نگاهی به مردم گریزی « حسن روحانی »

۱۴۰۰/۰۶/۲۲ ۱۲:۵۹:۲۰


اعتماد مردم و ارتباط موثر با انها ، مسئله ای است که هشت سال در شیوه مدیریتی دولت قبل نسبت به ان غفلت شده بود , موضوعی مهم و اثرگذار بر روحیه جامعه که سید ابراهیم رییسی در کنار همه دغدغه‌های اقتصادی و فرهنگی کشور ، به میزان قابل توجهی در همین یک ماه از دولتش به ان پرداخته است , حضور در کنار مردم در بزنگاه‌ها ، چالشی است که رییسی ان را به هیچکس محول نکرد و از روزهای اول برای اصلاح ان دست به کار شد .

اصلاح و جبران شکاف بین مردم و دولت از اولین روزها در دستور کار دولت سیزدهم قرار گرفت و رییس جمهور بعد از رای اعتماد مجلس به وزرای پیشنهادی ، به غسالخانه بهشت زهرا رفت و با کارکنان این مرکز دیدار و گفتگو کرد , مشاور وزیر بهداشت دولت روحانی در واکنش به این بازدید در اینستاگرام خود نوشت : « طی دو روز از غسال‌های تهران تا کادر درمان و پرستاران خوزستان ، همه رییس جمهور را از نزدیک دیدند ؛ ما و همه مدیران وزارت بهداشت به جز دو یا سه نفر !! طی دو سال حضور در هسته مرکزی مقابله با کرونای وزارت بهداشت ، حتی یک بار هم رییس جمهور را به جز ویدئو کنفرانس ندیدیم ,» پیش از این بازدید هم ، رییسی سرزده به سراغ بخش کرونای بیمارستان امام خمینی (ره) رفت و از یک مرکز تزریق واکسن بازدید کرد ؛ همچنین در بازدید از داروخانه 29 فروردین که از مراکز اصلی توزیع داروهای کرونایی و غیر کرونایی است ، با مردم و کادر اجرایی این داروخانه گفتگو کرد .

اما اقدامات رییسی در یک ماهه اخیر ، تنها به بازدیدهای درون پایتخت محدود نشد ، او در اولین سفر استانی ، به خوزستان و سیستان و بلوچستان رفت ؛ مناطقی که هم از جهت منابع در صدر قرار دارند و هم از جهت محرومیت , روحانی به هاشمی رفسنجانی هم وقت نمی‌داد اما به نظر می‌رسد انچه اقدامات رییسی را در صدر اخبار روز قرار داد و نقل بحث‌های داغ سیاسی و رسانه ای کرد ، بیش از انکه نتیجه فعالیت‌های او باشد ، به دنبال غیبت طولانی مدت رییس جمهور قبلی در میان مردم است ؛ موضوعی که سال 96 مورد انتقاد « عبدالله ناصری » فعال سیاسی اصلاح‌طلب هم واقع شد , به گفته ناصری ، حسن روحانی تنها از ساعت 9 و نیم صبح تا هفت شب در دفتر خود حضور داشت .

ناصری در این روایت می‌گوید : « علی اکبر ناطق نوری ، از چهره‌های سیاسی حامی دولت در این باره به روحانی اعتراض کرده و گفته ؛ من که الان فقط یک حوزه علمیه در لواسان دارم از ساعت 6:30 صبح انجا حاضر می‌شوم و شما باید کمی زودتر بروید و به سخن وزرایتان گوش کنید » کمی بعد از این ماجرا ، روزنامه کیهان نوشت : « مرحوم ایت الله هاشمی رفسنجانی نیز در اواخر عمر خود منتقد شیوه کار کردن حسن روحانی شده بود ,» انچه در کیهان منتشر شد حاکی از این بود که هاشمی رفسنجانی در اخرین جلسه یکی از کمیسیون‌های مجمع تشخیص مصلحت نظام ، از شیوه مدیریت روحانی گلایه شدیدی کرده است , بر اساس انچه کیهان منتشر کرد ، هاشمی رفسنجانی به این دلیل که روحانی وقت کافی روزانه برای رسیدگی به مشکلات اقتصادی نمی‌گذارد و اینکه از موضع بالا برخورد می‌کند او را مورد نقد جدی قرار داده و گفته بود : « ملاقات با او ( روحانی ) حتی برای من ( هاشمی ) هم اسان نیست .

