مناظره‌ی مکتوب عباس عبدی و حمیدرضا جلایی پور

۱۴۰۰/۰۹/۰۵ ۰۳:۰۱:۴۶


جبهه اصلاحات ایران چند روز قبل با صدور بیانیه ای نسبت به روند سیاست خارجی و دیپلماسی هسته ای ابراز نگرانی کرد ، این بیانیه با نقد عباس عبدی همراه شد , به گزارش انصاف نیوز ، حمیدرضا جلایی پور در پاسخ به نقد این تحلیلگر سیاسی اصلاح‌طلب یادداشتی را منتشر کرد که با پاسخ اقای عبدی مواجه شد ؛ پاسخی که با نقد اقای جلایی پور همراه شد و مناظره ای مکتوب را بین این دو تحلیلگر شکل داد , متن کامل یادداشت‌های تلگرامی حمیدرضا جلایی پور و عباس عبدی در پی می‌اید : یادداشت حمیدرضا جلایی پور : نقد غیرمنصفانه یک بیانیه معنادار حمیدرضا جلایی پور برادر و دوست عزیز و فاضلم جناب مهندس عباس عبدی در در یادداشت « بی معنایی یک بیانیه » نکاتی را طرح کرده‌اند که در ادامه نقد می‌کنم : فرض یادداشت مهندس عبدی این است که جبهه اصلاحات ایران اسیب شناسی ای از عملکرد قبلی‌اش در انتخابات انجام نداده است ، در حالیکه در همان بیانیه بعد از انتخابات جبهه به ضعف‌های خودش اقرار داشت و طبق گزارش اعضا و سخنگوی جبهه در همه ماه‌های بعد از انتخابات جبهه در جلساتش مشغول همین اسیب شناسی بوده ، ظاهرا در استانه جمع بندی است و برنامه اقدامی هم برای کاهش اسیب‌ها تصویب کرده و در دستور کار قرار داده است .

اما صرف نظر از این اسیب شناسی گذشته اساسا چرا انتشار بیانیه ای سنجیده و مسئولانه در تشویق مذاکرات احیای برجام و هشدار نسبت به عواقب تحریم‌ها بی معنی است ؟ در بند پایانی یادداشت مهندس عبدی جبهه اصلاحات ایران را به « جعل نظرسنجی » متهم کرده‌اند که مایه تعجب است , اساسا جبهه اصلاحات ایران در انتخابات 1400 نظرسنجی ای برگزار نکرد که جعلی یا غیرجعلی باشد , اگر منظورشان نظرسنجی ای است که شخص جناب اقای مهندس بهزاد نبوی سفارش دادند ( و نه جبهه اصلاحات ) عجیب است با شناختی که از مشی و مرام مهندس نبوی دارند ایشان را متهم به جعل کنند .

نظرسنجی ای که مهندس نبوی با دغدغه‌های ملی بعد از سفارش به خود مهندس عبدی و عدم پذیرش ایشان به موسسه پرسش سفارش دادند ، خطا داشت ولی جعل نبود , خطایش هم همین بود که در 12 شهر برگزار شده بود و گرچه در همان دوازده شهر پیش بینی‌اش فاصله زیادی از نتایج خود انتخابات نداشت ، قابل تعمیم به کل کشور نبود , این نقد را هم شخص مهندس نبوی پذیرفته‌اند .

اتهام جعل به ایشان یا جبهه روا است ؟ یک پیش فرض دیگر کل یادداشت ایشان گویی این است که جبهه اصلاحات ایران در انتخابات ریاست جمهوری 1400 نامزدی معرفی کرده و سیاست را به کمپین انتخاباتی فروکاسته است ، در حالی که می‌دانیم بعد از رد صلاحیت‌های گسترده جبهه رسما اعلام کرد که نامزدی در این انتخابات ندارد و اساسا جبهه برای نامزدی که نداشته کمپین انتخاباتی ای هم نداشته است , در بخش دیگری از یادداشت نتیجه انتخابات 1400 را هم یک شکست سیاسی و هم یک شکست اخلاقی برای جبهه اصلاحات ایران خوانده‌اند , شکست سیاسی را می‌توان پذیرفت ولی شکست اخلاقی چرا ؟ گویی ایشان فرض کرده‌اند که اگر جبهه اعضای دیگری داشت یا به نحو دیگری عمل می‌کرد نتیجه این انتخابات متفاوت می‌شد .

در حالی که شرایط انتخابات 1400 فوق العاده پیچیده و بغرنج بود , نارضایتی اقتصادی شدید شهروندان و دو برابر شدن فقر و نابرابری در چند سال ( تحت تاثیر تحریم‌های شدید ترامپ و پاره ای از سوء حکمرانی‌های مورد نقد اصلاح‌طلبان )، کرونا و رد صلاحیت‌های بسیار گسترده ( که علاوه بر نامزدهای محبوب تر اصلاح‌طلبان حتی دامن اصولگرایان میانه رو را هم گرفت ) شرایطی ساخته بود که حتی با کارامدترین جبهه‌ها هم نتیجه‌گیری در این انتخابات اگر نه ناممکن ، که بسیار دشوار بود , چرا شکست سیاسی در این شرایط دشوار و پیچیده را باید شکست اخلاقی برای اصلاح‌طلبان خواند ؟ در این شرایط پیچیده و دشوار و بعد از رد صلاحیت نامزدهای مورد اجماع و ایجابی جبهه تصمیم دموکراتیک جبهه اصلاحات عدم معرفی نامزد در انتخابات ریاست جمهوری بود و بخشی از احزاب جبهه اصلاحات هم مستقل از جبهه برای پیشگیری از پیشروی اقتدارگرایی و تضعیف جامعه ایران و نیز تلاش برای جلوگیری از مرگ صندوق به عبدالناصر همتی رای اعتراضی دادند .

چرا هر یک از این دو تصمیم را شکست اخلاقی بخوانیم وقتی می‌دانیم برای هر دو موضع بخشی از نیروهای اصلاح‌طلب دلایل قابل توجهی داشته‌اند ؟ این اختلاف نظرها در یک جبهه سیاسی گسترده و شرایط پیچیده سیاست در ایران اجتناب‌ناپذیر است ، جدید هم نیست و نافی تلاش مشترک اعضای متکثر یک جبهه در جهت اهداف مشترک ( از جمله مفاد همین بیانیه ) نیست , خود مهندس عبدی هم در سال 80 منتقد نامزدی سیدمحمد خاتمی بود ، هم در سال 88 منتقد حمایت از مهندس موسوی و هم در 92 منتقد حمایت از روحانی , تصمیم جبهه اصلاح‌طلبان ولی چیز دیگری بود .

این بار که تصمیم جبهه موافق نظر مهندس عبدی مبنی بر عدم معرفی نامزد بود چرا چنین بر ان می‌تازند ؟ اساسا نظر مهندس عبدی دقیقا چیست ؟ چطور می‌توان هم منتقد تصمیم اصلاح‌طلبان در همه انتخابات‌های دو دهه قبل بود و هم منتقد اعتراض خیابانی و خشونت پرهیز 88 و جنبش سبز ؟ بالاخره نظر ایشان افزایش تنش با حاکمیت است یا تلاش برای باز کردن روزنه‌های توافق‌سازی برای توسعه و خیر همگانی و ارتقای ظرفیت حکمرانی و توانایی جامعه ؟ واقعیت این است که در این شرایط سخت جبهه اصلاحات ایران علی رغم عدم امکان نتیجه‌گیری در انتخابات ، نه تنها شکست اخلاقی نخورد که از قضا زیر انواع فشارهای سیاسی و امنیتی نسبت به جبهه‌های دو دهه قبل پخته تر عمل کرد : در شرایطی که اصولگرایان متشتت بودند جبهه ای واحد تشکیل داد و همه گرایش‌های متکثر تشکل‌های اصلاح‌طلب را دور یک میز نشاند ، کیفیت کادر رهبری و اعضای حقیقی را که با رای اعضای حقوقی انتخاب شدند ارتقا داد ، برای اولین بار در تاریخ سیاسی ایران انتخابات مقدماتی برگزار کرد ، برنامه‌های توسعه گرایانه و عدالت خواهانه و دموکراسی خواهانه‌اش برای دولت و شوراها باکیفیت تر و سنجش پذیرتر از قبل شد ، برای پرهیز از موقعیت‌های تعارض منافع نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و شورا از جبهه کنار رفتند ، نامزدها در فرایندی شفاف و دموکراتیک انتخاب شدند ، درباره انتخابات و حقوق کارگران و محیط زیست و خوزستان و مذاکرات برجام و نقد طرح صیانت و …, بیانیه‌های مورد اجماع و سنجیده ای منتشر کرد و گزارش عملکردش به شهروندان بسیار شفاف تر از قبل شد , ایا جبهه ضعف و خطایی نداشته است ؟ قطعا داشته است .

ولی لازمه کاهش ضعف‌ها و توانمندسازی تشکیلاتی و گفتمانی جبهه وجود جبهه و تداوم تمرین فعالیت جبهه ای است و کاش مهندس عبدی هم به جای تخطئه بر اساس اطلاعات اشتباه ، پیشنهادهای دقیق و عملی برای توانمندتر شدن جبهه را ارائه کنند , مثلا تقویت و ارتقای فرایند انتخابات مقدماتی برای سنجش رای بدنه اصلاح‌طلبان کشور ، متناسب شدن حق رای احزاب با وزن اجتماعی شان ، انتخاب اعضای حقیقی توسط رای بدنه ، تقویت بازوی رسانه ای و اندیشکده ای جبهه ، بسط بیشتر شفافیت در این نهاد ، استقبال از تشکیل فراکسیون‌های درون جبهه ای که ضمن پذیرش تکثر بتوانند با یکدیگر در جهت اهداف مشترک گام بردارند ، اتخاذ مواضع راهگشا و سنجیده ( مشابه همین بیانیه ای که مهندس عبدی بی معنا می‌خوانند )، و تقویت ارتباط با نمایندگان گروه‌های اجتماعی برای شناسایی مطالبات و مسائلشان و ائتلاف‌سازی های مساله محور برای پاسخ به این مطالبات ، از جمله اقدامات جامعه محوری‌اند که تحقق شان می‌تواند به تقویت پایگاه اجتماعی و ظرفیت سیاسی این جبهه کمک کند و لازمه تحقق شان وجود این جبهه و ارتقای ساختار و عملکردش است , برای ابادی و ازادی بیشتر در ایران سرمایه‌های سازمانی و مدنی نیروهای اصلاح جو را باید ارتقا داد ، نه این که تحقیر کرد .

