سه بسته برای گردشگران عراقی

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۵:۰۷:۰۳

دنیای اقتصاد :



به گفته مسولان ، برخی اعضای اتاق‌های بازرگانی ، سازمان میراث فرهنگی ، بخش خصوصی گردشگری ، اژانس‌های باتجربه در بازار عراق ، مسولان ادارات کل میراث فرهنگی استان‌های مرزی و ,,.

میز عراق را تشکیل می‌دهند و در جلسات ماهانه ای که برگزار می‌شود حضور دارند ؛ جلساتی که سعی دارند دو محور « ساماندهی وضع کنونی » و « تنوع محصول » برای عراقی‌ها را به صورت تخصصی و کارشناسی شده تحلیل و بررسی کنند , امارهای ارائه شده از سوی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری نشان می‌دهد در 6 ماه نخست امسال یک میلیون و 639 هزار عراقی وارد ایران شده‌اند , این درحالی است که در مدت مشابه سال گذشته ، 812 هزار گردشگر عراقی به ایران امده‌اند و با استناد به این امار ، در نیمه نخست سال جاری شاهد رشد 102 درصدی عراقی‌های ورودی به ایران بوده‌ایم .

از سوی دیگر ، براساس پیش بینی‌های سازمان میراث فرهنگی احتمال اینکه تا پایان سال جاری این میزان گردشگر به 3 میلیون نفر برسد ، دور از ذهن نیست , باتوجه به انتشار چنین امارهایی و از سوی دیگر ریزش محسوس گردشگران اروپایی و امریکایی ، کارشناسان بر این باورند که برای تغییر رویه ای در جذب گردشگر باید به صورت کارشناسی و تخصصی تر برنامه ریزی صورت گیرد ؛ برنامه ریزی که البته بخش مهم ان باید از طرف دولت و سازمان متولی گردشگری صورت گیرد و در طرف دیگر ، بخش خصوصی نیز باید به ان ورود پیدا کند , دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری حالا با تاکید بر همین موضوع در میز عراق ، سه محور تنوع محصولی شامل « زیارت »، « سیاحت » و « سلامت » را برای گردشگران عراقی درنظر گرفته است .

گام اول ؛ ساماندهی کارشناسان باور دارند از انجا که بررسی موضوع بازار عراق یک ضرورت است و باید در گام نخست ، همین وضع موجود را ساماندهی کرد لازم است این باور ایجاد شود که تمام کسانی که از کشوری مانند عراق به ایران می‌ایند ، صرفا زائر و گردشگر زیارتی نیستند , سرپرست دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان میراث فرهنگی در این زمینه به « دنیای اقتصاد » می‌گوید : « عراق حدود 30 میلیون جمعیت دارد که 98 درصد ان مسلمان هستند و ما از قدیم به دلیل اشتراکات فرهنگی و مذهبی و قومی و داشتن مرزهای مشترک با عراق ارتباطات زیادی داشتیم , اما این ارتباطات البته محدود می‌شد به سفرهای زیارتی ؛ هم ما به این دلیل به عراق می‌رویم و هم عراقی‌ها عمدتا برای زیارت به ایران می‌ایند .

» اما محمدابراهیم لاریجانی بر این عقیده است که می‌توان با ساماندهی این گردشگران تنوع محصول ایجاد کرد تا عراقی‌ها علاوه بر سفرهای به قصد زیارت ، برای سیاحت و سلامت نیز ایران را به عنوان یک مقصد مطلوب درنظر بگیرند : « درصدی از اینها ممکن است پیله ورها و کارکنان مرزی باشند ؛ اما حجم زیادی از این افراد را می‌توانیم ساماندهی کنیم تا از انها برای گردشگری کشور درامدزایی داشته باشیم ,» او تاکید می‌کند : « در گام اول باید محصول زیارتی را ساماندهی کنیم ؛ مثل مقاصدی همچون قم و مشهد , اما موضوع دوم که قدری هم شاید دیر شده باشد ، ایجاد تنوع محصول است .

