ثمره دیپلماسی انرژی 100 روزه دولت ؛ توافق سه جانبه سواپ گاز

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۷:۱۷:۴۲

تهران - ایرنا - در حالی که 117 روز از اغاز کار دولت سیزدهم می‌گذرد ، اما طی این مدت کوتاه ، دیپلماسی فعال منطقه ای و تاکید بر گسترش روابط اقتصادی با کشورهای همسایه در چارچوب همگرایی منطقه ای تجلی خود را در انعقاد قرارداد سه جانبه انتقال گاز ترکمنستان به جمهوری اذربایجان از طریق خاک ایران نشان داده است .



به گزارش خبرنگار ایرنا ، قرارداد سه جانبه سواپ ( انتقال ) گاز ترکمنستان به جمهوری اذربایجان از طریق ایران در حاشیه پانزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های اقتصادی ( اکو ) با حضور ایت الله سیدابراهیم رییسی و الهام علی اف به امضای وزرای نفت تهران و باکو رسیده است , براساس این قرارداد که از ابتدای دی ماه امسال و بدون سقف زمانی اجرا خواهد شد ، 1,5 تا 2 میلیارد متر مکعب گاز ترکمنستان از مسیر ایران ترانزیت ( سواپ ) خواهد شد و ایران گاز مصرفی مورد نیاز خود در پنج استان کشور را از حق انتقال این گاز برداشت خواهد کرد .

یکی از دستاوردهای این قرارداد ، تامین گاز استان‌های شمالی است که طی هشت سال گذشته به دلیل برخی اهمال ، به یک مشکل اساسی تبدیل شده بود , از سوی دیگر ورود ایران به یک قرارداد سه جانبه تامین انرژی و قرار گرفتن کشورمان در مسیر استراتژیک انتقال گاز می‌تواند در اینده ، ضمن افزایش همکاری‌های منطقه ای ، از بروز تنش‌های سیاسی با همسایگان جلوگیری کند , این قرارداد سه جانبه پس از سال‌ها تنش گازی میان ایران ، ترکمنستان و اذربایجان که حتی در مواردی به دلیل بی تدبیری‌ها به صدور برخی احکام بین‌المللی منجر شده بود ، جهشی بلند در ارتقای جایگاه ایران در امنیت انرژی منطقه منجر خواهد شد ؛ مساله ای که دستاوردی مهم برای دیپلماسی اقتصادی دولت سیزدهم محسوب می‌شود .

تحکیم روابط منطقه ای ابوالفضل صدقی کارشناس مسائل منطقه در گفت وگو با ایرنا در این خصوص می‌گوید : مهمترین نتیجه سواپ گازی ایران ، ترکمنستان و اذربایجان ، تحکیم روابط منطقه ای است که در نهایت همه این منافع هم متوجه مردم منطقه خواهد بود , وی با بیان این که در صورت برداشته شدن تحریم‌ها طبیعی است که برخی از مشکلات اقتصادی کشور حل شود ، عنوان کرد : در صورتی که مذاکرات به نتیجه برسد طبیعی است که مردم از نتایج ان بهره مند می‌شوند اما نباید فرصت کشورهای منطقه را از دست داد و قرارداد گازی با ترکمنستان که سال‌ها معلق مانده بود ، در این 4 ماه در راستای این اهداف دولت پیگیری و به نتیجه رسید , صدقی با اشاره به روابط دیرین ایران با چین و روسیه عنوان کرد : صادرات و واردات با کشورهای با جغرافیای نزدیک فرصت مهمی بود که سال‌ها از ان غفلت شده بود اما دولت سیزدهم بویژه در حوزه انرژی این تجارت را احیا کرده و از این فرصت مهم بهره مند شد .