فعالیت خشونت پرهیز ، قانونی و مسئولانه ده‌ها تشکل اصلاح‌طلب در قالب یک جبهه سیاسی در شرایط پرتلاطم سیاست در ایران ارزشمند و شایسته تقویت است و نه تخطئه , یادداشت عباس عبدی : نقد منصفانه چیست ؟ عباس عبدی پاسخ به نقد دکتر حمیدرضا جلایی پور پس از نوشتن یادداشت « بی معنایی یک بیانیه » برخی از دوستان اصلاح‌طلب ناراحت شدند و انتقاداتی را طرح کردند که در دو شماره در روزنامه اعتماد پاسخ دادم , در این میان دوست گرامی اقای دکتر جلایی پور مفصل تر به ان یادداشت پرداختند و برخی نکاتی را مطرح کردند که صلاح ندانستم در یادداشت‌های روزنامه به انها اشاره کنم و ترجیح دادم که در اینجا به انجا بپردازم .

ابتدا قصد داشتم که به همان پاسخ مندرج در روزنامه بسنده کنم و وارد نکات دیگر نشوم ولی از انجا که اقای دکتر جلایی پور یکی از استوانه‌های دفاع از سیاست جاری اصلاح‌طلبان است که از نظر بنده به شکست خسارت بار 28 خرداد منجر شد ، لازم دانستم که باب این بحث را باز کنم , هنگامی که رفتارهای سیاسی خطا ، تکرار می‌شوند ، ریشه در مبانی تحلیلی نادرست دارند و تا زمانی که در باره این مبانی گفتگوی عمومی صورت نگیرد ، باید منتظر تکرار ان در زمان‌های دیگر بود , بخشی از نکات عمومی تر نوشته ایشان را در همان دو یادداشت پاسخ داده‌ام و می‌توان به انها مراجعه کرد .

در اینجا فقط به ذکر بخش‌های خاص تر نوشته ایشان می‌پردازم , ابتدا باید توضیح دهم که سلیقه من در نقد این است که مواضع و عقاید مورد انتقاد را به صورت مستقیم نقل کنم , این کار باعث می‌شود استنباط و برداشت خود را به دیگری نسبت ندهیم .

کار ناصوابی که برخی از افراد در نقد دیگران می‌کنند ، انتساب دادن مفاهیمی ساختگی و غیر واقعی به فرد و سپس رد و تخطئه ان است , بنده گمان می‌کنم این کار خلاف قاعده نقادی است , نمی گویم که خواننده حق ندارد از متن دیگران برداشت کند ، طبعا هر کسی برداشت خودش را دارد ، ولی تا هنگامی که متن وجود دارد حق نداریم که به جای ارجاع مستقیم به متن ، تخیلات خود را به عنوان برداشت به متن دیگران ارجاع دهیم .

در نقدی که اقای دکتر جلایی پور نوشته‌اند مواضعی را به من نسبت داده‌اند که ساخته ذهن خودشان است و به همین خاطر هم هیچ ارجاع مستقیم به نوشته‌های من نداده‌اند , از این رو ، می‌خواهم بگویم ایشان ساخته‌های ذهن خودشان را نقد می‌کنند , بنده بر حسب منطق نقد و بر خلاف ایشان ، ابتدا نوشته را نقل و سپس نقد می‌کنم .

ایشان دو نقد را بر من وارد دانسته‌اند : یکی نادرستی استفاده بنده از عبارت « جعل نظرسنجی » و دوم هم مرا در سالهای مختلفی مخالف حضور نامزدهای اصلاح‌طلبان در انتخابات دانسته‌اند که از دید ایشان از سال 1380 تا کنون این موضع تکرار شده است , ابتدا به نقد ایشان در باره نظرسنجی پاسخ می‌دهم , دکتر جلایی پور در یادداشت خود نوشته : ” در بند پایانی یادداشت مهندس عبدی جبهه اصلاحات ایران را به « جعل نظرسنجی » متهم کرده‌اند که مایه تعجب است .

اساسا جبهه اصلاحات ایران در انتخابات 1400 نظرسنجی ای برگزار نکرد که جعلی یا غیرجعلی باشد , اگر منظورشان نظرسنجی ای است که شخص جناب اقای مهندس بهزاد نبوی سفارش دادند ( و نه جبهه اصلاحات ) عجیب است با شناختی که از مشی و مرام مهندس نبوی دارند ایشان را متهم به جعل کنند , نظرسنجی ای که مهندس نبوی با دغدغه‌های ملی بعد از سفارش به خود مهندس عبدی و عدم پذیرش ایشان به موسسه پرسش سفارش دادند ، خطا داشت ولی جعل نبود .

خطایش هم همین بود که در 12 شهر برگزار شده بود و گرچه در همان دوازده شهر پیش بینی‌اش فاصله زیادی از نتایج خود انتخابات نداشت ، قابل تعمیم به کل کشور نبود , این نقد را هم شخص مهندس نبوی پذیرفته‌اند , اتهام جعل به ایشان یا جبهه روا است ؟” بخشی از پاسخ به این نکته جناب دکتر جلایی پور را در یادداشت اعتماد نوشته‌ام ولی پرسش این است که از کی تا به حال یک جبهه بزرگ سیاسی انجام نظرسنجی را ضروری نمی‌داند یا نمی‌پذیرد ولی رییس ان با بودجه خود یا دیگری اقدام به این کار می‌کند ؟ نکته مهمتر به ملاحظات روش شناسی مربوط می‌شود که سعی می‌کنم چند ایراد اصلی را به اجمال بیان کنم .

اقای دکتر جلایی پور احتمالا می‌دانند وقتی نظرسنجی ملی انجام می‌دهیم ، برای ان است که بتوانیم از رفتار و گرایش‌های غالب بر کل کشور شناختی پیدا کنیم , مگر هدف نظرسنجی این بود که رفتار سیاسی ساکنان 12 شهر را مطالعه کنید ؟ فرض کنید که مطالعه به تعبیر شما دقیق هم بوده و رفتار انتخاباتی مردم 12 شهر را پیش بینی کردید ، چه فایده ای دارد مگر انتخابات در 12 شهر برگزار می‌شود ؟ اگر 12 شهر است پس چرا به عنوان نظرسنجی ملی معرفی شد ؟ به نظر اقای دکتر جلایی پور اسم این کار را چه باید گذاشت که یک نظرسنجی محدود در 12 شهر را به عنوان یک نظرسنجی ملی معرفی کنیم ؟ من مفهوم جعل را به کار بردم که تعبیر ملایم‌تری است , ممکن است ایشان پاسخ دهند که 12 شهر را به عنوان نمونه معرف کل کشور انتخاب کردیم و این یک خطای نمونه‌گیری است .

ایا پژوهشگر این نمونه را انتخاب کرد یا سفارش دهنده ؟ اگر پژوهشگر تا این حد مرتکب اشتباه شده ، چرا اساسا به انها مراجعه کرده‌اید ؟ ایا رزومه موسسه انجام دهنده را می‌توانید ارایه کنید ؟ اگر نمونه را کارفرما تعیین کرده و بجای نمونه ملی خواسته معرفی کند این مصداق جعل نظرسنجی است , چرا به ایسپا که از هر نظر معتبر و بی مساله بود ندادید ؟ چون انها را تحت هدایت امنیتی‌ها می‌دانستید ؟ اگر بعد از این همه نظرسنجی‌ها و پیمایش هایی که در کشور انجام شده ، انتخاب نمونه ملی تا این حد خطا دارد ، معلوم می‌شود هم کسانی که کار را سپرده‌اند ، فاقد صلاحیت بوده‌اند و هم کار را به کسانی سپرده‌اند که صلاحیت‌های کافی نداشته‌اند , ایا کارشناسان با سابقه نظرسنجی که اقای دکتر جلایی پور در نوشته‌های خود به ایشان ارجاع می‌دادند - و نام شان مثل منبع اگاه در رسانه هاست که هیچ وقت اعلام نمی‌شود - این نمونه‌گیری را تایید کرده بودند ؟ من همین جا از اقای دکتر جلایی پور خواهش می‌کنم جزییات نتایج ان نظرسنجی را با نتایج واقعی برای همان مناطق بنویسد تا همه بدانند که گزاره شما مبنی بر انطباق نسبی با نتایج واقعی 28 خرداد ، درست است یا خیر ؟ من می‌خواهم همدلانه با دکتر جلایی پور پیش بیایم .

البته تا زمانی که گزارش تفصیلی نظرسنجی را منتشر کنند ، صبر می‌کنیم و فرض کنیم که مطابق گفته اقای دکتر جلایی پور نتایج نظرسنجی 12 شهر مطابق با واقعیت است , دقت فرمایید که این نظرسنجی زمانی انجام شد که روزها به 28 خرداد باقی مانده بود , ایا برای شما سوال پیش نمی‌اید که چرا رفتار انتخاباتی مردم در این مدت ثابت بوده و تغییری نکرده است ؟ ایا این بدان معنا نیست که تمام تلاش شما در انتخابات تاثیری نداشته است ؟ این همان نکته ای است که در تحلیل اقای دکتر جلایی پور مغفول می‌ماند .

