گره‌ها ، تزیین هنر معماری ایرانی

۱۴۰۰/۰۹/۰۴ ۰۲:۳۱:۴۵


ایسنا / قزوین گره چینی یکی از شاخه‌های صنایع دستی چوبی است که با چوب درختانی چون چنار و گردو و ابزاری مانند اره ، رنده و سمباده محصولاتی مانند در ، پنجره ارسی و نرده تولید می‌شود , نقوش مورد استفاده در گره چینی با ترکیب هماهنگ قطعات هندسی کوچک تر و تکرار ان‌ها در کنار یکدیگر ایجاد می‌شوند , از دیرباز چوب یکی از عناصر مورد استفاده در معماری ایران بوده است .

موقعیت ویژه ای که چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی دارد و تنوع انواع ان باعث شده تا از ان استفاده‌های بسیاری شود , چوب از پوشش پشت بام‌ها گرفته تا قالب‌های تزیینی پنجره‌ها ، مورد استفاده قرار می‌گیرد , هنرمند باذوق قزوینی در جهت زیباتر شدن بناها و ساختمان‌ها توانسته‌اند اثاری خلق کند که هرکدام به عنوان هنری مجزا مورد توجه است .

زهرا موسی که 43 سال سن دارد و در رشته امور مالی تا مقطع دیپلم تحصیل کرده است ، این روزها در کارگاهش با کلافی از چوب‌ها به خلاقیت و نواوری می‌پردازد و سفارش کار می‌گیرد , فعالیتش را با 3 نفر شروع کرد اما امروزه در کارگاهش 2 نفر به طور مداوم و پنج نفر به صورت غیرمستقیم مشغول به کار هستند , این بانوی کارافرین در گفت وگو با ایسنا از شروع فعالیت هایش این چنین می‌گوید : برای شروع فعالیتم ابتدا در دوره هایی که در اداره صنایع دستی قزوین برگزار می‌شد شرکت کردم و نزد استاد رزاقی اموزشم در حرفه گره چینی اغاز شد .

هرچه بیشتر پیش می‌رفتم علاقه بیشتری به چوب پیدا می‌کردم نزد استاد فرهادیان در مجموعه گردشی بازار سعدالسلطنه کار منبت را اموزش دیدم , اما چون مدام سفارش‌های گره چینی داشتم بیشتر کار گره چینی انجام می‌دادم , موسی اضافه می‌کند : حدودا 2 سال نزد استاد رزاقی اموزش گره چینی دیدم .

شروع اموزشم از سال 1390 بود و در سال 1392 در منزل خود کارگاه کوچکی راه انداختم و در سال 1393 در خانه صنایع دستی رئوفی فعالیتم را به صورت حرفه ای اغاز کردم , این بانوی کارافرین با اشاره به هزینه‌های بالای مواد اولیه این حرفه می‌گوید : اصلی‌ترین مصالح گره چینی ، چوب و شیشه است که متاسفانه هزینه‌ها بسیار بالاست , کارگاه ما در زمینه مبلمان به صورت چسبی و نیز به صورت کام و زبانه در زمینه درب‌ها وارسی‌ها تولید دارد .

گره چینی معمولا در مبلمان و تزیینات داخلی منزل و لوستر و بیشتر در بناهای قدیمی و اماکن مذهبی در ساخت درب‌ها استفاده می‌شود , اجرای گره‌های هندسی توسط چوب موسی با اشاره به روش کار گره چینی اظهار می‌کند : گره چینی اجرای گره‌های هندسی توسط چوب است , گره‌ها بر اساس قاعده معینی که برای هر یک وجود دارد با استفاده از خطوط مستقیم شکل می‌گیرند .

اجرای این هنر با مشخص کردن چهارچوبی که قرار است درون ان هنر گره چینی انجام گیرد اغاز می‌شود , این هنرمند ادامه می‌دهد : چوب‌ها با توجه به طرح گره به صورت قطعه قطعه برش داده و چفت می‌شوند , از چفت شدن همه قطعات در کنار هم فضاهای خالی ایجاد می‌شود که کل گره را به صورت شبکه شبکه درمی اورد .