قرارداد گازی با ترکمنستان هم یکی از این بهره‌گیری از فرصت هاست , وی در ادامه افزود : استان‌های شمالی کشور هم مانند سایر استان‌ها نیازمند گاز هستند که اگر بخواهیم این گاز را از جنوب کشور به شمال انتقال بدهیم ، باید متحمل هزینه‌های زیادی شویم اما از طرفی ترکمنستان در شمال کشور می‌تواند به ایران گاز بدهد و مشکل گازرسانی به استان‌های شمالی مرتفع شود , این کارشناس مسائل منطقه خاطرنشان کرد : ایران معادل گازی که از ترکمنستان می‌گیرد ، به ترکیه و کشورهای دیگر که با ترکمنستان ارتباط دارد می‌دهد ؛ اهمیت اقتصادی سواپ گازی بین ایران ، ترکمنستان و اذربایجان تا جایی است که وابستگی تجاری میان کشورها به وجود امده و همین مساله باعث کاهش تهدیدات امنیتی در منطقه نیز می‌شود .

« زهیر اصفهانی » کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به سیاست محوری دولت سیزدهم برای همکاری اقتصادی با کشورهای همسایه گفت : قرارداد سواپ گازی ، نشان دهنده شکست تحریم‌های اقتصادی است , وی افزود : در ماه‌های ابتدایی دولت سیزدهم ، سه رخداد اقتصادی و راهبردی در کشورمان شکل گرفته که اولین رخداد ، امضای قرارداد شانگهای و مزایای اقتصادی حاصل از ان بوده ، دومین رخداد افزایش صادرات نفتی کشور به یک میلیون بشکه بوده و در نهایت ، سومین رخداد مربوط به سواپ نفتی ایران ذیل قرارداد سه جانبه میان ایران ، جمهوری اذربایجان و ترکمنستان است , اصفهانی افزود : از طرف دیگر نباید فراموش کنیم که فراتر از مزایای اقتصادی که بارها در رسانه‌ها مطرح شده ، شاهد یک تغییر نگرش در حوزه ابعاد سیاسی و امنیتی نیز هستیم .

همسویی و وابستگی متقابل سیاسی ذیل محورهای اقتصادی یکی از رخدادهای مثبت قرارداد سواپ گازی است که می‌تواند تنش‌های منطقه ای را تعدیل کند , نوع نگرش و پارادایم فکری صحیح در میان دیپلمات‌های اقتصادی دولت ایت الله رییسی مبنی بر رقابت همراه با همکاری چند جانبه یکی از عوامل موفقیت امیزی بوده که توانسته این نتایج را تا به امروز رقم بزند , حسن هانی زاده کارشناس مسائل بین‌المللی نیز با اشاره به نقش راهبردی قرارداد سواپ گازی سه جانبه میان ترکمنستان ، ایران و جمهوری اذربایجان تصریح کرد : این توافق نامه یک گشایش اقتصادی در رابطه با کشورهای جنوب قفقاز بود که ایران را به عنوان کریدور انتقال انرژی گاز به سایر کشورهای غرب اسیا و حتی جنوب خلیج فارس معرفی می‌کند .

وی ادامه داد : براساس این قراداد ترکمنستان روزانه 5 الی 6 میلیون مترمکعب گاز به جمهوری اذربایجان می‌فروشد که این گاز از مسیر ایران به جمهوری اذربایجان ترانزیت ( سواپ ) خواهد شد و ایران هم گاز مصرفی مورد نیاز خود در 5 استان کشور ( خراسان رضوی ، شمالی و جنوبی ، گلستان و سمنان ) را به عنوان حق انتقال این گاز برداشت خواهد کرد , کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه تصریح کرد : قابلیت اجرای سریع این قراداد به نحوی است که از اول دی ماه و بدون سقف زمانی شاهد انتقال گاز به اذربایجان خواهیم بود ؛ نشان دهنده عزم جدی سه کشور به ویژه طرف ایرانی برای ترمیم و تقویت روابط اقتصادی میان کشورهای همسایه است , هانی زاده همچنین به تغییر رویکرد جمهوری اذربایجان به منظور کاهش تنش‌های سیاسی در منطقه با امضای این قرارداد اشاره کرد و ادامه داد : با امضای این قرارداد با ایران به نظر می‌رسد جمهوری اذربایجان درصدد تغییر رویکرد سیاسی خود نسبت به ایران بوده و سعی کرده با امضای توافق نامه سواپ گازی به نوعی سیاست‌های گذشته خود را ترمیم کند که این امر گام مثبتی برای تعامل دو سویه میان ایران ، جمهوری اذربایجان و کشورهای جنوب قفقاز است .