» لبخند روحانی از داخل لندکروز برای کارگران « مپنا » نگاه از بالا به پایین و اشرافی روحانی روز به روز در جزییات کارنامه او نمود بیشتری پیدا کرد , او 12 اردیبهشت 95 همزمان با روز جهانی کارگر ، با حضور در کارخانجات و شرکت‌های مختلف گروه صنعتی « مپنا » از واحدهای مختلف ان بازدید کرد ؛ بازدیدی که جزییات و حواشی ان بحث برانگیز شد , به نظر می‌رسید نحوه حضور روحانی با انچه روز کارگر اقتضا می‌کرد ، در تعارض بوده و بازتابی منفی بین مردم و قشر کارگر جامعه داشته است .

دورکاری به سبک یک رییس جمهور / نگاهی به مردم گریزی « حسن روحانی » روحانی با خودروی ژاپنی میلیاردی به دیدار کارگران مپنا رفت , لندکروز مشکی و براق رییس جمهور از مقابل کارگران عبور کرد و رییس جمهور حتی داخل کارخانه نیز حاضر به پیاده شدن از خودرو نشد , او در مسافت داخل کارخانه ، از پنجره لندکروز برای کارگرانی با حقوق ماهانه یک میلیون تومان ، لبخند زد ، دست تکان داد و رد شد .

رسانه‌ها واکنش‌های زیادی به این موضوع نشان دادند , « تویوتا v8 زحمت بازدید رییس جمهور از مپنا را کشید » این تیتری بود که برخی رسانه‌ها برای خبر بازدید روحانی از مپنا انتخاب کردند , چهار روز طول کشید روحانی از تهران به معدن یورت گلستان برسد درست یک سال بعد از بازدید روحانی از مپنا ، یعنی 13 اردیبهشت 1396، در « معدن زغال سنگ زمستان یورت » استان گلستان انفجاری رخ داد .

در پی این انفجار ده‌ها کارگر زیر زمین گرفتار شدند و متاسفانه 43 معدنچی جان باختند , در شرایطی که قشر کارگر و مردم انتظار حضور رییس جمهور در محل حادثه را می‌کشیدند ، چهار روز طول کشید تا روحانی خودش را از تهران به گلستان برساند , رییس جمهور 17 اردیبهشت به معدن یورت رسید .

او که به علت ازدحام و اعتراض کارگران ، این بار هم از خودرو پیاده نشد ، از همان پنجره سقف اتومبیل دقایقی برای جمعیت معترض و داغدار صحبت کرد , دورکاری به سبک یک رییس جمهور / نگاهی به مردم گریزی « حسن روحانی » فریادهای کارگران بر سر روحانی : « اقای رییس جمهور ! تا الان کجا بودید ؟» در فیلمی که از این بازدید منتشر شده ، یکی از کارگران از میان جمعیت خطاب به روحانی فریاد می‌کشد : « اقای رییس جمهور ! تا الان کجا بودید ؟» وطن امروز نیز با اقتباس از اعتراض این کارگر با تیتر « تا حالا کجا بودی ؟!» اعتراض کارگران را بازگو کرد و نوشت : « پس از اعتراض خودجوش کارگران در مراسم روز کارگر ، کاروان حسن روحانی با مشت‌ها و اعتراضات صریح کارگران خشمگین معدن زمستان یورت گلستان مواجه شد ,» این دومین دیدار روحانی با کارگران بود که از داخل خودروی شاسی بلند انجام گرفت .

اما رسانه‌های اصلاح‌طلب در همان مقطع ، حضور روحانی میان جمعیت داغدار کارگران را نوعی شجاعت دانستند و از ان دفاع کردند , روزنامه ایران تیتر زد : « فریاد اعتراض داغداران ، گوش شنوای رییس جمهوری », روزنامه اعتماد نیز نوشت : « با وجود چنین اخطار به رییس جمهور درباره احتمال اعتراضات ، حسن روحانی تاکید کرده که من رییس جمهور درد مردمم ، اگرفریادشان سبب ارامش ملی می‌شود ، باید به میان شان بروم » واکنش روحانی به اعتراضات 96/ پای ترامپ به میان امد ! چندماه بعد ، یعنی دی ماه 96 که اعتراض مردم در پی شیب تند تورم و گرانی‌ها ، به خیابان‌ها کشیده شد ، نگاه روحانی به فریادهای مردمی چیز دیگری بود .

