تیغ دولبه حذف ارز 4200، برای بورس تهران / چگونه اقتصاد را با کمترین درد ، جراحی کنیم ؟

۱۴۰۰/۰۹/۰۵ ۱۱:۲۲:۲۸

رانت ، فساد ، فشار به اقشار ضعیف و اسیب دیدن تولید داخل از جمله پیامدهایی است که پیرامون با ارز 4200 تومانی می‌شنویم . حذف چنین سیاستی برای بازار سرمایه که نیازمند شفافیت و رشد است ، اتفاقی مثبت قلمداد می‌شود . با این حال ، افزایش تورم ، ایجاد شوک در بازارها و کم شدن حاشیه سود برخی شرکت‌ها از نگرانی‌های مهم برخی کارشناسان است و راهکارهایی برای کاهش چنین نتایجی ارائه می‌کنند .



اقتصاد انلاین – سیده زینب رزم گیر ؛ این روزها احتمال حذف دلار 4200 تومانی بیش از پیش به نظر قوت گرفته و باعث شده تبدیل به یکی از داغترین بحث‌های محافل اقتصادی شود , سیاست تخصیص ارز ترجیحی به برخی از کالاهای وارداتی تا به امروز مخالفت اقتصاددانان و کارشناسان زیادی را به همراه داشته با این حال ، هنوز بساط ان برچیده نشده است , بازار سرمایه یکی از حوزه هایی است که متخصصان از تاثیرگذاری منفی تخصیص ارز 4200 تومانی به واردات ، سخن گفته و این اقدام دولت‌های دوازدهم و سیزدهم را زمینه ساز ایجاد مشکلاتی در بورس می‌دانند .

اقتصادانلاین با کارشناسان در رابطه با تاثیر حذف دلار 4200 تومانی بر بازار سرمایه گفت وگو کرد و نظر ان‌ها را جویا شد , حفظ حاشیه سود شرکت‌ها در گرو افزایش نرخ ها امید پورمحمود ، کارشناس بازار سرمایه ضمن اشاره به اینکه حذف ارز 4200 تومانی ، تاثیر افزایشی بر قیمت مواد اولیه کارخانه‌ها دارد گفت : وقتی قیمت مواد اولیه بالا می‌رود ، با افزایش قیمت کالاها ، حاشیه سودشان یا حفظ می‌شود یا افزایش می‌یابد اما اگر این اتفاق نیفتد ، وقتی هزینه زیاد می‌شود بی انکه قیمت‌ها زیاد شود ، باعث کاهش سود و ضرردهی این شرکت‌ها می‌شود , وی در پاسخ به اینکه احتمال حذف ارز 4200، بدون افزایش نرخ کالاهای مربوطه چقدر است گفت : می‌توان گفت تصمیمات عجیب در کشور ما کم نیست .

ممکن است ارز 4200 را بدون افزایش نرخ هم حذف کنند , در این صورت ، شرکت‌ها چند ماه با ضرر کار کرده و ضربه می‌خورند , به دنبال ان بورس نیز ضربه می‌بیند .

پس از مدتی بعضی از ان‌ها ورشکست شده و پس از این اتفاقات ، متوجه اشتباه می‌شوند ؛ در نتیجه تصمیم به افزایش قیمت می‌گیرند , در هر صورت اگر بخواهد این اتفاق بیفتد ، لازم است افزایش قیمت هم داشته باشیم و فشار ان را نیز مردم متحمل خواهند شد , شاهین شایان ارانی ، کارشناس بازار سرمایه ضمن اشاره به اینکه صنایع دارای واردات سوبسیدی در این بازی بیشتر متضرر خواهند شد ، به اقتصاد انلاین گفت : اگر به تدریج این اتفاق بیفتد و شرکت‌ها خود را تطبیق دهند ، این اصلاحات مورد نیاز برای سیستم ، به صورت ملایم صورت می‌گیرد .

شرکت‌ها ، بسته به اینکه صادرات محور یا واردات محور هستند ، تاثیر متفاوتی از حذف دلار 4200 تومانی می‌پذیرند , دلیل اصلی این تصمیم ، کمبود ارز است ! پورمحمود ضمن اشاره به عقب بودن دولت از بازار گفت : لازمه افزایش قیمت‌های 50 درصد و 100 درصدی اخیر که در بسیاری از شرکت‌های دارویی و مواد غذایی داشتیم ، حذف ارز 4200 پیش از ان بود تا تاثیر ان در شوک تورمی محو شود و به چشم نیاید چون به هر حال شاهد تورم 40 درصدی هستیم , حال اگر بخواهند ارز 4200 را حذف کنند وارد فاز تورم بالای 60 درصدی می‌شویم .

