برجام به اغماء رفته است ؟

۱۴۰۰/۰۴/۲۹ ۱۷:۲۵:۲۷

خبر انلاین :



جلال خوش چهره در خبرانلاین نوشت ، گفت وگوهای وین درباره چگونگی بازگشت تهران و واشنگتن به برجام در تعلیق مانده است , به نظر می‌رسد برخلاف گذشته ، اراده‌ها برای احیای برجام در پایتخت‌های گفت وگو کنندگان رنگ و بوی گذشته را ندارد , این در حالی است همه طرف‌ها بر لزوم رسیدن به توافق در کمترین زمان ، نگاه مشترک داشتند .

ایا برجام دوباره به اغماء رفته است ؟ تا پیش از دور پنجم گفت وگوها در وین ، همه از سرعت دستیابی به توافق‌ها خبر می‌دادند , گفته می‌شد ؛ توافق‌ها بر سر مسایل اصلی انجام شده و تنها برخی اختلاف‌ها در مسایل جزیی باقی مانده که در دور ششم ، مرتفع خواهد شد , « میخاییل اولیانوف » رییس هیات روسیه در مذاکرات برجام که به نوعی سخنگوی گفت و گو کنندگان در وین نیز شده ؛ حالا برخلاف گذشته دیگر گفته هایش رنگ و و بوی امید ندارد .

او نیز که پیش تر وعده سرعت در دستیابی به توافق‌های نهایی در وین را می‌داد ، اکنون با تردید از اینده و دور هفتم گفت وگوها می‌گویدکه زمان ان برگزاری ان روشن نیست , ایجاد بن بست در دور ششم گفت وگوها و اعلام برخی دلزدگی‌ها از گفت وگوهای فرساینده ، نشان از وجود اختلاف بر سر مسایل اساسی تر میان تهران و دیگر گفت وگوکنندگان ؛ به ویژه واشنگتن و تروییکای اروپایی در این باره دارد , در این حال ، یک نکته نیز برجسته است ؛ اینکه طرف‌های اروپایی - امریکایی برخلاف تصورات اولیه ، چندان نگران از دست رفتن فرصت هایی نیستند که تهران را در موضع محکم‌تری قرار دهد .

طرف‌های غربی در حال القای این باور هستند که طولانی شدن روند گفت وگوها ، تنها تهران را دچار مشکلات روزافزونی خواهد کرد که سرانجام ان ، انتخاب سخت میان موقعیت حیثیتی و یا خروج از مشکلاتی است که بن بست در برجام و ادامه تحریم‌ها بر اوضاع اشفته اقتصاد ان تاثیر گذاشته است , « انگلا مرکل » صدر اعظم المان در دیدار با « جوبایدن » از همین منظر است که گفت : توپ اکنون در زمین ایران است , امریکا ، اروپا و حتی روسیه و چین ، زیان خود را در صورت شکست گفت وگوهای برجامی ، به ضرر سیاسی و ناکامی در ایجاد یک توافق بین‌المللی خلاصه می‌کنند اما تصویر پیامد این شکست برای تهران در نگاه غرب و برخی ناظران می‌تواند دامنه وسیع‌تری از حیث اقتصادی ، سیاسی ، حقوقی و حتی حاکمیتی ایجاد کند .

از همین روست که طرف‌های غربی برای دستیابی به توافق با تهران از خود عجله ای نشان نداده و تصمیم را به تهران واگذاشته‌اند , اخرین گزارش « محمد جواد ظریف » به مجلس نیز تاکید بر این مهم دارد که کف و سقف توافق‌های ممکن در وین همانی است که در گزارش ده‌ها صفحه ای خود و همکارانش در وزارت امور خارجه به مجلس و دیگر نهادهای حاکمیتی ارائه کرده است , انچه روشن است ، مواضع مشترک و مورد توافق طرف‌های امریکایی - اروپایی و به تبع ان دو عضو بلوک شرقی گفت وگوها یعنی روسیه و چین در ارائه پیشنهادهایی است که در وین به تهران داده شده است .

