مصوبه « سند ملی حقوق کودک و نوجوان » ابلاغ شد

۱۴۰۰/۰۶/۲۲ ۱۳:۳۱:۰۹

سیدابراهیم رییسی ، رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه « سند ملی حقوق کودک و نوجوان » که در جلسه 806 مورخ 1397/01/21 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است ، را برای اجرا ابلاغ کرد .



اعتمادانلاین | کودکان و نوجوانان سرمایه ­‌های جامعه هستند و جایگاه انان در دیدگاه اسلامی بسیار متعالی است , در طول چند دهه اخیر ، موضوع حقوق کودک در عرصه بین‌المللی نیز محور توجهات نهادهای بین‌المللی و دولت‌ها قرار گرفته است , به گزارش ایلنا ، تدوین و تصویب « کنوانسیون حقوق کودک » حاکی از دغدغه جامعه بین‌المللی در زمینه حقوق کودک است که جمهوری اسلامی ایران نیز به این پیمان نامه بین‌المللی به طور مشروط ملحق شده است .

با توجه به عدم تعیین شروط و ضرورت سندی واحد که با یکپارچگی و انسجام ، اصول سیاست‌ها و مبانی حقوقی کودک در ابعاد تربیتی ، فرهنگی ، بهداشتی ، قضایی و حقوقی موجب وفاق و وحدت نظر مسئولین و نظام اسلامی شود و در چارچوب اقدام ملی 34 از راهبرد کلان 3 نقشه مهندسی فرهنگی کشور مبنی بر « تدوین سند ملی کودک و نوجوان مبتنی بر اموزه‌ها و معارف اسلامی » و برای ارائه الگوی اسلامی - ایرانی در حوزه حقوق کودک و نوجوان ؛ این سند به تصویب رسید , متن مصوبه « سند ملی حقوق کودک و نوجوان » به شرح ذیل است : مجلس شورای اسلامی قوه قضاییه هیات وزیران نهاد ریاست جمهوری وزارت امور خارجه وزارت اموزش و پرورش وزارت بهداشت ، درمان و اموزش پزشکی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی کلیه دستگاه‌ها و نهادهای ذی ربط مصوبه « سند ملی حقوق کودک و نوجوان » که در جلسه 806 مورخ 1397/1/21 شورای عالی انقلاب فرهنگی و بنا به پیشنهاد مورخ 1393/11/04 شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و خانواده ، به تصویب رسیده است ، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌شود : کلیات کودکان و نوجوانان سرمایه ­‌های جامعه هستند و جایگاه انان در دیدگاه اسلامی بسیار متعالی است , اموزه ­‌های اسلامی تمام زوایای حقوق کودکان چه پیش از تولد و چه پس از ان را در ابعاد فرهنگی ، اموزشی ، تربیتی ، اجتماعی ، اقتصادی و حقوقی تبیین کرده و در راستای حقوق خصوصی و حقوق کیفری ایشان ابوابی را مطرح نموده است .

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، قانون ­ گذار با عنایت به تعالیم اسلام و اهمیت دوران خردسالی به موضوع حقوق کودکان به طور خاص توجه کرده است , در این راستا قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، جهت ­‌گیری هایی اساسی در زمینه ­‌های مختلف ، از جمله اموزش و پرورش رایگان و همگانی در همه ­‌ی سطوح ، به ویژه برای کودکان را مطرح کرده است , اهمیت حقوق کودک و اهتمام ویژه جمهوری اسلامی ایران جهت رعایت ان در اسناد بالادستی نظام نیز مشاهده می‌­ شود .

در طول چند دهه اخیر ، موضوع حقوق کودک در عرصه بین ­ المللی نیز محور توجهات نهادهای بین ­ المللی و دولت ­‌ها قرار گرفته است , تدوین و تصویب « کنوانسیون حقوق کودک » حاکی از دغدغه جامعه بین‌المللی در زمینه حقوق کودک است که جمهوری اسلامی ایران نیز به این پیمان نامه بین‌المللی به طور مشروط ملحق شده است , با توجه به عدم تعیین شروط و ضرورت سندی واحد که با یکپارچگی و انسجام ، اصول سیاست‌ها و مبانی حقوقی کودک در ابعاد تربیتی ، فرهنگی ، بهداشتی ، قضایی و حقوقی موجب وفاق و وحدت نظر مسئولین و نظام اسلامی شود و در چارچوب اقدام ملی 34 از راهبرد کلان 3 نقشه مهندسی فرهنگی کشور مبنی بر « تدوین سند ملی کودک و نوجوان مبتنی بر اموزه ­‌ها و معارف اسلامی » و برای ارائه الگوی اسلامی - ایرانی در حوزه حقوق کودک و نوجوان ؛ این سند به تصویب رسید .

