تزریق دلار چه اندازه نرخ ارز را کنترل کرده است ؟

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۵:۰۷:۵۸

اقتصاد نیوز :



از سال 82 تا پایان سال 98 در 5 دوره ریاست بانک مرکزی تزریق دلار مسیر ناهمواری را داشته است , از انجا که هدف از این کار تثبیت نرخ دلار در کشور است مقایسه سیاستهای 5 دوره ای بانک مرکزی می‌تواند نشان دهد کدام دوره در تثبیت نرخ ارز ناکام تر وکدام دوره موفق تر بوده است ؟ از سال 82 تاکنون بانک مرکزی 5 رییس را تجربه کرده است , در این میان در دوره 5 ساله ریاست محمود بهمنی 160 میلیارد دلار به بازار تزریق شد که این دوره بیشترین میزان تزریق در دوره‌های بانک مرکزی به بازار بوده است .

پس از ان ابراهیم شیبانی با تزریق 57 میلیارد دلار به بازار دومین رکورد در این زمینه از سال 82 تاکنون محسوب می‌شود , تزریق دلار در بازار به چه علت ؟ بانک مرکزی همواره جهت تثبیت نرخ ارز در بازار تزریق انجام میدهد تا بتواند این نرخ را کنترل کند , این اقدام سبب می‌شود تا نرخ ارز از حد متعادل خود دربازار بالاتر نرود .

مهمترین محل درامدهای ارزی از محل درامدهای ناشی از صادرات نفت شکل میگیرد , از این رو نسبت تزریق دلار به درامدهای نفتی شاخصی است که اهمیت تزریق دلار را در هر دوره به شکل دقیقتری نشان می‌دهد , برای مشاهده برازش عملکرد رییسان بانک مرکزی در تثبیت نرخ ارز نیازمند محاسبه نرخ رشد سالانه ارز در دوره هر کدام ازایشان هستیم .

این متغیر نشان میدهد تا چه حد بانک مرکزی دردوره‌های گذشته توانسته است نرخ ارز را ثابت نگه دارد , برای انکه مقایسه بین دوره‌های مختلف دقت بیشتری را داشته باشد دوره همتی را از این مقایسه جدا می‌کنیم , تفاوت دوره همتی با سایر روسای بانک مرکزی مقایسه عملکرد روسای کل بانک مرکزی در صورتی می‌تواند صحیح باشد که سیاستهای ایشان همگن بوده باشد بنابراین به دلیل زیر در بررسی عملکرد دوره‌های گذشته همتی را نمی‌توان با سایرین مقایسه کرد .

در دوره همتی بانک مرکزی اعلام کرد سیاست مداخله در بازار را انجام نداده است , این در حالیست که سایر روسای کل قبلی از طریق صرافی‌های عامل در کف بازار هم به صورت اسکناس و هم به صورت حواله مداخله داشته‌اند , توضیح تیم همتی در مورد این تفاوت به شکل زیر است 1- در این دوره بازاری با نام بازار نیما شکل گرفت .

بانک مرکزی می‌گوید : با توجه به اینکه در نیما فقط تقاضای واقعی پاسخ داده می‌شود پس تزریق احتمالی به نیما از جنس مداخله نیست 2- تیم همتی ادعا دارد در بازار مداخله از طریق اسکناس را انجام نداده و به جای ان از طریق صرافی‌های عامل به 24 قلم پاسخ داده است از این رو این سبک تزریق نیز به عنوان مداخله نباید شناخته شود , با این مبانی در دوره همتی گزارش شده 1 میلیارد دلار ارز نیز از بازار جمع اوری شده است , اقتصاد نیوز به دلیل تغییر سیاست در دوره همتی و ناهمگنی احتمالی در روش از عملکرد همتی با اسلاف خود صرف نظر کرده است .

مقایسه عملکرد رییسان بانک مرکزی در تثبیت نرخ ارز به منظور سهولت در براورد عملکرد روسای 5 دوره گذشته بانک مرکزی می‌توان از حاصلضرب دو شاخص نرخ ارز و نسبت تزریق دلار به درامدهای نفتی ، شاخصی را ایجاد کرد که بر مبنای ان هر چه رقم به دست امده کوچکتر باشد نشان دهنده تحقق سیاست تثبیت نرخ ارز در دوره مورد بررسی بوده است , حاصل این ضرب را شاخص عملکرد تثییت نرخ ارز می‌توان نامید , مقایسه امار رشد سالانه نرخ ارز و نسبت تزریق دلار به درامدهای نفتی در میان 4 سیاستگذار بانک مرکزی نشان می‌دهد که دوره محمود بهمنی پس از تحریم بدترین عملکرد در تثبیت نرخ ارز را داشته است .

پس از ان ، شاخص عملکرد ایشان در دوره پیش از تحریم نیز نشان میدهد عملکرد این دوره بانک مرکزی ضعیف تر از سایر روسا بوده است , از سوی دیگر دوره یک ساله بانک مرکزی در دوره ریاست مظاهری با شاخص 0,5 درصد بهترین عملکرد در مقایسه با 3 رییس دیگر این حوزه محسوب می‌شود .

دراین دوره ایشان 35,5 درصد از درامدهای نفتی به تزریق نرخ ارز در بازار تخصیص داده شد که این اقدام رشد سالانه دلار را در 1,41 درصد به ثبت رسانید .

البته با توجه به این که سیاست تثبیت نرخ ارز از سوی بسیاری از کارشناسان یکی از عوامل نوسان‌های بعدی معرفی می‌شود نمی‌توان اجرای کامل این سیاست را به معنای یک دستاورد تلقی کرد , اما می‌توان معیاری باشد برای این که در کدام دوره سیاست ارزپاشی منجر به تثبیت نرخ ارز شده است ,.