به عبارت دیگر اعضای گفت و گو کننده مستقیم و غیر مستقیم با تهران ، تکلیف خود را با بسته پیشنهادی ارائه شده که در فرایندی مملو از چانه زنی‌ها با طرف ایرانی خود روشن کرده و در انتظار پاسخ تهران هستند , طرفه اینکه تصریح کرده‌اند که اگرچه توافق در اسرع وقت ، امتیازی برای همه طرف‌ها محسوب می‌شود ، اما کوتاه یا طولانی شدن ان با همه پیامدهایش ، مربوط به اراده تهران است , سکوت تهران برای اعلام زمان برگزاری دور هفتم گفت وگوها در وین می‌تواند به دوعلت باشد : نخست ؛ گفت وگوهای دور ششم بر سر مباحثی بوده که تهران در قبول نتایج ان دچار تردید است .

در این صورت می‌توان چنین نتیجه گرفت که برخلاف گفته‌های گذشته ، اختلافات بر سر مسایل جزیی در پنج دور گفت وگوها مرتفع شده ، اما اختلافات اساسی برجای خود باقی است , در اینجا بسته پیشنهادی طرف‌های گفت وگو کننده با تهران با اجماع همه طرف‌های غربی و شرقی و با لحاظ موازنه مثبت برای ایران و دیگر اعضای گروه برجامی در پی سقف چانه زنی‌های دیپلمات‌های ایرانی ارائه شده و حالا تهران است که باید تصمیم بگیرد , تردید تهران از جانمایه توافقی است که بی تردید قبول ان ممکن است تهران را در موقعیتی به مراتب متفاوت از تعهداتش در توافق سال 2015 میلادی قرار دهد .

دوم ؛ تعلل تهران در اعلام زمان برگزاری دور هفتم گفت وگوهای وین به تغییر دولت در ایران مربوط است , بر این اساس « حسن روحانی » با ابراز تاسف از فرصت از دست رفته دولت او در انجام توافق ، اعلام کرد که ادامه کار را به دولت اینده واگذاشته است , با قبول این فرض اما چند پرسش اصلی باقی است ؛ اینکه اگر انجام گفت وگوهای برجامی از روز نخست ناشی از اراده نظام سیاسی بوده و تغییر دولت‌ها در این باره نقش نداشته و ندارد ، بنابراین چرا زمان از دست رفته در محاسبات هزینه و فایده اعلام هرگونه تصمیم در این باره دیده نشده است ؟ پرسش مهم تر اینکه ؛ رقابت‌های جناحی چه میزان در توقف گفت وگوهای برجامی نقش داشته و هزینه این رفتار به پای کیست ؟ دولت سیزدهم در حالی اماده استقرار در هفته‌های اینده می‌شود که هنوز رویکرد معلومی را در سیاست خارجی خود بیان نکرده است .

« ابراهیم رییسی » در جریان رقابت‌های انتخاباتی خود به صورت دوفاکتو ، برجام را پذیرفت ؛ با شرط ملاحظاتی که برای ان قائل است , البته او هنوز درباره ملاحظات خود سخن روشنی نگفته اما گزارش‌ها درباره نتایج گفت وگوها در وین را دریافت کرده و تاکنون نگاه سلبی در این باره ابراز نکرده است , با این حال گمانه‌ها در باره تیم دیپلماسی او در دولت سیزدهم و ارایش مخالفان برجام به گونه ای است که امیدواری به نتایج روشن از گفت وگوهای وین را در زمان نزدیک با تردید همراه می‌کند .

در این میان انچه بیش از همه اهمیت دارد ، زمان و فرصت هایی است که برای تهران از ارزش طلایی برخوردار است , روزگاری نه چندان دور ، خرید زمان و « صبر استراتژیک » در معادلات دیپلماسی تهران می‌توانست مفید باشد ، حالا اما این رویکرد الزاما با فایده همراه نخواهد بود اگر تصور شود که طرف‌های گفت وگو کننده با تهران ، مانند گذشته با این رویکرد همراه خواهند بود , بیرون کردن برجام از اغماء به اراده تهران بسته است .

.