مقدمه با اعتقاد به توحید و شریعت مقدس ­ اسلام و با عنایت به توجه ویژه اسلام به فرزند اوری مسلمانان ، طهارت نسل و تربیت نیکوی کودکان و رشد و تکامل مادی و معنوی ایشان و با اعتقاد به اینکه خانواده به ­ عنوان رکن اصلی جامعه در پرورش و رشد جسمی و روحی ، عاطفی و معنوی کودک دارای مسئولیت اولیه و اساسی است و باید از حمایت ­‌ها و مساعدت ­‌های لازم دولت برای تربیت اینده ­ سازان جامعه اسلامی برخوردار شود ؛ سند ملی حقوق کودک و نوجوان منطبق با دیدگاه اسلام به شرح مواد ذیل اعلام می‌شود : ماده 1- تعاریف رشد : رسیدن به مرتبه ­ ای از حیات که نوجوان قادر به تشخیص مصالح و منافع خود و درک حسن و قبح عمل خود باشد , بلوغ : رسیدن به مرحله ­ ای که علائم ثانویه جنسی ظاهر می‌­ شود , قوانین و مقررات : در این سند منظور قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است .

مصلحت و غبطه : جلب منفعت سرپرست قانونی : فردی که مطابق قانون سرپرستی کودکی را بر عهده دارد یا سازمان ­‌های عمومی متکفل امور صغار و ایتام مانند اداره سرپرستی موضوع قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بدسرپرست و بی ­ سرپرست استاندارد : حداقل شرایط ضروری و لازم در امکانات برابر تعاریف سازمان ­‌های متولی متناسب با فرهنگ دینی و ملی عدالت بهداشتی - درمانی : دسترسی به خدمات و امکانات بهداشتی درمانی برای همگان بدون تبعیض در جنسیت ، جایگاه اقتصادی یا اجتماعی ، منطقه جغرافیایی یا ,,.

رفتارهای حرام جنسی : رفتارهای جنسی غیرمجاز طبق شرع یا قانون مانند خودارضایی ، زنا ، رابطه جنسی با هم جنس اختلالات جنسی : بیماری ناشی از کارکرد ناسالم ارگانها یا غدد جنسی که منجر به عدم هماهنگی بین هویت جنسی و اندام ­‌های جنسی می‌­ شود , مالکیت اثار فکری : حق دارا بودن حقوق مادی و معنوی محصولات فکری مانند حق اختراع یا اکتشاف یا تالیف اهلیت قانونی : صلاحیت قانونی برای داران بودن حق و اعمال حق از جمله مالکیت بر اموال و تصرف در ان مسئولیت کیفری : انتساب جرم به مرتکب رفتار مجرمانه و لزوم اعمال مجازات و اقدامات بازدارنده مسئولیت مدنی : لزوم جبران خسارات ناشی از اعمال ارتکابی معاضدت حقوقی و قضایی : کمک و مساعدت به متهمین و مجرمین در دفاع از خود و برخورداری از محاکمه و تحمل مجازات عادلانه ، تعویق صدور حکم ، تعلیق اجرای مجازات ، عفو و تخفیف مجازات یا استرداد مجرمین اقلیت ­‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی : ادیان شناخته شده در اصل 13 قانون اساسی احوال شخصیه : طلاق ، نکاح ، ارث ، وصیت و مانند ان ماده 2- کودک و نوجوان از نظر سند حاضر ، منظور از کودک هر انسانی است که به سن بلوغ نرسیده باشد و منظور از نوجوان فرد بالغی است که براساس قانون به رشد عقلی متناسب با حق و تکلیف ویژه خود نرسیده است , این تعریف شامل افراد بالغ محجور نمی‌شود .