این فضاها برای زیبایی بیشتر با شیشه‌های رنگی پر می‌شوند , وی خاطرنشان می‌کند : در معماری ایرانی بناهایی ساخته شده که در ان‌ها پنجره‌های مشبک در دیوار ، سقف و گنبدها به کاررفته است که در قزوین بیشترین بناهای تاریخی تزیین شده با گره چینی که وجود دارد ، موزه و کاخ چهل ستون ، حسینیه امینی‌ها ، خانه امام جمعه شهیدی ، خانه میریان زاده ، خانه بهروزی ، خانه یزدی‌ها و مسجد جامع است , موسی در پاسخ به این سوال که استقبال مردم قزوین از این هنر اصیل و ماندگار چیست ، بیان می‌کند : متاسفانه مردم قزوین زیاد علاقه نشان نمی‌دهند و بیشترین مشتریان ما در کرج و تهران هستند و از شهرهای دیگر سفارش کار می‌گیریم .

از مسئولین تقاضا دارم بیشتر به این هنر اهمیت بدهند و اجازه ندهند هنر گره چینی از بین برود متاسفانه تعداد کسانی که در این حرفه فعالیت می‌کنند خیلی کم شده است , ارسی‌های حسینیه امینی‌ها از نمونه‌های گره چینی است فائزه جواهری ، کارشناس صنایع دستی گردشگری و میراث فرهنگی با اشاره به تاریخچه هنر گره چینی به ایسنا می‌گوید : در زمان قاجار ارسی‌سازی با ترکیب گره چینی ، گاهی قواره بری و استفاده از شیشه رنگی بسیار پررونق شد , وی اظهار می‌کند : کاربرد این هنر در خانه‌های قدیمی قزوین و بناهای مذهبی در پنجره‌ها و درها و در قسمت‌های مختلف ارسی‌ها و داخل برخی شمسه‌های سقف مشاهده می‌شود که ارسی‌های حسینیه امینی‌ها یکی از نمونه‌های زیبای این دوران است .

این کارشناس خاطرنشان می‌کند : گره چینی یکی از شاخه‌های صنایع دستی چوبی است که با چوب درختانی چون چنار ، نارنج ، گلابی ، عناب ، گردو و یا درختان مختلف جنگلی ، محصولاتی مانند در ، پنجره ارسی و نرده تولید می‌شود , نقوش مورد استفاده در گره چینی با ترکیب هماهنگ قطعات هندسی کوچک تر و تکرار ان‌ها در کنار یکدیگر ایجاد می‌شوند , ابزار مورد استفاده در این هنر شامل اره ، رنده ، سمباده ، چکش ، سوهان ، گیره ، گونیاست .

گزارش از فریبا رحیمی انتهای پیام عضویت در کانال تلگرام خبربان منبع : ایسنا کلیدواژه : قزوین استانی فرهنگی و هنری گره چینی هنرمند صنایع دستی مورد استفاده صنایع دستی گره چینی گره ها درخواست حذف خبر : « خبربان » یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به طور اتوماتیک از وبسایت www,isna,ir دریافت کرده است ، لذا منبع این خبر ، وبسایت « ایسنا » بوده و سایت « خبربان » مسئولیتی در قبال محتوای ان ندارد .

چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید ، کد 33752625 را به همراه موضوع به شماره 100010022100 پیامک فرمایید , لطفا در صورتی که در مورد این خبر ، نظر یا سئوالی دارید ، با منبع خبر ( اینجا ) ارتباط برقرار نمایید , با استناد به ماده 74 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382/10/17 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت « خبربان » مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی ، صوتی و تصویر است ، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر ، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است .

