همه وعده‌های جنجالی حسن روحانی

۱۴۰۰/۰۴/۲۸ ۱۴:۵۳:۱۲


سالنامه شرق - مسعود کاظمی : « تمامی وعده هایی که داده‌ایم را از یاد نبرده‌ایم و به ان پایبندیم ,» حسن روحانی در یک سال و چند ماهی که از اغاز به کار دولت یازدهم گذشته است همواره این جمله را بر زبان رانده و به نوعی با مردم تجدید عهده کرده است , وعده‌های انتخاباتی یکی از مهم‌ترین ابزارهایی است که هر کاندیدا در ایام انتخابات به کار می‌گیرد .

توقع مردم هم این است که نامزدها از وعده و وعیدهایی سخن بگویند که در اینده بتوانند به ان عمل کنند , روحاین میانه رو و حقوقدان توانست با توجه به شرایط کشور در ان روز و وعده هایی که در امور مختلف به مردم ایران داد با کلید خود ، راهی استوار شود تا فصل جدیدی از تاریخ ایران رقم بخورد , اما روحانی تا چه حد به وعده‌های خود پایبند بوده است ؟ خودش که می‌گوید همه را به خاطر دارد و به ان عمل خواهدکرد .

در این گزارش تلاش شده تا وعده‌های مهم رییس جمهوری مورد بازخوانی قرار بگیرد و مشخص شود تا چه حد عملیاتی شده‌اند , اما شاید فکر این ذکر این نکته ضروری باشد که برخی از مسایل و مشکلات کشور که حسن روحانی قول حل ان را به مردم ایران داده بود صرفا در محدوده اختیارات دولت نمی‌گنجد و عوامل بیرونی بسیاری روی ان تاثیرگذار است , اما در مجموعه با توجه به نکاتی که در ادامه خواهدامد ، می‌توان دولت تدبیر و امید را در عمل به وعده‌ها موفق ارزیابی کرد .

کاهش و رفع تحریم ها جمهوری اسلامی ایران از ابتدای پیروزی انقلاب مورد تحریم‌های بسیاری قرار گرفت , اما نوع و میزان تحریم‌های اتخاذشده غرب علیه ایران با پیچیده شدن پرونده هسته ای ، بسیار بیشتر و ساختا �� محور شد , به همین دلیل بود که در مناظرات انتخاباتی سال 92 موضوع تحریم‌ها چالش بزرگ کاندیداها بود و هر فردی از دیدگاه سیاسی که از ان برخاسته بود در مورد این مشکل صحبت می‌کرد .

حسن روحانی جدی‌ترین وعده‌ها را برای کاهش و رفع تحریم‌ها داشت , رییس دولت تدبیر و امید در همان مقطع و در برنامه ای تلویزیونی تاکید کرد : « حق هسته ای ، حق مسلم مردم ماست البته در کنار ان ، توسعه کشور نیز حق مسلم مردم است , ایستادگی در برابر تحریم و رفع انان و رابطه خوب با دنیا داشتن نیز حق مسلم مردم ماست .

» رییس اعتدالی دولت یازدهم مذاکرات هسته ای را با جدیت اغاز کرد و در اولین گام و البته مهم‌ترین ان در روز سوم اذر سال 1392 توافق نامه ژنو به منظور دستیابی به توافق جامع و نهایی امضا شد , شفافیت بیشتر در برنامه هسته ای قطعا پررنگ‌ترین بخش مناظرات انتخاباتی سال 92 به همین موضوع اختصاص داشت , اشتباهات دولت گذشته و تیم مذاکره کننده هسته ای در ان مقطع ، باعث پیچیدگی بیشتر پرونده هسته ای ایران شد .

