15 هزار کیلومتر خط ریلی داریم ؛ اما بهره وری زیر 10 درصد است

۱۴۰۰/۰۸/۱۹ ۱۳:۵۸:۲۹

در حالی وزیر راه و شهرسازی از بهره وری پایین شبکه ریلی انتقاد می‌کند که تا کنون هیچ برنامه ای از سوی دستگاه سیاست گذار صنعت حمل و نقل ریلی برای حل مشکل بهره وری اندک این صنعت ارائه نشده است .



به گزارش خبرنگار مهر ، رستم قاسمی وزیر راه و شهرسازی روز دوشنبه 10 ابان ماه سال جاری در مراسم تکریم و معارفه مدیران عامل پیشین و جدید سازمان بنادر و دریانوردی با اشاره به اهمیت ژئوپولتیک موضوع حمل و نقل در کشور عنوان کرد : امروز در حوزه حمل و نقل دریایی ، سازمان بنادر و دریانوردی پیشگام است و توانسته از مسیر تحریم‌ها عبور کند ، اما در حمل و نقل هوایی ، ریلی و جاده ای ، عقب ماندگی جدی در کشور وجود دارد که حتما باید برای عبور از این شرایط ، راهکارهایی را پیش بگیریم که مطالعات ان در دست انجام است , امیدواریم بتوانیم تحولاتی در حوزه حمل و نقل هوایی ، ریلی و جاده ای ایجاد کنیم که بخشی از این تحولات شامل نوسازی ناوگان است , وی همچنین با اشاره به اهمیت تکمیل کریدورهای ریلی جنوب به شمال خاطرنشان کرد : اگر کریدورهای ریلی تکمیل شده بود ، درامد زیادی نصیب کشور می‌شد ولی الان از این درامد محروم هستیم .

14 تا 15 هزار کیلومتر ریل در کشور داریم اما سهم ریل از حمل کالا در کشور 10 درصد است که اصلا قابل قبول نیست , بنابراین باید تغییر جدی در بخش حمل و نقل دریایی و حمل و نقل ریلی کشور اتفاق بیفتد , وزیر راه : 15 هزار کیلومتر خط ریلی داریم ولی بهره وری زیر 10 درصد است وزیر راه و شهرسازی 18 ابان 1400 نیز در سیزدهمین همایش قیر و اسفالت با اشاره به تعیین سقف 30 درصدی ظرفیت حمل بار ریلی در قانون برنامه ششم توسعه گفت : متاسفانه به این رقم نرسیدیم و در حال حاضر سهم ریل از حمل بار کمتر از 10 درصد است .

وی دیگر ایرادات صنعت ریلی را برشمرد و گفت : پایین بودن سرعت قطارها که سبب شده حمل بار بیشتر از معمول طول بکشد ، متصل نبودن کریدورهای ریلی به چشمه‌های بار در کشور ، فرسوده بودن ناوگان ریلی و پایین بودن بهره وری شبکه ریلی علی رغم وجود 15 هزار کیلومتر خط ریلی در کشور از معایب حمل و نقل ریلی ماست , رییس کمیسیون عمران مجلس : رقابت بین ریل و جاده منصفانه نیست محمدرضا رضایی کوچی رییس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز چندی پیش با اشاره به اهمیت حوزه حمل و نقل ریلی گفته بود : بر اساس برنامه ششم باید حداقل 30 درصد بار کشور از طریق شبکه ریلی جابه جا شود که امروز این عدد کمتر از 10 درصد است , باید کالبدشکافی شود چرا به این هدف نرسیدیم و فاصله خیلی زیاد است .

یکی از دلایل اصلی این است که شبکه ریلی در کشور کامل نیست و خیلی از کانون‌های بار کشور به شبکه سراسری راه اهن متصل نیست , این نماینده مجلس شورای اسلامی ، رقابت غیرمنصفانه ریل و جاده را هم از دلایل مهم عدم تحقق اهداف ریلی عنوان کرد و افزود : کندی سرعت شبکه ریلی یکی دیگر از مصائب این بخش است ، در زمان حاضر متوسط سرعت کمتر از 100 کیلومتر در ساعت است , این در حالی است که ایران می‌تواند مسیر ترانزیتی کشورهای منطقه باشد ، با وجود تلاش هایی که صورت گرفته اما در بخش کریدورهای شمال و جنوب موفق عمل نکرده‌ایم .