حکم اعدام ارمان عبدالعالی اجرا شد / سحرگاه امروز قاتل 5 میلیارد تومان دیه را پذیرفت تا قصاص نشود پخش زنده قرعه کشی فروش فوق العاده 7 محصول گروه خودروسازی سایپا بیمه عمر مستمری بگیران تامین اجتماعی 8 میلیون تومان شد بررسی طرح سامان‌دهی بازار خودرو به هفته بعد موکول شد خبر بعدی : گفت وگوی تسنیم با دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه شعر / ادبیات ما با ابدیات ما گره خورده است دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه ادبیات و شعر فارسی به برخی از پرسش‌ها درباره برنامه‌های این بخش در شهرداری پاسخ داد , امیری اسفندقه در این گفت وگو بر حفظ هویت فرهنگی شهر تهران تاکید کرد , - اخبار فرهنگی - مرتضی امیری اسفندقه ، شاعر و دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه ادبیات و شعر فارسی ، در گفت وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم ، ضمن اشاره به نوع نگاه شهرداری به شعر و ادبیات ، بر زنده نگاه داشتن هویت شهر تهران و معرفی بزرگان ادب فارسی در این مسیر تاکید کرد .

او در گفت وگویی که بخش نخست ان منتشر می‌شود ، به پرسش هایی در این زمینه پاسخ داد و گفت : با سلام و درود به همه شهروندان و از یک منظر شعروندان ؛ چرا که ما هزار سال شعر پارسی را دوست داشتیم و دوست داریم ، با ان زندگی کردیم و هرگز ان را به فراموشی نسپردیم و بنا داریم یک بار دیگر ان را با تمام وجودمان مرور کنیم ، نه فقط روی طاقچه‌های خانه مان یا در کتابخانه‌ها ، بلکه می‌خواهیم یک بار دیگر با این فرهنگ عزیز - که پله و پایه اساسی فرهنگ مان در همه ادوار تاریخی بوده است - روی دیوارها ، تابلوها و بیلبوردهای شهرمان دیدار داشته باشیم ؛ به شکل صحیح و صریح و اصلی و اساسی که این چنین باد , دلیل اینکه بنده کمترین هیچ مصاحبه ای بعد از این مسئولیت عزیز و مغتنم با کسی نداشتم ، این بود که هنوز در حوزه شعر کاری انجام نداده‌ام که بتوانم راجع به ان صحبت کنم , کاری هم که می‌خواهیم انجام دهیم ، نباید همراه با وعده و وعید باشد ، باید ( این باید حکمی نیست حکمی است ) کاری انجام شود به دور از تعریف‌ها ، وعده‌ها ، وعیدها و هرچه که شایسته فرهنگ ما نیست .

وی در پاسخ به این پرسش که شهرداری در حال حاضر قرار است چه کاری در این زمینه انجام دهد ، یاداور شد : دکتر زاکانی ، شهردار محترم تهران ، در همه گفت وگوها با مدیران شهرداری یاداوردند که باید روح شهر را دید و مراقب بود , یک شهر فقط پیچ و مهره و پل و پله نیست ، روح ، ذهن و باطن شهر باید دیده شود , از منظر نگاه شعر به شهر و تقاضای شهر از شعر ، بایسته و شایسته است که دیوارنوشته‌ها و جداره‌نویسی های شهر ، حتما با نظارت بخش فرهنگ و ادب اجرا شود ؛ چرا که یک متن اشتباه مانند یک پل و ساختمان مهندسی نشده خرابی به بار می‌اورد و اثار روحی و ذهنی مخرب بر جای می‌گذارد .

به عکس ، « عالمی را یک دل روشن چراغان می‌کند », یک مصرع برجسته می‌تواند سرنوشت یک قوم را تغییر دهد , یک بیت شعر ، یک سرود ، یک ترانه می‌تواند در زندگی یک جامعه سرنوشت ساز باشد ، نه فقط یک فرد .

این را تاریخ فرهنگ ما نشان داده است , به گفته امیری اسفندقه ؛ بیت‌ها و مصاریع برجسته دارای پیام‌های پخته و پرداخته ، زندگی بخش و زایا و پاک و پویا ، امنیت روحی و روانی شهر را ارتقا می‌دهد و ان وقت همه شهر ، تبدیل به یک نمایشگاه هنری و دانشگاه ادبی و از یک چشم‌انداز یک گالری و موزه می‌شود , در این جداره‌نویسی ها هزار سال شعر پارسی پشتوانه عملیات جهادی ماست که هرکدام نسخه ای شفابخش است .