اولین نشست خبری حسن روحانی پس از پیروزی در انتخابات ، بیش از هر چیز تحت الشعاع مسائل دیپلماتیک و به طور خاص پرونده هسته ای ایران بود , در ان جلسه ، روحانی قول شفاف‌سازی بیشتر در برنامه هسته ای ایران را داد تا اختلاف نظرهای ایران و غرب بر سر این مساله کاهش پیدا کند , اقدامات دولت روحانی از روزهای اولین شکل‌گیری اغاز شد .

بلافاصله بعد از استقرار دولت تدبیر و امید ، مسولیت مذاکرات هسته ای از شورای عالی امنیت ملی به وزارت خارجه ان هم با وزیری کارکشته و مورد وثوق مردم به نام محمدجواد ظریف واگذار شد , بهبود روابط دوجانبه با کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی یکی از پررنگ‌ترین وجوه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری بحث سیاست خارجی ایران بود ؛ به خصوص روابط با کشورهای مختلف که در هشت سال پیش از ان با چالشی جدی مواجه شده بود , روابط ایران با همسایگان جنوبی و شیخ‌نشین تا حد زیادی تیره و تار بود و این برای موقعیت استراتژیک جمهوری اسلامی ایران مناسب نبود .

حسن روحانی تنش‌زدایی با جهان را از اصول راهبردی دولت خود عنوان رد و بهبود روابط با همسایگان به خصوص عربستان سعودی را اولویت ان برشمرد , التیام زخم‌های به جا مانده از حوادث سال‌های اخیر « بگذاریم تا سینه‌ها از کینه‌ها پاک شود ,» این سخن مهم حسن روحانی در روز تنفیذ حکم ریاست جمهوری‌اش بود .

بسیار از کارشناسان این سخن روحانی را با مسایل به جا مانده از سال‌ها قبل مرتبط دانستند , در روزهای رای اعتماد به وزرای کابینه دولت یازدهم باز هم بیشترین تاکید بر مسایل به وجود امده در سال 88 بود , به نظر می‌رسید پس از استقرار دولت پرونده سال 88 و حصر هم تعیین تکلیف شود .

با توجه به سخنان حسن روحانی در اجتماع انتخاباتی خود در حسینیه جماران و تاکید بر رفع این معضل ، این انتظار از دولت تدبیر و امید چندان دوراز منطق نیست , حتی چندماه پیش نوبخت به عنوان سخنگوی دولت یازدهم اظهار کرد که دولت و رییس جمهور در این مورد بی تفاوت نیست و باید دستگاه‌ها و اشخاص دیگری نیز همکاری کنند , بازگشت ایرانیان خارج از کشور حسن روحانی در وعده‌های انتخاباتی خود گفته بود ، « ما باید کاری کنیم تمام ایرانیان به راحتی به ایران بیایند و بازگردند .

من به دنبال این هستم که ایرانی هایی که مشکل دارند نیز بتوانند برای مدت کوتاه به ایران بیایند و بازگشت انها تضیمن شده باشد ,» همچنین وزیر اطلاعات دولت یازدهم سال گذشته و در پاسخ به سوال یک خبرگار در مورد امکان بازگشت کسانی که پس از انتخابات 88 از کشور خارج شدند و فعالیت خاصی علیه نظام انجام نداده‌اند و دچار ترس و تردید هستند ، گفت : « ان شاءالله ترس‌های بی مورد کلیه کسانی که خلافی مرتکب نشده باشند را حل می‌کنیم , هرکس خلافی نداشته باشد تضمین می‌دهیم که هیچ مشکلی نخواهدداشت و می‌تواند با خیالی اسوده به کشور بازگردد .

» عدم جابه جایی و تغییر مدیران و وزیران و پیشگیری از مدیریت بی ثبات بیشترین میزان تغییرات رخ داده در سطح کلان مدیریت اجرایی کشور متعلق به دو دولت محمود احمدی‌نژاد است و بعید به نظر می‌رسد هر رییس دولتی پس از او بتواند به رکورد دولت‌های نهم و دهم در این زمینه دست پیدا کند , حجم این تغییرات به حدی گسترده بود که به تغییرات اتوبوسی معروف شد , کارشناسان بسیاری ، بخشی از مشکلات عدیده کشور در دولت‌های نهم و دهم را به نبود ثبات مدیریتی سبت دادند و البته این مهم از اصول مدیریت است که در ان دو دولت نادیده گرفته شد و حسن رواحنی یکی از شعارهای خود را به این موضوع اختصاص داد و به نظر می‌رسد به ان پایبند بوده است .