باید تنوع محصول داشته باشیم , چون عراقی هایی که به ایران می‌ایند چند نوع فرهنگ و زبان و گویش دارند ,» لاریجانی ادامه می‌دهد : « با توجه به ظرفیت‌های کشور ما می‌توانستیم محصولات بیشتری ارائه کنیم که تاکنون این اتفاق نیفتاده است .

با این همه این تنوع محصول در سال 97 در دستور کار دفتر بازاریابی قرار گرفته است ,» گام دوم ؛ تنوع محصول سرپرست دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری ، حوزه سلامت و جذب گردشگر به ویژه گردشگر عراقی را از جمله محصولات تازه ای می‌داند که باید بیشتر از قبل به ان توجه نشان داد : « یکی از محصولات جدید ، گردشگری سلامت است , لزوم توجه به این محصول در چند سال گذشته بیشتر خود را نشان داده است .

از این رو ، دفتر بازاریابی با همکاری دفتر توافق ملی با به کارگیری توان استان‌های همجوار و نزدیک به عراق مثل ایلام ، خوزستان ، شیراز و ,,.

درحال کار روی این موضوع است ,» به گفته لاریجانی ، بخش خصوصی نیز در این زمینه در حال اماده کردن بسته سفر و فراهم کردن شرایط مناسب گردشگری سلامت هستند : « از اروپا برای پوست و مو به ایران می‌ایند , از بازار عراق نیز ، هم برای اعمال بیمارستانی هم برای جراحی سرپایی و تشخیص به ایران سفر می‌کنند .

» از جمله اقدامات در حال پیگیری از سوی سازمان گردشگری که لاریجانی بر انها تاکید می‌کند انجام توافق‌ها بین سازمان با وزارت‌های بهداشت و گمرک ، فراهم کردن تسهیلاتی مثل ویزای t یا نرخ و تعرفه‌های پزشکی ، اموزش پرسنل بیمارستان هایی که واحد بیماران بین‌الملل دارند ، اطلاع‌رسانی و تبلیغات هستند , از سوی دیگر به گفته او ، بخش خصوصی نیز در این زمینه کار اجرایی را انجام می‌دهد , لاریجانی بعد از زیارت و سلامت به محصول سومی اشاره می‌کند که سازمان متولی گردشگری و بخش خصوصی به صورت جدی تر به ان می‌پردازد و ان بخش سیاحت است : « محصول سوم ، تفریحات است ؛ یعنی گردشگری به معنای عام ؛ استراحت و سرگرمی که استان هایی مانند مازندران و گیلان می‌توانند در این محصول به عنوان یک مقصد نقش داشته باشند .

درحال حاضر بسیاری از عراقی‌ها علاقه دارند در سفر خود به ایران ، هم مشهد را ببینند و هم به مازندران بروند , این دسته از گردشگران سفرهای طولانی‌تری نیز دارند و سفرهای انها بیش از دو هفته و بعضا تا یک ماه نیز طول می‌کشد ,» البته او با انتقاد از بی برنامگی در این حوزه ادامه می‌دهد : « در حال حاضر چنین اتفاقاتی می‌افتد ؛ اما بی برنامه .

نکته انجاست که این محصول به لحاظ اقتصادی نیز توجیه‌پذیر است , بسیاری از عراقی‌ها بدون تور وارد کشور می‌شوند و خودجوش برای خود مسیر زیارتی و سیاحتی تعریف می‌کنند و اژانس‌ها نیز در این چرخه بی بهره هستند ,» به گفته سرپرست دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری ، برای توسعه دو امر سلامت و سیاحت باید کل خانواده گردشگری همکاری داشته باشند تا به کمک این دو محصول پکیج ارائه شود .

به باور لاریجانی ، خود عراقی‌ها هم علاقه دارند از مبدا برای سفرشان برنامه ریزی انجام شود , به این دلیل اگر برای انها تور از مبدا ارائه شود ، استقبال خواهند کرد , این درحالی است که اگر بی برنامه به کشور سفر کنند ، ممکن است ضمن مواجه شدن با دلال‌ها ، از انها هزینه‌های گزافی دریافت شود و به این ترتیب ایران نیز بد نام شود .

