" محمدرضا شجریان " قبل و بعد از انقلاب + صدا ، فیلم و عکس

۱۴۰۰/۰۸/۱۵ ۰۹:۴۶:۳۶

محمدرضا شجریان در سال‌های حیاتش در عرصه موسیقی با همکاری بزرگان هم نسل خویش اثار ماندگاری را تولید کرد . اثاری که هرگز کهنه نخواهند شد .



محمدرضا شجریان در سال‌های حیاتش در عرصه موسیقی با همکاری بزرگان هم نسل خویش اثار ماندگاری را تولید کرد , اثاری که هرگز کهنه نخواهند شد , به گزارش خبرنگار ایلنا ، چهل روز از درگذشت محمدرضا شجریان گذشت .

شجریان بی شک یکی از ماندگارترین خوانندگان موسیقی ایرانی است که همواره به دور از هر حاشیه نسبت به موسیقی دستگاهی وفادار بوده است , او از بدو ورودش به عرصه موسیقی و اواز هیچگاه درگیر حواشی نشد و همواره جانب مردم را نگاه داشت , شاید یکی از دلایل مهم ماندگاری او علاوه بر تاثیر مهمش بر موسیقی ، محبوبیت و مردمی بودن اوست .

عکسی کمتر دیده شده از جوانی محمدرضا شجریان , نفر سمت راست رضا ورزنده شجریان ، بیماری چند ساله و شایعه فوت محمدرضا شجریان که طی دهه‌های قبل البوم‌های با اهمیتی را با همیاری موسیقی دانان نامدار و مطرح روانه بازار کرده و کنسرت‌های متعددی را روی صحنه برده ، چند سالی درگیر بیماری بود و در این مدت توان فعالیت در عرصه هنر را از دست داده بود , این هنرمند سرانجام برای درمان در بیمارستان « جم » بستری شد .

در اخرین دوره بستری شجریان در بیمارستان جم خبرهایی از فوت او در مدت زمان کوتاهی در فضای مجازی انعکاس یافت , اما این شایعه توسط نزدیکان و تیم پزشکی بیمارستان « جم » که شجریان در روند درمان بیماری‌اش را انجا می‌گذراند ، تکذیب شد , دوستداران شجریان پس از قوت گرفتن شایعه فوت این خواننده پیشکسوت ، جمعه شب ( دوم اسفندماه ) مقابل بیمارستان « جم » تجمع کردند و با خواندن اهنگ مرغ سحر نسبت به وضعیت ایشان واکنش نشان دادند و در نهایت توضیحات کامل همایون شجریان درباره وضعیت پدر از نگرانی انها کاست .

عکسی کمتر دیده شده از شجریان به همراه خانواده در زادگاهش مشهد فرزانه شجریان در اغوش پدر سال 1347 افسانه ، مژگان و راحله شجریان در اغوش پدر اغاز فعالیت‌های هنری با قرائت قران محمدرضا شجریان ، زاده 1 مهرماه سال 1319 اهل مشهد است و فعالیت خود را با تلاوت قران اغاز کرد , پدر او که قاری قران بود او را تعلیم داد و فن خواندن قران را به او اموخت تا انجا که اوای تلاوت او برای نخستین بار در سال 1331 یعنی زمانی که او 12 سال بیشتر نداشت از رادیو خراسان شنیده شد و اینگونه بود که او طی این اتفاق به جامعه قاریان قران پیوست , سال 1307 مهدی شجریان ( پدر ) به همراه دیگران در جلسات قران عکسی متعلق به سال 1307.

از راست محمدتقی یزدانفر ، محمدعلی رحیم زاده ، علی شجریان ( عموی شجریان )، محمدمهدی رحیم زاده ، محمدحسن رحیم زاده و مهدی شجریان ( پدر ) تصویری از جلد البوم « به یاد پدر » که طی ان به تلاوت سوره هایی از قران کریم می‌پردازد , شجریان برای ادای دین به پدرش که معلم قرانش بوده ، این مجموعه موسیقایی را به او تقدیم کرد تحصیل در دانشسرای مقدماتی مشهد شجریان در 19 سالگی به دانشسرای عالی مشهد رفت و در همان مقطع با یک معلم موسیقی اشنا شد که مسیر زندگی‌اش را تغییر داد و از ان پس فقط به موسیقی می‌اندیشید , عکسی کمتر دیده شده از شجریان با چهره ای متفاوت از همیشه شغل معلمی و نوازندگی سنتور شجریان پس از تحصیل در دانشسرای عالی و اخذ دیپلم به استخدام اموزش و پرورش درامد و شغل معلمی را برگزید و به تدریس مشغول شد اما حین تدریس به ساز سنتور علاقمند شد و برای یادگیری ان مسیر جدیدی را اغاز کرد .