ماده 3- حق حیات و بقا 1, حیات موهبتی الهی است که باید از اغاز تشکیل جنین مورد حمایت قرار گیرد , هیچ کس نباید به حق حیات و سلامت جنین ، کودک و نوجوان تعرض نماید و باید برای پیش ­‌گیری و مقابله با این تعرض اقدامات لازم صورت پذیرد .

2, دولت موظف است تمهیدات و تدابیر لازم برای فرزنداوری و سلامت باروری را فراهم اورد , 3.

سقط جنین ممنوع است مگر در صورت به خطر افتادن حیات مادر ؛ یا قبل از چهارماهگی با وجود حرج در صورت حفظ جنین ، به تشخیص مراجع ذی ­ صلاح و بر اساس قوانین , ماده 4- حق هویت کودک از بدو تولد حق نام شایسته ، ثبت تولد نزد مراجع ذی ربط ، تابعیت ، شناخت والدین و بستگان نسبی ، سببی و رضاعی خود را دارد , دولت ­ وظیفه دارد بر حفظ حق نسب کودک در ولادت‌های ناشی از روش ­‌های نوین باروری ( از قبیل : تلقیح مصنوعی ، رحم جایگزین ، اهدای جنین و .

,,) نظارت نماید .

طفل متولد از رابطه ­ خارج از نکاح و نیز کودک دارای نسب ناشناس در چارچوب شرع دارای حقوق مندرج در این سند است , کودک و نوجوان حق اشنایی با ارزش ­‌ها و نقش ­‌های جنسیتی خویش را دارا است و باید به او برای پاسداری از این ارزش ­‌ها کمک شود , کودک و نوجوان حق اشنایی و حفظ هویت اسلامی و ایرانی از جمله زبان و خط فارسی را دارد .

کودک و نوجوان در استفاده از زبان ، گویش ، پوشش و اجرای اداب و سنت ­‌های قومی و محلی با رعایت موازین اسلامی ، قوانین و انسجام ملی ازاد است , هویت دینی کودک تابع دین رسمی والدین می‌باشد و در صورتی که یکی از والدین مسلمان بود دین کودک تابع دین او خواهد بود , ماده 5- حقوق خانوادگی دولت موظف است برای بهره مندی کودک و نوجوان از خانواده مشروع ، قانونی و شایسته کلیه اقدامات و حمایت‌های لازم را انجام داده و از خانواده در مقابل زمینه‌های بروز ضعف ، نابسامانی و از هم پاشیدگی ، حفاظت کند و در قالب ظرفیت‌ها و منابع خویش ، از تامین مراقبت و رشد کودک و نوجوان در خانواده ، حمایت نماید .

حضانت کودک و نوجوان بر عهده والدین بوده و در صورت فقدان یکی از انها بر عهده دیگری است , دولت موظف به اتخاذ تدابیر و انجام اقدامات لازم در این امر می‌باشد , کودک و نوجوان حق « با خانواده بودن » را دارد و نباید از خانواده خود جدا شود مگر در مواردی که با تشخیص دادگاه صالح و با رعایت مصلحت و غبطه او ، بودن در خانواده مخل سلامت جسمانی یا روانی و یا موجب انحراف اخلاقی وی باشد .

در مواردی که خانواده فاقد شرایط مناسب برای نگهداری و رشد کودک یا نوجوان است دولت موظف است با تدابیر شایسته و به موقع نسبت به رفع مشکل خانواده اقدام نماید , برای سرپرستی از کودکان و نوجوانان بی ­ سرپرست و یا دارای سرپرست فاقد صلاحیت ، بستگان صالح ، خانواده‌های داوطلب دارای صلاحیت و نهادهای صالح اجتماعی به ترتیب دارای اولویت می‌باشند , در هر صورت رعایت غبطه و مصلحت کودک و نوجوان با حمایت و نظارت دولت و دادگاه صالح لازم است .

کودک و نوجوان حق ملاقات و ارتباط با والدین و بستگان خویش را دارد ، مگر در مواردی که اعمال چنین حقی منافی غبطه و مصلحت او باشد , در مواردی که بنا بر حکم دادگاه صالح جداسازی وی از والدین یا یکی از انها ضروری باشد ، او از این حق محروم نخواهد بود مگر در مواردی که این امر سلامت جسمی ، روانی و اخلاقی کودک یا نوجوان را به مخاطره اندازد , والدین باید کودک و نوجوان را نسبت به برقراری ارتباطات شایسته خانوادگی و اجتماعی از جمله روابط صمیمی با خواهر و برادر و سایر بستگان هدایت نمایند .