با افزایش قیمت کالاهای مصرفی مردم ، اعتراضاتی با عنوان « نه به گرانی » اغاز و در فضای مجازی از انها به عنوان مخالفت مردم با سیاست‌های دولت حسن روحانی یاد شد , تظاهرات 96 در ابتدا به صورت مسالمت امیز دنبال شد ، اما واکنش درخوری از سوی دولت که مخاطب اعتراضات مردم بود صورت نگرفت و روحانی نیز فرصت مناسب برای پاسخ دادن و ارام کردن شرایط را از دست داد , اندکی بعد ، زمانی که اشوبگران و معاندان از این فرصت برای اهداف خود سوءاستفاده کردند ، رییس جمهور هشدار داد که برهم زدن نظم اجتماعی معترضان را تحمل نخواهد کرد .

به اعتقاد برخی کارشناسان اگرچه به نظر می‌رسید روحانی می‌کوشد اوضاع را بهبود ببخشد ، اما شنیدن این جملات برای مردمی که از شرایط معیشتی گلایه داشتند ، ان هم از زبان کسی که او را مسئول وضع موجود می‌دانستند قابل هضم نبود و احساسات انها را بیشتر جریحه دار کرد , 6 شهریور 97 وقتی روحانی برای پاسخ به سوالات نمایندگان به مجلس رفت ، اظهارات عجیبی درباره حوادث 96 به زبان اورد ؛ سخنانی که حکایت از بی اهمیتی اعتراضات مردم در نگاه روحانی ، از ابتدایی که مسالمت امیز اغاز شد تا انجایی که توسط جریانات ضدانقلاب به انحراف کشیده شد ، داشت , روحانی در جلسه علنی مجلس به جای تاکید بر حق قانونی مردم برای اعتراض و تفکیک اغتشاشگران از معترضان مسالمت جو ، خروج امریکا از برجام را گردن حوادث 96 انداخت و گفت : « حادثه دی ماه ، اقای ترامپ را به طمع انداخت که در اواخر دی ماه اعلام کند من در برجام نمی‌مانم مگر انکه اروپا و دیگران با من درباره منطقه و مساله موشک همراه شوند و اگر همراه نشوند یکجانبه از ان خارج می‌شوم » روحانی 4 ماه بعد یعنی در چهارم دی ماه وقتی برای تقدیم لایحه بودجه 98 به مجلس رفت ، مجددا سخنان شهریور ماه خود را تکرار کرد و گفت : حوادث اوایل دی ماه باعث شد تا امریکایی‌ها با برداشت غلط و تصور ناروا اواخر دی ماه موضع‌گیری جدیدی را علیه جمهوری اسلامی ایران و توافق هسته ای اعلام کنند » بحران سیل 98 و سفر تفریحی روحانی به قشم چند ماه بعد یعنی در ماجرای سیل فروردین 98، نوع مدیریت روحانی مورد انتقاد افکار عمومی و محافل سیاسی و رسانه ای قرار گرفت .

روزهای اول عید نوروز ، سیلاب سطح وسیعی از استان گلستان و مازندران را فرا گرفت ؛ اما باز هم با گذشت چند روز از ماجرا کسی خبری از رییس جمهور نداشت , چند روز بعد مشخص شد که روحانی در ایام تعطیلات نوروزی ، به جزیره « قشم » سفر کرده است , از انجا که سفر نوروزی در میان مسئولان دولتی موضوعی حائز اهمیت بود ، « مناف هاشمی » استاندار گلستان نیز تعطیلات نوروزی را در خارج از کشور سپری می‌کرد ؛ اما برکناری او توسط معاون اول رییس جمهور هم دردی از مردم ، مسافران و بحران سیل دوا نکرد .