چون شعردرمانی در ایران و جهان سابقه طولانی دارد , حافظ می‌گوید : « حافظ ! از اب زندگی شعر تو داد شربتم ترک طبیب کن ، بیا نسخه شربتم بخوان » و این به ان دلیل بوده است که شعر پارسی همواره در سایه سار وحی و کلام نبوی و علوی قرار داشته است , شعر پارسی ترجمان منظوم قران و حدیث در همه حوزه‌ها است .

وی با بیان اینکه در این زمینه هنرهای ایرانی اسلامی مانند خوشنویسی ، نقاشی و ,,.

نیز یاری گر ما هستند ، اضافه کرد : به رخ کشیدن شعرهای ناب با خطوط خوشنویسی و نقاشی‌های ناب هم در زیباسازی شهر ، سطح علمی و فرهنگی و ادبی شهر را تغییر می‌دهد و هم روح شهر را زیبا می‌کند , هر دیواره ای صفحه ای از صفحات متون ناب هنری خواهد بود ؛ از ابوسعید ابوالخیر ، رودکی و عین القضات گرفته تا شهید همت ، شهید سلیمانی و دیگر بزرگان , یعنی متون و تصاویر علما و شهدا در شهر دیده شود .

شهدا رفتند که علم و فرهنگ زنده بماند ، مدادالعلما افضل من دماء الشهدا ؛ خود علما نیز قلم می‌زنند تا قدم شهدا گم نشود , شهدا رفتند تا علم بماند ، علم تلاش می‌کند تا فرهنگ شهدا از بین نرود ؛ فرهنگ ادبی ، فرهنگ علمی ، فرهنگ ناب و نمونه الهی و توحیدی , این شاعر با بیان اینکه معرفی سرودها و ترانه‌های خاطره انگیز این جهاد فرهنگی را مومنانه تر و انقلابی تر جلوه می‌دهد ، تصریح کرد : بی هیچ تردیدی نظارت بر متون از اسمان تهران اویزان ، حتما باید و شاید که در دستور کار شعر و ادبیات قرار گیرد .

ما در این راستا می‌توانیم در هر محله ، دیواره ای را اختصاص به این بخش دهیم , مثلا محله شهید اندرزگو می‌تواند در یک دیواره ای با شعری از این بزرگان ، شهید اندرزگو را از طریق همان دیواره معرفی کند , همچنین دیگر محله‌های تهران که هویت فرهنگی دارند .

حتی دیواره هایی در اتوبان می‌تواند فقط به متون ادبی اختصاص داده شود نه نمایش دادن چیزهای دیگری که ربطی به فرهنگ ندارد , هر هفته یک متن از متون ادبی نامدار تاثیرگذار معرفی شود ، مردم شهر بدانند که هر هفته می‌توانند در انجا یک متن تازه بخوانند , این نگاه دکتر زاکانی به هویت فرهنگی ، ایمانی ، ملی و دینی شهر است .

دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه ادبیات و شعر فارسی افزود : به رخ کشیدن و فراچشم قرار دادن تصاویر شاعران ، نویسندگان ، موسیقی دانان ، پژوهشگران ، نقاشان و ,,.

در همدلی با تصاویر شهدا در سطح شهر به ویژه نقاط برجسته ای که در چشم رس قرار دارند ، حتما در دستور کار تجدید قوای روحی شهر قرار خواهد گرفت , همین تصاویری که اخیرا دوستان بخش زیباسازی شهرداری تهران زحمت کشیدند ، ببینید چقدر در روند و روال چشم‌ها تاثیرگذار است ؛ چشم‌نواز و دل‌نواز و پخته و پرداخته است , وی با بیان اینکه ما در این مسیر فقط به شاعران اکتفا نمی‌کنیم ، یاداور شد : مردم تهران حق دارند با پژوهشگرانی مانند دکتر غلامحسین یوسفی ، دکتر محمد دبیرسیاقی و دیگر بزرگان این حوزه که متون ما را تا الان زنده نگاه داشتند ، اشنا شوند و انها را ببینند .

