اصل ولایت فقیه چگونه تصویب شد ؟

۱۴۰۰/۰۶/۲۱ ۲۱:۱۱:۲۴


متن پیش نویس اولیه قانون اساسی جمهوری اسلامی 24 خرداد 58 برای ارائه به مجلس خبرگان قانون اساسی به تصویب شورای انقلاب رسید و در مطبوعات منتشر شد , در این پیش نویس صحبتی از ولایت فقیه نشده بود و در مقابل اختیارات گسترده ای به رییس جمهور می‌داد , به گزارش ایسنا ، روزنامه « فرهیختگان » در ادامه نوشت : طبق پیش نویس اولیه ، رییس جمهور بالاترین مقام کشور بود و اختیاراتی چون درخواست رفراندوم برای انحلال مجلس ، اعلام عفو عمومی ، فرماندهی نیروهای مسلح ، اعلام جنگ و پذیرش صلح را داشت .

در بازه زمانی دو ماهه انتشار متن پیش نویس اولیه در مطبوعات تا افتتاحیه مجلس خبرگان قانون اساسی در 28 مرداد 58، واکنش‌های مختلفی از سوی چهره‌های دینی به عدم درج ولایت فقیه در متن پیش نویس این قانون صورت گرفت , ایات عظام گلپایگانی ، وحیدخراسانی ، خوانساری ، مرعشی نجفی ، صافی گلپایگانی و منتظری به صورت جداگانه نسبت به این موضوع اعتراض کردند و خواستار درج ان در قانون اساسی شدند , شهیدبهشتی ، نائب رییس مجلس خبرگان قانون اساسی در یکی از جلسات این مجلس با اشاره به 4 هزار نظر و پیشنهادهای رسیده به دبیرخانه مجلس خبرگان قبل از اغاز به کار ان می‌گوید : « نظرات رسیده ای که اینجا دوستان استخراج کرده‌اند ، عموما تکیه بر این دارد که چرا این اصل [ ولایت فقیه ] را در [ پیش نویس ] قانون اساسی نگذاشته‌اند .

» با افتتاح مجلس خبرگان قانون اساسی جلسات اول تا هشتم ان به تصویب ایین نامه‌های داخلی و بحث درباره کلیات متن پیش نویس گذشت , براساس ایین نامه‌های داخلی این مجلس ، اعضای خبرگان در قالب کمیسیون‌های تخصصی تقسیم شده و به بررسی تعدادی از اصول پیش نویس و نظرات رسیده به مجلس خبرگان درباره همان اصول می‌پرداختند و سپس یک نفر از هر کمیسیون به کمیسیون‌های دیگر می‌رفت و درباره اصول تعیین شده در کمیسیون خود با انها مشورت می‌کرد و نهایتا اصول تدوین شده در صحن علنی به رای گذاشته می‌شد , اولین بار مساله ولایت فقیه در روز دوم بازگشایی مجلس خبرگان قانون اساسی در 29 مرداد 58 مطرح شد و مورد بحث قرار گرفت .

در ابتدای این روز 22 نفر از نمایندگان وقت گرفتند تا درباره کلیات پیش نویس قانون اساسی بحث کنند , از این تعداد ، 11 نفر از لزوم درج ولایت فقیه در قانون اساسی و فقدان ان در پیش نویس اولیه صحبت کردند و تنها عزت الله سحابی و سیدابوالحسن بنی صدر به عنوان مخالف سخن گفتند , اظهارات موافقان ولایت فقیه در این روز حول چند محور مطرح شد .

اول ان که چون در پیش نویس اولیه ، نفر اول کشور رییس جمهور معرفی شده ، نسبت جایگاه امام خمینی به عنوان رهبر انقلاب با این منصب و قوای سه گانه و تفکیک قوا چیست ؟ دوم خلا مساله ولایت فقیه در پیش نویس و لزوم درج ان در متن قانون اساسی ، سوم حدود اختیارات و اعمال ولایت فقیه و چهارم چگونگی سازوکار شناسایی ولی فقیه در کشور است , پس از بحث صورت گرفته در ان روز ، مساله ولایت فقیه موردتوجه کمیسیون اول مجلس خبرگان که وظیفه بررسی اهداف و اصول اول تا دوازدهم پیش نویس را برعهده داشت ، قرار گرفت , در این کمیسیون چهره هایی چون شهیدبهشتی ( رییس کمیسیون )، ربانی شیرازی ، جوادی املی ، دستغیب و حسن ایت حضور داشتند .

این کمیسیون در جلسات داخلی خود ولایت فقیه را در قالب اصل پنجم تصویب کرد , اما برخلاف سایر اصول قانون اساسی که پس از تدوین در کمیسیون تخصصی ، یک نفر از ان به سایر کمیسیون‌ها می‌رفت و مطالب را توضیح می‌داد ، درباره این اصل و سایر اصول فصل اول قانون اساسی علاوه بر طی شدن این روال از همه گروه‌ها دعوت شد در یک جلسه مشترک همانند یک سمینار ازاد بنشینند و درباره مقدمه فصل نخست صحبت کنند , این جلسات با حضور اکثریت نمایندگان مجلس خبرگان به مدت سه روز تشکیل شد .