رییس جمهوری در یکی از برنامه‌های تبلیغاتی خود در زمان رقابت‌های انتخاباتی در شبکه اول سیما گفته بود : « وزارت نفت چهاربار ، مهم‌ترین وزارتخانه سیاسی یعنی وزارت کشور ، چهار بار وزیرش تغییر کرد , بانک مرکزی سه بار مسولش تغییر کرد و نگویم از دستگاه هایی که پنج و شش بار مسولانش عوض شدند , ای کاش این بی ثباتی در مدیریت نبود که در سیاست نیز این بی ثباتی را ما شاهد بودیم .

» در دولت ندبیر و امید تاکنون شاهد تغییر بزرگی در سطح کلان مدیریت اجرایی کشور نبوده‌ایم , به غیر از وزارت علوم که در سطح وزیر و معاونان دستخوش تغییراتی دستوری و ان هم با استیضاح و فشارهای برخی نمایندگان مخالف دولت در مجلس رخ داد ، دولت یازدهم تاکنون به مدیریت باثبات پایبند بوده و چشم‌انداز اینده هم نشانی از تغییرات بزرگ ندارد , ارایه امار شفاف و دقیق به مردم ارایه امارهای غلط و دروغین ، معضلی بود که در دولت‌های نهم و دهم گریبانگیر مدیریت کلان کشور شد .

انتقاد از امارهای اشتباه دولت‌های محمود احمدی‌نژاد به حدی گسترده شده بود که حتی در مقطعی اصولگرایانی چون محمدرضا باهنر هم از ان انتقاد کردند , یکی از کلیدواژه‌های مناظرات انتخاباتی ریاست جمهوری سال‌های 88 و 93 نیز ارایه امارهای غلط توسط متصدی دولت بود , امارهای کلان در سطح کشور از انجایی اهمیت بیشتر می‌یابد که احمدی‌نژاد و یارانش زمانی که با اعداد و ارقام بازی می‌کردند به روزی فر نمی‌کردند که مجبور شوند دفتر و دستکشان را تحویل دیگری دهند ؛ فردی که به مردم قول داد خواهم گفت که چه چیزی تحویل گرفته‌ام و تاکنون بخشی از ان را بازگو کرده است .

حسن روحانی در روز هفتم خرداد 92 در برنامه ای در مقابل دوربین شبکه اول سیما گفت : « اداره کشور باید علمی باشد , باید حکمرانی شایسته باشد و از نخبگان استفاده شود , باید با شفافیت با مردم حرف زد ، باید امارها دقیق باشد تا ما بتوانیم از پیچ تاریخی به خوبی عبور کنیم .

» انچه تاکنون در دولت تدبیر و امید اتفاق افتاده نشان می‌دهد روحانی و همکارانش قصد ندارند با اعداد و ارقام بازی کنند تا مردم را با امار اشتباه سرگرم و مشکلات کشور را انکار کنند , ایران در موارد مختلف ارایه شده است با واقعیت موجود در جامعه تناقص‌های فاحشی ندارد , اگر روحانی و همکارانش در دولت همچنان بر این رویه اصرار کنند و از ان منصرف نشوند می‌توان خوشبین بود برنامه ریزی برای اینده بر مبنای واقعیات انجام شده و اصولی تر باشد .

ازادی بیان و نقد دولت قدرت بدون نقد و نظارت فساداور است , این جمله ای کلیشه ای اما بسیار مهم ، درست و اساسی است , حسن روحانی هم در تبلیغات خود بر نقد دولتی تاکید داشت .

