شتاب دستگاه قضایی در مسیر تحول و تعالی

۱۴۰۰/۰۷/۱۰ ۰۹:۵۱:۱۷

تهران - ایرنا - کمتر از سه ماه از تغییر رییس قوه قضاییه می‌گذرد و عدلیه رویکرد تحول و تعالی را پیش گرفته و قاضی القضات با شناختی که از دستگاه قضایی دارد ، در مسیر اجرای سند تحول قضایی گام به گام پیش می‌رود .



دهم تیر سال جاری رهبر معظم انقلاب اسلامی در حکمی حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه ای را به ریاست قوه قضاییه منصوب کردند , حضرت ایت الله خامنه‌ای در این حکم با تاکید بر اهتمام جدی به ماموریت‌های دستگاه قضا در قانون اساسی و همچنین ادامه رویکرد تحولی و اجرای سند تحول موجود ، « گسترش فناوری‌های نوین در دستگاه قضایی »، « گماردن نیروهای کارامد و جهادی در مسئولیت‌ها »، « ارج نهادن به خدمات قضات پاکدامن و در عین حال برخورد قاطع با تخلفات » و « ارتباط با متن مردم » را از جمله انتظارات خود از رییس جدید قوه قضاییه بیان کردند , اجرای سند تحول محور برنامه‌های قوه قضاییه در دوره تعالی حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژه ای 14 تیر ماه نیز در مراسم تکریم و معارفه روسای قوه قضاییه گفت : محور قوه قضاییه اجرای سند تحول است و این دوره ، دوره تحول و تعالی است .

وی ادامه داد : گسترش عدل و عدالت در همه ساحت‌ها ، مبارزه قاطع تر و بدون تبعیض با فساد در همه عرصه‌ها ، توسعه فناوری برای خدمت بهتر و ارزان تر و در مواردی به صورت مجانی به مردم ، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های مردمی برای اقدامات پیش رو از جمله پیشگیری از وقوع جرم ، کاهش ورودی پرونده‌ها به قوه قضاییه ، صلح و سازش ، ایجاد سازوکار گسترش ازادی‌های مشروع از جمله محورهای این تحولات خواهد بود , رییس قوه قضاییه با اشاره به ضرورت بازنگری در قوانین و مقررات گفت : اکنون وجود ضابطان و قضات ضروری است اما باید نوع ارتباط این دو و کاری که مشترک انجام می‌دهند ، بازنگری شود , محسنی اژه ای اظهار داشت : بازنگری در نحوه سرویس‌دهی به مقامات امنیتی ، انتظامی و اطلاعاتی برای ایجاد امنیت ، ارامش به صورت گسترده برای همه اقشار جامعه و با هدف پیشگیری از نفوذ دشمنان و بدخواهان در لایه‌های مختلف نظام و ادارات و جلوگیری از تجسس و تفحص بی مورد و احیانا ، ورود به حریم خصوصی از دیگر محورهایی است که در دوره جدید پیگیری می‌شود .

10 فرمان رییس قوه قضاییه پس از ان رییس دستگاه قضا 21 تیر در نخستین جلسه شورای عالی قوه قضاییه با صدور 10 دستور مهم به معاونان و مسئولان عالی قضایی کشور بر ادامه مسیر تحول با رویکرد « تحول و تعالی » تاکید کرد , احصا مشکلات کارکنان دستگاه قضا ، احصا مشکلات مردم در مراکز قضایی و ارائه راه حل ، بررسی وضعیت و عملکرد نمایندگی‌های قوه قضاییه در دستگاه‌ها و میزان اثرگذاری انها ، بررسی همه مصوبات سفرهای استانی روسای قوای سابق قوه قضاییه و اعلام موارد بر زمین مانده و شناسایی و معرفی ، نیروهای مستعد ولایتمدار ، انقلابی و با روحیه جهادی در درون قوه قضاییه بخشی از 10 فرمان رییس دستگاه قضا بود , همچنین نحوه تعامل ضابطان ، قضات و همکاری نیروهای امنیتی و اطلاعاتی و انتظامی با قوه قضاییه در کشف توطئه‌ها ، پیشگیری و جلوگیری از نفوذ دشمنان و کشف ، تعقیب و پیگیری جریانات باندی و مرتکبان جرایم سازمان یافته و پیچیده ، طراحی سازوکار عملی و برنامه عملیاتی برای همکاری و هم افزایی قوه قضاییه با سایر قوا ، تهیه پیشنهاد سازوکارهای حمایت از امران به معروف و ناهیان از منکر ، ارائه پیشنهادات و راهکارها برای هوشمندسازی همه بخش‌های قضایی و پیگیری اجرای سند تحول قضایی با سرعت بیشتر از دیگر محورهای فرمان ده گانه رییس قوه قضاییه بود .

