ایا رییسی توافق احیای برجام را به سرانجام می‌رساند ؟

۱۴۰۰/۰۴/۲۹ ۰۱:۱۸:۰۰

دنیای اقتصاد :



به گزارش « انتخاب »؛ در ادامه این مطلب امده است : « این چیزی بود که روحانی و جو بایدن ، رییس جمهور امریکا قطعا خواستار جلوگیری از ان بودند , امید این بود که قبل از روی کار امدن رییسی در سوم اوت ، تکلیف توافق مشخص و پرونده‌اش بسته شود , در این صورت ، رییسی و مردم ایران می‌توانستند سود اقتصادی ناشی از توافق هسته ای را به دست اورند و اعتبار اشکار زیادی به روحانی و امضاکنندگان برجام می‌رسید .

» بر اساس این گزارش ، حالا عدم اطمینان بیشتری نسبت به توافق وجود دارد ، زیرا رییسی یک کابینه و یک تیم مذاکره کننده جدید تشکیل می‌دهد و ان را راهی دور هفتم مذاکرات هسته ای در وین که احتمالا در اواسط ماه اوت برگزار می‌شود ، می‌کند , نظر ما این است که توافق هسته ای ، به رغم شرایط چالش برانگیز و نامشخص تر ، به چهار دلیل هنوز یک گزینه محتمل روی میز خواهد بود , اول ، احتمالا بازده اقتصادی توافق هسته ای بیش از چیزی است که رییسی بتواند از ان بگذرد .

اقتصاد ایران از رشد 4/ 13 درصدی تولید ناخالص داخلی در سال 2017 به دو سال انقباض اقتصادی در سال‌های 2018 و 2019 رسید , به گفته صندوق بین‌المللی پول این نتایج پس از خروج دونالد ترامپ ، رییس جمهور امریکا از برجام در ماه مه 2018 و اعمال مجدد تحریم‌های قدیمی علیه ایران و همچنین تحریم‌های جدید اضافه شده بروز کرد , اقتصاد کشور پس از ان توانست رشد 5/ 1 درصدی را در سال 2020 به دست اورد .

گفتنی است ، ایران یکی از معدود کشورهایی است که طی همه‌گیری جهانی رشد اقتصادی داشت , انتظار می‌رود امسال نیز اندکی سریع تر و با رشد 5/ 2 درصد به پیش برود , مطمئنا ، هرگونه رشد در این شرایط گواهی بر مقاومت ایرانیان به رغم تحریم‌ها ، کوید -19 و تا همین اواخر قیمت‌های پایین نفت به عنوان کالای اصلی صادراتی ایران است .

خروج از تحریم‌ها موجب تقویت قدرت اقتصاد ایران می‌شود و راه را برای ادغام مجدد ایران در بازارهای بین‌المللی نفت و سیستم‌های بانکی باز می‌کند , همچنین می‌تواند شرایط را برای سرمایه‌گذاری بین‌المللی در بخش فرسوده انرژی و زیرساخت‌های ایران مهیا کند , دوم ، واقعیت این است که در حال حاضر توافق هسته ای ایران همچنان مورد توجه مردم است و رییسی هم در شرایطی دفتر کار رییس جمهور را تحویل می‌گیرد که از حمایت بینابینی مردمی برخوردار است .

در انتخابات ریاست جمهوری فقط 8/ 48 درصد از مردم ایران در رای‌گیری شرکت کردند , از بین رای دهندگان ، 62 درصد به رییسی رای دادند , شاید به عنوان نوعی رای اعتراضی ، ارای نامعتبر یا سفید با 13 درصد در رده دوم قرار گرفت ، در حالی که در انتخابات قبلی این ارا فقط 2/ 2 درصد بود .

