حذف ارز 4200 تومانی ؛ راهکارها و تبعات

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۷:۵۷:۳۸

در حالی که مجلس یازدهم از زمان اغاز به کار خود انتقاداتی را به شیوه اجرای ارز ترجیحی یا همان دلار 4 هزار و 200 تومانی در دولت قبل وارد می‌کرد ، با فوریت لایحه ارائه شده از سوی دولت سید ابراهیم رییسی برای حذف ارز ترجیحی هم مخالفت کرد ؛ تصمیمی که موجب شد موضوع حذف دلار 4200 تومانی همچنان در هاله ای از ابهام باقی بماند .



به گزارش اقتصادانلاین به نقل از ایسنا ، اگر چه قیمت دستوری 4200 تومان برای دلار در سال 97 به دنبال خروج امریکا از برجام با هدف کنترل قیمت‌ها و مهار افزایش قیمت کالاهای اساسی صورت گرفت اما این تصمیم در عمل با مشکلاتی مواجه شد از جمله سوءاستفاده برخی شرکت‌ها در گرفتن ارز دولتی و عدم عمل به تعهداتشان , هرچه که بود این توافق نظر برای حذف تدریجی برخی کالاها از سبد ارز ترجیحی وجود داشت اما حذف کامل ارز ترجیحی شاید به دلیل نگرانی از اثار تورمی ان محقق نشد , مجلس یازدهم نیز که انتقادات زیادی به شیوه اجرای ارز ترجیحی داشت یک بار در لایحه بودجه 1400 حذف ارز ترجیحی را در کمیسیون تلفیق تصویب کرد اما در صحن مجلس این تصمیم برگشت و این اختیار برای حذف ارز ترجیحی به دولت داده شد .

در نهایت دولت سیدابراهیم رییسی لایحه « تامین مطمئن کالای اساسی ، نهاده‌های دامی ، دارو و تجهیزات پزشکی و سیاست‌های جبرانی برای حمایت اقشار اسیب‌پذیر » را با قید فوریت به مجلس داد تا ارز 4200 تومانی حذف شود و یارانه جایگزین به مردم پرداخت شود اما نمایندگان در جلسه علنی روز یکشنبه با یک فوریت و دو فوریت ان مخالفت کردند , البته زمزمه‌های حذف ارز ترجیحی با ارائه لایحه دولت به مجلس به افزایش قیمت دلار در بازار ازاد منجر شد و نهایتا با رد فوریت این لایحه بازار ارز با کاهش قیمت مواجه شد , همین امر نشان می‌دهد موضوع حذف ارز ترجیحی نیازمند دقت نظر بیشتر و سنجش اثار وضعی ان بر قیمت هاست .

جامعه تحمل پذیرش گرانی بیشتر را ندارد در همین رابطه ، مجتبی توانگر عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به عدم تصویب لایحه دولت برای تبدیل ارز 4200 به یارانه ارزی گفت : این عدم تصویب با طرح این پرسش همراه بود که چرا مجلس که سال گذشته در تصویب بودجه 1400 اصرار جدی بر تبدیل ارز 4200 به یارانه نقدی داشت ، این بار که دولت عزم این کار را دارد ، با فوریت ان مخالفت کرده است , او در این باره گفت : استدلال مخالفان به تبعات ماجرا بر می‌گشت , در حال حاضر با تورم 50 درصدی به روایت مرکز امار و حدود 60 درصد به روایت بانک مرکزی مواجه هستیم .

تلاش‌های دولت برای جبران کسری بودجه با فاصله زمانی تاثیر خود را بر مهار تورم خواهد گذاشت , در شرایطی که چنین تورم بالایی داریم ، حذف ارز 4200 هم حتما موجب افزایش قیمت‌ها خواهد شد , نماینده تهران ادامه داد : به عنوان مثال قیمت جهانی هر کیلو مرغ 1.

8 تا 1,9 دلار است که با ارز 4200 به معنای قیمت حدود 8 هزار تومان است اما با وجود اختصاص این ارز به واردات نهاده‌های دام و طیور ، قیمت مرغ در حال حاضر حدود 35 هزار تومان است , در حالی که با ارز 28 هزار تومان قیمت مرغ به 50 هزار تومان می‌رسد .