نهایتا 21 شهریور 58 و در جلسه پانزدهم مجلس خبرگان اصل پنج قانون اساسی ( اصل ولایت فقیه ) مورد بررسی قرار گرفت , در این اصل امده : « در زمان غیبت حضرت ولی عصر در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت برعهده فقیه عادل و باتقوا ، اگاه به زمان ، شجاع ، مدیر و مدبر است ، که اکثریت مردم او را به رهبری شناخته و پذیرفته باشند و درصورتی که هیچ فقیهی دارای چنین اکثریتی نباشد رهبر یا شورای رهبری مرکب از فقهای واجد شرایط بالا عهده دار ان می‌گردد ,» طبق روال مجلس یک موافق ( شهیدبهشتی ) و یک مخالف ( رحمت الله مقدم مراغه ای ، عضو حزب خلق مسلمان و استاندار دولت موقت ) برای این اصل صحبت کردند .

درحالی که پس از اظهارات موافق و مخالف ، باید اصل پنجم به رای گذاشته می‌شد ، مهندس سحابی و حجت‌الاسلام حجتی کرمانی خواستار ادامه صحبت‌های موافقان و مخالفان شدند , بدین منظور شهیدبهشتی که ریاست جلسه را به عهده داشت ، کفایت مذاکرات را به رای گذاشت و اکثریت نمایندگان به کفایت مذاکرات رای مثبت دادند , پس از ان نیز اصل پنجم به رای گذاشته شد که با 53 موافق ، 4 ممتنع و 8 مخالف ، به تصویب رسید .

در شماره امروز حافظه در دو بخش به بازخوانی اظهارات موافقان و مخالفان این اصل می‌پردازیم , بخش نخست : جلسه 29 مرداد خبرگان و اظهارات نمایندگان پیرامون کلیات پیش نویس , بخش دوم : اظهارات شهیدبهشتی و مقدم مراغه ای در جلسه بررسی نهایی اصل ولایت فقیه در 21 شهریور .

جلسه 29 مرداد : موافقان و مخالفان ولایت فقیه در بررسی کلیات متن پیش نویس سیدمحمد علوی تبار ( کیاوش )، نماینده خوزستان در خبرگان قانون اساسی اولین ناطقی بود که در این جلسه به موضوع ولایت فقیه اشاره کرد , او با اشاره به اینکه باید در قانون اساسی نقش امامت در انقلابات و نقش امام خمینی در انقلاب ایران اشاره شود ، گفت : « امام روح الله تا اخر عمر ولایت رسمی عالیه را بپذیرند تا ولایت فقیه طبق دستور خدا و سنت پیامبر اکرم عملا تحقق یابد ,» عبدالرحمن حیدری ، نماینده ایلام معتقد بود : « اصل ولایت فقیه جامع الشرایط تقلید و قابلیت رهبری جامعه مسلمین که ولایت و مسئولیت قوای سه گانه مجریه ، مقننه و قضاییه را دارد ، یعنی ریاست جمهوری اسلامی ، فرماندهی کل قوا ، نخست وزیری ، ریاست مجلس شورای ملی و رد فروع به اصول احکام اسلامی که مقام فتوا و قضاوت است .

تصدی این مناصب در اسلام و در مذهب حقه جعفری ، حق مسلم فقیه جامع الشرایط تقلید است که روشن به مسائل روز باشد یا خود ایشان متصدی این امور باید باشند یا نماینده ای که قابلیت تصدی هر امری را داشته باشد ، انتصاب نماید ,» سیدمحمد خامنه‌ای ، نماینده مشهد ضمن تعریف مقوله حاکمیت و قرارگیری سه قوه مجریه ، قضاییه و مقننه در ذیل ان ، می‌گوید : « حاکمیت را طبق اصول اسلامی و حکم را از خداوند می‌دانیم و این حاکمیت را خداوند به بشر داده , به همین دلیل است که مردم ما را انتخاب می‌کنند یا عده ای را با وکالت امام یا مستقیما از طرف خداوند و فقیه به دنبال ولایت عامه و به عنوان قوه مجریه انتخاب می‌کنند .

» وی در ادامه با اشاره به مساله تفکیک قوا اضافه می‌کند : « حاکمیت در قسمت مقننه را می‌گذاریم قسمتی در دست مردم باشد و حاکمیت در قسمت مجریه را که امام برای خودش نگه داشته است و همان چیزی است که ما به دنبال « رسول » و « اولی الامر » که همان ولایت اولیه است و فقیه در این قانون از اصول مهم است ,» او در ادامه ولایت فقیه را به دو صورت پیشنهاد می‌دهد : « اول انکه در راس قوه مجریه امام باشد ، اگر این را عملی ندانیم نوع دوم این است که با نظارت صریح اینها و حق حاکمیت شان در اولیای امور انتخاب رییس جمهور و رییس دولت مستقیما طبق قانون و به نظر ولی باشد ,» ایت الله ربانی املشی ، نماینده گیلان معتقد است اگر ولایت فقیه در قانون اساسی نباشد ، این قانون اساسی جمهوری اسلامی نیست و در ادامه می‌گوید : « اکثریت ملت ایران مردمی هستند مسلمان و پیرو اسلام ، اگر به ولایت فقیه کاملا توجه شود ، این اصل مسلم قران « اطیعواالله و اطیعواالرسول و اولی الامر منکم » عملی خواهد شد .