کودک و نوجوان در احترام به والدین ، اطاعت از دستورات مشروع انها و رفتار نیکو با سایر اعضای خانواده با توجه به میزان رشد ، مسئول می‌­ باشند , کودک و نوجوان حق بهره ­ مندی از محبت و رفتار شایسته والدین به نحو عادلانه و متناسب با نیازهای مراحل رشد عاطفی را دارد , دولت موظف به اتخاذ تدابیر لازم و برنامه ­‌های اموزشی در این باره می‌­ باشد .

والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او و در پرتو ارزش ­‌های اخلاقی و احکام شرعی متناسب با مراحل مختلف رشد فکری ، روانی و عاطفی او و منطبق با هویت جنسیتی وی ، با همکاری یکدیگر تربیت نمایند و زمینه ­‌ها و عوامل موثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند , والدین باید کودک و نوجوان را برای بالندگی و خودکفایی و نیز مسئولیت پذیری متناسب با رشد فکری او تربیت نمایند , والدین در تربیت کودک و نوجوان از حق اعمال نظارت و دخالت بر رفتار او برخوردار بوده و حق دارند با استفاده از شیوه ­‌های تشویقی و در موارد لزوم بازدارنده با رعایت مصلحت و در چارچوب ضوابط شرعی عمل نمایند .

ماده 6- حق سلامت کودک و نوجوان از حق سلامت جسمی و روانی و نیز بهره مندی از استاندارد بهداشت و زندگی سالم و تسهیلات لازم برای درمان بیماری و توانبخشی برخوردار است , والدین و دولت باید در جهت مراقبت‌های دوران بارداری و حفظ سلامت جنین و جلوگیری از تعرض و اسیب به ان اقدامات شایسته را به عمل اورند , کودکان و نوجوانان را نمی‌­ توان موضوع تحقیق و ازمایش‌های پزشکی قرار داد ، مگر در صورت نیاز برای سلامت و حیات انان با رعایت موازین پزشکی ، حقوقی و اخلاقی و رضایت ولی یا سرپرست قانونی وی .

تا زمانی که می‌­ توان ازمایش ­‌های پزشکی را روی بزرگسالان انجام داد ، نباید روی کودک و نوجوان این ازمایش ­‌ها انجام پذیرد , دولت ­ موظف است برای برخورداری کودکان و نوجوانان از تسهیلات بهداشتی و خدمات درمانی استاندارد ، به منظور پیشگیری از بیماری ­‌ها و درمان بیماری ­‌های جسمی و اختلالات روانی ، اقدامات ذیل را به عمل ­ اورد : الف ) پیش ­ بینی و اجرای برنامه ­‌های لازم برای کاهش میزان مرگ و میر نوزادان و کودکان , ب ) پیشگیری از ابتلای کودکان به بیماری ­‌های ارثی یا خطرناک از طریق مشاوره و انجام ازمایش پزشکی قبل از ازدواج وتقویت مراکز مشاوره ژنتیک .

ج ) تامین مراقبت پزشکی پیشگیرانه ، کنترل بیماری و سوء تغذیه و نیز فراهم نمودن مراقبت بهداشتی لازم برای مادران در دوران بارداری ، زایمان و شیردهی , د ) ارتقای اگاهی والدین در خصوص رفتارهای خطرناک انان برای سلامت کودک و نوجوان از جمله مصرف مواد مخدر و مسکرات و دیگر مواد مضر , ه ) ترویج تغذیه نوزادان با شیر مادر .

و ) پیشگیری از معلولیت و بیماری کودکان از طریق واکسیناسیون ، شناسایی زودهنگام و پیشگیری از پیشرفت انها و در صورت امکان درمان انها , ح ) اقدامات لازم برای کاهش حوادث و مخاطرات نسبت به کودکان و نوجوانان و توجه به ایمنی انان در محیط خانه ، مراکز نگهداری و اموزشی و اجتماع , ط ) مبارزه با سوء ­ تغذیه و بیماری ­‌ها در چارچوب مراقبت‌های بهداشتی اولیه از طریق استفاده از فناوری روزامد و فراهم نمودن مواد غذایی مقوی و حلال ، اب اشامیدنی سالم ، هوای سالم و مقابله با خطرات ناشی از الودگی محیط زیست .