همه دستگاه‌ها برای کمک‌رسانی به سیل زدگان به یک مدیریت واحد به فرماندهی رییس دولت نیاز داشتند اما با گذشت چند روز از این حادثه که جان تعداد زیادی از هموطنان را گرفت باز هم از اقدامی مدیریتی و کارساز ، خبری نبود , تنها اقدام روحانی در روزهای ابتدایی که کشور درگیر بحران سیل بود ، انتشار پیام و تماس‌های تلفنی بود , « محمود صادقی » نماینده اصلاح‌طلب تهران در مجلس در واکنش به نوع مدیریت روحانی ، با اعلام اینکه او در سفر نوروزی قشم است ، می‌گوید : « از اقای روحانی توقع داریم که سفر قشم خود را نیمه کاره رها کرده و به مناطق سیل زده برود تا از نزدیک امور کمک‌رسانی را رصد کند .

» کاربران ایرانی هم در پلتفرم‌های مختلف از جمله توییتر ، اعتراض خود را به عملکرد روحانی در این بازه زمانی نشان دادند , در نهایت بعد از یک هفته رییس جمهور خود را از قشم به شمال کشور رساند , دوقطبی‌سازی بجای مدیریت بحران اما این شیوه از مدیریت رییس جمهور دولت دوازدهم تنها به عدم حضور در صحنه ختم نمی‌شود .

نهم فروردین ، زمانی که دیگر روحانی از قشم بازگشته بود و برای حل بحران سیل به وحدت همه ارگان‌ها و نهادها نیاز بود ؛ رییس جمهور به نقد عملکرد سپاه پرداخت و شرایط بحرانی سیل را سیاسی کرد و درصدد ایجاد یک دوقطبی برامد , او در جلسه شورای هماهنگی بحران ، طی سخنانی اقدامات سپاه پاسداران در شکافتن خط راه اهن و جاده‌ها در « اق قلا » را بدون تاثیر دانست , « محمدعلی جعفری » فرمانده کل سپاه پاسداران در واکنش به اظهارات روحانی گفت : « امیدواریم با این کارهایی که انجام می‌شود و انفجارهایی که صورت می‌گیرد دیگر به ما تهمت اینکه اب را از این طرف به ان طرف انتقال می‌دهیم نزنند ».

ادبیات و عملکرد روحانی در ماجرای ابان 98 در تقویم پرحادثه ریاست جمهوری روحانی ، شاید ملتهب‌ترین روزها مربوط به ابان 98 باشد ؛ التهاباتی که ناشی از تصمیم یک شبه دولت در افزایش قیمت بنزین بود , به اعتقاد کارشناسان ، ریشه حوادث بنزینی و اعتراضات جامعه ، به عدم مدیریت درست دولت و اقناع صحیح افکار عمومی برمی‌گردد , در ان مقطع ، نه تنها مسئولان ، مردم را برای افزایش قیمت بنزین اماده نکردند ؛ بلکه در اظهاراتی ضد و نقیض اطمینان خاطر می‌دادند که خبری از گرانی قیمت سوخت نیست .

« علیرضا صادق ابادی » مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی ، صراحتا اعلام کرد که دولت هیچ برنامه ای برای تغییر قیمت بنزین یا سهمیه بندی ان ندارد , اما این اظهارات ، در حالی مطرح شد که بامداد 24 ابان ، خبر تغییر قیمت بنزین غیرسهمیه ای به ازای هر لیتر 3 هزار تومان اعلام شد , ساعاتی بعد حسن روحانی در اولین لحظات التهاب و اخرین فرصت برای کنترل شرایط ، گفت : « این تصمیم به نفع مردم و قشرهای تحت فشار جامعه است !» پس از اعلام این تصمیم ، یعنی از صبح روز 25 ابان ، اعتراضات مردمی در چند شهر اغاز شد و به نقاط مختلف کشور سرایت کرد ؛ عده ای در تهران نیز خودروهای خود را به نشانه اعتراض در خیابان‌ها متوقف کردند .

اما رییس جمهور بجای پاسخگویی نسبت به این تصمیم یک شبه ، در واکنشی تحریک برانگیز به این نوع اعتراض گفت : « خودرو در اختیار من است که استفاده کنم ، نه اینکه راه بندان درست کنم , اگر راهبندان درست کردم خوشبختانه ان قدر سیستم مانیتور و دوربین داریم که خودرو ، پلاک ان و راننده مشخص می‌شود ,» اما انچه نوع واکنش روحانی در ابان 98 را همواره در حافظه تاریخی مردم حفظ می‌کند ، جمله تاریخی او در نشست شورای اداری استان اذربایجان شرقی است .

