ایا ایران و عربستان به یک توافق نزدیک شده‌اند ؟

۱۴۰۰/۰۷/۱۰ ۱۰:۲۷:۳۱

خبر انلاین :



ایران و عربستان این بار عزم خود را جزم کرده‌اند تا به اختلافات میان خود سر و سامان دهند , در حالی که یک ماه دیگر در عراق انتخابات بر پا خواهد شد ، به نظر می‌رسد که تهران و ریاض تلاش دارند تا از فرصت باقی مانده تا زمان حضور الکاظمی در قدرت استفاده کنند , دور جدیدی از گفتگوها اغاز شده تا امروز به صورت رسمی چهار دوره از گفتگوها بین ریاض و تهران تایید شده است .

این گفتگوها در بغداد و با ابتکار دولت عراق شکل گرفته است , اما حالا دو مقام عراقی گفته‌اند که دور جدید مذاکرات بین نمایندگان ایران و عربستان سعودی در بغداد برگزار شده است , این اولین مورد از مذاکرات تهران و ریاض پس از اغاز دوران ریاست جمهوری ابراهیم رییسی است .

یکی از این مقامات به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفته : « در ملاقاتی که هفته گذشته برگزار شد مذاکرات در مورد طرحی که دو کشور قبلا در مورد ان توافق کرده بودند از جمله گشایش نمایندگی‌های دیپلماتیک دو طرف ادامه یافت », کار میان ایران و عربستان هنوز به گفتگو در سطح وزیران نرسیده است , از ماه اوریل تا امروز دو کشور تلاش کرده‌اند تا بحران‌های موجود را حل کنند .

در پنج سال گذشته روابط دو کشور تاریک‌ترین روزهای خود را گذرانده و ریاض از زمان ولیعهدی بن سلمان که شمشیر را از رو بسته است ، از هیچ تلاشی برای محدود کردن توان سیاسی ایران در منطقه و جهان فروگذار نکرده است , سیگنال‌های دو کشور در مورد گفتگوها مثبت است با این حال شیطنت‌ها بر جای خود باقی است , ماه گذشته حضور امیرعبداللهیان همزمان با حضور وزیر خارجه عربستان در نشست بغداد که با حضور همتای سعودی‌اش همراه بود ، حواشی داشت که به صورت ویژه از سوی پر رنگ جلوه داده شد .

از جمله انکه وزیرخارجه ایران که جایگاهش در کنار وزیرخارجه عربستان پیشبینی شده بود جای خود را عوض کرد تا در کنار حاکم دبی قرار بگیرد , از ان سو ریاض اخیرا بر روی فعالیت‌های هسته ای ایران مانور ویژه ای را اغاز کرده و می‌گوید در صورت ادامه این وضعیت خواهان داشتن تکنولوژی هسته ای است , امری که نشان می‌دهد برای سعودی‌ها رقابت با تهران کماکان پابرجا و پررنگ باقی مانده است .

اشتیاق ریاض برای اشتی به نظر می‌رسد که در سال‌های گذشته عربستان در هیچ زمان دیگری تا این اندازه مشتاق برقراری ارتباط با ایران نبوده است , به اعتقاد کارشناسان بازگشت روابط بین دو کشور به پیش از سال 2016 به زودی رخ نخواهد داد , اما برقراری روابط دور از دسترس نیست .

ایران اعلام کرده که خواهان گسترش روابط با کشورهای همسایه به ویژه در خاورمیانه و شرق اسیاست , بهبود روابط در منطقه بدون در نظر گرفتن نقش ریاض در تعاملات ممکن نیست , چرا که بخش مهمی از کشورهای حوزه خلیج فارس در روابط خود تابع تصمیمات سعودی هستند .

از سوی دیگر ایران درگیر گفتگوهایی برای بازگشت به برجام است , هر چند مذاکرات وین متوقف شده اما گفتگوها دیر یا زود از سر گرفته خواهد شد و برای تهران بهبود روابط با کشورهایی که در تعارض با یکدیگر قرار دارند می‌تواند تبدیل به برگ برنده شود , به ویژه انکه ریاض یکی از مخالفان سرسخت توافق هسته ای بوده که ایالات متحده را به طور مداوم بر سر بازنگشتن به برجام تحت فشار قرار می‌دهد .

اما برای عربستان ماجرا پیچیده تر است , ایالات متحده با خروج پاتریوت‌های خود از عربستان و همچنین خروجش از عراق و افغانستان نشان داده که دیگر در خاورمیانه ماندنی نیست , ریاض دیگر نمی‌تواند مانند سال‌های حضور ترامپ در کاخ سفید ، با خیال راحت دست بالا را در منطقه داشته باشد و به دنبال تامین امنیت از فرسنگها دورتر باشد .

از سوی دیگر هر روز بیش از قبل در باتلاقی که در یمن درست شده فرو می‌رود و پایان این جنگ بدون همکاری و همراهی ایران غیر ممکن است , چقدر فرصت باقی است ؟ با نزدیک شدن به انتخابات عراق ، نگرانی‌ها بابت اینکه ایران و عربستان چقدر فرصت برای بازسازی روابط خود دارند ایجاد شده است , الکاظمی بهبود روابط ایران و عربستان را برای بهبود شرایط در عراق موثر می‌دانست و به همین دلیل موضوع اشتی دو کشور را به صورت جدی دنبال کرد .

با این حال عراق در منطقه دارای چنان وزنه ای نبود که بتواند نقش میانجی موثر را برعهده بگیرد و نقش این کشور تنها به محلی برای گفتگوهای مقامات نظامی و امنیتی دو کشور محدود شد , از سوی دیگر واسطه‌گری از زمان عادل عبدالمهدی اغاز شده بود و الکاظمی تنها با نگاه جدی‌تری ماجرا را دنبال کرد , به نظر می‌رسد که نتیجه انتخابات در عراق هر چه که باشد ، مقامات این کشور در تصمیمات خود به این نتیجه ثابت رسیده‌اند که صلح و ثبات در منطقه و بین همسایگان موثری چون ایران و عربستان به ثبات در عراق و قرار گرفتنش در مسیر پیشرفت و امنیت کمک خواهد کرد .

برای امریکایی‌ها هم ماندن ایران و عربستان بر سر میز مذاکره ، بهتر تلقی می‌شود , جو بایدن عجله دارد تا هرچه زودتر منطقه را به کشورهایش واگذار کند و تمرکز کامل خود را بر روی اختلافاتش با شرق اسیا بگذارد , در وضعیتی که ریاض و تهران بتوانند به نتایج مثبتی دست پیدا کنند ، فرصت کافی برای ایالات متحده باقی می‌ماند تا حواسش را جمع اختلافات اقتصادی و سیاسی خود در دیگر نقاط جهان کند .

.