنیم : در دو سه سال اخیر کارهای بسیاری از ترکیه در بازار کتاب ایران منتشر شده و فروش خوبی هم داشته است .

این در حالی است که برخی از کشورها مانع از واردات کتاب از ایران می‌شوند که یکی از این کشورها ، ترکیه است , ترکیه مشتاق است که کتاب هایش در ایران منتشر شود ، اما واردات کتاب از ایران را به دلایل مختلف ممنوع کرده است , من این موضوع را امتحان کردم و به صورت ازمایشی 100 عنوان کتاب برای ترجمه و انتشار فرستادم که به نتیجه نرسید و مشکلاتی را برای تحویل گیرنده ایجاد کرد .

* تسنیم : چرا این ممنوعیت لحاظ شده است ؟ ترکیه یکی از این کشورها است , انها ایران را به مسائل مختلف از جمله ایجاد دو قطبی تشیع و تسنن متهم می‌کنند ، بحث تحریم‌ها نیز بر این موضوع بی اثر نبوده است , صادرات کتاب 5| قزوه : فرهنگ فروشی خطرناک تر از خاک فروشی است / نان ونوای ناشران روشنفکر از اشفته بازار ترجمه در ایران یک دروغ بزرگ در صادرات کتاب / برن ، دروازه ورود ایران به بازارهای جهانی است ؟ صادرات کتاب -3| ترکیه چگونه بازار کتاب ایران را قرق کرد ؟/ خروج شیک و مجلسی ایران از بازارهای جهانی صادرات کتاب -2| مطالبه رهبر انقلاب 20 سال پیش درباره ترجمه اثار ایرانی از مسئولان چه بود ؟+ فیلم « صادرات کتاب »؛ پرونده جدید خبرگزاری تسنیم / جهان از میراث ایرانی سهمی ندارد * تسنیم : در صحبتی که با کارشناسان مختلف داشتیم ، عوامل متعددی را در به ثمر نرسیدن صادرات کتاب ایران عنوان می‌کنند ؛ از نپیوستن به برن گرفته تا نبود مترجم قوی و نگاه صحیح در مسئولان .

شما مشکل را در چه می‌بینید ؟ به نظرم بحث تحریم ، بحث مهمی در این زمینه است , این امر مانع از وصول مطالبات ناشران می‌شود , ناشر مجبور است وقتی در فرانکفورت شرکت کرده ، برای دریافت مطالباتش یا به صورت دستی اقدام کند یا به سراغ صرافی هایی برود که از روند بانکی استفاده نمی‌کنند ؛ به این ترتیب ناشر رغبت خود را برای حضور در بحث صادرات کتاب از دست می‌دهد .

انتهای پیام /.