حق شان است که بدانند در محله هایشان چه ادم‌های دانشمند ، بزرگ ، مومن و محققی زندگی می‌کردند , شهرداری تلاش می‌کند بیلبوردها را تبدیل به کتاب کند , امیری اسفندقه با اشاره به اینکه ما در تهران بیش از 500 سرای محله داریم ، ادامه داد : کانون‌های ادبی تمامی این سراهای محله در اینده نزدیک فعال خواهد شد .

در حوزه شعر ، نقاشی ، نویسندگی ، موسیقی و ,,.

فعال خواهد شد ؛ زیرا همه این‌ها به ادبیات این سرزمین مربوط است , افراد محله در این کانون‌ها فراهم می‌ایند ، استعدادیابی خواهد شد ، تدریس می‌شود ، مسابقات معتدل گذاشته خواهد شد ، سفارش‌های علمی برای پژوهش ارائه خواهد شد , ان شاء الله شعر علاوه بر دیواره‌ها و تابلوها ، در خانه‌های فرهنگ و سراهای محله نیز نفوذ کند ؛ نفوذی انگونه که راه گفتمان انقلاب اسلامی را هموار و هموارتر کند ؛ انچنان که نیت اعزه و عزیزان شهرداری به ویژه جناب اقای دکتر زاکانی است .

به این مورد و مورد نگاهی نو در ابلاغ و حکم این کمترین اموزگار ادب پارسی تاکید شده است , وی با بیان اینکه هرچه به تعداد کلاس‌های فرهنگی در محلات افزوده شود ، از تعداد کمپ‌ها کاسته خواهد شد ، افزود : این کلاس‌ها مارهای وحشتناک تبلیغاتی که مغز جوانان را از پایگاه‌های شیطانی می‌خواهند بخورند ، قلع و قمع خواهد کرد , هرجا کلمه و کلام هست ، هرجا شعر هست ، فضا نورانی است و اهریمن پا به فرار .

این‌ها می‌شوند پایگاه‌های امین محلات ، در کنار مساجد ، تکایا و همه مراکز علمی و فرهنگی محله , سفره‌های روضه جزو فرهنگ ایینی ما بوده است ، این سفره‌ها دوباره در فرهنگسراها ، خانه‌های فرهنگ همراه با شعر و ادب برای تجدید قوای روحانی شهر نفس تازه می‌کند , جهان بی شاعر جهان جن زده هاست / دقیق‌ترین دوربین‌ها جلوی چشم شاعر کم می‌اورند امیری اسفندقه تاکید کرد : ما امیدواریم خدمتگزار فرهنگ این سرزمین باشیم .

فرهنگی که ازلی و ابدی است , ادبیات ما ابدیات ما است , ادبیات ما با ابدیات ما گره خورده است .

این ادبیات و ابدیات ، در همه منازل طریق می‌خواهد خود را نشان دهد , با همکاری یاران دیروز و امروز ، هر کس از هر دوره شهرداری در حوزه فرهنگ قدمی بهینه برداشته است ، ان راه ادامه خواهد یافت , وی در پاسخ به این پرسش که کاری که قرار است شما انجام دهید با انچه سازمان زیباسازی شهرداری تهران انجام می‌دهد ، چه تفاوتی دارد ، گفت : ما فکر نمی‌کنیم کارمان با دیگران چه تفاوت و چه تشابهی دارد : « دست در دست هم دهیم به مهر ؛ میهن خویش را کنیم اباد ».

مردم تهران حق دارند سید و سلمان و قیصر را بیشتر بشناسند و با ارمان‌های انقلاب و فراز و فرودهای ان در شعر این اعزه اشنایی به هم رسانند , حتی به اندازه یک پلک در پشت چراغ قرمز و در چهارراهی و خیابانی و هر کجایی , دکتر غلامحسین یوسفی ، دکتر قیصر امین پور ، سلمان هراتی و همه انهایی که حاضر و ناظر هستند با متن هایشان شناخته شوند .

شهر از کمترین فضا برای بیشترین معرفی این فرهنگ استفاده خواهد کرد , دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه ادبیات و شعر فارسی با بیان اینکه ما برای انجام کارهای تازه امروز و تمام کردن کارهای دیروز امدیم ، تصریح کرد : همه بزرگان در شهرداری از دیروز تا امروز کار کردند ، ما هم در همان راستا کار می‌کنیم ؛ منتهی حوزه ای به نام حوزه شعر تا به حال در شهرداری نبوده است , حالا شهرداری به روح شهر فکر می‌کند .