روحانی در طور دوران ریاست جمهوری خود از ابتدا تاکنون نیز بارها و بارها از نقدپذیری دولت خود گفته و همچنان بر این امر تاکید می‌کند , انچه در عمل و در ماه‌های سپری شده از دولت یازدهم رخ داده موید ان است که حداقل دولت تدبیر و امید سعی دارد ه با انتقاد برخورد سلبی نکند , هرچند که درمقاطعی میزان فشارها بر دولت تاحدی زیاد بود که موجب واکنش حسن روحانی شد و او در مواجهه با منتقدانی که گاهی حد و مرز نقد را تا دروغ‌پراکنی و تخریب پیش برده بودند ، مجبور شد با ادبیات مخالفان به انان پاسخ دهد .

در حوزه رسانه‌ها دولت فقط هفته نامه 9 دی را توقیف و از روزنامه وطن امروز به دلیل یک تیتر شکایت کرد , حل مشکل دانشجویان ستاره دار در سال‌های گذشته دانشگاه‌ها با معضلی به نام ستاره دار شدن دانشجویان و در نتیجه محرویم از تحصیل انان مواجه بودند , ستاره دارها افرادی بودند که از مناظرات انتخاباتی سال 88 به عرصه عمومی جامعه امدند و بخش پررنگی از مناظرات انتخاباتی از سال 88 تا 92 بودند ، حل مشکلات دانشجویان ستاره دار بود که بعد از پیروزی در انتخابات در مسیر عملیاتی کردن ان گام هایی برداشت .

هرچند که هنوز هستند تعدادی از دانشجویانی که موفق نشدند به دانشگاه بازگردند اما درصد بالایی از این معضل توسط وزارت علوم دولت تدبیر و امید حل شد که البته برای این وزارتخانه کم هزینه هم نبود , زمانی که جعفر توفیقی مسولیت سرپرستی وزارت علوم را برعهده گرفت کمیته ای تشکیل داد و از دانشجویانی که در سال‌های گذشته به علل مختلف از ادامه تحصیل محروم شده بودند درخواست کرد تا ضمن مراجعه به این کمیته ، شکایت خود را مطرح کنند تا وزارت علوم ضمن بررسی ، شرایط بازگشت انان را به دانشگاه فراهم کند , پس از انتخاب رضا فرجی دانا به عنوان وزیر علوم ، تلاش‌ها برای تغییر وضعیت ستاره دارها جدی‌تری شد .

فعالیت هایی که موجب دلواپسی و عکس العمل مخالفان دولت شد , پس از اعلام موافقت وزارت علوم با بازگشت 125 نفر از دانشجویان ستاره دار به دانشگاه‌ها ، زهره طبیب زاده ، سید محمود نبویان جبار کوچکی نژاد سه نفر از نمایندگان جبهه پایداری در کمیسیون اموزش ، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی خواستار بررسی پرونده‌های این دانشجویان شدند و به دنبال مخالفت وزارت علوم ، از فرجی دانا به دلیل انچه ممانعت از اعمال حق نظارت وکلای ملت خواندند به کمیسیون اصل 90 مجلس شکایت کردند , بازگرداندن اساتید کنار گذاشته شده به دانشگاه یکی از وعده‌های انتخاباتی حسن روحانی ، پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال 92، دورکردن فضای امنیتی از دانشگاه‌ها و بازگرداندن پویایی و تحرک به فضای اموزش عالی بود و یکی از نشانه‌های بارز این اتفاق ، بازگشت استادانی بود که طی سال‌های پیش از ان از دانشگاه‌ها اخراج ، ممنوع ا �� تدریس و یا بالاجبار بازنشسته شدند .