روحانی 10 روز بعد از گران شدن بنزین ، یعنی هفتم اذرماه در جریان سفر به تبریز گفت : « من هم صبح جمعه فهمیدم بنزین گران شده است », به اعتقاد ناظران سیاسی ، شاید این جمله از رییس جمهور ، امضای او بر کارنامه هشت ساله‌اش در مدیریت کشور باشد ؛ ادعایی که در همان مقطع از سوی افکار عمومی ، سیاستمداران و رسانه‌ها مورد نقد شدید قرار گرفت , شیوع بیماری کرونا ، مقطع پرچالش دیگری در دوران ریاست جمهوری روحانی بود که عیار مردمی بودن او را نشان داد .

روحانی از اغاز این پاندمی ، تا روزی که صندلی پاستور را ترک کرد ، یکبار هم در جمع مردم حضور نیافت و بازدیدی از بیمارستان‌ها ، داروخانه‌ها و مراکز درمانی بعمل نیاورد و تنها کاری که انجام داد ، ارتباط تصویری با استان‌ها و مراکز درمانی بود , انتقاد روحانی به قالیباف و رییسی برای حضور در میان مردم بهانه روحانی برای حضور نیافتن در میان مردم ، رعایت پروتکل‌های بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی بود , او حتی پشت تریبون از سید ابراهیم رییسی رییس وقت قوه قضاییه و محمدباقر قالیباف رییس مجلس به دلیل انجام سفرهای استانی انتقاد می‌کرد ، تا جایی که یکی از جلسات شورای عالی هماهنگی اقتصادی قوا را به دلیل سفر استانی قالیباف تعطیل کرد تا نشان دهد رعایت پروتکل‌ها مهم تر از گفتگوی بی واسطه با مردم است .

« ناصر ایمانی » کارشناس مسائل سیاسی در همین رابطه و با اشاره به انتقاد برخی اصلاح‌طلبان از سفرهای استانی رییسی در اغاز دوران ریاست جمهوری‌اش به خبرنگار مهر می‌گوید : « در پاسخ به این منتقدان باید سوال کنم که به نظر شما مدلی که دولت روحانی داشت و در یکی دو سال اخر دولت خود اساسا از کاخ سعداباد تکان نخورد ، خوب است ؟ مدلی که رییس جمهور حتی در تهران هم بین مردم نرود چه برسد به استان‌ها و مناطق محروم ! شما چنین مدلی را تایید می‌کنید ؟» رسانه‌های اصلاح‌طلب : سفرهای استانی رییس جمهور اخلال ایجاد می‌کند اما رسانه‌های حامی روحانی که زمانی با اشتیاق درباره سفر روحانی به اروپا تیتر می‌زدند : « نخستین سفر رسمی رییس جمهوری به اروپا پس از یک دهه ؛ فرش قرمز زیر پای ایران »، این روزها دنبال عیب جویی از سفرهای استانی رییسی هستند و بدون اشاره به مشی مردم گریزی روحانی ، بنا دارند از حضور رییسی در میان مردم برداشت‌های سیاسی کنند , روزنامه شرق پس از اولین سفر استانی رییسی به خوزستان ، گفتگویی با احمد شیرزاد ترتیب داد و نوشت : « سفر استانی در ذات خود یک اخلال مهم ایجاد می‌کند ؛ اینکه سفر رییس جمهور به یک منطقه حکایت از غفلت او از مناطق دیگر خواهد بود , سفر استانی نباید یک روال عادی و معمول دولت باشد ؛ بلکه اگر سیلی ، زلزله ای یا هر بحران خاص دیگر در منطقه ای به وجود امد ، مقام عالی رتبه برای تسریع در کارها به منطقه اسیب دیده سفر می‌کند » بررسی واکنش رسانه‌ها و فعالان سیاسی حامی دولت تدبیر و امید حکایت از این دارد که انها یا به دنبال ایجاد تردید نسبت به نتایج سفرهای استانی رییسی و حضور او در میان مردم هستند یا به نوعی می‌خواهند مردم گریزی روحانی در دوران 8 ساله را توجیه کنند ؛ کنشی که هرچند ظاهرا مقطعی اما حاکی از شیوه فکری این جریان در نوع حکمرانی مردم سالارانه است .

منبع * مهر.