مردم مسلمان اطاعت را در این صورت واجب و فریضه می‌دانند و همین امر است که می‌تواند قاطبه ملت ایران را در هر موردی که لازم باشد ، بسیج کند , رمز پیروزی انقلاب ملت ایران در این مدت کم که برای جهان معجزه اسا بود ، همین بود که رهبر انقلاب فقیه بود ، مجتهد جامع الشرایط بود ، مرجع تقلید بود ، مردم اطاعت او را واجب می‌دانستند ,» وی درباره سازوکار شناسایی ولی فقیه می‌گوید : « ولایت فقیه چگونه باید باشد ؟ ایا هر فقیهی ولایت دارد یا برابر امتیاز و تشخیص است ؟ والی فقیهی که حاکم بر مردم است ، باید انتخابی باشد .

عملا درمورد امام خمینی ما دیدیم مردم او را انتخاب کردند و در نتیجه انتخاب کردن ، نافذالکلمه بود , از نظر فقهی ایا انتخاب لازم است یا نه ؟ بعضی اعتقاد دارند شاید انتخاب لازم است ,» ایت الله طاهری خرم ابادی ، نماینده لرستان معتقد است مقام رهبری و فرماندهی ، متکی به اصولی است که ما داریم و متکی به فرمان خداست و ریشه الهی دارد و باید حتما در قانون اساسی پیش بینی بشود و ادامه می‌دهد : « مادامی که امام حیات دارد ، باید تمام مملکت همان طور که الان فرمان‌ها و مشورت‌ها با اوست ، در اینده که رییس جمهور تعیین می‌شود باز باید با امام باشد .

» ایشان در ادامه با اشاره به اینکه مساله ولایت فقیه خواست مردم است ، ادامه می‌دهد : « در این 25 روزی که من در لرستان مشغول انجام وظیفه بودم ، کرارا حین صحبتم نوشته به ما داده می‌شد که راجع به ولایت فقیه صحبت کنید و یک طومار 50 متری با هزاران امضا از خرم اباد به اینجا انتقال پیدا کرده که خواست مردم این است که این مساله اساسی باید در قانون اساسی پیش بینی بشود , پس [ ولایت فقیه ] هم مساله ای است اسلامی و بدون ان ما حکومت و جامعه ای اسلامی نخواهیم داشت و هم مساله ای است مردمی که مردم روی این مساله عنایت دارند ,» سیدابوالفضل موسوی تبریزی ، نماینده تبریز با بیان اینکه نهضت امام خمینی اسلامی است ، معتقد بود که نیازی به قانون اساسی دیگر در مقابل قران نیست و برای به دست اوردن ضوابط کلی که بشر تحت ان زندگی کند ، نیازمند فقیه جامع الشرایط هستیم : « تمام قانون اساسی یعنی کلیات مستفاد از قران و احادیث و این کلیات ، بینش فقیه است .

» وی در ادامه با اشاره به اختیارات گسترده ای که به رییس جمهور در پیش نویس قانون اساسی داده شده ، می‌گوید : « این اختیاری که در قانون اساسی به رییس جمهور داده‌اند با موازین قران و موازین اسلامی و انسانی و علمی جور درنمی‌اید ، چرا ؟ اگر امروز امام بخواهد رییس جمهور باشد درمورد ایشان احتیاجی نبود که ما اینجا جمع بشویم چون هرچه ایشان به عنوان قانون اساسی یا قانون بگویند ، 95 درصد ملت ایران ان را قبول دارند , حالا اگر بخواهیم رییس جمهور را با ان ضوابط و خصوصیات و اوصافی که شخص امام دارد در مقام لفظ پیاده کنیم و ضابطه برای رییس جمهوری در مملکت قرار دهیم ، اشکالی ندارد ,.

, اگر بخواهیم با ان ضوابط رییس جمهور درست بکنیم که بعد از حیات امام متصدی ریاست جمهوری بشود ، همچون فردی خیلی کم پیدا می‌شود ، نمی‌توانید با ان ضابطه یک فردی در ایران پیدا بکنید که خصوصیاتش با امام منطبق بشود و اگر بخواهید ، رییس جمهور از همین افراد عادی مملکت [ برگزینید ] ان وقت این اختیارات را به دست رییس جمهوری دادن با این کیفیت ، این سر از همان سلطنت طاغوتی درمی اورد بعد از مرور چند زمانی ,» عزت الله سحابی ، نماینده تهران که مخالف درج اصل ولایت فقیه در قانون اساسی بود ، با اشاره به مباحث مطروحه در دوران مشروطیت درباره اینکه ایا باید به حکومت‌های ظالم تن داد و حکومتی تشکیل نداد یا اینکه حکومتی که به صورت نسبی شبیه و نزدیک به حکومت معصوم است ، تشکیل داد ؟ از قول مرحوم نایینی نقل می‌کند که در غیبت معصوم امکان پیدا کردن فردی با خصلت‌های ایشان بین افراد عادی بشر وجود ندارد .