رییس جمهور در این راه با سنگ اندازی‌های برخی نمایندگان تندرو مجلس شورای اسلامی بر سر راهش مواجه شد اما از راهی که انتخاب کرده و وعده هایی که داده بود برنگشت و بر مواضعش ایستادگی کرد , رییس جمهور در مراسم روز دانشجوی سال 1393 محمد فرهادی ، دومین وزیر علوم دولت یازدهم را ادامه دهنده راه گزینه‌های پیشین دولت خواند و اظهار کرد : « همان راهی که بنا بود میلی منفرد طی کند و نگذاشتند ، بنا بود دکتر توفیقی ادامه دهد و نگذاشتند ، دکتر فرجی دانا امد و برعهده گرفت ، ادامه راه برای دکتر فرجی دانا ممکن نشد ، همان راهی که دکتر نجفی ادامه داد ، همان راه را قرار بود دکتر احمدی ادامه دهد و همان راه را قرار بود دکتر دانش اشتیانی ادامه دهد , امروز دکتر فرهادی همان راه را ادامه خواهد داد .

» تعیین معاونی از اقلیت ها برای اولین بار در ایران بود که یک نامزد انتخابات ریاست جمهوری ، از تعیین یک معاون برای امور مربوط به اقلیت‌های قومی و مذهبی صحبت می‌کرد , عده بسیاری این وعده را غیرقابل تحقق می‌دانستند , روحانی در ایام تبلیغات انتخاباتی خود و حتی بعد از ان ، بارها تاکید کرد وضعیت اقلیت‌های کشور در دولت او بهتر خواهدشد .

وعده‌های حسن روحانی در استان‌های مختلف ، امید را در این بخش از جامعه زنده کرد , روحانی از جمله کسانی بود که با منطق « مشارکت اقوام برای اعتلای ایران » به صحنه انتخابات گام نهاد پافشاری او بر حقوق اقوام واقشار مختلف ایرانی ثمر داد و این روحانی حقوقدان توانست ارای جمعیت ابنوهی از اقلیت‌های قومی و مذهبی را از ان خود کند , حسن روحانی پیش از انتخابات نیز بیانیه ای 10 ماده ای درباره وضعیت اقوام و اقلیت‌ها منتشر کرده بود .

پس از انتخابات و استقرار دولت ، روحانی تا حدودی توانست به این وعده خود جامه عمل بپوشاند , معاونت اقوام تشکیل نشد اما علی یونسی به عنوان دستیار ویژه رییس جمهور در امور اقوام و اقلیت‌ها معرفی شد , تشکیل وزارت زنان یکی از پررنگ‌ترین وعده‌های انتخاباتی کاندیداهای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری بجث زنان و مشکلات و معضلات انها بود .

حسن روحانی نیز در همان ایام وعده ای بزرگ به این جمعیت عظیم داد , « وزارت زنان برای بازگرداندن حقوق ضایع شده زنان در دولتش تشکیل می‌شود ,» اما در عمل اتفاق متفاوتی افتاد .

نه تنها وزارت زنان تشکیل نشد بلکه زنان در دولت روحانی حتی به سمت وزارت هم نرسیدند , بسیار معتقد بودند همین نکته بود که باعث شد دولت یا زدهم سمت سخنگوی وزارت خارجه را به یک زن بسپارد , اگر بخواهیم منصفانه بنگریم با وجود وعده‌های پررنگ انتخاباتی روحانی در این حوزه تغییر چندانی در امور مربوط به زنان رخ نداده است .

بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران شاید بتوان روزنامه نگاران در ایران را تنها صنفی دانست که از داشتن صنف به معنای نهادی غیردولتی که از حقوق انان دفاع کنند محروم هستند , جالب تر اینکه هرگاه صنوف دیگر در ایران با هر مشکلی رو به رو می‌شوند این روزنامه نگاران هستند که از حقوق صنفی انان دفاع می‌کنند اما خود همواره در این بین قربانی می‌شوند , حسن روحانی رییس جمهور منتخب مردم در نخستین نشست مطبوعاتی خود و در حضور خبرنگاران وعده داد که انجمن صنفی روزنامه نگاران بازگشایی شود .