ریشه ناکامی راه اهن در حمل بیشتر بار و مسافر چیست ؟ فارغ از عدم توفیق راه اهن در رسیدن به اهداف برنامه ، در سال‌های اخیر ، شبکه حمل و نقل ریلی کشور ، با افت در عملکرد حمل بار و مسافر مواجه شده است , مسئولان پیشین شرکت راه اهن ، دلایلی از جمله کرونا ، کمبود قطعات ناشی از تحریم در حوزه کشنده‌های ریلی ، رقابت نابرابر ریل و جاده و نهایتا عدم تکمیل شبکه ریلی را ریشه‌های افت در شاخص‌های عملکردی عنوان می‌کردند , این در حالی است که کارشناسان معتقدند این عوامل نمی‌تواند ریشه‌های بهره وری پایین شبکه حمل و نقل ریلی کشور باشد .

کارشناس اقتصاد حمل و نقل : تقاضا برای حمل ریلی بار هست ولی بهره برداری از شبکه اشتباه است در همین ارتباط محمدجواد شاهجویی کارشناس اقتصاد حمل و نقل در گفتگو با خبرنگار مهر عنوان کرد : در دو سه سال اخیر ، عملکرد حمل بار و مسافر ریلی نسبت به سال 1397 که اوج تاریخی عملکرد شبکه حمل و نقل ریلی کشور با جابه جایی 50,4 میلیون تن بار و 28 میلیون مسافر ثبت شد ، در حالی اتفاق افتاد که نه تنها شبکه با افزایش طول و توسعه زیرساخت‌ها همراه بود ، بلکه اتفاقی چون کرونا توانست فرصتی برای ایجاد ظرفیت بیشتر برای حمل بار ریلی ایجاد کند که متاسفانه این اتفاق مهم رخ نداد , افزایش بهره وری ریلی ، 3 میلیارد دلار صرفه جویی به ارمغان می‌اورد این کارشناس اقتصادی میزان تقاضای موجود برای حمل بار توسط ریل را بالغ بر 100 میلیون تن عنوان کرد و افزود : هم اکنون جدا از باری که در حال جابه جایی توسط ریل است ، تقاضا برای حمل 50 میلیون تن بار تماما ریل پسند دیگر وجود دارد که شبکه به واسطه بهره برداری غلط و سنتی قادر به پذیرش ان نیست .

بنابراین ، ریشه ای‌ترین مشکل شبکه حمل و نقل ریلی کشور ، بهره برداری غلط از شبکه است و دیگر مشکلات در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند , وی افزود : اگر هم اکنون بهبود بهره وری در شبکه حمل و نقل ریلی اتفاق بیفتد و میزان عملکرد شبکه ریلی کشور به اندازه میانگین سایر کشورها شود ، قابلیت جابه جایی بالغ بر 150 میلیون تن بار ریل پسند موجود و بالفعل که در حال جابه جایی به وسیله جاده‌ها هستند ، در مجموعه شبکه ریلی وجود خواهد داشت , حمل این 150 میلیون تن بار در شبکه حمل و نقل ریلی ، می‌تواند علاوه بر رسیدن به اهداف برنامه‌های توسعه ، از زیان 3 میلیارد دلاری در مصرف سوخت توسط ناوگان جاده ای کشور جلوگیری کند .

به بیان دیگر ، با این مهم کشور قادر خواهد بود در شرایط فعلی اقتصادی ، 3 میلیارد دلار بیشتر فراورده‌های سوختی صادر کند و ارز حاصله را به جای مصرف در راستای جابه جایی بار جاده ای ، خرج توسعه زیرساخت‌های اقتصاد کند , اعطای مجوز بهره برداری از محورهای ریلی مطابق با قانون شاهجویی راهکار ریشه ای حل مشکلات حمل و نقل ریلی کشور را ، خروج دولت و خصوصا شرکت راه اهن از فعالیت‌های تصدی‌گری در حوزه حمل بار و مسافر دانست و عنوان کرد : شرکت راه اهن باید به نقش تنظیم‌گری به جای تصدی‌گری در حوزه حمل بار بپردازد , اساسا ، یکی از عوامل توفیق بیشتر حمل جاده ای نسبت به حمل ریلی نیز در کم بودن نقش تصدی گرایانه دولت در این حوزه است .

این کارشناس اقتصادی تاکید کرد : طبق نص صریح قانون ، دولت می‌تواند فعالیت تصدی گرایانه خود در حوزه حمل و نقل ریلی را به بخش غیردولتی و به عبارتی مردم واگذار کند و در قامت تنظیم گر به اجرای وظایف واقعی خود بپردازد , بدون شک ، انتقال مجوز بهره برداری از محورهای ریلی به بخش غیردولتی با وجود نظارت شرکت راه اهن می‌تواند به بهترین شکل به این مساله جامه عمل بپوشاند و وضعیت وخیم فعلی حمل و نقل ریلی کشور را به درستی سامان دهد ,.