اقای دکتر جلایی پور می‌گوید ما به شما گفتیم ولی شما از انجام نظرسنجی امتناع کردید , بگذارید من خبر ایشان را با جزییات بیشتر نقل کنم , دوستانی از طرف جبهه اصلاحات با من و اقای دکتر گودرزی برای انجام نظرسنجی تماس گرفتند .

ولی هیچکدام ما نپذیرفتیم , به دو دلیل این کار را نکردیم : اول اینکه نظرسنجی‌های ایسپا را قبول داشتیم ، لذا دلیلی بر پذیرش انجام کاری دیگری نبود که قطعا نمی‌توانست به خوبی ایسپا انجام شود و نمی‌پذیرفتم که پول مردم را تلف کنیم ، حتی اگر به جیب خودمان می‌رفت , تا جایی که می‌دانم اقای دکتر گودرزی این نکته را به صراحت به دوستان گفته است ولی انها نپذیرفته‌اند .

دوم این که فضایی را علیه ایسپا شکل داده بودند و نظرسنجی‌های ایسپا را بخشی از مهندسی انتخابات معرفی کردند ، در نتیجه ما به این نتیجه رسیدیم که دوستان دنبال نظرسنجی علمی نیستند بلکه نظرسنجی ای که نظرات شان را تایید کند ، می‌پسندند , روشن است که ما هیچگاه و در هیچ شرایطی ضوابط علمی و قواعد حرفه ای را به خاطر گرایش‌های سیاسی نادیده نمی‌گیریم , به همین خاطر از چنین نوع فعالیت هایی دوری می‌کنیم .

موسسات و پژوهشگرانی که شدت تمایل دوستان را به نظرسنجی‌های تاییدی – و از دید من نظرسنجی جعلی - دریافته بودند ، توانستند به قیمت گزاف کالای خود را بفروشند , اتفاقا هر دو نفرمان بدون هیچ گونه اطلاع‌رسانی عمومی به سفارش ستاد اقای همتی این کار را به شکل دیگری انجام دادیم ، گزارش کامل ان را در کانال بنده می‌توانید ببینید , به این صورت که ما معتقد بودیم که نظرسنجی ایسپا کفایت می‌کند ، فقط کافی است یافته‌ها به درستی و با دقت علمی تحلیل شوند .

من از اقای دکتر گودرزی شنیدم که به دوستان گفته است که اگر به اطلاعات بیشتری نیاز دارید می‌توانید با هزینه اندک به ایسپا سفارش دهید تا این نوع داده‌ها را برای شما تهیه کنند , این نیز کاری متداول است که هر کس در زمینه نظرسنجی فعالیت می‌کند ، از ان اطلاع دارد , ما همین پیشنهاد را به ستاد اقای دکتر همتی دادیم و انها هم پذیرفتند و گزارش‌های روزانه ان در دسترس است .

دعوت می‌کنم اقای دکتر جلایی پور حتما یک بار با دقت این گزارش‌ها را مطالعه کنند و به تاریخ گزارش‌ها هم توجه کنند , در این گزارش‌ها ، توصیه‌ها و تاکتیک هایی را که مبتنی بر شواهد تجربی است ، پیشنهاد کرده‌ایم و البته در جای جای گزارش هم واقعیت سفت و سختی را که تغییرناپذیر می‌امد ، یاداور شده‌ایم تا مخاطب را از خیال پردازی و ارزواندیشی برحذر داریم , تحلیل ما را با اتفاقات و تحولات بعدی در انتخابات مقایسه کنند .

این کارها روی داد زیرا ما بین ارزش‌ها و گرایش‌های خودمان با یک مطالعه علمی فاصله گذاشتیم و سعی کردیم ازخلط دنیای اروزها و دنیای عینی پرهیز کنیم , هزینه این کارها را در چند نظرسنجی به ایسپا پرداختند ، و با مجموع دستمزد اندک ما کمتر از هزینه ای بود که نظرسنجی سفارشی شما برای یک بار و در حد محدود و مغلوط انجام شد , بنابر این از نظر بنده قبح اخلاقی وارد شدن در کاری که صلاحیت حرفه ای نداریم ، کمتر از جعل نظرسنجی نیست .

متاسفانه عمل دوستان یکی از این دو شق است : جعل یا جهل ؟ بی اطلاعی و عدم تخصص را نباید در پرتو انگیزه خیرخواهی مبرا از بی اخلاقی کرد , در باره جزییات اجرای ان نظرسنجی چون اطلاعی ندارم نظری نمی‌دهم ، ولی اگر فایل داده‌های ان را داشتم ، احتمالا می‌توانستم ثابت کنم که اجرای ان نیز مشکلاتی بیش از ان دارد که واژه جعل برازنده ان نباشد , همچنین درباره ذکر نام اقای مهندس نبوی از سوی شما هم این نکته را متذکر شوم که بنده در باره کارها نظر می‌دهم و نه افراد و دقیقا هم نمی‌دانم پشت ماجرای این نظرسنجی چه کسانی بوده‌اند .

داوری من در باره رفتار است , جنبه‌های شخصی ماجرا مهم نیست انچه مهم است کنش افراد و اثرات ان در یک وضعیت اجتماعی سیاسی است , متاسفانه در انجام این کار یک اتفاق غیر اخلاقی دیگری هم رخ داد .

برای اعتبار دادن به نظرسنجی به دروغ گفتند که اقای دکتر گودرزی در جریان اجرا هستند که ایشان ناراحت شد و رسما ان را تکذیب کرد , پیش تر نیز کار ضد اخلاقی دیگری رخ داد که با هدف زمینه‌سازی برای جا انداختن ضرورت انجام یک نظرسنجی ، اتهامات ناجوانمردانه ای را علیه ایسپا طرح کردند که بخشی از ان در یادداشت مندرج در روزنامه امده است , البته من برای جعل شواهد مهم‌تری هم دارم .

فرض کنید که دوستان صادقانه خواهان فهم ان چیزی بودند که در جامعه می‌گذشت ، در این صورت چه کار باید می‌کردند ؟ خیلی ساده و حتی رایگان و فوری چنین خواستی را می‌توانستند براورده کنند , به طور قطع و یقین و رایگان می‌گفتیم که نظرسنجی‌های کنونی ایسپا در حد بالایی معتبر است و چند خط تحلیل خودمان را هم از این نظرسنجی‌ها تقدیم می‌کردیم , همان نتیجه ای که در عمل هم رخ داد .

چرا چنین درخواستی نشد ؟ به نظرم پاسخ به این پرسش ما را تا حدی به ریشه این وقایع نزدیک می‌کند : چون دوستان می‌خواستند انچه را دوست دارند ، بشنوند و رابطه شان با واقعیت قطع شده بود , وقتی نظرسنجی‌های ایسپا را با ساخته‌های ذهنی خود مطابق ندیدند به جای ان که ساخته‌های ذهنی خود را اصلاح کنند ، سیل اتهامات و نفوذ امنیتی‌ها را روانه ایسپا کردند , با هر معیاری که ارزبابی کنید ، این کار اخلاقی نیست .

جناب دکتر جلایی پور در بخش دیگری از نقد خود به مواضع من در این انتخابات و دوره‌های پیشین انتخابات پرداخته و نوشته‌اند : ️« یک پیش فرض دیگر کل یادداشت ایشان گویی این است که جبهه اصلاحات ایران در انتخابات ریاست جمهوری 1400 نامزدی معرفی کرده و سیاست را به کمپین انتخاباتی فروکاسته است ، در حالی که می‌دانیم بعد از رد صلاحیت‌های گسترده جبهه رسما اعلام کرد که نامزدی در این انتخابات ندارد و اساسا جبهه برای نامزدی که نداشته کمپین انتخاباتی ای هم نداشته است ,» این چیزی جز نپذیرفتن مسئولیت رفتار و تحلیل سیاسی نیست که متاسفانه در بین دوستان رایج شده است , علیه هر کسی که شرکت نکرده تبلیغ کرده‌اند .

حالا می‌گویند ما نامزد نداشتیم , پس نامزدهای شوراها چه بود ؟ پس دعوت به شرکت در انتخابات برای رای دادن به چه کسی بود ؟ این حد از نداشتن شهامت ، مساله ساز است , شما که نگفتید ؛ شرکت کنید ولی رای باطله و سفید بدهید .

این حضور شرمنده در انتخابات را چگونه باید تعبیر کرد ؟ ایا نشانه ای از همان شکست راهبردی اخلاقی نیست ؟ بیانیه رییس این جبهه در باره نامزدها چه بود ؟ از دید اقای دکتر جلایی پور اینها تناقض به نظر نمی‌رسند ؟ این چه رییسی است که بدون مصوبه جبهه از یک نامزد اعلام حمایت می‌کند ؟ این بساط را جمع باید کرد , اینکه : « مردم ما همت کنند » ولی نامزد معرفی نکنیم ، نشان استیصال در سیاست‌ورزی است , اتفاقا ایراد اساسی همین است که هم می‌خواستید به یک نامزد رای دهید ، و هم اگر باختید بگویید که ما نامزد نداشتیم .

دوست گرامی شما نامزد داشتید , جرزنی نکنید , در باره علت بیان شکست اخلاقی هم در این نوشته و هم در اعتماد توضیح داده‌ام .

شاید اقای دکتر جلایی پور این موارد را مصداق کافی برای شکست اخلاقی نداند که در این صورت باید خوانندگان قضاوت کنند , در این جا فقط به دو تحلیل و تشویق سیاسی از ده‌ها مورد مشابه اشاره می‌کنم که از نظر بنده یا ناشی از نوعی بی اطلاعی محض است یا ریشه در اقدامی اگاهانه دارد , ایا ارسال چنین پیامکی در ساعت 20:21 روز انتخابات را تایید نمی‌کنید ؟ این کار از بی اطلاعی بود یا اگاهانه چنین رفتاری شد ؟ ️« سلام رقابت در انتخابات بسیار نزدیک است .