برای همین است که اژانس‌ها باید برنامه و بسته سفر ارائه کنند , وی همچنین از محصولات دیگر مثل اموزش در دانشگاه‌های ایرانی ( یا همان گردشگری اموزشی )، گردشگری تجاری و ,.

, نیز به عنوان محور‌های دیگر برای جذب عراقی‌ها یاد می‌کند و می‌گوید : « شاید قبلا گفته می‌شد عراقی‌ها فقط برای زیارت به ایران می‌ایند اما الان ثابت شده که این گروه از گردشگران ، به دلایلی از جمله نوسانات نرخ ارز ایران ، افزایش درامد عراقی‌ها ، تمام شدن جنگ و ,.

, خواهان محصولات دیگر هم هستند ,» فرهنگ استفاده از تور در میان عراقی وجود دارد ؟ یکی از انتقادهایی که در زمینه ورود گردشگر عراقی به کشور چه از سوی بخش دولتی و چه خصوصی مطرح می‌شود این است که عراقی‌ها فرهنگ استفاده از تور را ندارند .

اما سرپرست دفتر بازاریابی و تبلیغات گردشگری با رد این تصور می‌گوید : « من شخصا روی بازار عراق کار کرده‌ام , برخلاف اینکه فکر می‌کنیم انها فرهنگ سفر با تور را ندارند اما مشاهدات ما این نیست , اینها اطلاعات عامیانه است .

گرچه انهایی را که در شهرهای مرزی عراق ساکن هستند نمی‌توانیم با تور به ایران بیاوریم ؛ اما سایر استان‌ها که نسبت به مرز بعد مسافت دارند ، با ارائه محصولات مختلف با تور به ایران جذب خواهند شد ,» او ادامه می‌دهد : « از سوی دیگر شاید در موضوع زیارت نتوان تور تعریف کرد ؛ چراکه هم از این کشور پروازهای متعدد به مقاصد زیارتی ایران نظیر مشهد وجود دارد و هم انها از مشهد شناخت کافی دارند , اما در دو محور دیگر می‌توان تورهایی سازمان‌دهی کرد .

» بی سهمی خصوصی‌ها از گردشگر عراقی با وجود انکه بیش از 9 ماه از تشکیل میز عراق می‌گذرد ، همچنان بخش خصوصی نسبت به تعلل‌ها ، نبود قانون ، نبود زیرساخت و نبود حمایت‌های لازم در این زمینه از سوی دولت و سازمان گردشگری انتقاد دارد , حرمت الله رفیعی ، رییس انجمن صنفی دفاتر مسافرتی ایران در گفت وگو با « دنیای اقتصاد » می‌گوید : « در حال حاضر بخش خصوصی سهمی از گردشگر عراقی ندارد ؛ چون انها خود را ملزم نمی‌دانند که در چارچوب خاصی قرار گیرند , زیرساختی نیز برای ورود انها ایجاد نشده و تنها نوسانات ارزی موجب شده تا از یک طرف بخشی از عراقی‌ها برای زیارت ، سیاحت و سلامت وارد ایران شوند و بخشی برای خرید مایحتاج زندگی شان .

» او ادامه می‌دهد : « میز عراق چند ماه می‌شود تشکیل شده است , اما باید پرسید ایا اورده ای داشته است ؟ تفاهم نامه ای امضا شده ؟ اگر امضا شده اجرایی شده است ؟ تنها ارائه امار و افزایش ورود گردشگر کافی نیست , صنعت گردشگری باید سهمی از این گردشگران داشته باشد .

