دوگانه « سیل » و « تنش ابی » در خوزستان

۱۴۰۰/۰۹/۰۵ ۱۱:۱۸:۲۷

« تنش ابی » برای شهرهای خوزستان در تابستان پیش بینی شده و هم زمان وقوع سیل هم به علت باران‌های مدیترانه ای محتمل است ، باید دید در میان بی تدبیری متولیان « صف دبه‌ها » شکل می‌گیرد یا « ردیف گونی‌ها »؟



به گزارش اقتصادانلاین به نقل از مهر ، خوزستان مدت هاست گرفتار دوگانگی‌های شگفت انگیزی شده است که زندگی و ارامش مردم این استان را به خطر انداخته و بیش از هر کسی این مردم هستند که تاوان این شرایط را می‌دهند و مسئولانی که در اغلب موارد مسبب بحرانی تر شدن اوضاع هستند ، چندان مورد عتاب قرار نمی‌گیرند , برای نمونه وقتی تابستان سال 1397 نخیلات ابادان و خرمشهر به علت شوری اب به مرگ اجباری رضایت دادند ، مردم این دو شهر حتی برای تامین اب اشامیدنی خود با مشکل مواجه شدند و کار به اعتراضات مردمی هم رسید , فروردین ماه سال 1398 وقوع سیل بازهم نخیلات ابادان را گرفتار کرد .

اگر تابستان تعداد قابل توجهی از نخیلات از بی ابی و شوری اب از بین رفتند این بار نخیلات به علت طغیان رودخانه‌ها ناشی از سیل با مشکل مواجه شدند , صف بشکه‌های ابی که در شهرهای ابادان و خرمشهر ایجادشده بود ، در فروردین ماه امسال جای خود را به ردیف شدن گونی‌های خاک داد که قرار بود جلوی سیلی ویرانگر را بگیرند , چنین شرایطی سال هاست که مردم خوزستان را ازار می‌دهد و این وسط تنها مردم هستند که تاوان این شرایط سخت را با از دست دادن زندگی و سلامتی خود می‌دهند و مسئولانی که هیچ راهکاری برای مهار این شرایط ندارند ، هیچ تنبیه و پیامدی را متوجه خود ندیدند .

برای نمونه غلامرضا شریعتی که 30 خردادماه سال 1395 سکان هدایت استانداری خوزستان را به دست اورد و در دوره مدیریتی وی وحشتناک‌ترین حوادث و بحران‌ها برای مردم خوزستان رقم خورده است که شمارش ان‌ها هم ازدست رفته است نه تنها موقعیت و جایگاه خود را اندکی در خطر نمی‌بیند که حتی در این سال‌ها پا را از استانداری فراتر نهاده و برای تصدی سمت‌های بالاتر مثل وزارت کار ، تعاون و امور اجتماعی ، سازمان تامین اجتماعی و سازمان هلال احمر هم رایزنی کرده است , نحوه مدیریت سیل خوزستان فاجعه امیز بود و در سیل فروردین ماه اب‌های ویرانگر به هر روستایی اراده کردند ، وارد شدند و خانه و لوازم زندگی مردم را از بین بردند ولی مدیرانی که این شرایط را رقم زدند باافتخار از ان یاد می‌کنند و در عجیب‌ترین مورد وزیر نیرو که مدیران تحت امرش در پیش بینی شرایط وقوع سیل عاجز بودند و سدها را برای چنین سیلی خالی نکرده بودند ، چند روز قبل ، سیل خوزستان را یک نمونه موفق و الگوی جهانی معرفی می‌کند , همین شعارها است که مردم را ازار می‌دهد و مدیرانی که با ناتوانی در مدیریت سیلاب خوزستان بدترین روزها را برای مردم رقم زدند ، اکنون باافتخار از ان شرایط نام می‌برند در حالی تنها کاری که مدیران خوزستان برای مدیریت سیل فروردین ماه کردند نظاره گر ماندن در هجوم بی امان اب به زندگی مردم بود .