وی در ادامه همچنان با نقل از مرحوم نایینی می‌گوید : « ما باید ان کیفیتی که در نفس معصوم هست یعنی درونی است ، باید صورت خارجی به ان کیفیت بدهیم ؛ استدلال هایی که ایشان [ مرحوم نایینی ] می‌کند سه نوع قوه در نفس معصوم تشخیص می‌دهد ، یکی قوه مسدده عاقله است که اینها تطبیق می‌کند بر قوه مقننه و قانونگذار و یکی قوه رادعه و مانعه است که حمل می‌کند بر قوه اجرایی و قوه قضاییه و می‌گوید ما این قوا را بیاییم در خارج تشکیل بدهیم و حکومت را که در فرد معصوم خلاصه می‌شد ، بیاییم در یک هیات پیاده بکنیم که ان هیات از این قوا تشکیل می‌شود ,» سحابی همچنین معتقد است که ولایت فقیه در مکتب شیعی وجود دارد اما متن پیش نویس قانون اساسی مغایرتی با ان ندارد : « نظم و نظام یک مقدار مقررات و قانون نوشتن است ، یک مقدار اجرا کردن و یک مقدار هم قضاوت کردن است و اینها چیزهایی است که در این قانون اساسی مبنای کار بوده و به هیچ وجه مغایرتی با ولایت فقیه ندارد , ولایت فقیه در امر استخراج احکام است ، رد فروع بر اصول است .

استخراج احکام فرض شرعی است ولی فقیه در مقام اجرا نیست , ولایت فقیه مرادف با این نیست که فقیه حتما در اجرای سیاست و در توزیع قدرت سیاسی در جامعه عمل بکند و نظارت بکند ، این مطلب نوشته نشده ,» بنی صدر دیگر نماینده تهران که مخالف ولایت فقیه بود بلافاصله بعد از سخنان سحابی می‌گوید : « تمام روز نمایندگان صحبت از ولایت فقیه کردند و کسی نگفت فقیهی که می‌تواند ولی باشد ، کیست ؟ کجاست ان فقیهی که بتواند جامعیت امام را داشته باشد ؟ اگر چنین شخصی نیست باید مجموعه متصدیان قوای حاکمه فقیه صاحب صلاحیت تلقی شوند .

» در این روز نمایندگان دیگری از مجلس خبرگان قانون همچون ضیایی ( نماینده گیلان )، قریشی ( نماینده ارومیه )، موسوی جزایری ( نماینده خوزستان ) و فاتحی ( نماینده کردستان ) در موافقت با درج اصل ولایت فقیه در قانون اساسی صحبت کردند , سرانجام پس از پایان اظهارات نمایندگان درباره کلیات متن پیش نویس قانون اساسی در جلسه 29 مرداد مجلس خبرگان ، ایت الله منتظری ، رییس این مجلس در ابتدای جلسه 30 مرداد با توجه به دغدغه‌های نمایندگان مجلس خبرگان درباره لزوم قید شدن ولایت فقیه در قانون اساسی در صحن علنی این مجلس گفت : « اقایان مطمئن باشند ما ان قانون اساسی را که در ان مساله ولایت فقیه و مساله اینکه تمام قوانین براساس کتاب و سنت نباشد ، اصلا اینجا تصویب نخواهیم کرد ، بلکه ما یک قانون اساسی تصویب خواهیم کرد که ملاک ان مساله ولایت فقیه باشد و همچنین اساس حکومت و ولایت ، به دست فقیه مجتهد عادل اعلم اتقی باشد و زیربنای تمام قوانین هم کتاب و سنت پیغمبر (ص) و ائمه اطهار خواهد بود , اصلا اگر پایه یک طرح قانون اساسی براساس این مسائل نباشد ، از نظر ما ساقط و بی اعتبار است .

» جلسه 21 شهریور : بهشتی ، مدافع تمام قد ولایت فقیه رحمت الله مقدم مراغه ای ، عضو حزب خلق مسلمان و استاندار دولت موقت و مخالف اصل ولایت فقیه در مجلس خبرگان قانون اساسی با اشاره به اینکه مردم امام خمینی را به عنوان رهبر انقلاب پذیرفته‌اند ، گفت : « امام خمینی برای احراز رهبری ، استناد به قانون اساسی نکرده و هنوز هم نفوذ و قدرتی که امام دارد منبعث از قانون اساسی مدون نیست ، بلکه سرچشمه نیروی رهبری امام ، اسلام است که به ذات دارای نیرو است , اسلام با قدرتی که دارد و ایات ان را در انقلاب اخیر دیده‌ایم نیازی به قانون اساسی ندارد , جمهوری اسلامی از دو کلمه اسلام و جمهوری تشکیل می‌شود که اسلام محتواست و جمهوری قالب ان .