برای تفکر در راه روح و روحیه شهر مطمئنا ادبیات بهترین و کارامدترین سلاح است , نه در امروز ، از هزار سال پیش تا الان ؛ بنابراین تفکر اعزه شهرداری برای حضور شعر و هنر در شهر یک تفکر کاملا علمی ، ایمانی و انقلابی است , نه به این دلیل که بنده اولین گزینه انتخابی این مسئولیت هستم ، بلکه به این دلیل که تفکر پیشرفته ایران توحیدی را همین نگاه تا اینک ، این دم ، این زمان حفظ کرده است .

بنده کمترین شاگرد مشتاق این حوزه هستم ، بی تواضع و فروتنی ؛ از ان دست فروتنی‌ها که درخت خودخواهی را ابیاری می‌کند , وی در پایان با اشاره به نقش تهران در تحول فکر و فرهنگ ادبی طی دو قرن گذشته تصریح کرد : در همین ایام به همت جناب دکتر توکلی زاده با اعزه شاعران انقلاب با جناب اقای دکتر زاکانی ان شاء الله دیداری خواهیم داشت , وقتی که اداره تو به عنوان یک اموزگار ساده ادبیات شهرداری است ، بنابراین همه شهر اداره توست و تو در هر کجای شهر که باشی ، در اداره ای .

اداره ای که اراده خالص تو را برای زیبایی معنوی شهر صدا می‌زند , از این منظر ، مزارات تهران نیز قابل تامل و توجه‌اند , مزار علامه دهخدا ، مزار مادر و همسر نیما ، که خانه او خوشبختانه هفته گذشته با حضور مهندس چمران و بزرگان شهرداری و این بنده افتتاح شد و پنجره ای رو به روشنایی‌های تازه شعر پارسی باز شد .

و بسیار مزار دیگر که برای خواندن فاتحه صدایمان می‌زنند , این مزارها هر کدام دانشکده ای خواهند بود , می‌دانیم که تهران در این دو قرن ، مرکز تحول فکر و فرهنگ ادبی بوده است .

از این منظر ، حفظ حال و هوا و هویت شهر تهران ، در حوزه شهر و شعر از حفظ خانه‌ها و مزارات و محله‌ها تا کوچه‌های حماسی و حادثه ساز ، نگاه عمیق و دقیق بزرگان شهرداری است , باز هم سخن هست , اما این زمان بگذار تا وقت دگر .

نیما توانست شعر پارسی را در اجتماع کره زمین نگاه دارد انتهای پیام /.
چنار بازار سعدالسلطنه قزوین خانه میریان زاده خانه بهروزی خانه یزدی کرج تهران کشور ایران شهر تهران ایران ابوسعید ابوالخیر محله شهید اندرزگو سرای چهارراهی ایسنا قزوین چینی ایران ایسنا اداره صنایع دستی قزوین ایرانی خانه امام جمعه شهیدی گروه خودروسازی سایپا بیمه تسنیم ایرانی اسلامی بخش زیباسازی شهرداری تهران مردم تهران سازمان زیباسازی شهرداری تهران شهرداری زهرا موسی استاد رزاقی استاد فرهادیان موسی فائزه جواهری فریبا رحیمی ارمان عبدالعالی امیری اسفندقه مرتضی امیری اسفندقه دکتر زاکانی وگوها حافظ نبوی علوی عین القضات شهید همت شهید سلیمانی دکتر غلامحسین یوسفی دکتر محمد دبیرسیاقی جناب اقای دکتر زاکانی روحانی سید سلمان قیصر دکتر قیصر امین پور سلمان هراتی جناب دکتر توکلی زاده علامه دهخدا نیما مهندس چمران کارشناس صنایع دستی گردشگری و میراث فرهنگی دستیار ویژه شهردار تهران دستیار ویژه شهردار تهران در حوزه ادبیات و شعر فارسی خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم شهردار محترم تهران انقلاب اسلامی انقلاب