اگر همت کنیم ، می‌توانیم ظرف چند ساعت ورق را برگردانیم , لطفا همین حالا برای دوستان خود پیام بفرستید تا اگر هنوز رای نداده‌اند ، راس ساعت 21 سر صندوق‌ها حاضر شوند , ممکن است سرنوشت انتخابات با همین چند رای تغییر کند ».

متن زیر بر اساس کدام داده عینی و تحلیل جامعه شناسانه نوشته شده است ؟ ایا ما در برابر انچه می‌نویسیم نباید مسئولیت بپذیریم ؟ ایا تخطی از این کار غیراخلاقی محسوب نمی‌شود ؟ «️ الان به شرایطی رسیدیم که تکرار خاتمی و حمایت جبهه اصلاحات و نامزدهای ردصلاحیت شده از همتی می‌تواند او را به مرحله دوم بفرستد , و عدم حمایت ان‌ها ممکن است به پیروزی رییسی در مرحله اول تمام شود », در ادامه ایشان برای اثبات تحلیل خود به مواضع بنده پرداخته و نوشته‌اند که : ️« خود مهندس عبدی هم در سال 80 منتقد نامزدی سیدمحمد خاتمی بود ، هم در سال 88 منتقد حمایت از مهندس موسوی و هم در 92 منتقد حمایت از روحانی » من از اقای دکتر جلایی پور به عنوان یک شخصیت علمی توقع دقت و اظهار حرف مستند دارم .

در یک خط سه گزاره می‌نویسند که هر سه اشتباه است , اگر به مواضع خودم در این سه مورد اشاره می‌کنم ، هدفم دفاع از ان مواضع نیست که می‌تواند درست یا نادرست باشد , هدفم این است که نشان دهم اقای دکتر جلایی پور به عنوان نظریه پرداز اصلی برنامه 28 خرداد تا چه حد دانش تاریخی دارند ، و چه راحت مواضع دیگران را تحریف می‌کنند ، و اتفاقا براساس همین تحریف‌ها مواضع 28 خرداد را می‌گیرند ؟ در ابتدای سال 1380 یا اسفند 1379 به درخواست خودم به دیدار اقای خاتمی رفتم .

براساس نقدی که نسبت به وجود شکاف میان قدرت و مسئولیت داشتم ، توضیح دادم که یکی از مهم‌ترین اهداف اصلاحات باید کاهش این شکاف باشد , ولی روند وضعیت کنونی به گونه ای است که به گمان من این شکاف بیش تر و بیش تر می‌شود و در صورت حضور دوباره ، شما مسئول چیزهایی خواهید بود که قدرت ان نزد شما نیست و این برای روند اصلاحات زیان بار است , اینها تعابیر امروز من از ان دیدار است .

هر چند بارها این مضامین را نوشته‌ام و بعدا در یادداشت « استخوان در گلو » نیز تکرار کردم , رویدادهای 80 تا 84 درستی این تحلیل را ثابت کرد و احمدی‌نژاد نیز محصول ان سیاست بود , بنابراین پیشنهاد کردم شما نامزد نشوید مگر اینکه تضمین‌های کافی برای کاهش این شکاف داشته باشید .

اتفاقا از ان زمان به بعد تا انجا که می‌دانم اقای خاتمی دو بار به طور ضمنی به برخی افراد بر درستی این پیشنهاد تاکید کرده است , ولی این به معنای ان نبود که در انتخابات 1380 شرکت نکنم , مطابق گزارش رسمی ستاد اقای خاتمی پس از انتخابات ، بنده علی رغم انکه به کارهای شخصی و مطبوعاتی مشغول بودم .

به لحاظ فعالیت و سخنرانی ، بعد از اقای مزروعی دومین رتبه فعالیت را داشتم , در هر حال ان نظر را در جلسه خصوصی با اقای خاتمی گفتم ، ولی چون اصلاح‌طلبان صادقانه فکر می‌کردند که می‌توانند کاری کنند ، و تصمیم به حضور گرفتند ، بطوری که اقای خاتمی هم هنگامی ثبت نام گریه کرد ، بنابراین نه تنها با ان حضور مخالفتی نکردم ، بلکه فعال‌ترین هم بودم , مگر اینکه اقای دکتر جلایی پور بفرمایند که نه اصلا نباید چنین پیشنهادی هم می‌دادم .

در باره سال 1388 نیز درست ننوشته‌اند , من مخالف چیز دیگری بودم , مخالف حضور با هدف دو قطبی کردن سیاست برای رای نیاوردن احمدی‌نژاد بودم .

چه با خاتمی ، چه با موسوی و چه با کروبی , موافق یک حضور مدنی متعارف بودم , این نگاهم را در یادداشت 15 فروردین سال 1388 خود با عنوان “ ورود به انتخابات از کدام منظر ؟” به وضوح نوشته‌ام .

در نامه ای که در زمستان 87 به اقای میردامادی نوشتم و ظاهرا در شورای مرکزی جبهه مشارکت خوانده شده ، این نگرش را مفصل توضیح دادم , همچنین گفتگوهایی که با برخی از دوستان اصلی مشارکت انجام دادم بر دو نکته استوار بود ، اول این که به فکر انداختن احمدی‌نژاد نباشید ، به علل گوناگون شدنی نیست , از مشارکت و رای دادن به هر دو نامزد دفاع کنید بدون این که در پی قطبی کردن باشید تا انتخابات ارامی انجام شود و از الان به فکر 92 باشید .

البته من با همه احترامی که برای شخصیت و صداقت اقای موسوی قایل هستم ، در دو حوزه اقتصادی و سیاست خارجی با ایشان زاویه داشتم و نمی‌توانستم از ایشان حمایت کنم و این گناه من نیست ، دوستان حامی باید از موضع خود رفع ابهام کنند , بنده حتی از حضور اقای موسوی استقبال هم کردم و در همان فروردین ماه در مصاحبه ای با سایت منتسب به ایشان در بیان محاسن ایشان کم نگذاشتم و تنها به این نکته اشاره کردم که ایشان 20 سال است بیرون از سیاست عملی هستند ، نمی‌دانم که وارد میدان شوند ، چه مسیری را طی خواهند کرد , حضور سه ماه ای که اغاز ان بیانیه زیست مسلمانی بود ، و پایانش جنبش سبز .

در هر حال دوستانی باید مذمت شوند که اقای خاتمی را با فشار اوردند ، و هنگامی که اقای مهندس موسوی هم نامزد شد هر چه از دهانشان در امد ، در خلوت و جلوت علیه ایشان نثار کردند ( قابل توجه اقای دکتر جلایی پور )، بعد هم که خاتمی به درستی و بناچار کناره گرفت و این را در نامه‌ام به اقای میردامادی به صراحت پیش بینی کرده بودم ، افتادند دنبال مهندس موسوی و شد انچه که شد و حالا برای توجیه ان فاجعه سیاسی ، از ان با عنوان اعتراضات مسالمت امیز دفاع کنند ، و نمی‌گویند اگر چنین اعتراضاتی در ایران می‌توانسته رخ دهد و مسالمت امیز تمام شود یعنی اصلاحات به نتیجه رسیده و دیگر نیازی به اصلاح‌طلبی نیست , ولی گزاره سوم ایشان ، یک جعل اشکار است ، امیدوارم از این کلمه ناراحت نشوند چون غیر از این نمی‌توان توصیف کرد , هنگامی که اقای دکتر جلایی پور و دوستانشان در شوک رد صلاحیت اقای هاشمی بودند و یک هفته سرگردان میان تحریم یا مشارکت و رای دادن بودند ، بنده بلافاصله پس از رد صلاحیت اقای هاشمی با اقایان علی ربیعی و یونسی تماس گرفتم که از فردا بروید در ستاد روحانی ، مبادا کنار بکشید .

همفکران شما تا پیش از امدن اقای هاشمی هنوز نپذیرفته بودند که از اقای جهانگیری هم حمایت کنند ، و ثبت نام او در عمل به تاخیر افتاد , اینها را نمی‌گویم که درستی مواضع خود را اثبات کنم ، شاید هم اشتباه بوده است , اینها را برای ان بیان کردم بگویم شما از واقعیتی که فقط هشت سال از ان گذشته ، روایتی تا این اندازه غیرواقعی می‌دهید .

شما از مواضع من در جلسات اقای نوری در باره این موضوع اگاه هستید چرا این واقعیت را وارونه جلوه می‌دهید ؟ ایا این روایت غیرواقعی ناخواسته است یا اگاهانه ؟ یکی از دوستان مشترک که در جلسه اقای نوری هم بود از این تحلیل شما دچار تعجب بود و می‌پرسید که مگر جلایی پور در جلسات اقای نوری نبود ؟ من حتی در علت حمایت از روحانی هم مفصل توضیح دادم که چرا نامزد اصلاح‌طلب در این مرحله مفید فایده نیست , ایا این انتظار زیادی نیست که اقای دکتر جلایی پور دقیق تر سخن بگویند ؟ اگر من چنین مواضعی داشته باشم حتما نوشته‌ام و دعوت می‌کنم ایشان برای اثبات دقت و انصاف خودشان می‌تواند به انها ارجاع دهد , اقای دکتر جلایی پور نوشته‌اند که : ️” اساسا نظر مهندس عبدی دقیقا چیست ؟“ بنده نظراتم را می‌نویسم ، اگر علاقه دارید می‌توانید بخوانید .

در زمستان سال 1399 و چند مطلب دیگر پس از ان نیز در باره انتخابات نوشتم , از تکنیسینی انتخابات باید عبور کرد , انها را بخوانید ، هر جایش ایراد داشت را با نقل قول مستقیم و نه بر مبنای استنباط‌های شخصی نقد بفرمایید .

همه مطالبم در کانال اینده در دسترس است , بقیه مطالب ایشان نیز در دفاع از عملکردهای جبهه ای است که ایشان و چند نفر دیگر ان را به این نقطه رسانده‌اند ، که در مطالبم به انها پرداخته‌ام و باز هم می‌پردازم و نیازی به تکرار مکرر انها در اینجا نیست , فرصتی هم برای این کار نیست .