تصور می‌کنم در حال حاضر زمان حذف کردن ارز 4200 نیست دلیل اصلی این تصمیم در این برهه از زمان نیز ، کمبود ارز است , به این صورت می‌توانند منابع این بخش را در بازار ریخته و قیمت ارز را کنترل کنند , اگر این اتفاق بیفتد اقشار اسیب‌پذیر ، بیشترین تاثیر را از ان می‌گیرند و راهکار احتمالی ان افزایش یارانه است اما می‌دانیم که تاثیری بر معیشت مردم نخواهد گذاشت .

راهکار جلوگیری از شوک حاصل از حذف دلار 4200 امید پورمحمود با اشاره به اینکه تک نرخی شدن ارز یک از واجبات است ، گفت : ما به یک جراحی اقتصادی نیاز داریم ؛ فشار ان روی مردم خواهد امد اما در عین حال واجب است , تنها راهکاری که وجود دارد این است که این کار را به صورت پله ای انجام دهند , به طور مثال با یک گروه از محصولات اغاز کرده و طی مدت یکسال انجام دهند .

انجام یکدفعه این کار به شدت تاثیرگذار خواهد بود و خیلی از اقلام از سفره مردم به طور کلی حذف می‌شود , خیلی از بیماران توانایی تهیه داروها را از دست می‌دهند , همچنین بیمه هایی که مبالغ برخی داروها را پرداخت می‌کنند ضررده می‌شوند .

هم بیمه‌ها ضرر می‌کنند ، هم پس از مدتی تلاش خواهند کرد این داروها را از پوشش درمانی خود حذف کنند , زمانی که جزیی تر به این ماجرا نگاه می‌کنیم ، تازه متوجه خواهیم شد که چقدر ابعاد این اتفاق گسترده است و تنها پیامد ان ، همان گرانی اولیه نیست بلکه زنجیره ای از اتفاقات پشت سر هم میفتد که کل اقتصادمان را زیر سوال می‌برد , وی با اشاره به اینکه تنها راه حل ، به سرانجام رسیدن برجام و ازاد شدن منابع کشور است گفت : ما باید در کشور ورودی منابع داشته باشیم تا جلوی تاثیرات تورمی حاصل از حذف ارز 4200، با ارزپاشی و پول پاشی گرفته شود .

همانطور که در دوره اول اقای احمدی‌نژاد چون ورودی دلار کشور خوب بود ، علی رغم تورم تمام بازارها گردش داشتند و رکود نداشتیم , اگر همچین اتفاقی مجددا بیفتد و مردم با وجود تورمی که وجود دارد ، امکان خرید داشته باشند ، بانک‌ها به مردم وام‌های خوب بدهند و خدمات ، نسبت به کالاها ارزان باشد ، می‌توان بخشی از این فشار را برای مردم قابل تحمل کرد , شایان ارانی با تاکید بر اینکه ما سعی می‌کنیم الگوها را از صفر درست کنیم گفت : این رفتارها و الگوها در خیلی ازکشورهای دیگر هم بوده است .

باید این سوبسید را به تدریج کم کنند چون شرکت‌ها به ان عادت کردند , شرکت‌ها باید خود را با نرخ‌های جدید تطبیق داده و رقابتی کار کنند ؛ در غیر این صورت اگر شرکتی که در بورس است بخواهد حمایت مداوم دولت را داشته باشد ، نباید در بورس پذیرفته شود اما چون تا به حال این وضعیت بوده ، برای حذف ان باید به صورت تدریجی عمل کرد و در دوره‌های به طور مثال یکساله ، دوساله یا سه ساله انجام شود تا به بازار شوک وارد نشود , رانت هایی که مافیا به این راحتی‌ها از ان دل نمی‌کند پورمحمود ضمن تاکید بر مفید بودن حذف ارز 4200 برای بورس در صورت افزایش نرخ کالاها گفت : تاثیر این اقدام ، برای شرکت‌ها مثبت است .

البته در صورتی که افزایش قیمت صورت نگیرد ، با کاهش حاشیه سود شرکت‌ها به ضرر بورس می‌شود , ضررهای این تصمیم برای معیشت عنوان می‌شود ولی یکی از خاصیت هایی که دارد حذف رانت‌ها است , در حال حاضر خیلی از منابعی که صرف واردات کالا با ارز 4200 می‌شود واقعا وارد کشور نمی‌شود .