ی ) حمایت حقوقی و قضایی از زنان شاغل باردار و شیرده و ایجاد تسهیلات شغلی متناسب با مسئولیت ­‌های مادری ک ) حمایت ویژه از کودکان و نوجوانان دارای بیماری ­‌های خاص , ل ) توسعه عدالت بهداشتی درمانی برای تضمین سلامت کودکان و نوجوانان در سراسر کشور هر کودک و نوجوان حق دارد در یک محیط سالم زندگی نماید , دولت و جامعه باید تمام اقدامات لازم را جهت حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست سالم برای نسل کنونی و نسل ­‌های اتی به عمل اورند .

کودک و نوجوان از حق عفت و سلامت جنسی از طریق حفظ حریم ­‌های جنسی و جلوگیری از دسترسی به محرک ­‌های جنسی ، محافظت از او در مقابل تعرضات جنسی ، پیشگیری از رفتارهای حرام جنسی و درمان اختلالات جنسی بهره مند می‌­ باشد , کودکان در استانه بلوغ ، از حق اگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارت‌های مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی ، متناسب با جنسیت خود برخوردارند , خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریم ­‌های جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی انان پیشگیری کنند .

کودکان و نوجوانان معلول جسمی و ذهنی ، حق بهره ­ مندی از پرورش استعدادها و توانمندی ­‌ها و تسهیل مشارکت فعال و موثر در عرصه زندگی فردی ، خانوادگی و اجتماعی را دارند , دولت موظف است امکانات و مراقبت ­‌های ویژه برای کودکان و نوجوانان معلول را متناسب با نوع معلولیت و استطاعت والدین یا سرپرست انها ، با رعایت احترام به کرامت انسانی و با توجه به منابع موجود تامین و برنامه ریزی نماید به نحوی که این کودکان و نوجوانان به صورت موثر به اموزش ، تربیت ، تفریح و سرگرمی ، خدمات بهداشتی ، مراقبتی ، درمانی ، خدمات توانبخشی ، امادگی برای اشتغال و رسیدن به استانداردهای زندگی و حضور فعال اجتماعی دسترسی داشته باشند , ماده 7- حق تفریح ، بازی و ورزش کودک و نوجوان حق دارد متناسب با سن و جنس خود از تفریح ، بازی ­ و ورزش که زمینه ­ رشد جسمی ، روانی ، اجتماعی ، اخلاقی و معنوی او را فراهم اورده و متناسب با فرهنگ ملی و اسلامی باشد برخوردار شود .

کودک و نوجوان حق دارد از اسباب ­ بازی ­‌های استاندارد مطابق با نیازمندی ­‌های خود و توانمندی سرپرست قانونی خویش بهره ­ مند شود , کودک و نوجوان از حق دسترسی به امکانات و فضاهای بازی ، ورزش و تفریح امن و استاندارد برخوردار است , دولت موظف است در این باره ، زمینه ­‌ها و بسترهای مناسب را به ویژه برای اوقات فراغت فراهم اورد .