سوم ، رییسی مراقب بود که هرگز در جریان مبارزات ریاست جمهوری با برجام مخالفت نکند , به عنوان مثال ، در مبارزات انتخاباتی رییسی گفت : ما قطعا از برجام در قالبی که با 9 بند مورد نظر رهبری تصویب شده بود ، پیروی خواهیم کرد زیرا این یک قرارداد و تعهدی است که دولت‌ها باید به ان عمل کنند , چهارم ، محمدجواد ظریف ، وزیر امور خارجه ایران در گزارش نهایی خود در مورد مذاکرات برجام نوشت که وی وزارت خارجه را درحالی ترک می‌کند که چارچوبی برای یک توافق احتمالی شکل گرفته است .

ظریف تصریح کرد این چارچوب شامل تعهد واشنگتن برای برداشتن بیشتر تحریم‌های ایالات متحده است , ایران به نوبه خود ، موافقت کرده است که داوطلبانه پروتکل الحاقی و سایر سازوکارهای نظارتی اژانس بین‌المللی انرژی اتمی را امضا کند و اقدامات دیگری را برای بازگرداندن تهران به برجام انجام دهد ، بنابراین در حالی که از نظر ظریف مذاکرات بسیار پیش رفته است ، رییسی هنوز می‌تواند تاثیر خود را بر مذاکرات بگذارد , همان طور که ماه گذشته نوشتیم ، برجام که در سال 2015 امضا شد ، فقط موفقیت روحانی و ظریف نبود که به عنوان یک میراث از انها بر جای بماند ، بلکه این یک موفقیت دیپلماتیک ایران از زمان انقلاب بود .

روحانی در اخرین روزهای حضور خود به عنوان رییس جمهور ، دفاع جانانه ای از برجام ارائه داده است , در 14 ژوییه او گفت که لغو تحریم‌ها در تاریخ سازمان ملل بی نظیر و نادر بود , او در ادامه پیشرفت اقتصادی طی سال‌های 2016 و 2017 را که در تاریخ کشور بی سابقه بود ، ستود .

روحانی ترامپ را که با عنوان « دیوانه سیاسی » از او یاد کرد ، مسول تحریم‌ها و عقب ماندگی‌های ایران از سال 2018 دانست , ظریف در گزارش خود ابراز تاسف کرد که درگیری‌های سیاسی داخلی بر سر برجام در زمان اجرای ان فرصت‌های سرمایه‌گذاری جهانی و تجاری را کاهش داد , از نظر وی ، اگر ایران کارهای بیشتری انجام می‌داد ، ممکن بود سرمایه داران جهان به ایران اجازه دهند تا با کمپین فشار حداکثری ترامپ مقابله کند .

نتیجه برای روحانی و ظریف تلخ و شیرین است ، خصوصا اگر رییسی توافق احیای برجام را به سرانجام نرساند , گفتنی است ، برجام کاتالیزوری برای واکنش منفی محافظه کارانه در ایران شد , تغییر لحن و انتظارات ایران رفتار اصولگرایانه رییسی را نمی‌توان نادیده گرفت .

او روحانی نیست ، برجام میراث او به شمار نمی‌رود و تاثیر خود را بر ان خواهد گذاشت , در همین ارتباط باید توجه داشت که رییسی احتمال دیدار با بایدن را رد کرده است و پیش بینی نمی‌شود که ملاقاتی صورت بگیرد , اگرچه تصمیم برای تعامل با غرب با روی کار امدن رییسی تغییر نخواهد کرد اما در لحن و انتظارات ایران شاهد یک تغییر اشکار خواهیم بود .

گفتنی است ، ند پرایس ، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده در 14 ژوییه گفت که ایالات متحده اماده است تا مذاکرات غیرمستقیم با ایران را از سر بگیرد ، وقتی که ایرانی‌ها نیز برای این کار اعلام امادگی کنند , علی ربیعی سخنگوی دولت ایران نیز در تاریخ 13 ژوییه به خبرنگاران گفت : « ایران اماده است تا در ازای ازادی همه زندانیان ایرانی که به دستور امریکا در سراسر جهان بازداشت شده‌اند ، همه زندانیان سیاسی امریکایی را ازاد کند ,».