یعنی واردکننده با ارز 4200 وارد کرده و با قیمت ارز ازاد در بازار می‌فروشد و ما به تفاوت ان در جیب خودش می‌رود و این اتفاقی است که بسیار رخ می‌دهد , مافیای این رانت بسیار قوی است و در برابر ازادسازی ان بسیار مقاومت می‌کند ؛ مثل بحث خودرو که دولت نتوانست قیمت‌گذاری دستوری را متوقف کند , در مورد ارز 4200 نیز با قدرت بیشتری همین موضوع صادق است .

به همین علت تصویب حذف ارز 4200، از چیزی که این روزها تصور می‌شود دورتر به نظر می‌اید , شایان ارانی با تاکید بر اینکه سوبسید دادن نرخ ارز ، تنها برای یک دوره معین ، به منظور حمایت از برخی شرکت‌ها از جمله شرکت‌های دانش بنیان ، نوپا یا صادراتی اشکالی ندارد گفت : اینکه این حمایت به صورت مداوم باشد باعث رانت برای ان شرکت می‌شود و سهامی هم که معامله می‌شود ، مبتنی بر ان رانت و فرصت است و به نظر من این اتفاق ، قیمت‌ها را در بازار از حالت تعادلی خارج می‌کند ؛ قیمت ان شرکت هایی که این سوبسیدها را دریافت می‌کنند به شکلی بالاتر از حدی که باید باشند نشان داده می‌شود و این در عدالت معاملات خدشه وارد می‌کند , سودهای غیرواقعی ؛ برهم زننده تعادل بازار شایان ارانی با اشاره به اینکه ارز 4200، نوعی ارز سوپسیدی است ، گفت : همواره بنا بر این بوده که ارزهای سوبسیدی برای یک مدت معین ارائه شوند و نه برای همیشه .

به محض اینکه در هر چیزی سوبسید داده می‌شود به گونه ای از ان بخش حمایت شده و سعی بر این است که به ان بخش قدرت داده و توانایی ان را بالا ببرند , تفسیر دیگر این است که سودهای اعلامی شرکت‌های دریافت کننده ارزهای 4200 و فعال در بورس ، سودهایی است که از دولت سوبسید گرفته است چون شرکت ، خرید مواد اولیه را به جای نرخ ازاد با نرخ سوبسیدی انجام می‌دهد و به گونه ای این تفاوت نرخ ارز به شرکت هدیه می‌شود و در سود شرکت خود را نشان می‌دهد , در این صورت ، شرکت هایی که در بورس هستند ، سودهای غیرواقعی به ما نشان می‌دهند ؛ چرا که سودهای مبتنی بر بازار نیست و سودهای سوبسیددار است .

اگر این شرکت‌ها در بورس معامله شوند ، به طور طبیعی سهامداران نرخ واقعی معاملات را نمی‌گیرند و به نوعی نرخ حمایت شده است , اشکال ان این است که بازار را از تعادل خارج کرده و بهم می‌ریزد , تاثیر حذف ارز 4200 بر بورس ؛ خوب یا بد ؟ از نظر بسیاری از اقتصاددانان و کارشناسان ، دو نرخی بودن ارز ، جز ایجاد رانت برای عده ای محدود و افزایش فساد در جامعه نتیجه ای ندارد .

از همین رو می‌توان گفت تخصیص ارز 4200 تومانی به برخی صنایع ، منجر به فشار مضاعف به اقشار ضعیف و اسیب‌پذیر خواهد شد , همچنین دادن چنین سوبسیدی به طور مداوم از طرف دولت و سرکوب قیمت ارز ، تولید داخلی را تضعیف کرده و چرخه تولید را با مشکلات زیادی رو به رو می‌کند , واضح است سود شرکت‌های بورسی و به تبع وضعیت کلی بورس ، ارتباط مستقیمی با حذف شدن یا نشدن این نرخ ارز دارد .

رشد صنایع بزرگ بورسی به دنبال افزایش نرخ ارز در کوتاه مدت و افزایش شفافیت صورت‌های مالی و بازار سرمایه در بلند مدت ، از مزایای حذف ارز 4200 تومانی عنوان می‌شود , با این حال ، با توجه به شرایط تورمی اقتصاد کشور ، محقق شدن این اهداف نیازمند افزایش نرخ کالاها به طور همزمان برای حفظ حاشیه سود شرکت‌ها و همچنین انجام ان به صورت تدریجی برای جلوگیری از شوک در بازار است , از انجایی که حذف شدن دلار 4200 تومانی از اقتصاد کشور ، پیامدهای گسترده ای برای بازارهای مختلف از جمله بازار سرمایه به دنبال خواهد داشت ، لازم است بررسی‌های دقیق و حساب شده ای در زمینه چگونگی انجام ان صورت بگیرد تا در عمل نیز شاهد بهبود شرایط اقتصادی باشیم .

.