مهاجرت شجریان به تهران و زندگی هنری شجریان در سال 1346 به تهران امد و زندگی متفاوتی را اغاز کرد , او با احمد عبادی ( اهنگساز و نوازنده سه تار ) اشنا شد و سپس در کلاس‌های اسماعیل مهرتاش ( فارغ التحصیل دارالفنون ، نوازنده تار و از شاگردان درویش خان ) شرکت کرد و به یادگیری بیشتر موسیقی پرداخت , شجریان در کنار خسرو شکیبایی در جوانی شجریان خوش نویس هنر شجریان محدود به موسیقی نبود .

او در اواسط دهه 40 به سراغ خوشنویسی رفت و برای یادگیری ان از محضر ابراهیم بوذری ( ادیب ، خوشنویس ، خواننده تعزیه و کارشناس ردیف‌های اوازی ) بهره برد و سه سال بعد در خوشنویسی درجه ممتاز دریافت کرد , احمد عبادی ، لطف اله مجد و شجریان در جوانی اجازه از پدر برای یادگیری ردیف اوازی شجریان با اینکه دغدغه موسیقی داشت و از همان نوزده سالگی اموزش در عرصه موسیقی را اغاز کرده بود ، اما در 31 سالگی از سوی پدر اجازه فعالیت یافت , او در سال 1359 با فرامرز پایور ( نوازنده سنتور ، موسیقی دان ، ردیف دان و اهنگ ساز ) اشنا شد و از او ردیف اوازی « صبا » را یاد گرفت .

عکسی قدیمی از شجریان اشنایی با سبک اوازی طاهرزاده و دوامی شجریان اموزش سبک اوازی « طاهرزاده » را از سال 1351 نزد نورعلی برومند ( نوازنده تار ، سه تار ، سنتور ، تنبک و کارشناس اواز ) فرا گرفت , او یک سال بعد ( یعنی در سال 1352) با عبدالله دوامی اشنا شد و ردیف اوازی وی را اموخت , شجریان در همین مقطع با هنرمندانی چون محمدرضا لطفی ، حسین علیزاده ، جلال ذوالفنون و ناصر فرهنگ فر اشنا شد و به عضویت مرکز حفظ و اشاعه موسیقی پیوست که داریوش صفوت سرپرستش بود .

28 مهرماه 1357 عکس شجریان روی جلد اطلاعات هفتگی شجریان و استعفا از رادیو ملی محمدرضا شجریان تا پیش از انقلاب در رادیو ملی حضور داشت ، اما پس از واقعه 17 شهریور در اعتراض به اتفاقات رخ داده سیاسی و اجتماعی ان زمان از انجا استعفا داد , گروه « چاوش » با حضور بیژن کامکار ، محمدرضا لطفی ، اردشیر کامکار ، شجریان ، زیدالله طلوعی و ارشد تهماسبی کانون چاوش باتوجه به اثار تولید شده توسط کانون « چاوش » می‌توان ان را یکی از مهمترین گروه‌های موسیقی سنتی پیش از انقلاب دانست که با همیاری بزرگان موسیقی سنتی شکل گرفته بود و طی سال‌های فعالیتش با تاثیری که از فضای اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی ان دوران می‌گرفت ، البوم‌های متعددی را منتشر کرد , شجریان نیز یکی از اعضای کانون « چاوش » بود .

کانون « چاوش » با تلاش محمدرضا لطفی و حسن کامکار و هوشنگ ابتهاج پس از استعفای دسته جمعی موسیقی دانان سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران که شجریان نیز جزوشان بود با همراهی دو گروه « عارف » و « شیدا » شکل گرفت و طی سال‌های فعالیت اعضایش 12 البوم را با نام « چاوش » منتشر کرد , به گفته کارشناسان البوم‌های چاوش از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین اثار ایرانی به حساب می‌ایند , علاوه بر شجریان ، اعضای دو گروه « عارف » و « شیدا » متشکل از عبدالنقی افشارنیا ، پشنگ کامکار ، زیدالله طلوعی ، بیژن کامکار ، هادی منتظری ، مجید درخشانی ، محمد جمال سماواتی ، ارژنگ کامکار ، حسین علیزاده ، پرویز مشکاتیان ، جمشید عندلیبی ، محمد فیروزی ، ناصر فرهنگ فر ، فرخ مظهری و اردشیر کامکار در کانون « چاوش » حضور داشتند .