ماده 8- حقوق فرهنگی ، اموزشی و تربیتی تربیت و اموزش صحیح ، حق کودک و نوجوان است و مسئولیت ان بر عهده والدین یا سرپرست قانونی و نیز دولت است و شامل موارد ذیل می‌شود : الف ) تامین سلامت معنوی ، تقویت شناخت و ایمان به خداوند ، اموزش قران و اعتقادات و تثبیت اموزه ­‌های دین اسلام ؛ ب شناخت و تقویت فضائل اخلاقی مبتنی بر تقوای الهی و مصونیت از انحرافات اعتقادی و ناهنجاری ­‌های فرهنگی و اخلاقی ؛ ج ) اموزش احکام و اداب زندگی فردی ، خانوادگی و اجتماعی مبتنی بر اموزه ­‌های دینی ؛ د ) کسب مهارت‌های لازم برای داشتن زندگی مسئولانه در جامعه همراه با احترام به ارزش ­‌های مذهبی و ملی ؛ ه ) شناخت ارزش‌ها و هنجارهای مربوط به محیط زیست و استفاده بهینه از ان ؛ دولت موظف است در راستای تامین حقوق اموزشی ، تربیتی و فرهنگی کودکان و نوجوانان اقدامات ذیل را به عمل اورد : الف ) دسترسی به اموزش رایگان از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه و مقابله با محرومیت از تحصیل یا اجبار به ترک ان ؛ ب ) تسهیل دستیابی کودک و نوجوان به امکانات و ابزار نوین علمی و اموزشی ؛ ج ) فراهم نمودن فرصت برای کودکان و نوجوانان جهت کشف استعدادها و شناسایی و پرورش کودکان و نوجوانان دارای استعداد درخشان در زمینه ­‌های گوناگون ؛ د ) تاسیس ، گسترش و تقویت امکانات و مراکز فرهنگی مختص کودک و نوجوان با رعایت ضوابط اسلامی ؛ ه ) ایجاد و گسترش رشته ­‌های تخصصی مرتبط با کودکان و با تاکید بر مبانی اسلامی ایرانی در مراکز اموزش عالی حوزوی و دانشگاهی ؛ و ) ارائه محتواهای اموزشی و تربیتی برای والدین و مربیان کودک و نوجوان کودک و نوجوان حق دسترسی به اطلاعات ، به ویژه اطلاعات مربوط به سلامت جسمی ، روانی و رشد اخلاقی و معنوی متناسب با سطح درک خویش را دارد و در این خصوص دولت موظف به انجام اقدامات زیر است : الف ) حمایت از تولید محصولات علمی و فرهنگی برای انها یا مرتبط با انان به ویژه در رسانه ­‌های جمعی و گسترش فرهنگ مطالعه مفید در کودکان ؛ ب ) تاسیس و حمایت از کتابخانه‌ها و مراکز پرورش و رشد کودک و نوجوان و بهره ­‌گیری از ظرفیت مساجد و دیگر مراکز دینی در راستای تامین حقوق تربیتی انان ؛ ج ) بهره ­‌گیری هدفمند و مناسب از همکاری ­‌های داخلی و بین ­ المللی در تولید ، تبادل و انتشار مطالب مفید برای کودکان و نوجوانان به ویژه از منابع اسلامی ؛ د ) توجه خاص به نیازهای زبانی کودکان با در نظر گرفتن تفاوت‌های زبانی ؛ ه ) تشویق رسانه ­‌های جمعی بر توجه خاص به نیازهای مربوط به کودکان و نوجوانان دارای نیازهای خاص مانند معلولین یا ایتام ؛ و ) حمایت و مراقبت از کودکان و نوجوانان در برابر اطلاعات ، محصولات و اثار مضر به سلامت جسمی ، روانی ، اخلاقی یا معنوی انان و تهیه راهنمای مناسب در این باره ؛ کودک و نوجوان از حق شرکت در اجتماعات و مجامع اعم از عبادی ، فرهنگی و سیاسی در چارچوب قانون و شرع برخوردار است , هر کودک یا نوجوان از مالکیت اثار فکری خود از جمله دستاوردهای علمی ، ادبی و هنری خویش برخوردار است , ماده 9- حقوق اقتصادی کودک از زمان انعقاد نطفه ، از حقوق مالی برخوردار است و مالکیت وی مشروط بر این است که زنده متولد شود و حق تصرف وی در اموال و حقوق مالی خود مشروط به اهلیت قانونی است .

تامین هزینه ­‌های لازم و متعارف کودک و نوجوان از طریق حلال بر عهده ولی یا سرپرست قانونی او است در صورتی که وی دارای تمکن مالی باشد ولی قهری می‌­ تواند با رعایت مصلحت او هزینه ­‌های مزبور را از اموال وی اخذ نماید و دولت باید اقدامات قانونی و حمایتی موثر درخصوص التزام والدین یا سرپرست قانونی او به ایفای این تعهدات را اتخاذ کند در مواردی که کودک یا نوجوان و مسئول تامین هزینه ­‌های وی فاقد تمکن مالی باشند دولت موظف به حمایت از انان است , کودک و نوجوان از حق تربیت اقتصادی از قبیل : اشنایی با قوانین و احکام شرعی ، تقویت روحیه احسان و انفاق به نیازمندان ، فراگیری الگوی مصرف ، حرفه ­ اموزی متناسب با سن ، جنسیت و سایر شرایط خود برخوردار است , کودک و نوجوان از حق تامین اجتماعی برخوردارند .