مبارزه بی امان با فساد مبارزه با فساد از محورهای مهمی است که در دوره تعالی قوه قضاییه همواره در سخنان مسئولان قضایی مورد توجه قرار گرفته است و بارها حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه ای به موضوع مبارزه قاطع و جدی با فساد در درون و بیرون از قوه قضاییه تاکید کرده است , محسنی اژه ای در مراسم تحلیف ایت الله رییسی گفت : دستگاه قضایی با تمام توان کمک خواهد کرد و در مبارزه بی امان با فساد در ساحت‌های مختلف جدی تر از همیشه خواهد بود , در همین راستا 28 تیر رییس قوه قضاییه از عملکرد مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضاییه در شناسایی و بازداشت 19 نفر از عناصر فاسد و کارچاق کن در تهران اعم از 15 وکیل و چند کارمند دادگستری تقدیر و گفت که اقدامات چند فرد خاطی اثار سویی از جمله ذهنیت‌سازی منفی در مردم نسبت به کارکنان خدوم دستگاه قضایی داشته و نسبت به ان‌ها سوءظن به وجود می‌اورد به نحوی که 80 هزار وکیل را بدنام کرده و موجب بی اعتمادی مردم به نظام قضایی می‌شود ، و بر همین اساس رسیدگی سریع به این پرونده و اطلاع‌رسانی درباره ان باید مورد توجه ویژه قرار گیرد .

رییس قوه قضاییه 11 مرداد هم درباره تسریع در تعیین تکلیف پرونده‌های فساد اقتصادی ، پرونده هایی که متهم زندانی دارند و پرونده‌های کثیرالشاکی ماموریت ویژه ای به روسای کل دادگستری و دادستان‌ها داد و از انان خواست به روند رسیدگی و صدور هرچه سریعتر تصمیم نهایی در این رابطه نظارت کنند , اغماض نشود همچنین محسنی اژه ای 17 مرداد در نشستی با مسئولان مرکز حفاظت و اطلاعات کل قوه قضاییه به مبارزه با فساد درون دستگاه قضایی تاکید کرد و گفت : اگر فردی در داخل دستگاه قضا فاسد شد ، بعد از تذکر و هشدار اولیه نباید با عواطف برخورد کرد و اغماض داشت و در این موارد نگذاریم دلسوزی بیجا شود , همچنین رییس دستگاه قضا چهارم شهریور در نشست شورای عالی قوه قضاییه با شورای قضایی استان‌ها ، کمک به دولت برای مبارزه با فساد و مفسدان و سودجویان را از ماموریت‌های دستگاه قضا عنوان کرد و از همکاری قوه قضاییه با دولت برای رفع بسترهای فساد نیز سخن گفت .

وی تاکید کرد : دستگاه قضایی در دوره تحول و تعالی گلوگاه‌های فساد در دستگاه‌های اجرایی را شناسایی کرده و به دولت اعلام می‌کند , زمین ، ارزهای ترجیحی ، تسهیلات بانکی از بسترهای فسادزا هستند رییس قوه قضاییه 22 شهریور یکی از این بسترهای مهم فساد زا را « زمین » عنوان کرد و گفت که بسیاری از پرونده‌ها که به اسیب‌های جدی منتهی شده از زمین نشات می‌گیرد که در اختیار دولت ، وزارت راه و مسکن و منابع طبیعی قرار دارد و به بهانه‌های مختلف در اختیار دیگران قرار می‌گیرد , محسنی اژه ای افزود : این زمین‌ها برای اجرای پروژه‌های کشاورزی یا دامداری در اختیار افراد قرار می‌گیرد ، اما به دلیل فقدان نظارت ، با دور زدن قانون دستخوش تغییر کاربری می‌شوند و این مسئله باعث ایجاد شکاف بزرگ بین غنی و فقیر می‌شود .