با حذف ارز 4200 همین میزان افزایش قیمت در تخم مرغ ، لبنیات و روغن را نیز باید متصور بود , اگرچه این اتفاق در مقایسه با فسادی که وجود دارد و رانتی که به طور مثال در فاصله قیمت 8 هزار تومان تا 35 هزار تومان مرغ به جیب دلالان می‌رود ، از منظر اقتصادی بهینه است ولی از منظر اجتماعی جامعه تحمل پذیرش گرانی بیشتر در اقلام خوراکی را ندارد و توزیع یارانه نقدی هم جبران کننده افت قدرت خرید بسیاری از اقشار نخواهد بود , توانگر با بیان اینکه مجلس بی تردید در اصلاح ارز کالاهای اساسی و حذف ارز 4200 و تبدیل ان به یارانه با دولت همراستاست ، در عین حال گفت : به نظر می‌رسد بررسی این لایحه در فرصت زمانی مناسب و با حوصله بیشتر هم موجب می‌شود که چنین تصمیم مهمی دور از عجله اتخاذ شود و هم دولت فرصت دارد تا ضمن کاهش تورم و ارتام شدن فضای بازار و همچنین با تکمیل زیرساخت‌های توزیع یارانه در قالب کارت هوشمند خرید کالا به جای یارانه نقدی که تبعات تورمی دارد و اثرگذاری چندانی نیز ندارد ، تصمیم اثرگذارتر و با فایده بیشتر و هزینه کمتری اتخاذ کند .

دولت به دنبال حذف ارز 4200 تومانی نیست محمدرضا میرتاج الدینی نایب رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز گفت : لایحه ای که دولت ارائه کرده در واقع به دنبال افزایش میزان ارز ترجیحی است , ما در قانون بودجه 8 میلیارد دلار ارز ترجیحی در نظر گرفته بودیم که دولت می‌خواهد این میزان به 12,6 میلیارد دلار افزایش یابد که در واقع 4.

6 دلار بیشتر از میزان قبل خواهد بود , وی افزود : براساس این لایحه دولت درامد حاصل از تغییر قیمت‌ها را در قالب یارانه مستقیم به مردم می‌دهد و راهکارش هم جبران قدرت خرید مردم است که دولت در نظر گرفته و مجلس هم موافق است , در همین راستا دولت برای چند ماه پایانی سال 27 هزار میلیارد تومان پیشنهاد داده است .

این لایحه در واقع تغییر شیوه پرداخت یارانه است , در ارز ترجیحی پرداخت یارانه به شکل غیرمستقیم است اما پیشنهاد دولت این است که مستقیم یارانه را به حساب خود مردم واریز کند ، در قانون بودجه هم این اجازه داده شده است , میرتاج الدینی درباره اثرات تورمی توزیع پول هم گفت : این توزیع پول نیست .

مگر هدفمندی یارانه‌ها توزیع پول بود ؟ همان یارانه ای که غیرمستقیم می‌دهند و فساد و رانت و سوء استفاده را در پی داشت و غیرهدفمند و غیر عادلانه بود قرار است در قالب کارت یارانه داده شود که مردم کالاها را با قیمت مناسب خریداری کنند , قبلا غیرمستقیم داده می‌شد و در زنجیره توزیع از ان سوء استفاده می‌کردند یا حتی قاچاق می‌شد و همسایگان از ان استفاده می‌کردند اما وقتی اصلاح شود و یارانه مستقیم داده شود ، تفاوت قیمت را با شارژ کردن کارت یارانه افراد و سرپرستان خانوار جبران می‌کنند , نایب رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تاکید کرد که این لایحه عامل گرانی نخواهد بود .

گودرزی : حذف ارز 4200 تومانی تلاطم اقتصادی و اجتماعی ایجاد می‌کند حسین گودرزی ، نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس با بیان اینکه گرانی افسارگسیخته و نیازمندی‌های روزمره مردم ، ضرورت ورود قاطع دولت برای کنترل بازار را دوچندان می‌کند ، گفت : به همه کسانی که با محاسبات اقتصادی و اماری به دنبال حذف ارز 4200 تومانی ، اقلام ضروری زندگی مردم و جایگزین کردن یارانه و مانند ان هستند ، عرض می‌کنم ، جامعه ایران بیشتر تحت تاثیر تجربه‌های روزمره ، فضای روانی و اجتماعی رسانه‌ها به ویژه فضای مجازی است , لذا این اقدام در کوتاه مدت می‌تواند موجی از تلاطم‌های اقتصادی و اجتماعی جبران‌ناپذیر ایجاد کند , موافقان و مخالفان فوریت لایحه حذف ارز ترجیحی چه گفتند ؟ محمدحسین فرهنگی مخالف فوریت این لایحه با بیان اینکه در شرایط فعلی زمینه ای برای این کار وجود ندارد ، گفت : گفته می‌شود ارز 4200 تومانی اثری در قیمت کالاهای اساسی نداشت که طبق امار بانک مرکزی درست نیست ؛ تورم اقلام مشمول ارز 4200 تومانی از اسفند 96 تا تیر 1400 190 درصدی بوده و سایر کالاها با تورم 433 درصدی کوتاه بوده است پس علی رغم ضعف‌ها در نظارت و رانت خواری‌ها و فسادها ، ارز 4200 در کاهش تورم و رساندن ان به زیر 50 درصد تاثیرگذار بوده است .