ما اگر اصول اسلام را در قانون اساسی بیاوریم ، خدمتی نکرده‌ایم چون اصول اسلام پشتوانه‌های مستحکم‌تری از قانون اساسی دارند , بنده معتقدم اسلام را با پشتوانه 1400 ساله‌اش در مافوق قانون قرار دهیم ,» او در ادامه می‌گوید نباید متن پیش نویس را تغییر داد و معتقد است که اصل مربوط به ولایت فقیه [ اصل پنجم ] در تعارض با اصل سوم متن پیش نویس قانون اساسی که ارای عمومی را مبنای حکومت می‌داند ، است : « رادیو و تلویزیون و وسایل ارتباط جمعی ، مردم را با ان [ پیش نویس قانون اساسی ] اشنا کرده‌اند و با توضیحاتی که به مردم داده‌ایم ، مردم ما را انتخاب کرده‌اند و بررسی نهایی قانون اساسی به ما واگذار شده .

حالا به جای اصل سوم با اصل پنج جدید روبه رو هستیم , به هرحال اصل سوم قانون پیشنهادی با اصل پنجم اخیر معارض هستند , تغییر اصل سوم که در هرحال ملت از ان اگاه و بر ان تایید داشته است ، به صورت فعلی در مجلس خبرگان در شان مجلس نیست .

» مراغه ای در انتهای اظهارات خود ادعا می‌کند گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی موجب می‌شود ، حکومت در اختیار طبقه خاص قرار گیرد و پیشنهاد می‌دهد : « امام خمینی برای مدت معینی یا مادام العمر به عنوان رهبر قانونی مملکت حکومت نمایند , ولی در این 1400 سال امام خمینی استثناء است , از کجا می‌توانیم امیدوار شویم در اینده نیز رهبری این چنین داشته باشیم ؟ بعضی اقایان می‌گویند رهبر انتخابی باشد ، اگر انتخابی باشد ، می‌شود رییس جمهور ، با شرایطی که برای رییس جمهور تصویب می‌کنیم ریاست جمهور در انحصار طبقه خاصی نیست .

یک روحانی هم مثل یک سیاستمدار مسلمان می‌تواند ریاست جمهوری را احراز کند , اگر بخواهیم با استفاده از نیروی اسلام حکومت را در اختیار یک طبقه خاص قرار دهیم ، برای جامعه قابل قبول نخواهد بود , اسلام باید حاکم باشد ولی نباید اسلام را یک طبقه خاص در انحصار خود بگیرد ، ان وقت ممکن است اسلام ابزاری شود در دست قدرت‌طلبان !» شهیدبهشتی ، نائب رییس مجلس خبرگان که به اصرار نمایندگان به عنوان موافق این اصل در جایگاه حاضر شد ، در ابتدا با اشاره به اظهارات مقدم مراغه ای مبنی بر اینکه اسلام نیازی به قانون اساسی ندارد ، گفت : « انچه ما می‌کنیم این است که قانون اساسی یک ملت و جامعه مسلمان ، قانون اساسی یک انقلاب اسلامی ، به چیزی نیاز دارد که متکی به معارف اسلامی باشد ، این را که دیگر نمی‌شود درباره‌اش تردید کرد ، می‌شود ؟» سپس ایشان به دیگر شبهه مقدم مراغه ای درباره لزوم عدم تغییر در متن پیش نویس پاسخ داد : « اگر تجمع این همه خبرگان چیز لازم را بر محتوای قانون اساسی نیفزاید و اصلاح نکند ، ان وقت مجلس خبرگان نیست .

زحمات قبلی کشیده شده [ برای نگارش متن پیش نویس ] درخور تقدیر است اما اگر بدان معنی باشد که کاری که انجام شده دیگر تمام است ، این تشریفات برای چه بود ؟ دیگر اینکه تشکیل این مجلس برای چه بود ؟» شهیدبهشتی سپس به دیگر شبهات مقدم مراغه ای اشاره کرده و می‌گوید : « ایا اصل پنجم می‌خواهد بیاید نقش ارای عمومی را انکار کند ؟ ایا اصل پنج می‌خواهد بیاید ازادی‌ها را از بین ببرد ؟ ایا اصل پنجم می‌خواهد بیاید حکومت را در اختیار قشر معینی و طبقه معینی قرار بدهد ؟ مثلا می‌خواهد بگوید از این پس نخست وزیر و رییس جمهور و وزرا همه باید روحانی و معمم باشند ؟ هرگز ! کجای این اصل این معنی را می‌دهد ؟» در اینجا مکارم شیرازی از شهیدبهشتی می‌خواهد مساله ولایت فقیه را کامل تشریح کند تا ابهامات رفع شود , شهیدبهشتی با تایید این حرف می‌گوید : « انچه پیشنهاد شده ، این است « در زمان غیبت حضرت ولی عصر ، در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت ,.

,» یعنی مرکز ثقل حکومت و رهبری «,.

, برعهده فقیه ,.