اثار انقلابی شجریان و چاوش شجریان با همکاری اعضای کانون « چاوش » اثار متعددی خواند که تعداد زیادی از ان‌ها محتوای انقلابی و ملی داشتند , « شب نورد » یا « برادر نوجونه » یکی از قطعات البوم « چاوش 2»، « سپیده » یا « ایران ای سرای امید » و « ایرانی به سر کن خواب مستی » از البوم « چاوش 6»، « همراه شو عزیز » و « ایران خورشیدی تابان دارد » از البوم « چاوش »، برخی از اثار انقلابی محمدرضا شجریان هستند , شجریان همراه با پرویز مشکاتیان پس از انقلاب شجریان در سال‌های پس از انقلاب علاوه بر تربیت و تعلیم شاگردانش با هنرمندان بسیاری همکاری کرد و اثار ماندگاری را به جا گذاشت .

او در دهه شصت با پرویز مشکاتیان ( موسیقی دان ، اهنگساز و نوازنده سنتور ) همکاری موثری داشت که البو م هایی چون که « بیداد »، « استان جانان »، « سر عشق ( ماهور )»، « نوا »، « دستان »، « گنبد مینا »، « دود عود »، « جان عشاق » حاصل ان دروان هستند , شجریان در ان سال‌ها طی ارتباط مفیدی که با مشکاتیان برقرار کرده بود ، کنسرت هایی را در دیگر کشورها روی صحنه برد , شجریان حین اجرا به اتفاق مشکاتیان شجریان و مشکاتیان در جوانی شجریان در دهه هفتاد شجریان در دهه هفتاد با هنرمندانی چون داریوش پیرنیاکان ، مرتضی اعیان و جمشید عندلیبی همکاری کرد و در مقطعی که برگزاری تور کنسرت‌های برون مرزی باب نبود در اروپا و امریکا به اجرای برنامه پرداخت .

البوم‌های « پیام نسیم »، « دل مجنون » و « سرو چمان » حاصل این اجراها هستند , سال 1372 شجریان و همسرش ( کتایون خوانساری ) شجریان در زندگی خانوادگی شجریان که از همسرش فرخنده گل‌افشان جدا شده بود ، در سال 1371 یعنی ان زمان که 53 سال سن داشت ، با کتایون خوانساری که ان زمان 26 ساله بود ، ازدواج کرد , رایان دومین پسر شجریان حاصل این ازدواج است .

او متولد کاناداست و در سال 1376 زاده شده است , فعالیت‌های هنری دهه هفتاد شجریان در سال 1371 با همکاری گروه « اوا » البوم ، « اسمان عشق » را منتشر کرد و پس از ان در سال 1372 البومی را به بازار عرضه کرد که طی همکاری با محمدرضا لطفی و مجید خلج تولید شده بود و « چشمه نوش » نام داشت , این اثر مربوط به کنسرتی است که سال 1372 در پاریس اجرا شده بود .

شجریان مدتی بعد البوم هایی را منتشر کرد که در دهه شصت طی همکاری با زنده یاد پرویز مشکاتیان تولید شده بودند , این اثار « بهاریه »، « جان عشاق »، « گنبد مینا » هستند , پایان شجریان و مشکاتیان البوم « قاصدک » حاصل اخرین همکاری شجریان با مشکاتیان است که هیچ گاه نسخه با کیفیت ان عرضه نشده است .

شجریان و مشکاتیان حین اجرای کنسرت اولین همکاری شجریان‌های پدر و پسر البوم « یاد ایام » که حاصل کنسرت امریکا در تابستان 1371 بود ، نخستین همکاری محمدرضا شجریان با فرزندش همایون است که در سال 1374 منتشر شد , شجریان در سال 1375 با مجید درخشانی به عنوان اهنگساز همکاری کرد و البوم « در خیال » حاصل ان همکاری است , انتشار البوم هایی قدیمی و جدید در سال 1376 دو البوم از شجریان منتشر شد که « عشق داند » و « معمای هستی » نام دارند .