وی همچنین « ارزهای ترجیحی و غیر ترجیحی » را یکی دیگر از بسترهای فسادزا معرفی کرد و با بیان اینکه دولت باید در این خصوص تصمیم قاطعی بگیرد اظهار داشت : به برخی افراد برای وارد کردن اقلام مورد نیاز مردم همچون گوشت و مرغ ارز ترجیحی داده شده تا این اقلام را وارد کشور کنند ، اما هم این ارزها برنگشته ، هم وضعیت بازار به گونه ای است که اقلام مورد نیاز مردم با قیمت گران فروخته می‌شود , محسنی اژه ای با تاکید بر لزوم نظارت بر نحوه تخصیص ارز و چگونگی مصرف ان خاطرنشان کرد که برخی افراد در سایه نبود نظارت میلیاردها میلیارد ثروت به دست اورده‌اند و در کنار ان در کشور شاهد کوخ‌نشینی تهیدستان هستیم , رییس قوه قضاییه از « تسهیلات بانکی » به عنوان یکی دیگر از بسترهای فساد زا یاد کرد و گفت : تعداد افرادی که بالای هزار میلیارد تومان معوقه بانکی دارند و برای ان‌ها پرونده هایی نیز تشکیل شده محدود است ، اما همین تعداد نیز موجب اخلال در نظام بانکی شدند .

کارشناسی‌های غیرواقعی بسترساز فساد 20 مرداد محسنی اژه ای در نشستی با اعضای شورای هماهنگی بانک‌ها ، کارشناسی غیرواقعی در مناقصات و مزایده‌ها و اخذ وثایق و معاملات را یکی از معضلاتی دانست که موجب بروز فساد و مشکل در حوزه بانک‌ها می‌شود , رییس قوه قضاییه همچنین یکم شهریور در جلسه شورای عالی قوه قضاییه ، یکی از مشکلات بروز اطاله دادرسی و افزایش هزینه‌های ان را کارشناسی‌ها عنوان کرد و افزود : قاضی ما که به درخواست طرفین دعوا یا به تشخیص خود دستور کارشناسی می‌دهد اول باید ضرورت ان را احصا کند , محسنی اژه ای افزود : اگر نیاز به کارشناسی بود باید دستور سریع ، صریح و شفاف داده شود و موارد کارشناسی به دقت تبیین شود و برای ان مدت نیز تعیین گردد تا کار با تاخیر مواجه نشود و اینگونه نباشد که قاضی کار را به کارشناس واگذار و رها کند .

وی ادامه داد : اگر لازم به انجام کارشناسی‌های دوم و سوم بود و اختلاف فاحشی بین کارشناسی‌ها وجود داشت ، قاضی باید از کارشناسان توضیح بخواهد و اگر از لحاظ محتوا و زمان و نظرات ارائه شده موضوعی غیرمتعارف بود ، باید به اطلاع مسئولان ذیربط و کانون کارشناسان گزارش شود , رییس دستگاه قضا این نکته را نیز متذکر شد که کارشناسی‌ها نباید به چند کارشناس محدود شود و باید بین کارشناسان توزیع شود تا هم کیفیت کار بالا رود و هم زمان کارشناسی سرعت پیدا کند و هم رانت به وجود نیاید , وی از کارشناسان خواست که در انجام کارشناسی‌ها انصاف و امانت داری را رعایت کنند و خصوصا نسبت به کسانی که توانایی مالی ندارند توجه بیشتری داشته باشند .

رییس قوه قضاییه با انتقاد از رانتی شدن برخی کارشناسی‌ها گفت : وقتی فرایند انجام یک کارشناسی طولانی می‌شود یا کارشناس نظریه نادرستی ارائه می‌دهد ، باید حتما از سوی قاضی یا مرکز کارشناسان مورد بازخواست قرار گیرد , توجه به زندان‌ها و وضعیت زندانیان توجه به زندانیان و حقوق انان در دوره جدید قوه قضاییه مورد تاکید قرار دارد و شخص رییس قوه قضاییه در مدت حدود سه ماه تصدی خود به عنوان قاضی القضات از چهار زندان بازدید داشته است , بازدید از زندان دماوند ، زندان‌های مرکزی ایلام و رجایی شهر کرج و زندان اوین ندامتگاه هایی است که محسنی اژه ای به گفت وگوی چهره به چهره با زندانیان پرداخته و مشکلات و مسائل انان را از نزدیک جویا شده است .

مسئولان قضایی نیز در این مدت با حضور قضات و دادیاران از نزدیک در جریان امور زندانیان قرار گرفتند , 18 مرداد رییس قوه قضاییه در شورای عالی قوه قضاییه با اشاره به بازدید اخیر از بازداشتگاه‌های موقت و امنیتی اوین و گفت وگو با افرادی که به اتهام امنیتی یا غیر امنیتی در این بازداشتگاه‌ها به سر می‌برند ، به روسای کل دادگستری‌ها ، دادستان‌ها و قضات دستور داد که هر چند وقت یک بار از بازداشتگاه‌ها و زندان‌ها سرکشی کنند , محسنی اژه ای گفت : مسئولان قضایی نباید به گزارش دادیاران و ناظران زندان اکتفا کنند ، بلکه باید بیش از پیش بر زندان‌ها نظارت داشته باشند تا بتوانند درخصوص بازداشت شدگان تصمیمات درست اتخاذ کند .