فقط یک نکته باقی می‌ماند که داوری در باره ان را به عهده مخاطبان می‌گذارم , بیایید فرض کنیم که نتایج انتخابات 28 خرداد همان گونه می‌شد که اقای دکتر جلایی پور و دوستان و همفکرانشان پیش بینی می‌کردند , یعنی از یک طرف مشارکت واقعی به بالای 50 درصد می‌رسید موضوعی که در همه جلسات اقای دکتر جلایی پور قاطعانه و بدون ذره ای تردید می‌گفت که کف انتخابات 50 درصد است .

همچنین نتیجه انتخابات به دور دوم می‌رفت و ما نیز همین تحلیل‌های خود را نوشته بودیم , به نظر شما با چه سرنوشتی باید مواجه می‌شدیم ؟ جز این که قلم را به زمین بگذاریم و با نظرسنجی و تحلیل خداحافظی کنیم ، ایا راه دیگری هم داشتیم ؟ خوب چرا دوستانی که مرتکب خطای فاحش تحلیلی و علمی شده‌اند همچنان در حال ادامه همان راه هستند ؟ یادداشت مورد اشاره‌ی عباس عبدی که در پاسخ به منتقدان نوشته و در روزنامه‌ی اعتماد منتشر شده است : بازی « رای » و « صندوق » یادداشت « بی معنایی یک بیانیه » بنده که در 25 ابان در اعتماد منتشر شد ، مورد پسند برخی از دوستان اصلاح‌طلب واقع نشد و اشکار و پنهان نسبت به ان واکنش نشان دادند , گر چه نمی‌دانم که این دوستان چه نسبتی از فعالان اصلاح‌طلب هستند ، ولی این امر مهم نیست ، زیرا در هر صورت حتی اگر معدود هم باشند باید پاسخی که شایسته است تقدیم انان نمود .

البته مهم تر از اصل ارائه پاسخ ، باید گفت که این رفت و برگشت‌ها تمرین گفتگو نیز هست و به فهم مسایل سیاسی این جبهه و کشور کمک خواهد کرد , گفتگویی عمومی که حتی الامکان از ان پرهیز شده است , پیش از ورود به بحث بد نیست که جایگاه حقیقی یا حقوقی خود را در میان اصلاح‌طلبان توضیح دهم .

بنده هیچ رابطه تشکیلاتی با هیچ کدام از تشکل‌های اصلاح‌طلب عضو جبهه اصلاحات ندارم , این را به عنوان نقطه قوت یا افتخار نمی‌گویم , شاید هم ایرادم باشد .

ولی از انجا که فکر می‌کنم تفاوت هایم با راهبرد جاری دوستان بیش از ان است که با حضورم در جمع‌های تشکیلاتی انان کمکی کنم لذا فاقد چنین رابطه ای هستم , هر چند در برخی جلسات که دوستان دعوت می‌کنند برحسب احترام شرکت می‌کنم و اگر حرفی داشته باشم و ان را مفید یا موثر بدانم می‌زنم و اگر هم نه ، سکوت می‌کنم , نمونه‌اش سکوت چند ماهه ای است که در یکی از این جلسات دارم و هیچ نظری نمی‌دهم ، چون معتقدم معمولا گفت و گویی بین دوستان شکل نمی‌گیرد ، به حرف‌های دیگری با دقت گوش نمی‌کنند و هر کس سخن خود را می‌گوید ، حداقل برخی چنین هستند ، و نه تنها به اصول و مبانی استدلال دیگران توجه نمی‌کنند ، بلکه حتی علاقه ای به شنیدن و درک حرف دیگران هم ندارند ، حتی حرف‌های دیگران را تحریف هم می‌کنند .

انان ظاهرا پیشاپیش تصمیمات خود را گرفته‌اند فقط در پی کادوپیچ کردن ان تصمیمات هستند و طبیعی است که شایسته نیست که در چنین فرایندهایی وارد شد یا بر انها مهر تایید زد , شاید هم تصمیم قبلی نگرفته‌اند ، بلکه راهبردشان چنان متصلب است که شکاف عمیقی در نگاه و رویکردهای دو طرف وجود دارد و سخن گفتن با انان را بی فایده می‌کند , البته مشابه این ایرادها را هم می‌توان به بنده منتسب کرد .

راه حل اصلی طرح مسایل در عرصه عمومی است که در باره ضرورت ان توضیح خواهم داد , در میان نقدهایی که شد ، مفصل‌ترین انها را جناب دکتر حمیدرضا جلایی پور نوشتند که از ایشان سپاسگزارم , در نوشته کنونی سعی می‌کنم ضمن توضیحاتی به سه محور اصلی از نقدهایی که اطلاع یافته‌ام متمرکز شوم .

ولی پاسخ نقد اقای جلایی پور را بهتر است در کانال تلگرامی « اینده » بدهم زیرا روزنامه محل مجادلات شخصی نباشد بهتر است , در انجا خواهم گفت مواضعی را که به من نسبت داده‌اند ، خلاف واقع است و با شواهد دقیق ان را بیان می‌کنم تا نادرستی نقد ایشان را نشان دهم , یادداشت بنده از سه زاویه مورد اعتراض واقع شده است .

محتوا ، لحن و انتشار عمومی ان , ابتدا به چرایی و ضرورت انتشار عمومی ان می‌پردازم , دوستان اعتراض می‌کنند که چرا این حرف‌ها را نمی‌روم در جمع و جلسات شورای سیاست‌گذاری اصلاحات بزنم ؟ چرا اینها را به عرصه عمومی می‌کشانم و موجب تضعیف این جبهه می‌شوم ؟ اول اینکه چنین چیزی غیر متعارف است که فردی خود را دعوت کند که برود و حرف هایش را بزند .

به علاوه فرض کنیم رفت و زد چه خواهد شد ؟ پس از شنیدن خواهند گفت ممنون که زحمت کشیدید , از احساس مسئولیت او خیلی تشکر می‌کنند ، و می‌گویند لطفا جلسه را ترک کنید می‌خواهیم بحث کنیم , این رفتار چیز نامتعارفی هم نیست .

به علاوه اتفاقا در این مورد بخصوص در جلسه ای که چند نفر از اعضای شورا بودند گفتم که این کار درست نبود ، قبلا هم گفته بودم که تا هنگام نقد شکست خرداد و اصلاح خط مشی و تعیین مسئولیت‌های منجر به وضعیت فعلی ؛ انتظار می‌رود که این جبهه کار خود را منجمد کند , البته نمی‌دانم که ایا کسانی در انجا این نگاه را طرح می‌کردند یا خیر ؟ ولی تا انجا که اطلاع دارم این نگاه طرفداران جدی دارد که شاید به سخنان انان گوش داده نمی‌شود , در هر حال فرقی ندارد ، چه طرح شده باشد و چه نشده باشد ، انان رفتاری را انجام داده‌اند که بنده نسبت به ان نقد داشته‌ام ، و باید به نحوی بازتاب می‌دادم .

از سوی دیگر در این باره تجربه بسیار بدی هم دارم , در جریان انتخابات سال 1388، و پیش از نامزد شدن اقای خاتمی ، نامه ای مفصل در نقد نامزدی ایشان و مسایل انتخابات به دبیرکل جبهه مشارکت نوشتم , دریغ از یک کلمه پاسخ .

باز هم چون می‌دانستم راهبرد خطرناکی پیش روی اصلاح‌طلبان است ، به درخواست خودم با سه تن از دوستان موثر و تصمیم گیران انان صحبت کردم و تحلیل خودم را در باره نادرستی این گونه حضور انتخاباتی بیان داشتم ، ولی ظاهرا یک گوش دوستان در بود و یک گوش انان دروازه , پس از ان رویدادهای زیان بار نیز ، کوشیدم در مواردی با برخی از انان گفتگو کنم ، ولی ظاهرا حرف هایم خیلی به مذاق دوستان سازگار نمی‌امد ، و در نهایت شد ، انچه که شد , حتی بعد از ان اتفاقات زیان بار نیز ، اگاهانه به این نقد توجه نکردند و پاسخی به ان داده نشد .

اگر این دوستان خیلی گوش‌های شنوا دارند یا صداقت دارند ، لطفا نامه بنده را که در زمستان سال 1387 نوشته شد ، منتشر کرده و پاسخ دهند ، تا ببینیم که ایا شیوه‌های مورد نظرشان برای انتقال دیدگاه‌های انتقادی مفید یا موثر بوده است یا خیر ؟ البته دلائل دیگری هم هست که چرا انتقال خصوصی نظرات مفید نیست ؟ چون تصمیمات سیاسی لزوما براساس منطق کارشناسی گرفته نمی‌شود , این همان اشتباهی است که حکومت هم می‌کند , می‌گویند انتقادات را به خودمان بگویید ، در فضای عمومی موجب تضعیف نظام می‌شوید .

در حالی که طرح خصوصی انتقادات معمولا فایده ای ندارد , فقط بهتر است در روابط فردی انتقادات را خصوصی طرح کرد , در حوزه عمومی ، طرح خصوصی نقدهای تحلیلی و خبری بی معنی است .

طرح عمومی یک نقد می‌تواند به تقویت ان تحلیل و تبدیل به قدرت شود ، زیرا می‌تواند مردم را با خود همراه کند و این همراهی منجر به قدرت شده و ان فکر و تحلیل را به تصویب و اجرا برساند , بنابراین طرح خصوصی و غیر عمومی انتقادات با این توجیه عجیب که باعث تضعیف جبهه اصلاحات می‌شود ، بلاموضوع است , جبهه ای که با طرح عمومی انتقادات تضعیف می‌شود ، هر چه باشد اصلاح‌طلبانه نیست .

این کپی برابر اصل اندیشه حکومتی است که متاسفانه در میان برخی از دوستان نیز رسوخ کرده است , لازمه پیشبرد اصلاح‌طلبی مبتنی بر اگاهی عمومی طرفداران ان و مردم است , چنین نیست که عده ای افراد در جلسات بنشینند و اقدام به تصمیم‌گیری نمایند و بقیه نیز تابع انان باشند .

نتیجه این رفتار چیزی جز همین وضع موجود نخواهد بود , بنابراین بهتر است به جای این درخواست نادرست که مطالب را بیایید در جلسات بگویید ، درخواست طرح عمومی انها را داشته باشید , اگر نه باید به درخواست حکومت نیز پاسخ مثبت دهید و به جای انتشار عمومی بیانیه ، از جمله همین بیانیه را برای دفاتر مسئولین امر بفرستید .

متاسفانه همین ایراد کافی است که بدانیم دوستان اصلاح‌طلب در چه وضعیت فاجعه باری قرار گرفته‌اند , هر چند بنده موافق توصیه انان نیستم و معتقدم که مسایل عمومی را باید در فضای عمومی طرح کرد و اگر قدرت دفاع داریم از مواضع خود دفاع کنیم ، و اگر نه نقدها را بپذیریم ، ولی معتقدم که اگر کسی باشد که با این شیوه و گزاره اقایان موافق باشد ، باز هم مجبور می‌شود که انتقاد خود را علنی کند ، چرا ؟ به این علت که قرار نیست در این جلسات بسته حرف‌های دیگران گوش داده شود , چون اگر گفتگوی موثری در جلسات وجود داشت ، همان را به سطح عمومی می‌کشانند .

اگر تصمیمی از اعتبار کارشناسی قابل دفاعی برخوردار است حتما ان را به محک نقد عمومی خواهند گذاشت زیرا اطمینان دارند که از چالش گفتگوی عمومی سربلند بیرون خواهند امد , اتفاقا یکی از علل تصمیمات غلط دوستان در انتخابات اخیر همین است که مسایل مبتلابه و نقدهای ان را چنانچه که شایسته است به عرصه عمومی نکشاندند تا اگر استدلال انان درست است ، دیگران هم وارد انتخابات شوند ، و اگر جامعه نمی‌پذیرد ، انان هم تغییر روش دهند , در مجموع طرح مسایل فکری و عمومی و غیر شخصی در حوزه عمومی امری طبیعی و لازمه گفتگو و رسیدن به خط مشی و سیاست‌های درست است .

این رسوبات فرهنگی نظام‌های اقتدارگرا را باید از ادبیات اصلاح‌طلبی خارج کرد , ایراد دیگری که به ان یادداشت گرفته شده ، از لحن ان بود ؛ این که چرا ان پاراگراف اخر را نوشته‌ام , در این پاراگراف اورده بودم که : ”28 خرداد نه فقط یک شکست راهبردی و حتی تشکیلاتی ، که یک شکست اخلاقی بزرگ نیز بود .

تقلیل امر سیاست به کمپین‌های انتخاباتی و تکنیک‌های بازاریابی و جعل نظرسنجی و تبلیغات سطحی ، شکستی بود که هیچ گاه فراموش نخواهد شد “, همه کلمات دقیق انتخاب شده‌اند ، 28 خرداد یک شکست راهبردی بود زیرا نتیجه حاصل ، مجموعه ادعاها و انتظارات یک جریان سیاسی را به چالش کشید و بخش قابل توجهی از جبهه اصلاحات با تصمیم مذکور همراهی نکردند و اگر بگوییم همراهی کردند و نتیجه همین است ، برای این جبهه بسیار ابروریزی خواهد بود , باید کل فرایند قبلی که منجر به این وضع شد را بازنگری کرد .

اگر کسانی انچه که در 28 خرداد رخ داد را یک امر عادی و حداکثر یک شکست عادی می‌دانند ، دیگر جای بحثی با انان نیست ، برای چنین کسانی ، شکست هیچ گاه معنا ندارد ، هر اتفاقی رخ دهد ، پیروز هستند , اینجا محل جدا شدن از انان است , متاسفانه بدترین نتیجه ای که می‌توانست نصیب نیروهای طرفدار رای دادن در این جبهه شود در 28 خرداد رخ داد .

چنین شکستی را نمی‌توان با توجیهات تاکتیکی و فنی توضیح داد , اگر این شکست را راهبردی ندانیم معنایش این است که نه راهبرد را می‌دانیم چیست و نه درک درستی از مفهوم شکست داریم , راهبرد سیاسی را تبدیل به « بازی صندوق و رای » کردن یک شکست است .

صندوقی که پیش تر می‌توانست حتی تا اندازه ای بو و طعم اراده عمومی را از خود متصاعد کند ، تبدیل به یک جعبه فاقد محتوا کردند , در این میان بزرگ‌ترین ضربه را مدعیان طرفداری از این صندوق به ان زدند ، همچنان که بزرگ‌ترین لطمات را به انقلاب و اسلام کسانی می‌زنند که خود را طرفدار دواتشه ان معرفی می‌کنند , صندوق رای را کسانی بی محتوا کردند که زیر علم ان سینه می‌زنند .

البته مردم به این سینه زنی توجهی نکردند و همچنان امیدی به تصاعد بوی و عطر خود از ان در اینده دارند , این یک شکست تشکیلاتی هم بود , علل ان فراوان است .

شاید درست نباشد که تخلفات تشکیلاتی و اقدامات انفرادی افراد بر خلاف مصوبات قبلی ان تشکیلات را برشمارم , جبهه ای که در نهایت با انواع ترفندها دو بخش شدند چگونه می‌توانند زیر راهبرد یکسان حرکت کنند ؟ متاسفانه خیلی از تخلفات برای دوستان عادی و متعارف شده است و ان را تخلف نمی‌دانند , البته این چندان ربطی هم به من ندارد چون مدت‌ها است که از این نوع تشکیلات بازی‌های بی سر و ته دور شده‌ام .

ولی مگر می‌شود چیزی را به نام اصلاحات انجام دهند و در برابرش سکوت کرد ؟ تشکیلاتی که در معرفی نامزدها ، در جلب نظر انان برای نامزد شدن ، در تعیین نامزد نهایی در ارتباط با نامزدها و تعیین ضوابط و … همگی دچار اغتشاشات رفتاری بود را چه باید نامید ؟ حتی در حمایت از نامزد مورد نظر ، فراتر از نظرات جمع و در قالب حمایت‌های فردی ، گوی سبقت را از بی نظم‌ترین تشکیلات ربودند , در پایان هم چند گروه شدند و هر کدام به راه خود رفتند و برخی از تشکیلات خود نیز ، قهر کردند !! باید خدا را شکر کنند که شورای نگهبان به دادشان رسید ، در غیر این صورت به طور قطع انان که تصمیم گیر بودند ، حتما اقای لاریجانی را به عنوان نامزد جبهه معرفی می‌کردند ! اینکه بسیاری از انان سکوت می‌کنند و حرف نمی‌زنند دلیل ان نمی‌شود که همه باید سکوت کنند , بساط این گونه تشکیلات بازی را باید جمع کرد .

اگر اصلاح‌طلبان نتوانستند اثر مثبتی بر امور و اصولگرایان بگذارند بجایش به لحاظ رفتار تشکیلاتی مقلد اصولگرایان شدند , همچنین امر سیاست را به کمپین انتخاباتی تقلیل داده و بازاریابی را بر مفهوم سیاست غلبه دادید ، و این چیز چندان پنهانی نیست ، نپذیرفتن ان خیلی هنر می‌خواهد , کنشگران اصلی شما همین نگاه را داشتند ، و تا اخرین ساعات روز انتخابات نیز هم چنان نگاه شان به کمپین خیره مانده بود .

ولی انچه که بیش از هر چیز دیگری دوستان را ناراحت کرده کلمه شکست اخلاقی است , واقعا باعث تاسف است , اگر کسی این انتخابات را شکست اخلاقی نداند ، به معنای ان است که اتفاقات رخ داده در ان را غیر اخلاقی نمی‌داند ، در این صورت جای بحثی باقی نمی‌ماند ، زیرا نشان می‌دهد که فاصله‌ها نه فقط در حوزه سیاست و فهم جامعه و معنای تشکیلات ، بلکه در حوزه اخلاقی نیز زیاد شده است .

انجام نظرسنجی ( گفته می‌شود با تصمیم و هزینه شخصی بوده !!) و خط دادن به یک جمع براساس نتایج مخدوش ان ، در حالی که هیچ نیازی به ان نبوده از دو حال خارج نیست , یا اگاهانه چنین برنامه ای ترتیب داده شده تا دیگر اعضای تشکیلات را به نوع شرکت مورد نظر خود همراه و موافق کنند ؛ یا از روی نااگاهی و فقدان کارشناسی چنین کاری شده است , من گمان می‌کردم که نوع اول است .

در واقع امتیازی بود که می‌شد برای دوستان قایل شد ، در حالی که اکنون می‌گویند ، نه چنین چیزی نیست ، بلکه این نظرسنجی اشکال داشته است , این وجه ماجرا به لحاظ اخلاقی بدتر است ، زیرا افرادی به خود حق داده‌اند در موضوعی تصمیم بگیرند که فاقد صلاحیت کارشناسی بوده‌اند , در این صورت می‌توان نتیجه گرفت که قطعا مشابه این رفتار را در امور دیگر هم داشته‌اند و این کار به لحاظ اخلاقی به مراتب بدتر از جعل نظرسنجی است .

البته هنگامی که مخدوش بودن ان نظرسنجی اشکار شد مدعی شدند که مبنای تصمیم‌گیری قرار نگرفت و از دستور خارج شد , ولی موتور و انگیزه‌های ان گرایشی که دنبال دراوردن چنان نتایجی بود همچنان روشن بود و کار می‌کرد , فارغ از امور غیر اخلاقی در تصمیمات تشکیلاتی ، اقدامات مربوط به ساعات پایانی انتخابات نمونه دیگری از این بی اخلاقی عجیب است .

انگاه که سه ساعت مانده به نیمه شب پایان رای‌گیری ، جنبش توییتری و مجازی راه انداختند که دور دوم قطعی است ، اگر یک همت دیگری کنید در همین دور اول کار تمام است !! این حرف را برای شورای شهر تهران هم می‌گفتند در حالی که نفر اول لیست انان چند ده هزار رای ناقابل بیش تر نیاورده بود ، و برخی محاسبات نشان می‌داد که کل ارای جبهه ای انان در کف لیست ، فقط چند هزار رای بود ولی تبلیغ می‌کردند که بیش از نیمی از اعضای ما انتخاب شده‌اند !! من نمی‌دانم این رفتار را چه چیزی جز شکست اخلاقی باید نامید ؟ بدترین رفتارها را در ضدیت با موسسه ایسپا انجام دادند ، و در جلسات خصوصی انان را متهم به مدیریت یا تحت نظر امنیتی‌ها بودن کردند ، و حتی اشکارا نوشتند که : ️” وقتی در نهاد بالادستی و قانونی کشور ، در این انتخابات مهندسی می‌شود , لذا فرضیه دخالت غیرمستقیم در نظرسنجی‌ها ، فرضیه ای بی ربطی نیست , با توجه به نکات فوق برای راستی ازمایی نظرسنجی‌ها لازم است نامزدها و خصوصا جبهه اصلاحات مستقلا دست به پیمایش بزنند .

“!! موسسه ای که در ان زمان استقلال داشت و تعدادی از جوانان زحمتکش و دقیق و با حداقل درامد ان را اداره می‌کردند ، فقط به این علت که ملزم به اصول علمی بود ، و نتایجش باب طبع اقایان نبود ، تحت اتهام کسانی قرار گرفت که باید بیش از دیگران با اصول علمی و قواعد حرفه ای اشنا باشند و بیش از دیگران باید شان این اصول و قواعد را رعایت کنند , اگر این شکست اخلاقی نیست ، پس به چه چیزی باید شکست اخلاقی گفت ؟ این رفتار نشان داد که دوستان اب گیرشان نمی‌اید ، و الا شناگران قابلی هستند , در گذشته چون نظرسنجی‌ها به نفع انان بود ان را تخطئه نکردند ، به محض انکه واقعیت برخلاف تصورشان شد ، ان را نه تنها تخطئه کردند ، بلکه اتهام امنیتی هم به ان زدند .

نقد سوم به یادداشت بنده ، محتوایی بود , خلاصه این است که چرا جبهه اصلاحات نباید در باره مساله مهم برجام اظهار نظر کند ؟ هنگامی که می‌گویم دوستان حوصله شنیدن حرف‌های دیگران را ندارند ، همین یک شاهد کافی است , اول اینکه در متن بنده معلوم است که منظورم نفی اظهار نظر در باره برجام نبود ، بلکه در باره همه مسایل بود ولی چون در باره برجام موضع گرفتند ، همین را ذکر کردم .

به علاوه توضیح دادم که خودم و خیلی‌های دیگر در این باره حرف زده‌ایم و نوشته‌ایم و خیلی هم خوب است ، همه اشخاص حقیقی هم چنین کنند ، ولی جبهه اصلاحات به صفت جایگاه حقوقی ، اول باید حساب خود را با شکست 28 خرداد روشن کند ، و پیش از ان نمی‌توان به مسایل دیگر پرداخت , در حقیقت این جبهه یک شخصیت حقوقی و وظیقه ای برای راهبری برنامه‌های اصلاحات داشته است و اگر اعتبار ان در کلیت خود مخدوش شده است ابتدا باید این اعتبار را احیا کند و زدن حرفهای حتی درست و البته تکراری در موضوعی چون برجام نه ضرورت یا فوریت و اثرگذاریی دارد و نه می‌تواند موجب به حاشیه رفتن شکست 28 خرداد و مسیولیت عواقب ان شود , به علاوه اگر این موضع‌گیری برای اثرگذاری است در این صورت کسی برای نظرات و مواضع این جبهه با وضع کنونی حسابی باز نمی‌کند ، ولی اگر برای ثبت در تاریخ است که پیش تر ده‌ها بار گفته‌اید و این یکی هم چیزی بر انها نمی‌افزاید .

دوستان یاد گرفته‌اند که شکست‌ها را به گردن دیگران بیاندازند ، و همچنان به همان راه قبلی ادامه دهند , این بار دیگر چنین رفتاری شدنی نیست , اتلاف وقت بیهوده است .

ان بیانیه فاقد معنا و اثرگذاری بود , کسی هم برای ان تره خرد نکرد , مردمی که به دعوت انان در انتخابات پاسخ منفی دادند ، به طریق اولی به این بیانیه‌ها نیز بی اعتنا هستند .

دور یکدیگر نشستن و تحلیل‌های تکراری و غیر راهگشا دادن دردی را دوا نمی‌کند , باید تغییرات اساسی در راهبردها ، تشکیلات و افراد داده شود , معلوم شود چه کسانی چنین راهبردی را در استین اصلاح‌طلبان گذاشتند و همچنان متولی حفظ ان در این استین هستند .

هر چند در گذشته چشم امید بسیاری به جوانان اصلاح‌طلب بود ، ولی در سال‌های گذشته انان را نیز دچار رخوت کردند و معلوم نیست که ایا منابع کافی برای بازسازی این جبهه وجود دارد یا خیر ؟ حمیدرضا جلایی پور : « تشکیلات بازی » یا لازمه توانمندسازی ؟ از دوست عزیزم جناب مهندس عباس عبدی سپاسگزارم که در پاسخ به نقدم به یادداشت ایشان تحت عنوان « بی معنایی یک بیانیه » در سه یادداشت در روزنامه اعتماد و کانال تلگرامشان نکاتی را طرح کرده‌اند , با بعضی از این نکات اتفاقا همراهم و برخی دیگر را حاوی نیت خوانی ناروا و اتهام و انتساب‌های اشتباه می‌یابم , قبل از پرداختن به نقاط اشتراک و اختلاف نظر یک نکته حاشیه ای هم بگویم .

ایشان در ابتدای یادداشت شان گفته‌اند حمیدرضا جلایی پور « یکی از استوانه‌های دفاع از سیاست جاری اصلاح‌طلبان است » و در انتها هم ذکر کرده‌اند جلایی پور « و چند نفر دیگر جبهه را به به این نقطه رسانده‌اند »! این دو نسبت هر دو خطا و مایه تعجب است , اولا من اساسا حتی توفیق عضویت عادی در جبهه اصلاحات نداشته‌ام ، ثانیا حتی در حزب اتحاد که توفیق عضویت‌اش را داشته‌ام هم تصمیم حزب در انتخابات 1400 بر خلاف تحلیل و پیشنهادم بود و ثالثا استوانه که هیچ ، حتی مدافع عادی سیاست جاری اصلاح‌طلبان نیستم , ان چه از ان بدون شرمندگی و تذبذب دفاع می‌کنم ضرورت اصلاحات و مداومت در مسیر اصلاح‌طلبی خشونت پرهیز ، قانونی و تدریجی است .

اما از قضا نه تنها مدافع سیاست جاری نیستم بلکه منتقد انم و البته به جای تخطئه ان تلاش می‌کنم در حد توان محدودم در جهت اصلاحش و توانمندسازی تشکیلاتی و گفتمانی اصلاح‌طلبان ان چه به نظرم می‌رسد را مطرح کنم , ضرورت تحرک و توانمندی بیشتر اصلاح‌طلبان برای ارتقای ظرفیت‌های حکمرانی و توانایی متشکل جامعه ، دموکراتیک و کارامد و شفاف تر کردن تشکیلات شان ، تقویت بازوهای اندیشکده ای و رسانه ای ، شناسایی مطالبات گروه‌های اجتماعی و نیز توجه بیشتر به عدالت ، کاهش نابرابری ، اقتضائات توسعه پایدار و فراگیر با رویکرد مساله محور و توافق ساز و بهره‌گیری حداکثری از فرصت‌های انتخاباتی و غیرانتخاباتی از محورهایی بوده که روی ان تاکید داشته‌ام و از قضا جریان اصلی اصلاحات با ان فاصله داشته است و به ویژه از سال 98 تا کنون هم بسیاری از تصمیمات کلیدی‌اش بر خلاف نظر امثال من بوده است , با مهندس عبدی موافقم که گفتگو در عرصه عمومی در این زمینه‌ها نیز بالنده است و نقد اصلاح‌طلبان هم پیش نیاز اصلاح اصلاحات است و می‌تواند مایه تقویت اصلاح‌طلبان شود ( البته به نظرم اکثر دوستان هم چنین رویکردی دارند و نقدشان به یادداشت مهندس عبدی بیشتر از حیث پاره ای نسبت‌های غیرمنصفانه بود ).

در این زمینه هم با ایشان موافقم که انتخابات 98 و 1400 برای اصلاح‌طلبان یک شکست عادی نبود و باید به اسیب شناسی و علت کاوی ان توجه کرد و برای بازسازی و نوسازی گفتمانی و تشکیلاتی اصلاح‌طلبان تمهیدات جدی اندیشید , در مواردی که اختلاف نظر برجاست به چند مورد اشاره می‌کنم , در تحلیل علل نتایج انتخابات 1400 نوعی تقلیل گرایی ساده گرایانه در یادداشت مهندس عبدی دیده می‌شود که در جمله ایشان بارز است : « مدافعان صندوق رای صندوق رای را تبدیل به یک جعبه فاقد محتوا کردند ».