اکنون خوزستان هنوز در معرض سیل است و با وقوع یک باران شدید به خصوص در استان‌های بالادست مثل ایلام و لرستان ، روستاهای مسیر رودخانه‌های دز و کرخه در معرض سیل قرار می‌گیرند و در این مدت که وزیر مدیریت سیل خوزستان را یک الگوی جهانی معرفی می‌کند ، سیل بندها و دایک‌ها به حال خود رهاشده‌اند و در صورت وقوع سیل همان شرایط دوباره تکرار می‌شود چراکه در این مدت مسئولان دست روی دست گذاشته و به اندک کارهای ساده و احداث برخی سیل بندها بسنده کرده‌اند , پیش بینی تنش ابی برای تابستان 30 دی ماه امسال بود که مدیرعامل سازمان اب و برق خوزستان هشدار داد که در صورت نداشتن برنامه ریزی مناسب ، شهرهای ابادان و خرمشهر با تنش ابی مواجه خواهند شد ولی همین مسئول ، 11 روز بعد از احتمال وقوع سیل در حوزه ابی دز و کرخه خبر داد ؛ یعنی مردم خوزستان باید با این دوگانگی‌ها برای همیشه زندگی کنند چون اصولا هیچ برنامه مدون و حساب شده ای برای مهار این شرایط و رساندن خوزستان به شرایط عادی وجود ندارد , در تابستان پیش بینی شده است که برای اب‌رسانی به شهرهای ابادان و خرمشهر با مشکل روبه رو خواهیم بود فرهاد ایزد جو مدیرعامل سازمان اب و برق خوزستان 30 دی ماه امسال در هجدهمین جلسه شورای اب و برق استان خوزستان اظهار کرد : در تابستان پیش بینی شده است که برای اب‌رسانی به شهرهای ابادان و خرمشهر با مشکل روبه رو خواهیم بود .

وی افزود : در بحث سد پایین دست بهمن شیر و مارون به رغم پیگیری‌های گسترده و اخذ نامه از اقای نوبخت و جهانگیری اما تاکنون اعتباری در این راستا تخصیص داده نشده است , مدیرعامل سازمان اب و برق استان خوزستان با بیان اینکه در تلاش بودم که این پروژه‌ها متوقف نشود ، ادامه داد : چون اعتبار پروژه صفر بوده و رقم زیادی نیز برای ان نیاز است این پروژه تعطیل شده و همه باید کمک کنیم اعتبار خوبی برای این پروژه‌ها تامین کنیم , ایزد جو بیان کرد : طرح اب‌رسانی غدیر چون از حوزه کرخه باید استفاده کند هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد چراکه غدیر به تنهایی نمی‌تواند اب موردنیاز اهواز ، شادگان ، دشت ازادگان ، ابادان و خرمشهر را تامین کند .

وی افزود : به دلیل جمعیت زیاد ساکن در اهواز نرسیدن اب به این حوزه تبعات اجتماعی بسیاری خواهد داشت , ایزد جو گفت : با توجه به اینکه سال گذشته سال پرابی بود ، کیفیت اب در بهمن شیر ، اروند و کارون مناسب بود و ابگیری در شبکه توزیع مربوط به خوزستان خوب بود اما پیش بینی امسال ما برای این شبکه‌ها خوب نیست و از طرح اب‌رسانی غدیر باید به ان‌ها اب برسانیم که در این صورت اهواز دچار مشکل بی ابی می‌شود , وی گفت : پیشنهاد این است که حتما بحث کانال سلمان به صورت جدی مورد تاکید قرار گیرد که در غیر این صورت اهواز ، خرمشهر ، ابادان و دشت ازادگان با مشکل روبه رو خواهند شد .

مدیرعامل سازمان اب و برق استان خوزستان بیان کرد : شادگان و مارون در کشاورزی تابستان سال اینده باید با محدودیت هایی انجام شود تا با مشکل روبه رو نشوند , پیش بینی وقوع سیل مدیرعامل سازمان اب و برق خوزستان 11 بهمن ماه امسال اما از سیل خبر داد و در یک برنامه تلویزیونی با اشاره به پیش بینی بارش باران برای روزهای اینده اظهار کرد : حجم اورد اب‌ها در سدهای خوزستان 21 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته و میزان اورد اب به پنج میلیارد و 400 میلیون مترمکعب رسیده است , ایزدجو افزود : احتمال بروز سیل در حوضه دز وجود دارد چراکه اگر خروجی این سد با دبی یک هزار و 500 مترمکعب در حوزه دزفول انجام بگیرد باید شاهد اب گرفتگی و در نتیجه بروز سیلاب باشیم .