» به باور رفیعی اگر شرایطی فراهم شود که گردشگر عراقی از طریق اژانس به کشور سفر کند هم مورد حمایت قرار می‌گیرد و هم از سفر خود احساس رضایت خواهد کرد , در این شرایط است که امار گردشگری ریزش پیدا نخواهد کرد و اتفاقی که در نهایت خواهد افتاد دو سر برد می‌شود , لزوم توجه به تبلیغات در گردشگری سلامت در همین حال و در شرایطی که یکی از اصلی‌ترین جنبه‌های جذب عراقی‌ها به کشور موضوع گردشگری سلامت عنوان می‌شود ، وجود دلال‌ها یا بیماربرهای لب مرز پاشنه اشیل جذب عراقی‌ها شده است ؛ اشخاصی که به دلیل منافع مالی ، گردشگران سلامت را با ترفندهای گوناگون به سمت خود جلب می‌کنند و در نهایت موجب می‌شود بیماری که از کشورهای خارجی از جمله عراق برای درمان وارد ایران می‌شود ، نتواند به صورت تخصصی و از مجرای اژانس‌های رسمی مراحل درمانی خود را طی کنند .

این درحالی است که در کشورهای همسایه از جمله ترکیه و همچنین هند و تایلند روند توریسم درمانی به صورت اصولی در حال پیشروی است و دیر یا زود بازار توریسم درمانی را قبضه خواهند کرد و ایران به دلیل ضعف در مدیریت ، ساماندهی ، فراهم کردن زیرساخت و ارائه قوانین محکم در این زمینه اندر خم یک کوچه باقی خواهد ماند , سعید صدری ، مدیر بخش گردشگری سلامت یکی از اژانس‌های مسافرتی کشور به « دنیای اقتصاد » می‌گوید : « متاسفانه وجود دلال هایی که در این بازار وجود دارد دست و پای بخش خصوصی را بسته است , با وجود انکه برخی از شرکت‌ها از جمله اژانس گردشگری ما در تلاش است تا توریسم درمانی را به صورت تخصصی و حرفه ای پیش ببرد ؛ اما چون دولت نتوانسته است ساز وکار را به درستی پیش ببرد ، از ظرفیت موجود از جمله عراق نتوانسته‌ایم به درستی استفاده کنیم .

» او ادامه می‌دهد : « در حال حاضر تنها اژانس‌ها می‌توانند از 5 تا 10 درصد پتانسیل خود در زمینه گردشگری سلامت استفاده کند , در صورتی که صنعت توریسم درمانی در دنیا به یک صنعت پولساز تبدیل شده است ,» به گفته صدری ایران می‌تواند طی 2 تا 3 سال به زیرساخت‌های لازم دست پیدا کند تا بیمه‌های حرفه ای در این زمینه به بیمارستان‌ها و بخش‌های درمانی کشور ورود کند و اعتبارگذاری بین‌المللی صورت گیرد : « دولت باید در این زمینه تبلیغات و بازاریابی را جدی بگیرد .

قوانین جدید ارائه دهد و بیماربرها و دلال‌ها را در این زمینه ساماندهی کند , همچنین بخش خصوصی را در این زمینه مورد حمایت قرار دهد و زیرساخت‌ها را برای این بخش فراهم کند , ایده‌های زیادی وجود دارد اما در صورت نبود حمایت‌های لازم قطعا کشورهای دیگر از جمله ترکیه و اردن گوی سبقت را از ایران خواهند ربود .

» با وجود انکه مسولان از سه محور جذب گردشگر عراقی به کشور سخن می‌گویند ، شواهد نشان می‌دهد زیرساخت‌ها در زمینه جذب گردشگر در هر سه حوزه سیاحت ، زیارت و سلامت ان طور که باید فراهم نیست , شرایط به وجود امده در رشد دو برابری در ورود عراقی‌ها به ایران پیش از انکه ناشی از اقدامات سازمان یافته و حرفه ای باشد ، مرهون کاهش ارزش پول ایران است ؛ اما اگر روند تعریف بسته برای گردشگران عراقی و شرایط زیرساختی موجود به همین منوال باقی بماند ، قطعا درامد مناسب در این زمینه حاصل نخواهد شد و این فرصت نیز از دست خواهد رفت ؛ در نهایت نیز ورود چنین گردشگرانی نه تنها برای کشور درامدی نخواهد داشت ؛ بلکه هزینه نیز به همراه خواهد داشت , حالا زمانی است که میز عراق باید نشان دهد چگونه می‌تواند شرایط موجود را سامان بخشد و فرصت به دست امده را حفظ کند .

.