,» فقیه یعنی چه ؟ یعنی اسلام شناس ، مطلع ، ورزیده ، متخصص ، فقیه یک واژه عربی است ؛ یعنی دانا و شناساننده , در این معنای خاصی که ما به کار می‌بریم ، یعنی دانای اسلام ، اسلام دان ، البته در اصطلاح اخص به کار می‌رود و به کسی که در دانستن علم احکام دین و استخراج ان از مبانی و ادله‌اش در حد تخصص و اجتهاد و صاحب نظری باشد ، گفته می‌شود .

یعنی کسی که بتواند احکام و قوانین و تعالیم اسلام را از کتاب و سنت به صورت یک صاحب نظر بفهمد , این می‌شود فقیه , «.

,, برعهده فقیه عادل .

,,» یعنی فقیهی که اعمالش ، اخلاقش ، رفتارش در همه شئون با عدل اسلامی که عبارت است از عمل به تمام فرائض و واجبات و پرهیز و اجتناب و دوری از همه محرمات ، هماهنگ و نشان یک چنین اعتدال در رفتار او باشد .

« باتقوا » خداترس کسی است که یاد خدا همیشه در دلش زنده باشد و او را کمترین تخلفی از راه خدا نگران کند ، همیشه بیدار , « اگاه به زمان » بفهمد در چه زمانی زندگی می‌کند و بداند نیازهای خودش و جامعه اسلامی‌اش و امت اسلامی‌اش در این زمان چیست , « شجاع » که این در همان باتقوا و باایمان مستتر است ، ولی این را تصریح کردیم که کامل تر بیان شده باشد ، شجاع و نترس باشد .

« مدیر » یعنی اهل اداره کردن باشد , « مدبر » یعنی دورنگری و اینده‌نگری داشته باشد , ما گفتیم که مرکز ثقل حکومت جامعه و رهبری جامعه یک چنین فردی است و گفتیم که این فرد چگونه این مرکز ثقل بودن را به دست می‌اورد و گفتیم که اکثریت مردم او را به رهبری شناخته و پذیرفته باشند ، یعنی کسی نمی‌تواند تحت عنوان فقیه عادل ، باتقوا ، اگاه به زمان ، شجاع ، مدیر ، مدبر خودش را بر مردم تحمیل کند .

این مردم هستند که باید او را با این صفات به رهبری شناخته و پذیرفته باشند ,» شهیدبهشتی در ادامه درباره اینکه چرا این اصل باید در قانون اساسی گنجانده شود ، توضیح می‌دهد : « ما می‌خواهیم نظام اجتماعی اسلامی در اینده داشته باشیم , برادر ، خواهر ، تو که انقلاب کرده ای .

از تو می‌پرسم ؛ مجلس خبرگان از تو می‌پرسد ، همه این رنج‌ها و شکنجه‌ها را تحمل کردی که چه به دست بیاوری ؟ تو خود گفتی ، با فریاد گفتی : « استقلال ، ازادی ، حکومت اسلامی », بعد که شکل حکومت از طرف رهبری و جامعه و کسانی که تو به انها اعتقاد داشتی ، مشخص شد ، جمهوری اسلامی و شرایط هم معین شد ، تو قانع نبودی که فقط شکلش مشخص شود ، باز فریاد کشیدی : « استقلال ، ازادی ، جمهوری اسلامی »؛ یعنی تو به استقلال و ازادی بسنده نکردی , ما فرض مان بر این است که اگر قرار است نظام اینده با جمهوری اسلامی باشد ، در این صورت باید این نظام ، رهبری و مرکز ثقل اداره‌اش بر دوش کسانی باشد که چه از نظر اگاهی به اسلام و چه از نظر التزام و مقید بودن به وظایف یک مسلمان ، در تمام وظایف فردی ، سیاسی ، خانوادگی ، اجتماعی الگو و نمونه باشد .

در جمهوری اسلامی که اگر فردا نتوانیم به ان برسیم ، ان شاءالله چندماه و چند سال بعد از فردا به ان برسیم , ای ملت عزیز و انقلابی و مسلمان ایران ، اگر می‌خواهی به سمت جمهوری اسلامی و نظام اسلامی جلو بروی باید ان دورنمایی که در برابرت از نظام جمهوری اسلامی و نظام اسلامی ترسیم می‌شود ، خوب بنگری , در ان دورنما دران اینده باید رییس جمهورت ، نخست وزیرت ، وزرایت ، استاندارت ، چهره‌های برجسته مدیریت جامعه‌ات کسانی باشند که از نظر اگاهی و از نظر عمل برای تو ، امام و الگو و نمونه باشند .

در ان جامعه است که به بقا و رشد اسلام می‌توان امیدوار بود , ما حالا امدیم در قانون اساسی برای اینکه نقطه شروعی برای اینده باشد ، اینده درخشان پاک الهی و اسلامی ، شرایطی را برای رهبری یعنی انجا که همه تصدی‌ها و مسئولیت‌ها از او باید سرچشمه بگیرد ، به عنوان حداقل شرایط گفتیم ,» شهیدبهشتی سپس با اشاره به تقسیم بندی نظام‌های اجتماعی ، ادامه می‌دهد : « جامعه‌ها و نظام‌های اجتماعی دوگونه هستند ، یکی جامعه‌ها و نظام‌های اجتماعی که فقط بر یک اصل متکی هستند و ان اصل عبارت است از ارای مردم بدون هیچ قیدوشرط که معمولا به اینها گفته می‌شود جامعه‌های دموکراتیک یا لیبرال .