وی تصریح کرد : این پیش بینی در حالی است که هم اکنون خروجی اب در این سد با 140 مترمکعب و ورودی 400 مترمکعب بر ثانیه انجام می‌گیرد ، در میان سدهای خوزستان ، سد کرخه با افزایش ورودی 10 درصدی روبرو بوده و هم اکنون ورودی سد کرخه با 123 مترمکعب و خروجی 149 مترمکعب بر ثانیه در حال اماده‌سازی برای مقابله با سیلاب‌های پیش بینی شده است , مدیرعامل سازمان اب و برق خوزستان افزود : با پیش بینی‌های صورت گرفته اقدامات مقابله با سیلاب انجام گرفته به طوری که تاکنون حدود 9 میلیارد مترمکعب ظرفیت خالی برای سدهای خوزستان به وجود امده است , پیش بینی بارش‌های مدیترانه ای محمد سبزه زاری مدیرکل هواشناسی خوزستان نیز 11 بهمن ماه امسال در خصوص شرایط ابی و بارشی در خوزستان گفت : الگوهای بارشی نشان می‌دهد از امروز تا ماه‌های اینده شاهد بارش‌های مدیترانه ای زیادی در حوزه‌های دز و کرخه هستیم .

در همان روز مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان هم با توجه به پیش بینی بارش‌های اخیر ، از افزایش 113 درصدی خروج اب سدهای خوزستان از تابستان امسال تا پایان دی ماه برای ایجاد ظرفیت خالی در سدها و رونق بخشیدن به بخش کشاورزی در پایین دست سدها خبر می‌دهد , کیامرث حاجی زاده در ادامه بیان کرد : پیش بینی می‌شود با بارش‌های مدیترانه ای اینده در حوزه سد دز و ذوب برف‌های بالادست در فروردین ماه شاهد بیشتر شدن ورودی و خروجی اب سد دز باشیم , تمام این گفته‌ها نشان می‌دهد در خوزستان شرایط مشخصی وجود ندارد و در کنار اخطار برای تنش ابی در شهرهای جنوبی استان به خصوص در ابادان و خرمشهر همچنان مردم باید نگران بارش‌های مدیترانه ای و احتمال وقوع سیل باشند .

احتمال ورود به خشک سالی متوسط داریوش بهارلویی ، مدیر دفتر برنامه ریزی منابع اب سازمان اب و برق خوزستان در خصوص این شرایط گفت : واقعیت این است که قضاوت در مورد شرایط ابی خوزستان در فصل تابستان بسیار زود است ولی ما بر اساس اطلاعات و امارهای موجود در مورد مشکلات ابی حرف می‌زنیم , وی افزود : به طورکلی بسته به اینکه در ماه‌های اینده چه میزان ورودی‌های اب محقق شود ، میزان تنش و یا عدم تنش ابی در تابستان قابل بیان است , میزان ورودی‌های اب به سدهای خوزستان در حال حاضر کمتر از شرایط طبیعی و قابل انتظار است که در حوضه‌های ابریز نگران کننده ارزیابی می‌شود بهارلویی عنوان کرد : میزان ورودی‌های اب به سدهای خوزستان در حال حاضر کمتر از شرایط طبیعی و قابل انتظار است که در حوضه‌های ابریز نگران کننده ارزیابی می‌شود .

با تداوم کاهش ورودی‌ها به حوضه‌های ابریز ، وارد شرایط خشک سالی متوسط خواهیم شد , مدیر دفتر برنامه ریزی منابع اب سازمان اب و برق خوزستان گفت : به هر شکل برنامه ریزی‌های صورت گرفته به گونه ای انجام شده که کمترین تنش ممکن حاصل شود طبیعی است که در صورت کاهش منابع ابی حتما اعمال کمبود در کشت و مصارف اعمال خواهد شد , بهارلویی در خصوص سیلاب حوضه دز هم اظهار کرد : سیلاب یکی از ویژگی‌های رودخانه‌های استان خوزستان است و همیشه احتمال وقوع ان در حوضه‌های ابریز استان وجود دارد .

در سال ابی جاری سیاست برنامه ریزی بر مبنای کاهش حداکثری ریسک سیلاب بوده و میزان حجم خالی که برای سدها در انتهای اسفند برنامه ریزی شده نزدیک به دو برابر سال گذشته است که حجم مکفی و مناسبی خواهد بود , وی همچنین گفت : تخلیه بیش از اندازه سدها ، احتمال عدم ابگیری کامل سدها و ایجاد تنش ابی در تابستان را تشدید می‌کند در نتیجه اگرچه احتمال سیلاب وجود دارد اما تمهیدات لازم برای کنترل سیلاب در تمامی حوضه‌ها مدنظر قرارگرفته و امیدواریم در صورت وقوع سیل ان را کنترل و تعدیل کنیم , مدیر دفتر برنامه ریزی منابع اب سازمان اب و برق خوزستان تاکید کرد : باید خاطرنشان کرد که در علوم اب و هواشناسی عدم قطعیت وجود داشته و نمی‌توان مدعی بود که حتما سیل در حوضه دز طی فروردین ماه و یا ماه‌های پیش رو قطعی است .