اولی مربوط به بداهه خوانی و بداهه نوازی شجریان و محمدرضا لطفی است که در سال 1359 تولید شد , « معمای هستی » نیز البومی است که با همکاری زنده یاد لطفی ، همایون شجریان و عبدالنقی افشارنیا تولید شد , « شب وصال » البومی دیگری از شجریان است که در سال 1377 طی همکاری او با داریوش طلایی ، سعید فرج پوری و همایون شجریان ساخته و عرضه شده است .

« شب ، سکوت ، کویر » البوم دیگری است که در سال 1377 با اهنگسازی و صدای شجریان روانه بازار شد و به موسیقی مقامی شمال خراسان اختصاص دارد , نکته جالب اینکه حاج قربان سلیمانی ( نوازنده دوتار ، مقام دان و مقام خوان منطقه خراسان ) نیز در این البوم نوازندگی کرده است , در اواخر دهه هفتاد بود شجریان با همکاری دوباره با گروه « اوا » دو البوم « وفا » و « ارام جان » را روانه بازار کرد .

یونسکو جایزه « پیکاسو » را اهدا می‌کند شجریان در سال 1378 در همکاری با حسین یوسف زمانی البوم « بوی باران » را تولید و منتشر کرد , شجریان در کنار بهزاد ( خواهرزاده کوروس سرهنگ زاده ) و محمود قوامی همکاری با علیزاده ، کلهر و همایون شجریان از اواخر دهه هفتاد یعنی سال 1379 تا سال 1380 با حسین علیزاده ، کیهان کلهر و همایون شجریان همکاری کرد , البوم « زمستان است » بر اساس اشعار مهدی اخوان ثالث حاصل همین همکاری است .

این مجموعه موسیقایی در سال 1379 به صورت زنده در کالیفرنیا اجرا شد , شجریان در دهه هشتاد همکاری شجریان ، حسین علیزاده ، کیهان کلهر و پسرش همایون در اوائل دهه هشتاد نیز ادامه یافت و البوم‌های « بی تو به سر نمی‌شود » حاصل این دوران است که جایزه با اهمیت جهانی « گرمی » را به خود اختصاص داد , شجریان و سه هنرمند همراهش در سال 1382 پس از واقعه زلزله بم به اتفاق یکدیگر کنسرت برگزار کردند .

شجریان درامد حاصل از فروش البوم این کنسرت را به پروژه « باغ هنر » که خودش تاسیس کرده بود ، اختصاص داد , « ساز خاموش » و « سرود مهر » دو البوم دیگری هستند که شجریان طی اخرین همکاری‌های اش با علیزاده ، کلهر و همایون ان را خواند , شجریان در واپسین سال‌های فعالیتش پیش از بیماری همکاری دوباره با گروه « اوا » شجریان در سال 1386 بار دیگر با گروه « اوا » همکاری کرد و با همراهی اعضای ان به اجرای کنسرت‌های داخلی و برون مرزی پرداخت .

البوم صوتی « غوغای عشق بازان » حاصل این همکاری است , در همان سال البوم تصویری کنسرت شجریان و اعضای « اوا » نیز به بازار امد , « شهناز » و سازهای ابداعی شجریان در سال 1387 گروهی تشکیل داد و به احترام جلیل شهناز ( نوازنده مطرح تار ) نام « شهناز » را برای ان انتخاب کرد .

مجید درخشانی و مژگان ( دختر شجریان ) برخی از اعضای گروه « شهناز » بودند , حاشیه‌ها تا ممنوعیت پخش ربنا شجریان پس از دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که با اتفاقات و حاشیه هایی همراه بود ، طی نامه ای از عزت الله ضرغامی ( رییس وقت سازمان صدا و سیما ) خواست که دیگر اثارش از شبکه‌های مختلف تلویزیونی پخش نشود , او در این باره گفت ؛ اثاری که خوانده به ویژه « ایران ، ای سرای امید » به سال‌های 57 و 58 تعلق داشته و ارتباطی با شرایط ان مقطع ( دهه هشتاد ) ندارد .

شجریان اعلام کرد که سازمان صداوسیما ، هیچ نقشی در تهیه این اثار نداشته و پخش انها را غیرشرعی دانست , شجریان در همان نامه دعای « ربنا » و « مناجات افشاری » را به ملت ایران تقدیم کرد و گفت که حساب این دو اثر از باقی اثارش جداست , در ادامه او به دلیل عدم توجه مسئولان وقت تلویزیون ، از برخی مدیران ان به طور قانونی شکایت کرد .