این جامعه‌ها به ان معنی هستند که مبنای کارشان رای مردم است و هرچه در دم گفتند و خواستند به ظاهر که دولت نوکر ملت است ، انجام می‌دهد , به اصطلاح ایدئولوژیک نیستند و حکومت شان چارچوب ایدئولوژیک ندارد , جامعه‌های غیرمکتبی ، ازاد از مکتب هستند و فقط همین یک اصل را قبول دارند اما جامعه‌های دیگری هستند ایدئولوژیک یا مکتبی ، یعنی جامعه هایی که مردم ان جامعه قبل از هر چیز مکتبی را انتخاب کرده‌اند و به محض اینکه مکتب شان را انتخاب کردند ، درحقیقت اعلام کردند که از این به بعد باید همه چیز در چارچوب این مکتب باشد .

انتخاب مکتب ازادانه صورت گرفته و با ازادی کامل ، مکتب و مرام را انتخاب کرده‌اند ، ولی با این انتخاب اول شان ، انتخاب‌های بعدی را در چارچوب مکتب محدود کرده‌اند ، به این جامعه‌ها می‌گویند جامعه‌های ایدئولوژیک یا مکتبی , جمهوری اسلامی یک نظام مکتبی است ، فرق دارد با جمهوری دموکراتیک , ان چیزی که اقای مقدم مراغه ای و افراد دیگر پیشنهاد می‌کنند ، برای جمهوری دموکراتیک بدون قید اسلام بسیار بجاست .

ملت ما در طول انقلاب و در رفراندوم اول انتخاب خود را کرد و گفت جمهوری اسلامی ، با این انتخاب چارچوب نظام حکومتی بعدی را خودش معین کرده و در این اصل و اصول دیگر این قانون اساسی که می‌گوییم طبق ضوابط و احکام اسلام ، در چارچوب قواعد اسلام برعهده یک رهبر اسلامی و یک رهبر اگاه و اسلام شناس و فقیه ، همه به خاطر ان انتخاب اول ملت ماست , انچه ما اینجا در رابطه با اسلام از اول تا حالا اوردیم و بعد هم هرجا لازم باشد ، می‌اوریم ، همان چیزی است که هر جامعه مکتبی در دنیا ناچار است رعایت کند , قصه ، قصه مکتب و حاملان اندیشه مکتب و عاملان به مکتب است .

قصه ، قصه لباس نیست , روی این مطلب می‌دانم ملت ما حساسیت دارد ، اجازه بدهید قبل از رای‌گیری این سوال را از مجلس که اکثریت انها در لباس روحانیت و چهره‌های برجسته هستند ، بکنم که ایا در این اصل نظر شما به لباس است ؟ ( نمایندگان : نه ) چه کسی گفته به لباس ، این تهمت است , مساله ، مساله مکتب است ، مساله ، مساله اسلام است ، مساله ، مساله تقید فکری و عملی به اسلام است ، والسلام .

» انتهای پیام عضویت در کانال تلگرام خبربان منبع : ایسنا کلیدواژه : اصل ولایت فقیه ولایت فقیه در قانون اساسی مجلس خبرگان قانون اساسی پیش نویس قانون اساسی اصل ولایت فقیه مساله ولایت فقیه قانون اساسی پیش نویس اولیه قانون اساسی جمهوری اسلامی جامع الشرایط متن پیش نویس ریاست جمهور پیش نویس امام خمینی رییس جمهور ملت ایران اصل پنجم مرکز ثقل جامعه‌ها اصل سوم درخواست حذف خبر : « خبربان » یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به طور اتوماتیک از وبسایت www,isna,ir دریافت کرده است ، لذا منبع این خبر ، وبسایت « ایسنا » بوده و سایت « خبربان » مسئولیتی در قبال محتوای ان ندارد .

چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید ، کد 33091322 را به همراه موضوع به شماره 100010022100 پیامک فرمایید , لطفا در صورتی که در مورد این خبر ، نظر یا سئوالی دارید ، با منبع خبر ( اینجا ) ارتباط برقرار نمایید , با استناد به ماده 74 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382/10/17 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت « خبربان » مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی ، صوتی و تصویر است ، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر ، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است .