دولت موظف است امکانات و شرایط لازم برای تامین این حق را فراهم نماید , اشتغال کودک قبل از رسیدن به سن قانونی کار ممنوع است , نوجوان پس از رسیدن به سن قانونی کار متناسب با سن ، جنسیت و توانایی با اذن ولی و سرپرست قانونی ، از حق اشتغال برخوردار است .

اشتغال او در هر گونه کار خطرناک یا کاری که از تحصیل وی ممانعت کند یا مضر به سلامتی یا رشد جسمی یا روانی او باشد ممنوع است و باید از شرایط کار مناسب و دریافت دستمزد عادلانه برخوردار باشد , ماده 10- حقوق قضایی کودکان و نوجوانان بدون لحاظ جنسیت ، قومیت ، موقعیت اجتماعی یا اقتصادی خود یا خانواده ­‌ی خویش در برابر قانون مساوی هستند , کودک قبل از رسیدن به سن بلوغ فاقد مسئولیت کیفری است .

لیکن در صورت ضرر رساندن به دیگران دارای مسئولیت مدنی است , نوجوان نسبت به هر گونه محرومیت از ازادی از قبیل احضار ، جلب ، بازداشت ، حبس ، از مصونیت برخوردار است مگر به موجب قانون و در محدوده قانون , نوجوانی که متهم به ارتکاب بزه شود ، در راستای دادرسی عادلانه از حقوق زیر برخوردار است : الف ) اصل بر برائت او است مگر انکه فعل یا ترک فعل ارتکابی وی طبق قانون ، بزه بوده و مطابق با قانون نیز به اثبات برسد ؛ ب ) حق اطلاع یافتن سریع از اتهامات وارده به صورت مستقیم یا از طریق والدین و سرپرست قانونی ؛ ج ) حق برخورداری از ضابط ویژه کودکان و نوجوانان ؛ د ) حق رسیدگی به اتهام توسط مقام یا مرجع قضایی تخصصی با حضور وکیل و با برخورداری از معاضدت حقوقی و قضایی و رایگان بودن این خدمات در صورت فقدان تمکن مالی ؛ ه ) عدم اجبار به ادای شهادت و اعتراف به ارتکاب جرم ؛ و ) غیرعلنی بودن کلیه مراحل رسیدگی و محرمانه بودن اطلاعات مرتبط با پرونده ؛ نوجوانی که محکوم به ارتکاب بزه شود مطابق قانون مجازات خواهد شد و از حقوق زیر نیز برخوردار است : الف ) امکان اعتراض به رای و تجدیدنظر خواهی ( قبل از محکومیت نهایی ) ب ) بهره مندی از مراکز اصلاح و تربیت استاندارد و برخورداری از اموزش ، پرورش و رفتار مطابق با کرامت انسانی و متناسب با مقتضیات و شرایط سنی ؛ ج ) ارتباط با اعضای خانواده و نیز قیم و سرپرست از طریق ملاقات ، تماس تلفنی و نامه‌نگاری مگر اینکه طبق قانون ، این امر ، خلاف مصلحت او باشد ؛ ماده 11- حق امنیت کودک از بدو تولد در برابر تمام اشکال استثمار و سوء استفاده مصونیت دارد .