پرهیز از صدور قرارهای بازداشت موقت غیرضرور رییس قوه قضاییه بعد از بازدید از بازداشتگاه اوین ، قضات را خطاب قرار داد و به انها متذکر شد که در موارد غیر ضروری از صدور قرار بازداشت موقت پرهیز کنند و اگر نیاز به بازداشت موقت بود نیز ، در تعیین تکلیف افراد بازداشتی تسریع کنند , محسنی اژه ای به روسای کل دادگستری‌ها درباره تعیین تکلیف پرونده هایی که روند رسیدگی به ان‌ها در دادسراها ، دادگاه‌ها ، شعب تجدیدنظر ، دیوان عالی کشور و دیوان عدالت اداری طولانی شده تذکر داد و به ان‌ها دستور داد علت و عوامل طولانی شدن رسیدگی به این پرونده‌ها را مورد بررسی قرار دهند , وی همچنین 25 شهریور در بیستمین همایش سراسری دادستان‌های عمومی ، انقلاب ، نظامی و ویژه روحانیت که به منظور بررسی راهکارهای اساسی تحول و تعالی در دادسراها برگزار شد ، خطاب به دادیاران و بازپرس‌ها و قضات گفت : در گام اول در مواجهه با مراجعان خود قرار متناسب صادر کنید و تا انجا که مقدور است و لازم نیست از صدور قرار بازداشت موقت پرهیز شود .

محسنی اژه ای با بیان اینکه قاضی نمی‌تواند پس از صدور قرار بازداشت متهم و تحویل او به ضابط از خود رفع مسئولیت کند ، تاکید کرد که اگر در این شرایط اتفاقی برای متهم بیفتد مسئولیت ان متوجه اوست , کاهش اطاله دادرسی کاهش اطاله دادرسی و معطلی مردم از دیگر محورهایی است که از سوی دستگاه قضایی در دوره تعالی در حال پیگیری است , سوم شهریوررییس قوه قضاییه در راستای کاهش اطاله دادرسی و هزینه‌های ان برای مردم ، کارشناسان رسمی دادگستری را فراخواند و گفت : برای مردمی که توان پرداخت هزینه‌های کارشناسی یا اعتراض به ان را ندارند باید چاره جویی شود .

سعه صدر و صبر و حوصله و با رفتار مهربانانه تلاش کنند تا هر چه سریع تر کار مردم انجام شود , محسنی اژه ای نیمه شهریور در نشست شورای عالی مسئولان قضایی گفت : طولانی شدن روند رسیدگی به پرونده‌ها یکی از مشکلات مردم بود که تا حدودی برطرف شده اما هنوز تا وضع مطلوب فاصله داریم و این کار باید شتاب بگیرد , محسنی اژه ای 16 شهریور در دیدار با اعضای هیات رییسه کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی یکی از راهکارها را کاهش جرم انگاری عنوان کرد و افزود : بعضی موضوعات نیاز به جرم انگاری ندارد و در دنیا هم همه مسائل جرم تلقی نمی‌شود زیرا اگر حجم کار بالاتر از توان همکاران دستگاه قضا برود ، به طور طبیعی در نحوه برخورد ، سرعت انجام کار و اتقان رای انها اثر می‌گذارد .

کاهش هزینه خدمات قضایی رییس قوه قضاییه همچنین به بالا بودن هزینه‌های دادرسی در دعاوی حقوقی و کیفری توجه داشته و به معاونت حقوقی ماموریت داده است تا این موضوع را مورد بررسی قرار دهد و هر میزان که امکان دارد از هزینه‌های مردم کاسته شود , در همین راستا رییس قوه قضاییه 28 شهریور در نهمین جلسه ستاد راهبری اجرای سند تحول قضایی با تاکید بر تسریع در روند هوشمندسازی نظام قضایی در راستای بهبود عملکرد دفاتر خدمات الکترونیک قضایی گفت : خدمات قضایی باید با ارزانترین قیمت ممکن به مردم ارائه شود , انچه از محورهای سخنان قاضی القضات در مدت حدود سه ماه تصدی در منصب رییس قوه قضاییه برداشت می‌شود این است که دستگاه قضایی در راستای تحول و تعالی ریل‌گذاری خوبی را پیش گرفته و در تلاش است با شناخت چالش‌ها و اسیب‌های موجود وضعیت مطلوب را رقم بزند ؛ شرایط ایده الی که به گفته رییس قوه قضاییه با ان فاصله داریم و باید روند اصلاح امور شتاب گیرد .

از : حنانه شفیعی.