به گفته او این تصمیم حتما شوکی به جامعه وارد می‌کند و نارضایتی‌ها را افزایش می‌دهد لذا در این مقطع و شرایط فعلی ، قطعا به صلاح نیست و باعث تورم بی رویه و غیرقابل کنترل خواهد شد , محمدتقی نقدعلی نماینده خمینی شهر در موافقت با فوریت لایحه گفت : مردم از مجلس تقاضا دارند به موضوع قیمت مرغ 35 هزار تومانی و گوشت 130 هزار تومانی و دیگر اقلام ورود کند , اغلب کارشناسان معتقدند ارز ترجیحی تاکنون تاثیری در کاهش قیمت‌ها نداشته بنابراین باید این مسیر غلط را مدیریت کرد .

سید شمس الدین حسینی نماینده تنکابن نیز در مخالفت با دو فوریت این لایحه گفت : سوال من این است که رییس سازمان برنامه و بودجه و رییس جمهور که اعلام کرده این ارز یارانه ای به هدف اصابت نکرده , وقتی دولت از میزان مصوب 8 میلیارد دلار بیشتر مصرف کرده و به حدود 10 میلیارد دلار رسیده است حالا هم می‌خواهند این میزان را 12,6 میلیارد دلار برسانند .

مابه التفاوت 8 میلیارد دلار ، 160 هزار میلیارد تومان می‌شود این پول به جیب چه کسی رفته است ؟ این عضو کمیسیون برنامه تاکید کرد : کدام یک از اعضای این کمیسیون گزارشی از دولت در این خصوص دریافت کرده است ؟ چگونه ما اطلاعی از خبر مصرف 8 میلیارد و 10 میلیارد دلار نداریم و حال می‌خواهیم برای اضافه کردن ان گزارشی دهیم ؟ اگر این پول شخصی ما بود ایا حاضر بودیم این لایحه را تصویب کنیم ؟ خواهش می‌کنم به دو فوریت این لایحه رای ندهید و فارغ از اضطراب‌ها و اضطرارها یک بررسی دقیق و منطقی درخصوص حذف ارز 4200 انجام دهید و جلوی ضرر و زیان را بگیرید , او گفت : معیشت مردم برای ما مهم است ، سوال ما این است ما که درخواست دولت را تصویب کرده‌ایم و دولت نیز بیشتر از میزان مصوب ارز 4200 تومانی را برداشت کرده پس چرا اثار این ارز در زندگی مردم مشخص نیست و هر روز قیمت کالاهای اساسی در حال افزایش است , چه کسی ضمانت می‌کند که 4 میلیارد دلار دیگر بدهیم و اتفاق کنونی بار دیگر نیفتد .

نمایندگان در این خصوص از دولت حساب بکشید و پشت سر قانون دو فوریتی را تصویب نکنید و مطمئن باشید اگر درست حساب کشی می‌کردید اگر متوجه شدیم که بیت المال چگونه تنظیم شده به نتیجه می‌رسیدیم , محسن زنگنه نماینده تربت حیدریه نیز به عنوان موافق دو فوریت این لایحه گفت : باید دولت گزارش دهد که با ارزی که گرفته چه کرده اما بحث امروز این است که مسئله ای به عنوان ارز 4200 تومانی و نهاده‌های دامی ، گندم و دارو در کشور به عنوان یک مسئله اساسی در میان مردم مطرح است , دولت می‌توانست اصلا این لایحه را به مجلس نیاورد و ان را به شورای سران سه قوه برده و انجا مصوب کرده و 4.

6 میلیارد دلار دیگر نیز به ان اضافه کند اما اگر همین کار را می‌کرد ما معترض می‌شدیم که چرا جایگاه مجلس مخدوش شده , اگر امروز به این دو فوریت رای ندهیم یعنی مجلس اختیارات خود را در حوزه نظارت و تصویب بودجه عملا از خود سلب کرده است , او گفت : همه جامعه امروز منتظر این تصمیم هستند و اگر به این لایحه دولت به صورت دوفوریتی رای ندهیم ، ما هم در گشایش اقتصادی مردم در حوزه نهاده‌های دامی ، گندم و دارو تعلل کرده‌ایم .

به گفته زنگنه رای به دوفوریت این لایحه را به معنای حذف ارز 4200 تومانی نیست و رای منفی به دو فوریت بدان معناست که مجلس گندم ، دارو و نهاده‌های دامی را به عنوان یک اولویت نمی‌شناسد ، این در حالی است که دولت برای حذف ارز 4200 تومانی نیازی به مصوبه مجلس ندارد و ما با این رای می‌خواهیم از جایگاه قانونی مجلس صیانت کنیم , با عدم تصویب فوریت لایحه موسوم به حذف ارز ترجیحی این لایحه به صورت عادی در دستور کار مجلس قرار می‌گیرد اگرچه با این شرایط به این زودی‌ها مطرح نخواهد شد , اما انچه اهمیت دارد این است که اگر در نهایت قرار است چنین تصمیمی اتخاذ شود ، راهکارهای جایگزین به گونه ای پیش بینی شود که کمترین تاثیر تورمی متوجه مردم شود .

.