قیمت سیمان به نرخ پیش از قطع برق بازگشت / امضاهای طلایی در بازار فولاد تا ابان ماه باطل می‌شود قاضی زرگر درگذشت جدیدترین قیمت سکه و طلا در بازار بازیگر سریال پایتخت بر اثر کرونا درگذشت چرا کرونا حمله قلبی در بین جوانان را افزایش داده است ؟ خبر بعدی : تاکید نماینده ولی فقیه در استان کردستان بر رسیدگی جدی به مشکلات مردم / راه برای توسعه استان هموار است گروه استان‌ها - نماینده ولی فقیه در استان کردستان در جریان مسائل و مشکلات شهرستان بیجار قرار گرفت , - اخبار استانها - به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیجار ، حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالرضا پورذهبی پیش ازظهر امروز در سفر به بیجار ، در دیدار با امام جمعه این شهرستان با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی اظهار داشت : ظرفیت‌های فرهنگی ، هنری و کشاورزی زیادی در این شهرستان وجود دارد که باید تقویت و بیشتر مورد توجه قرار گیرد , وی در جریان مسائل و مشکلات بیجار قرار گرفت و گفت : باید وحدت و همدلی مردم شیعه و سنی و مسئولان در این شهرستان حفظ و تقویت شود .

نماینده ولی فقیه در استان کردستان خواستار رسیدگی به مشکلات مردم شد و تصریح کرد : با همت مردم و مسئولان ، راه برای توسعه ، پیشرفت و ابادانی استان به ویژه این شهرستان هموار خواهد شد , فرمانده سپاه خراسان شمالی : امروز خدمت‌رسانی به مردم مهم‌ترین اولویت و برنامه سپاه پاسداران استبهبود و تثبیت شرایط حاد کرونایی در استان سمنان نیازمند همراهی مردم است حجت‌الاسلام والمسلمین پورذهبی با اشاره به سفرهای استانی رییس جمهور افزود : رویکرد ایت الله رییسی امید در دل مردم ایجاد کرده و ان شاء الله به زودی شاهد حضورشان در استان خواهیم بود , امام جمعه بیجار نیز در این دیدار ، گزارشی از اخرین وضعیت این شهرستان ، ارائه داد .

انتهای پیام /490/ ع.
لرستان ولایت فقیه خرم اباد ایران مراغه کشور ایران استان کردستان شهرستان بیجار بیجار استان سمنان مجلس خبرگان قانون اساسی شورای انقلاب ایسنا مجلس دبیرخانه مجلس خبرگان مجلس خبرگان خبرگان کمیسیون اول مجلس خبرگان جمهوری اسلامی ایران مجریه مقننه قضاییه قوه مجریه جمهوری اسلامی ملت ایران بسیج ایران قوه مقننه قوه اجرایی و قوه قضاییه مجلس خبرگان قانون نیروی رهبری امام نظام اجتماعی اسلامی استقلال نظام اسلامی نظام جمهوری اسلامی کرونا خبرگزاری تسنیم سپاه پاسداران گلپایگانی وحیدخراسانی خوانساری مرعشی نجفی صافی گلپایگانی منتظری شهیدبهشتی عزت الله سحابی سیدابوالحسن بنی صدر امام خمینی رهبر انقلاب ربانی شیرازی جوادی املی دستغیب حسن ایت حضرت ولی عصر فقیه عادل رهبری رحمت الله مقدم مراغه ای مهندس سحابی حجت الاسلام حجتی کرمانی مقدم مراغه ای سیدمحمد علوی تبار کیاوش ناطقی امام روح الله پیامبر اکرم عبدالرحمن حیدری جعفری مسلم فقیه سیدمحمد خامنه ای ایت الله ربانی املشی رهبر انقلاب فقیه ایت الله طاهری خرم ابادی مقام رهبری سیدابوالفضل موسوی تبریزی امام خمینی اسلامی نایینی سحابی بنی صدر ضیایی قریشی موسوی جزایری فاتحی ایت الله منتظری فقیه مجتهد عادل اعلم اتقی پیغمبر ص بهشتی ولایت فقیه رحمت الله مقدم مراغه ای ولایت فقیه معینی امام خمینی استثناء رهبر روحانی مقدم مراغه مکارم شیرازی اقای مقدم مراغه ولایت فقیه ولایت فقیه قاضی زرگر حجت الاسلام و المسلمین عبدالرضا پورذهبی حجت الاسلام والمسلمین پورذهبی ایت الله رییسی امید رییس جمهور نائب رییس مجلس خبرگان قانون اساسی عضو حزب خلق مسلمان و استاندار دولت نماینده خوزستان در خبرگان قانون اساسی نماینده ایلام ریاست جمهوری اسلامی فرماندهی کل قوا نخست وزیری ریاست مجلس شورای ملی و رد فروع نماینده مشهد رییس دولت نماینده گیلان نماینده لرستان نماینده تبریز رییس جمهوری امام متصدی ریاست جمهوری نماینده تهران نماینده ارومیه نماینده خوزستان نماینده کردستان ریاست جمهور ریاست جمهوری نائب رییس مجلس خبرگان نخست وزیر و رییس جمهور رییس جمهورت رییس جمهور ملت ایران نماینده ولی فقیه در استان کردستان نماینده ولی فقیه فرمانده سپاه خراسان شمالی امام جمعه بیجار افتتاحیه مجلس خبرگان قانون اساسی جلسه پانزدهم مجلس خبرگان اصل پنج قانون اساسی اصل ولایت فقیه انقلاب ایران انقلاب ملت ایران انقلاب انقلاب اسلامی