بهارلویی تاکید بر اینکه ورودی اب به مخازن سدهای استان نشان می‌دهد که این میزان مطابق پیش بینی‌ها و قابل کنترل است ، تصریح کرد : به همین دلیل ازادسازی اب از مخازن سد نداشتیم اما به طورکلی امادگی کامل برای مدیریت شرایط سیل را داریم و به مردم توصیه می‌کنیم که در حین بارندگی‌ها به رودخانه‌ها نزدیک نشوند , در همین راستا برنامه ریزی‌های لازم برای سیلاب‌های احتمالی بهاره را مدنظر داریم , البته در حال حاضر بارندگی‌های استان نرمال و قابل کنترل است .

وی با بیان اینکه میزان اب‌های واردشده به مخازن سدها در سال جاری ابی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش را نشان می‌دهد ، توضیح داد : ورودی اب به مخازن سدهای استان در سال جاری حدود 5,3 میلیارد مترمکعب بوده است که کاهش 47 درصدی را نشان می‌دهد , این حجم اب ورودی به سدها در سال گذشته 9.

9 میلیارد مترمکعب بود و رقم متوسط اب ورودی به مخازن سدهای استان 6,9 میلیارد مترمکعب است , خوزستان امادگی برای مقابله با سیل ندارد از سوی دیگر نماینده مردم دزفول در مجلس و نایب رییس کمیسیون کشاورزی مجلس با بیان اینکه دولت هیچ اقدام جدی در خصوص بازسازی سیل بندهای استان خوزستان انجام نداده است ، گفت : خوزستان هیچ امادگی برای مقابله با سیل ندارد .

عباس پاپی زاده در رابطه با میزان امادگی استان خوزستان در برابر وقوع سیلاب یا سیل گفت : استان خوزستان در سال‌های 95 و 98 به دلیل وقوع سیلاب اسیب جدی دید که بر اساس براورد کارشناسان ، وزارت نیرو به دلیل مدیریت ضعیف دو سد دز و کرخه ، مقصر بوده است چراکه اداره هواشناسی بارها در خصوص بارندگی‌های سیل اسا هشدار داده بود اما وزارت نیرو سدها را برای پذیرش حجم اب جدید اماده نکرده بود , نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه وقوع سیل خسارت‌های بسیاری به خانه‌ها و زیرساخت‌های استان خوزستان وارد کرد ، ادامه داد : خسارت سیل در استان خوزستان با مناطق دیگر متفاوت است چراکه شیب زمین در این منطقه کم بوده و تخلیه سیل چندین ماه طول می‌کشد ازاین رو منطقه مدت‌های طولانی درگیر اب گرفتی و مشکلات ناشی از ان است , وی افزود : اب گرفتگی‌های ناشی از سیل در استان خوزستان باعث شده تمامی محصولات کشاورزی اعم از زراعی و باغی در اب قرارگرفته و به دلیل کمبود اکسیژن فاسد شوند .

به همین دلیل خسارت‌های حوزه کشاورزی به صورت 100 درصدی است , از طرفی اب گرفتگی‌های طولانی مدت موجب تجمع حشرات موزی و انتقال بیماری به ویژه بیماری‌های ویروسی به مردم منطقه شده است , این نماینده مجلس در دوره دهم ، نشست زمین را یکی از مشکلات ، تجمع اب در سطح زمین دانست و تاکید کرد : اب گرفتگی‌های طولانی در سطح استان خوزستان باعث شده زمین‌ها نشست کرده و پی ساختمان‌ها از 50 سانتی تا یک متر ریزش کرده و غیرقابل سکونت شود .

عضو فراکسیون کشاورزی مجلس با اشاره به اینکه سیل فروردین 98 چندین هزار میلیارد تومان به بخش کشاورزی ، حوزه مسکن و زیرساخت‌های استان خوزستان خسارت وارد کرده است ، بیان کرد : بسیاری از جاده‌ها و شبکه برق و اب استان خوزستان که بر اثر سیل تخریب شده بودند تاکنون بازسازی نشده‌اند , ضعف وزارت نیرو وی اظهار کرد : به دلیل ضعف مدیریت وزارت نیرو ، یک بار خسارت به مردم واردشده است اما اینکه دوباره به دلیل کم کاری و بی توجهی مسئولان مربوطه ، مردم خسارت ببینند ، جفا در حق ان‌ها است چراکه به راحتی می‌توانیم با مدیریت صحیحی دو سد دز و کرخه که برای بارندگی‌های سنگین طراحی شده را برای ورود حجم زیاد اب اماده کنیم , پاپی زاده با بیان اینکه وجود سیل بند در پایین دست سدها ، حجم اب رودخانه‌ها را مدیریت کرده و از منحرف شدن اب رودخانه‌ها جلوگیری می‌کند ، گفت : تمامی سیل بندها براثر وقوع سیلاب اسیب دیده و تخریب شده است بنابراین با اولین بارندگی سیل اسا قسمتی از استان خوزستان دچار سیل می‌شود .