همین اتفاق باعث شد به درخواست مدیران حتی دعای ربنا از شبکه‌های تلویزیون پخش نشود , سپس محمدحسین صوفی ( معاون صدای سازمان ) به اعتراض شجریان واکنش نشان داد و اعلام کرد که از این مقطع به بعد ربنا از رادیو نیز پخش نخواهد شد ! شجریان هم با تاثیر از واقعه سال 1388 با همکاری مجید درخشانی شعری از فریدون مشیری را دستمایه قرار داد و قطعه « زبان اتش » را خواند , فعالیت گروه « شهناز » در سال 1389 شکل و شمایلی جدی تر به خود گرفت .

شجریان به اتفاق اعضای این گروه به برگزاری کنسرت‌های برون مرزی پرداخت , البوم‌های دهه هشتاد « بی تو به سر نمی‌شود »، « فریاد »، « جام تهی »، « ساز خاموش »، « سرود مهر »، « غوغای عشق بازان »، کنسرت شجریان و گروه اوا ، « اه باران » و « رندان مست » برخی دیگر از البوم‌های او هستند که در دهه هشتاد توسط « دل اواز » تولید و عرضه شدند , عکس صفحه اول روزنامه ایران شجریان در این مقطع با وجود بیماری هنوز در عرصه موسیقی فعال بود واپسین فعالیت‌های پیش از بیماری شجریان از سال 1390 به بعد فعالیت زیادی نداشت و معدود اثارش در سال‌های ابتدایی این دهه تولید شدند .

البوم صوتی « مرغ خوش خوان » و دو البوم تصویری کنسرت گروه « شهناز » در اوائل دهه نود تولید شدند , او در مدت کوتاهی نیز با تهمورث و سهراب پورناظری همکاری کرد که البوم « رنگ تعالی » حاصل این همکاری است , این اثر نسخه فیزیکی ندارد و در فضای مجازی منتشر شد .

شجریان پس از این همکاری در سال 1393 بازهم به همراه اعضای گروه « شهناز » به اجرای کنسرت پرداخت که تور جهانی ان « سرگشتگان عشق » نام داشت , ممنوعیت برگزاری کنسرت و اغاز بیماری حسین نوش ابادی یکی از مسئولان وقت در سال 1394 گفت ، محمدرضا شجریان برای برگزاری کنسرت ممنوعیت قانونی دارد , پس از این اتفاق بود که شجریان به علت عوارض ناشی از سرما خوردگی در بیمارستان بستری شد .

او در سال 1395 با چهره ای متفاوت مقابل دوربین حاضر شد و نوروز ان سال را به مردم تبریک گفت , چهره شجریان در ان فیلم حکایت از بیماری‌اش داشت , می‌توان گفت پس از این اتفاق بود که شجریان دیگر مانند گذشته در زمینه موسیقی فعالیت نکرد .

رونمایی از البوم پدر توسط پسر البوم « طریق عشق » حاصل همکاری شجریان ، پرویز مشکاتیان در مهرماه سال 1395 توسط همایون شجریان در تالار وحدت رونمایی شد , شجریان در کارگاه سازسازی شجریان و سازهایش شجریان طی سال‌های حضورش در عرصه موسیقی علاوه بر تولید اثار ماندگار در زمینه طراحی و ابداع ساز نیز فعال بود و 62 ساز طراحی کرد , ساز « شاه صراحی » « صراحی »، « شاه صراحی »، « صراحی التو »، « بم صراحی »، « شهراشوب »، « شهراشوب التو »، « بم ساز »، « شهنواز »، « شه بانگ »، « کرشمه »، « باربد »، « تندر »، « ساغر »، « سبو سوپرانو »، « دل و دل التو »، « دل و دل سوپرانو » و « پرهیب » سازهایی هستند که توسط شجریان ابداع شده‌اند .

شجریان در مراسم رونمایی از سازهایش به اتفاق علی مرادخانی و حمیدرضا نوربخش نخستین نمایشگاه سازهای ابداعی محمدرضا شجریان در اردیبهشت ماه سال 1390 و دومین نمایشگاه در شهریورماه 1392 به کوشش موسسه فرهنگی هنری « دل اواز » در خانه هنرمندان برگزار شد و مورد توجه موسیقی دانان و اهالی فن قرار گرفت که البته انتقادهایی را نیز در پی داشت , شجریان در این نمایشگاه بیش از ده سنتور داشت که با 14 یا 16 ساز دیگر رونمایی شدند , در میان سازهای ابداع شده توسط وی سنتور سهم بیشتری دارد و دلیلش تخصص این هنرمند در زمینه شناخت و تسط بر نحوه نوازندگی این ساز زهی است .