مهدی چمران رییس شورای شهر تهران هم چنین با بیان اینکه توافق با جمهوری اذربایجان و ترکمنستان می‌تواند به امنیت منطقه کمک کند ، گفت : این توافق برای ایران درامدزایی خواهد داشت و به تقویت ارتباطات و تعاملات بیشتر کشورها کمک می‌کند , وی درباره افزایش تعاملات اقتصادی ایران با کشورهای همسایه خاطرنشان کرد : متاسفانه دولت قبل به اروپا و امریکایی‌ها چشم دوخته بود و جای دیگری را نمی‌دید درحالی که دنیا فقط غرب نیست و بایستی با همه ارتباط درست و خوب برقرار کرد , رییس شورای شهر تهران با بیان اینکه چسبیدن به غربی‌ها نتیجه ای برای کشورمان نداشت ، گفت : ارتباطات با همسایگان قطعا به نفع ما بوده و منجر به کوتاه امدن غربی نسبت به خواسته‌های به حق ملت ایران خواهد شد .

دیپلماسی فعال انرژی « عبدالعلی رحیمی مظفری » عضو کمیسیون انرژی مجلس هم بیان اینکه در قرارداد سه جانبه سواپ گاز ، بحث دیپلماسی فعال انرژی و اقتصادی کشور مطرح است ، گفت : با روی کار امدن دولت جدید دیپلماسی اقتصادی و انرژی از حالت انفعالی خارج شده و وزارت نفت به طور جدی در زمینه فروش نفت و قراردادهای جدید ، فعال شده است , وی افزود : با توجه به وضعیت فعلی تولید گاز طبیعی در کشور احتمال بحران گاز در استان‌های شمالی کشور در فصل اینده وجود دارد و این موضوع مسبوق به سابقه است ، این قرارداد می‌تواند کمک شایانی برای حل مشکلات احتمالی پیش رو باشد , « محمد طلا مظلومی » نماینده مردم بهبهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه قرارداد 3 جانبه گازی مشکلات گازی 5 استان کشور را حل می‌کند ، گفت : نگاه ویژه به مشترکات اقتصادی سیاسی و فرهنگی کشورهای همسایه باعث شده تا دولت سیزدهم در تعامل با همسایگان موفق عمل کند .

عضو کمیسیون انرژی مجلس تشریح کرد : عبور از نگاه معطوف به غرب دولت روحانی و نگاه ویژه به مشترکات اقتصادی سیاسی و فرهنگی کشورهای همسایه باعث شده تا دولت ایت الله رییسی در تعامل با همسایگان موفق عمل کند , مظلومی افزود : کشور در استانه فصل زمستان قرار داد و تامین گاز شهری و سوختی برای نیروگاه‌ها و صنایع یکی از مسائل مهم کشور است ، این قرارداد می‌تواند کمک موثری برای عبور بدون دردسر از فصل سرما باشد , قطعا این موضوع مد نظر هیات دولت بوده است تا با تامین گاز مورد نیاز 5 استان شمالی کشور یعنی گلستان ، سمنان ، خراسان رضوی ، خراسان جنوبی و خراسان شمالی ، مشکل افت فشار و گاه ، قطعی گاز در استان‌های مذکور را از بین ببرد و علاوه بر این موضوع ، حق انتقال یا ترانزیت گاز نیز برای ایران محفوظ است .

.