نایب رییس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی ادامه داد : تاکنون جلسات متعددی با رییس جمهور ، معاون اول و نوبخت در خصوص بازسازی سیل بندها پایین دست سدها برگزار کرده‌ایم اما متاسفانه تا این لحظه هیچ اقدام جدی در جهت بازسازی سیل بندهای استان خوزستان صورت نگرفته است ، البته سیل بندهای ناقصی هم وجود داشت که با سیل فروردین 98 از بین رفت و عملا استان هیچ امکاناتی برای حفاظت از خانه ، زندگی و زمین‌های کشاورزی مردم در مقابل با سیل ندارد , بی توجهی به بازسازی سیل بندها نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از دولت به دلیل بی توجهی به بازسازی سیل بندهای استان خوزستان ، افزود : دولت در این مدت تنها وقت تلف کرده و هیچ برنامه ای برای بازسازی زیرساخت‌های اسیب دیده در مناطق سیل زده نداشته است اما تا دیر نشده باید برای بازسازی سیل بندها اقدامات لازم صورت بگیرد , این نماینده مردم در مجلس در خصوص میزان امادگی استان خوزستان برای مواجهه با سیلاب در سال جاری خاطرنشان کرد : استان خوزستان هیچ امادگی برای مقابله با سیلاب ندارد و تمامی بازسازی هایی که بنیاد مسکن در این منطقه انجام داده به دلیل نبود سیل بند به راحتی از بین می‌رود .

مردم خوزستان سال هاست از شرایطی که برایشان رقم خورده است ، ناراضی هستند و ان‌ها با هر حادثه ای باید در انتظار وقوع یک بحران باشند , شاید برخی از بحران‌ها را شرایط طبیعی رقم زده باشد ولی ضعف مدیریت و نبود برنامه ای مدون برای مقابله با شرایط خاص و بسنده کردن به جلسات بی حاصل در افزایش خسارات بحران را نباید نادیده گرفت , شرایط در خوزستان به گونه ای است که مسئولان ان منتظر هستند بحرانی در خوزستان رقم بخورد تا با حضور میدانی و شواف‌های زننده به مردم نشان دهند که در کنار ان‌ها هستند درحالی که این روزها با پیشرفت‌های شگفت انگیز فناوری در تمامی حوزه‌ها ، مدیریت بحران ، چکمه پوشیدن و حضور در سیل و اب گرفتگی‌ها نیست بلکه پیش بینی وقوع حوادث و برنامه ریزی برای پیشگیری ، کنترل و کاهش اسیب‌های احتمالی است موردی که در خوزستان در این سال‌ها دیده نشده است .

.
خوزستان مدیترانه ابادان خرمشهر نخیلات ایلام لرستان دز کرخه حوزه ابی دز بهمن شیر و مارون اهواز شادگان دشت ازادگان بهمن شیر اروند کارون مارون دبی دزفول سد کرخه سد دز استان خوزستان حوضه دز اقتصادانلاین مهر استانداری خوزستان وزارت کار ، تعاون و امور اجتماعی سازمان تامین اجتماعی سازمان هلال احمر خوزستان شورای اب و برق استان خوزستان علوم اب و هواشناسی مجلس وزارت نیرو اداره هواشناسی مجلس شورای اسلامی بنیاد مسکن مردم خوزستان غلامرضا شریعتی فرهاد ایزد جو اقای نوبخت جهانگیری ایزد جو سلمان ایزدجو محمد سبزه زاری کیامرث حاجی زاده داریوش بهارلویی بهارلویی عباس پاپی زاده پاپی زاده وزیر نیرو وزیر مدیریت سیل خوزستان مدیرعامل سازمان اب و برق خوزستان مدیرعامل سازمان اب و برق استان خوزستان مدیرکل هواشناسی خوزستان مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان مدیر دفتر برنامه ریزی منابع اب سازمان اب و برق خوزستان نماینده مردم دزفول نایب رییس کمیسیون کشاورزی مجلس عضو فراکسیون کشاورزی مجلس نایب رییس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی رییس جمهور معاون اول و نوبخت سیل خوزستان غدیر