در ان نشست خبری ، یکی از خبرنگاران با بیان اینکه می‌خواهد با اقای روحانی درددل کند از بسته بودن انجمن صنفی روزنامه نگاران گلایه کرد و به او گفت شما که امید را به مردم ایران باز گردانده‌اید ، این امید را هم به جامعه روزنامه نگاران بدهید که فعالیت این انجمن از سر گرفته خواهدشد , روحانی در پاسخ به این سوال با بیان اینکه امید را مردم ایجاد کرده‌اند وعده داد نه تنها این انجمن فعالیتش را از سر بگیرد بلکه از فعالیت همه انجمن‌های صنفی حمایت خواهدکرد , انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران سندیکای سراسری روزنامه نگاران در ایران بود که در مهرماه سال 1376 پس از روی کار امدن سید محمد خاتمی تاسیس شد .

در چهارم تیر 1387 این انجمن توسط دیوان عدالت اداری به علت « سست بودن پایه‌های تاسیس »، واجد انحلال اعلام شد , اما در نهایت دفتر اداری انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران در تاریخ 14 مرداد 1388 توسط دادستانی تهران و با حکم سعید مرتضوی پلمب شد , وعده حسن روحانی باعث شد امید برای بازگشایی این نهاد صنفی بیشتر شود .

وزارت اطلاعات دولت یازدهم هم شکایت این وزارتخانه در مورد احمدی‌نژاد از انجمن را پس گرفت , این امید تا جایی پیش رفت که بدرالسادات مفیدی دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران در گفت و گویی اعلام کرد هیچ منع قانونی برای بازگشایی انجمن صنفی وجود ندارد , او مانند تمام اعضای این انجمن امیدوار بود که شاهد محقق شدن وعده ویژه روحانی درباره روزنامه نگاران باشد اما شاهد هستیم که این وعده هرگز تحقق پیدا نکرد .

.
خلیج فارس عربستان سعودی حسینیه جماران ایران دولت یازدهم مردم ایران ایران دولت تدبیر و امید جمهوری اسلامی ایران دولت روحانی شورای عالی امنیت ملی وزارت خارجه عربستان سعودی ایرانیان ایرانی شبکه اول سیما وزارت نفت چهاربار وزارت کشور بانک مرکزی دولت ندبیر و امید وزارت علوم مجلس اصولگرایانی وزارت علوم دولت تدبیر و امید کمیسیون اموزش ، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی کمیسیون اصل 90 مجلس مجلس شورای اسلامی وزارت زنان انجمن صنفی روزنامه نگاران انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران سندیکای سراسری روزنامه نگاران دیوان عدالت اداری دفتر اداری انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران دادستانی تهران وزارت اطلاعات دولت یازدهم مسعود کاظمی حسن روحانی روحاین میانه روحانی محمدجواد ظریف نوبخت محمود احمدی نژاد حسن رواحنی محمدرضا باهنر احمدی نژاد فر جعفر توفیقی رضا فرجی دانا زهره طبیب زاده سید محمود نبویان جبار کوچکی نژاد فرجی دانا محمد فرهادی دکتر توفیقی دکتر فرجی دانا دکتر فرجی دکتر نجفی دکتر احمدی دکتر دانش اشتیانی دکتر فرهادی علی یونسی اقای روحانی سید محمد خاتمی سعید مرتضوی رییس جمهوری رییس دولت تدبیر و امید رییس اعتدالی دولت یازدهم ریاست جمهوری سخنگوی دولت یازدهم رییس جمهور وزیر اطلاعات دولت وزیر علوم دومین وزیر علوم دولت یازدهم دستیار ویژه رییس جمهور سخنگوی وزارت خارجه رییس جمهور منتخب مردم دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران انقلاب انتخابات یازدهم ریاست جمهوری انتخابات ریاست جمهوری روز دانشجوی سال 1393 یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری