4 دلیل برای بازگشت ابراهیم رییسی به توافق هسته ای

۱۴۰۰/۰۴/۳۰ ۱۶:۴۸:۱۰


حسن روحانی ، رییس جمهوری ایران که کمتر از سه هفته در قدرت است ، دیپلماسی برنامه جامع اقدام مشترک ( برجام ) را به جانشین خود یعنی ابراهیم رییسی سپرده است که از ماه اوت کار خود را اغاز خواهد کرد , روحانی و جو بایدن ، رییس جمهوری ایالات متحده ، امیدوار بودند کار به اینجا نکشد و توافق هسته ای پیش از روی کار امدن رییس جمهوری جدید در تهران احیا شود , بدین ترتیب ، رییسی و مردم ایران می‌توانستند از منافع اقتصادی توافق بهره ببرند و روحانی می‌توانست اعتبار از دست رفته خود را بازیابد .

این نتیجه برد - برد برای همه طرف‌ها بود , دیپلماسی ایرانی : حسن روحانی ، رییس جمهوری ایران که کمتر از سه هفته در قدرت است ، دیپلماسی برنامه جامع اقدام مشترک ( برجام ) را به جانشین خود یعنی ابراهیم رییسی سپرده است که از ماه اوت کار خود را اغاز خواهد کرد , روحانی و جو بایدن ، رییس جمهوری ایالات متحده ، امیدوار بودند کار به اینجا نکشد و توافق هسته ای پیش از روی کار امدن رییس جمهوری جدید در تهران احیا شود .

بدین ترتیب ، رییسی و مردم ایران می‌توانستند از منافع اقتصادی توافق بهره ببرند و روحانی می‌توانست اعتبار از دست رفته خود را بازیابد , این نتیجه برد - برد برای همه طرف‌ها بود , چنین اتفاقی رخ نداد و عدم قطعیت اکنون مشهودتر است ، چون رییسی یک کابینه و یک تیم مذاکره کننده جدید برای دور هفتم مذاکرات هسته ای در وین که ظاهرا بناست اواسط ماه اوت برگزار شود ، خواهد داشت .

با این حال ، به رغم شرایط چالش برانگیز و نامشخص ، به چهار دلیل می‌توان اینطور قلمداد کرد که برجام همچنان در میان گزینه‌های روی میز خواهد بود , اول ، بازده اقتصادی ان خیلی بیشتر از ان است که دولت رییسی بتواند از ان بگذرد , براساس گزارش صندوق بین‌المللی پول ، اقتصاد ایران از رشد 13.

4 درصدی تولید ناخالص داخلی در سال 2017، پس از خروج دونالد ترامپ ، رییس جمهوری امریکا از برجام در ماه مه 2018 و اعمال مجدد تحریم‌ها ، در سال‌های 2018 و 2019 به انقباض اقتصادی مستقیم 6,6 , 6 درصدی رسیده است .

اقتصاد ایران در سال 202 توانست به رشد 1,5 درصدی برسد و انتظار می‌رود امسال (2021) رشد 2,5 درصدی را شاهد باشد .

بدن شک ، هرگونه رشد اقتصادی در شرایط کنونی گواه مقاومت ایران به رغم تحریم‌ها ، همه‌گیری کوید 19 و قیمت‌های پایین نفت تا همین اواخر ، است , لغو تحریم‌ها موجب تقویت اقتصاد ایران می‌شود و در را به روی ادغام مجدد این کشور در بازارهای بین‌المللی نفت و نظام‌های بانکی می‌گشاید , همچنین ، می‌تواند مسیری را برای سرمایه‌گذاری بین‌المللی در بخش فرسوده انرژی و زیرساخت‌های ایران باز کند .

دوم ، توافق هسته ای همچنان مورد حمایت مردم است و رییسی با بهترین پشتیبانی روی کار امده که همان حمایت اساسی ایت الله علی خامنه‌ای ، رهبر معظم انقلاب ، است , سوم ، رییسی در جریان کارزار انتخابات ریاست جمهوری هرگز با برجام مخالفت نکرد , برای نمونه ، در سومین مناظره گفت : « ما قطعا از برجام در قالبی که مطابق با 9 بند تایید شده توسط رهبر معظم انقلاب باشد ، پیروی خواهیم کرد چرا که این یک قرارداد و تعهدی است که دولت‌ها باید به ان عمل کنند .

» چهارم ، وزیر امور خارجه محمدجواد ظریف در گزارش نهایی خود درباره مذاکرات برجام نوشته که « چارچوبی برای یک توافق احتمالی » برای ابراهیم رییسی باقی خواهد گذاشت که لغو بیشتر تحریم‌های ایالات متحده ، هرچند نه همه انها ، را شامل می‌شود , ایران به نوبه خود موافقت کرده است که داوطلبانه پروتکل الحاقی و سایر سازوکارهای نظارتی اژانس بین‌المللی انرژی اتمی را امضا کند و اقدامات دیگری را برای بازگشت به تعهدات برجامی انجام دهد , بنابراین ، اگرچه ممکن است رییسی روی مذاکرات تاثیر گذاشته و هنوز هیچ توافقی حاصل نشده باشد ، اما دست کم از نظر ظریف مذاکرات بسیار پیشرفته است .

روحانی و موفقیت « بی سابقه » برجام برای ایران برجامی که در سال 2015 امضا شد ، فقط موفقیت روحانی و ظریف نبود , موفقیت دیپلماتیک ایران از زمان انقلاب بود , روحانی در اخرین روزهای حضور خود به عنوان رییس جمهوری ، در دفاعی جانانه از برجام گفت که لغو تحریم‌ها در تاریخ سازمان ملل « بی نظیر و نادر » بود .

او همچنین پیشرفت اقتصادی در سال‌های 2016 و 2017 را در تاریخ کشور بی سابقه خواند , روحانی از دونالد ترامپ به عنوان « فردی دیوانه از نظر سیاسی » یاد کرد و او را مسئول تحریم‌ها و عقب ماندگی‌ها از سال 2018 دانست , ظریف هم در گزارش خود ابراز تاسف کرد که درگیری‌های سیاسی داخلی بر سر برجام فرصت‌های سرمایه‌گذاری جهانی و تجاری را کاهش داده است .

از دیدگاه او ، اگر ایران کارهای بیشتری انجام می‌داد احتمالا این امکان وجود داشت که ایالات متحده و « سرمایه داران جهانی » به ایران اجازه دهند با « اعمال فشار حداکثری » ترامپ مقابله کند , سرانجام روحانی و ظریف به ویژه اگر رییسی توافق را احیا نکند ، تلخ و شیرین است , برجام کاتالیزوری برای واکنش محافظه کاران به یک شکست ویرانگر برای اصلاح‌طلبان شده است .

اصولگرایان ( محافظه کاران ) 221 کرسی از 290 کرسی مجلس شورای اسلامی را در سال 2020 به دست اوردند و شمار کرسی‌های ائتلاف اصلاح‌طلبان به رهبری روحانی از 121 کرسی در سال 2016 اکنون به 20 کرسی کاهش یافته است , رییسی و بازنگری در انتظارات در رویکرد در قبال غرب سابقه انقلابی و نزدیکی رییسی به ایت الله خامنه‌ای را نمی‌توان بی اهمیت انگاشت , او روحانی نیست ، برجام میراث او نیست و او قطعا تاثیر خود را خواهد گذاشت .

او تاکید کرده که هرگز با جو بایدن ، رییس جمهوری امریکا ، دیدار نخواهد کرد , علی هاشم در این باره نوشته : « می‌توان اینطور پیش بینی کرد که در حالی که تصمیم برای تعامل با غرب تغییر نمی‌کند ، اما لحن ، انتظارات و سقف دستخوش تغییری اشکار شود ,» در همین حال ، گمانه زنی هایی درباره تبادل زندانی بین ایران و ایالات متحده وجود دارد .

چهار شهروند دو تابعیتی امریکایی - ایرانی در ایران در بازداشت هستند و براساس دفتر زندان‌های ایالات متحده ، 29 شهروند ایرانی در سال 2019 در زندان‌های ایالات متحده بودند , علی ربیعی ، سخنگوی دولت ایران ، 13 ژوییه به خبرنگاران گفت : « ایران اماده است تا در ازای ازادی همه زندانی‌های ایرانی که در سراسر دنیا به دستور امریکا بازداشت شده‌اند ، همه زندانی‌های سیاسی امریکایی را مبادله کند ,» منبع : المانیتور / تحریریه دیپلماسی ایرانی.