شجریان در حال مقایسه ظاهری ساز « شه بانگ » و « کنترباس » شجریان در ان مقطع طی مصاحبه با رسانه‌ها درباره دلایل ابداع و ساخت سازهای مختلف ایرانی گفت : « انگیزه ساخت این سازها افرینش نغمه‌های نو و افزایش توانمندی سازهای موسیقی ایرانی بوده است , سازهای ساخته شده توسط شجریان مورد توجه برخی اهالی فن قرار گرفت اما در میان هنرمندان معاصر مجید رخشانی ( اهنگساز و سرپرست گروه موسیقی شهناز ) بیش از دیگران به سازهای ابداعی او توجه نشان داده و انها را روی صحنه برده است , افتخارات جهانی شجریان طی سال‌های گذشته در زمینه موسیقی افتخارات جهانی کسب کرده است .

او یکی از هنرمندانی است که طی دهه‌های گذشته جایزه نصرت فاتح علی خان ( خواننده مطرح قوالی پاکستان ) را از ان خود کرد , در سال 2006 نشان « موتزارت » را از یونسکو دریافت کرد و در سال 1387 از سوی یونسکو موفق به کسب جایزه « پیکاسو » شد , این جایزه هر پنج سال یک بار به هنرمندانی اهدا می‌شود که برای شناساندن فرهنگ و هنر کشورشان تلاش کرده‌اند .

او در پاییز سال 1389 در مراسمی با نام « سومین سال بزرگداشت ادب و هنر پارسی » در دانشگاه « استنفورد » سومین جایزه « بیتا » را از ان خود کرد , او برای دو دوره برای تولید و عرضه البوم‌های « فریاد » و « بی تو به سر نمی‌شود » نیز نامزد دریافت جایزه معتبر « گرمی » شد و در سال 1393 از سوی فرانسه نشان « شوالیه » دریافت کرد , جز او شهرام ناظری موفق به کسب این نشان شده است .

استاد اواز ایران سال 1396 در پنجمین جشنواره بین‌المللی « هنر برای صلح » نشان عالی هنر برای صلح را دریافت کرد , او در فروردین ماه امسال هم جایزه ویژه « خداوندگار موسیقی » را از جشنواره موسیقی بنیاد « اقاخان » دریافت کرد و مژگان ( دختر شجریان ) به نمایندگی از پدر جایزه را به خانه برد , شاگردان شجریان محمدرضا شجریان علاوه بر تولید اثار با اهمیت و ابداع سازهای متعدد در زمینه تعلیم و اموزش نیز فعال بود .

علاوه بر همایون و مژگان شجریان که هر دو از محضر پدر بهره برده‌اند ، افراد دیگری نیز شاگرد او بوده‌اند که در میان انها معصومه مهرعلی ، حسام الدین سراج ، مظفر شفیعی ، ایرج بسطامی ، علی جهاندار ، سینا سرلک و حمیدرضا نوربخش از بقیه مطرح ترند , صحبت‌های محمدرضا شجریان در جشن خانه موسیقی در سال 1389 تالار « وحدت », در این مراسم از عبدالوهاب شهیدی ( موسیقی دان پیشکسوت ) با حضور شجریان و هوشنگ ظریف تجلیل شد .

اوازخوانی شجریان در محفل خصوصی و در حضور دوستان و شاگردانش , فیلم کمتر دیده شده از اجرای خصوصی شجریان و انوشیروان روحانی , سکانسی از فیلم « دلشدگان » ساخته علی حاتمی در سال 1370.

اوازها و تصنیف‌های این فیلم بعدها در البومی با نام « دلشدگان » منتشر شد , اهنگساز این اثر سینمایی حسین علیزاده بوده و محمدرضا شجریان به جای خواننده فیلم ( امین تارخ ) اوازخوانی کرده است , بخشی از صحبت‌های محمدرضا شجریان درباره خودش .

او در این اثر صدای خود را جزیی از فرهنگ کهن ایران می‌داند و تصنیف مورد علاقه‌اش را می‌خواند , شعر تصنیف مذکور سروده منیره طاهاست و علی تجویدی سازنده ان است و توسط غلامحسین بنان اجرا شده , فایل صوتی تمرینات شجریان با فرزندش همایون که ان زمان که کودک بود .

« در این سرای بی کسی کسی به در نمی‌زند » با صدای محمدرضا شجریان , اهنگساز این اثر زنده یاد محمدرضا لطفی است و فریدون شهبازیان تنظیم کننده ان است , « وداع یاران » اثری از محمدرضا شجریان ، محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ فر .

این اثر به یاد نورعلی برومند تولید و ارائه شده است ,.
مشهد تهران استان جانان گنبد مینا دروان اروپا امریکا کاناداست پاریس شمال خراسان کالیفرنیا ایران سرای امید سرای ایرانی بیمارستان جم تیم پزشکی بیمارستان جم رادیو خراسان دانشسرای مقدماتی مشهد دانشسرای عالی مشهد اموزش و پرورش رادیو ملی گروه چاوش کانون چاوش سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران گروه اوا البوم گروه اوا یونسکو جایزه پیکاسو گروه اوا شجریان گروه شهناز سازمان صداوسیما ملت ایران موسسه فرهنگی هنری دل اواز دانشگاه استنفورد فرانسه محمدرضا شجریان شجریان رضا ورزنده شجریان همایون شجریان فرزانه شجریان افسانه مژگان راحله شجریان زاده مهدی شجریان محمدتقی یزدانفر محمدعلی رحیم زاده علی شجریان محمدمهدی رحیم زاده محمدحسن رحیم زاده سنتور شجریان احمد عبادی اسماعیل مهرتاش درویش خان خسرو شکیبایی جوانی شجریان ابراهیم بوذری ادیب خوشنویس لطف اله مجد فرامرز پایور سنتور صبا طاهرزاده دوامی شجریان نورعلی برومند تنبک عبدالله دوامی محمدرضا لطفی حسین علیزاده جلال ذوالفنون ناصر فرهنگ فر داریوش صفوت بیژن کامکار اردشیر کامکار زیدالله طلوعی حسن کامکار هوشنگ ابتهاج عارف شیدا چاوش عبدالنقی افشارنیا پشنگ کامکار هادی منتظری مجید درخشانی محمد جمال سماواتی ارژنگ کامکار پرویز مشکاتیان جمشید عندلیبی محمد فیروزی فرخ مظهری انقلابی شجریان چاوش شجریان چاوش 2 سپیده سرای امید ماهور نوا مشکاتیان مشکاتیان شجریان داریوش پیرنیاکان مرتضی اعیان کتایون خوانساری شجریان کتایون خوانساری رایان مجید خلج همایون لطفی داریوش طلایی سعید فرج پوری حاج قربان سلیمانی ارام جان حسین یوسف بهزاد کوروس سرهنگ زاده محمود قوامی علیزاده کلهر کیهان کلهر مهدی اخوان ثالث اوا شهناز جلیل شهناز ربنا شجریان عزت الله ضرغامی افشاری محمدحسین صوفی فریدون مشیری تهمورث سهراب پورناظری حسین نوش ابادی سازسازی شجریان سازهایش شجریان شاه صراحی صراحی شاه صراحی صراحی التو بم صراحی شهراشوب شهراشوب التو بم ساز شهنواز کرشمه باربد ساغر سبو سوپرانو پرهیب سازهایی علی مرادخانی حمیدرضا نوربخش کنترباس شجریان مجید رخشانی نصرت فاتح علی خان موتزارت بیتا شهرام ناظری مژگان دختر شجریان شجریان محمدرضا شجریان مژگان شجریان معصومه مهرعلی حسام الدین سراج مظفر شفیعی ایرج بسطامی علی جهاندار سینا سرلک عبدالوهاب شهیدی دان پیشکسوت هوشنگ ظریف علی حاتمی دلشدگان امین تارخ منیره طاهاست علی تجویدی غلامحسین بنان فریدون شهبازیان ناصر خبرنگار ایلنا تهماسبی کانون چاوش مقام خوان منطقه خراسان رییس وقت سازمان صدا و سیما معاون صدای سازمان انقلاب انقلاب شجریان کنسرت امریکا شب وصال زلزله بم دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری نوروز سومین سال بزرگداشت ادب و هنر پارسی پنجمین جشنواره بین المللی هنر جشنواره موسیقی بنیاد اقاخان جشن خانه موسیقی