تحقیر ، شکنجه بدنی و روانی او ممنوع است , در حمایت از امنیت کودک و نوجوان باید تدابیر ذیل انجام پذیرد : الف ) پیشگیری و مقابله با ربوده شدن ، فروش و یا قاچاق کودکان و نوجوانان به هر شکل و یا با هر هدف ؛ ب ) پیشگیری و مقابله با تکدی ­‌گری کودکان و نوجوانان ؛ ج ) پیشگیری و مقابله با استفاده کودکان و نوجوانان از مواد مخدر ، روانگردان ­‌ها ، مسکرات و مواد مضر و یا به کارگیری انان در تولید ، قاچاق ، ترویج و یا خرید وفروش و یا نگهداشت ان ؛ د ) پیشگیری و مبارزه با جرائم جنسی علیه کودک یا نوجوان و ارائه اثار مستهجن به او از جمله از طریق فضای مجازی یا استفاده از او برای تهیه ، توزیع ، فروش و نگهداری این اثار ؛ ه ) تشدید مجازات افراد ترغیب کننده ، اموزش دهنده یا به کارگیرنده کودکان و نوجوانان به انواع جرائم کودکان و نوجوانان قربانی تمام اشکال استثمار و سوءاستفاده ، برای تسریع بهبود جسمی و روحی و تسهیل بازگشت به زندگی سالم اجتماعی از حق بهره ­ مندی از اقدامات لازم متناسب با نظام تعلیم و تربیت اسلامی برخوردارند , در جنگ ­‌ها و مناقشات مسلحانه ؛ خانه ، خانواده ، مدارس ، محل تجمع و نگهداری کودکان مانند مهد کودک ­‌ها یا مدارس دارای مصونیت می‌­ باشند ؛ و در حملات نظامی و بلایای طبیعی باید از کودکان و نوجوانان حمایت ویژه به ­ عمل‌اید .

استفاده از کودکان در مناقشات مسلحانه ممنوع می‌­ باشد , کودکان و نوجوانان اواره ، پناهنده ، مهاجر و فاقد تابعیت باید در چارچوب قانون مورد حمایت قرار گیرند , ماده 12- حق کودکان اقلیت‌های دینی کودکان و نوجوانان متعلق به اقلیت ­‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی ، حق ازادی انجام مراسم و تعلیمات دینی و امور مربوط به احوال شخصیه بر طبق ایین خود در محدوده قانون را دارا می‌باشند .

ماده 13- الف ) کلیه دستگاه ­‌های مرتبط با امور کودکان و نوجوانان بر حسب وظایف دستگاهی و سازمانی ­ باید با اتخاذ تدابیر قانونی ، تصمیمات و برنامه ­ ریزی راجع به انان ، مواد مندرج در این سند را اعمال نمایند , ب ) این سند مبنای معرفی و تبیین جایگاه کودکان و نوجوانان در نظام جمهوری ­ اسلامی ­ ایران در مجامع بین ­ المللی قرار می‌­ گیرد و از تاریخ تصویب ، مفاد مرتبط با کودکان و نوجوانان در معاهدات بین ­ المللی در راستای این سند قابل اجراست و قوانین و برنامه ­‌های مغایر نیز باید اصلاح شود , ماده 14- این سند مشتمل بر کلیات ، مقدمه و 14 ماده در جلسه 806 مورخ 21/ 1/ 1397 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید .

سید ابراهیم رییسی رییس جمهور و رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی [1]- کودک در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی : 1, سند نقشه مهندسی فرهنگی مصوبه جلسه 731 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 15/ 12/ 91 راهبرد کلان 3 : خانواده و کودک ، راهبرد کلان 4: ارتقای نرخ باروری متناسب با اموزه‌های اسلامی و اقتضائات راهبردی کشور ، راهبرد کلان 5 : سبک زندگی اسلامی ایرانی ( اقدامات ملی 18 : مدیریت و برنامه ریزی راهبردی مهدکودک‌ها ) 2, منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران مصوبه جلسه 540 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 31/ 6/ 1383 ( بندهای 14-20 و 34-35 و 46 و 59 و 96 و 120) 3.

« سند تحول بنیادین اموزش و پرورش » مصوبه جلسه 697 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 22/ 6/ 1390 4, « سند نقشه جامع علمی کشور » مصوبه جلسه شماره 679 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 14/ 10/ 1389 ( بند 36 راهبرد کلان 6) 5, ایین ­ نامه شورای نظارت بر ساخت ، طراحی ، واردات و توزیع اسباب ­ بازی کودکان مصوبه جلسه 422 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 16/ 4/ 1377 6.

اساسنامه سازمان دانش ­ اموزی مصوبه جلسه 441 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 21/ 2/ 1378 7, اساسنامه بنیاد ملی بازیهای رایانه ­ ای مصوبه جلسه 584 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 31/ 3/ 1385 8, سند نهضت مطالعه مفید مصوبه جلسه 673 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 4/ 8/ 1389 ( بندهای 4،4- 6،7) 9.

سند امور نخبگان مصوبه جلسه 248 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 11/ 7/ 1391 ( اقدامات ملی راهبرد 2 بندهای 2، 3، 10، 11).