ارزیابی من این است که اتفاقا ضعف‌های اصلاح‌طلبان ( که مکرر فهرست کرده‌ایم و برای رفع شان باید کوشش جمعی و نهادینه کرد ) عامل اصلی نتیجه انتخابات 1400 نبود و نارضایتی‌های اقتصادی شدید ( تحت تاثیر تحریم‌ها و کرونا و پاره ای سوءحکمرانی‌ها )، رد صلاحیت‌های گسترده توسط اقتدارگرایان و کاهش امید به اثربخشی رای دادن نقش بیشتری در کاهش مشارکت در انتخابات ان داشته است و منصفانه نیست همه کاسه کوزه‌ها را سر اصلاح‌طلبان بشکنیم ، گرچه ساده‌ترین کار است , اگر نخواهیم پیچیدگی موضوع را ساده‌سازی افراطی کنیم و اسیر مغالطه پهلوان پنبه شویم باید توجه کنیم که بعد از این میزان نارضایتی اقتصادی و رد صلاحیت گسترده سه گروه اصلی در میان تشکل‌ها و نیروهای اصلاح‌طلب ، از جمله اعضای جبهه اصلاحات ایران ، وجود داشت : 1- ان‌ها که می‌گفتند چون در ریاست جمهوری نامزد ایجابی محبوب اصلاح‌طلبی نگذاشته‌اند در هر دو انتخابات ریاست جمهوری و شورای شهر کنار بکشیم ، 2- ان‌ها که می‌گفتند گرچه نامزدهای تواناتر ما رد صلاحیت شدند اما عبدالناصر همتی هم نامزد بدی نیست ( و حتی از روحانی 92 اصلاح‌طلب تر است ) و باید ایجابی برایش رای جمع کنیم و در شورا هم رای بدهیم ، و 3- ان‌ها که می‌گفتند برای دفع شر بزرگ تر و اعتراض به رد صلاحیت‌ها و این که کشور یک دست به اقتدارگرایان واگذار نشود به جای کناره‌گیری به عبدالناصر همتی رای اعتراضی بدهیم و در شورا هم هر جا نامزد باکیفیت داریم رای بدهیم , واقعیت این است که در شرایط پیچیده سیاست در ایران هر سه گروه هم حامیان جدی داشته‌اند و هم دلایل قابل اعتنا و ایران دوستانه .

این که تصویری بسازیم که گویی سیطره استدلالی هر کدام از این سه گروه بر دو گروه دیگر بر همگان کاملا اشکار است و هر کس به حرف مهندس عبدی یا امثال من گوش نکرد و قانع نشد غرض یا مرضی دارد و تا وقتی همه به ایشان یا کس دیگری گوش نکنند این جبهه رستگار نمی‌شود ساده‌سازی است , یک جبهه وسیع یک حزب کادرپایه کوچک نیست که بتوان انتظار اجماع حداکثری حول همه موضوعات و یک نظم استالینی از ان داشت , این تکثر واقعا موجود تحلیلی در شرایط پیچیده کنونی در جبهه اصلاح‌طلبان را باید به رسمیت شناخت و در چارچوب اهدافی که اجماع‌پذیر است فعالیت مشترک جبهه ای کرد و در محدوده اهداف دیگر هم فعالیت فراکسیونی رو تقویت کرد .

جبهه اصلاحات ایران هم همین کار را کرد , به خاطر حاصل نشدن اجماع در انتخابات ریاست جمهوری از نامزدی حمایت نکرد و برای نپاشیدن جبهه تکثر تحلیلی جدی را به رسمیت شناخت و به اعضا اجازه داد اگر می‌خواهند از نامزدی حمایت کنند , پیشنهاد مهندس عبدی در این شرایط میدان واقعی سیاست به جبهه اصلاحات دقیقا چه بود ؟ این که نامزدی معرفی نکند ؟ خب نکرد .

این که در این جبهه بزرگ به بیش از نصف اعضا که تحلیل شان شرکت در انتخابات بود ، حتی با فرض شکست ، بگوید حق شرکت و حمایت ندارید ؟ با فرض مطلوبیت‌اش ، ممکن بود ؟ جالب این جاست که به خاطر همین شرایط ویژه حتی پیشنهاد اجازه به اعضا برای حمایت از نامزدها را خود حامیان معرفی نکردن نامزد توسط جبهه طرح کرده بودند , مهندس عبدی در ذکر دلایل شکست اخلاقی جبهه اصلاحات ایران به سه شاهد اشاره می‌کنند که به نظرم هیچ کدام در حد این ادعا نیست , اولا می‌گویند جبهه نباید به اعضا اجازه می‌داد از همتی حمایت کنند .

بر فرض که این کار ممکن بود و به فروپاشی جبهه نمی‌انجامید ، این شکستی سیاسی است و نه اخلاقی , همچنین می‌گویند تعدادی از اعضای جبهه تخلف داشته‌اند , تخلف دو سه عضو از یک جبهه گسترده که با تذکر اعضا مواجه شده و برای پیشگیری از تکرارش ایین نامه رسیدگی به تخلفات تصویب شده است چرا نشانه شکست کلی اخلاقی یک جبهه است ؟ اغلب اعضایی که از عبدالناصر همتی حمایت ایجابی یا سلبی کردند ، از جمله مهندس بهزاد نبوی ، بعد از جواز رسمی جبهه به اعضا بود .

به جای این نوع نسبت‌های کلی غیرمنصفانه بهتر نیست پیشنهاد دقیق و عملی مان برای مکانیزم حصول اجماع موثر در جبهه ای گسترده که هیچ عضوی بر خلافش عمل نکند را ارائه کنیم ؟ فکر می‌کنم جبهه اصلاحات ایران هم در پی ماه‌ها اسیب شناسی ای که از رفتارش در انتخابات 1400 انجام داده و نقشه راهی که برای کاهش این اسیب‌ها تدوین کرده از پیشنهاد عملی و دقیق مهندس عبدی برای رفع این اسیب استقبال می‌کند , شاهد دوم مهندس عبدی برای شکست اخلاقی جبهه اصلاحات « جعل نظرسنجی » است , تعجب می‌کنم که باز هم تکرار می‌کنند در حالی که می‌دانند اساسا جبهه اصلاحات نظرسنجی ای برگزار نکرد و در انتخابات ریاست جمهوری از نامزدی هم حمایت نکرد .

نظرسنجی با سفارش فردی هم بدون هر گونه سوء نیت و بدون قصد فریب و جعل بوده است ، گرچه من هم معتقدم خطای روش شناختی داشته است , اما باز چه ربطی به شکست اخلاقی جبهه اصلاحات دارد ؟ این چه سبک نقدی است ؟ در بخشی از یادداشت مهندس عبدی هم گویی فرض شده اینجانب نقشی در این نظرسنجی داشتم , بنده در هیچ مرحله ای از برگزاری این نظرسنجی هیچ نقش و اطلاعی نداشتم .

از قضا من هم همیشه به نتایج نظرسنجی ایسپا توجه نشان داده‌ام و البته معتقدم عکس هایی که با هر نظرسنجی از جامعه گرفته می‌شود اگر با عکس نظرسنجی‌های معتبر و روشمند بیشتری تایید شود قابلیت اتکای بیشتری پیدا می‌کند و عیبی در برگزاری نظرسنجی‌های متعدد نیست ، به شرط روشمند بودنشان , بعضی به نظرسنجی ایسپا مشکوک شده بودند ، همان طور که مثلا خود مهندس عبدی بعضا نسبت به نظرسنجی مریلند اطمینان کافی نداشته‌اند ، اما دقت پیش بینی هر دو در انتخابات‌های گذشته بر اعتبارشان افزوده است و اساسا تکثر نظرسنجی‌های روشمند برای حصول اطمینان مطلوب است , شاهد سوم ایشان چند پیامک در شب انتخابات است که تشویق به موج رای دادن در ساعت 21 برای افزایش احتمال رفتن به مرحله دوم می‌کردند ! این پیامک‌ها توسط جبهه اصلاحات صادر نشده‌اند و امثال من هم نه تنها ان را نشر نداده‌ایم که حتی خبر ندارم چه کسی ان را نوشته است .

این مدل مچ‌گیری ها و انتساب‌ها که اساسا نه ربطی به جبهه اصلاحات دارد و نه فعالانی مثل من چطور شاهد شکست اخلاقی جبهه اصلاح‌طلبان است ؟ مهندس عبدی گفته‌اند « جبهه اصلاحات اول باید حساب خود را با شکست 28 خرداد روشن کند ، و پیش از ان نمی‌توان به مسایل دیگر پرداخت ,» روشن کردن حساب با شکست 28 خرداد دقیقا یعنی چه ؟ اگر منظور ایشان این است که ضعف‌های اصلاح‌طلبان را به رسمیت بشناسند و اسیب شناسی کنند ، خب این که دقیقا کاری است که جبهه از همان بیانیه اول بعد از انتخابات و نیز در ماه‌ها جلسه بعدی‌اش انجام داده است و چند حلقه اصلاح‌طلبان در همه این ماه‌ها متمرکز بر این علت کاوی نتایج 1400 بوده‌اند , اگر منظور ایشان این است که جبهه اول باید عذرخواهی کند تا بعد اجازه صدور بیانیه در زمینه‌های دیگر داشته باشد ، دقیقا از چه چیزی باید عذرخواهی کند ؟ از این که بر خلاف نظرش حاکمیت نامزدهایش را ناروا رد صلاحیت کرده و نامزدهای اجماعی سه گانه‌اش رد صلاحیت شده‌اند ؟ از این که تحریم‌های ترامپ و کرونا نارضایتی شدید اقتصادی ایجاد و مشارکت را کم کرده ؟ تسخیر سفارت امریکا در سال 59 طبق اجماع سیاست شناسان برجسته و متخصصان روابط بین‌الملل هم از نظر اخلاقی و هم از نظر قوانین بین‌المللی و هم از حیث نتایج سهمگینی که برای سیاست داخلی و خارجی و اقتصاد ایران داشت قابل دفاع نیست .

مهندس عبدی که بعد از 41 سال هنوز علی رغم این اجماع و نتایج تسخیر سفارت از تسخیر سفارت دفاع می‌کنند ، چطور انتظار دارند کسانی که برای دادن رای اعتراضی در 1400 دلایل ایران دوستانه قابل توجهی داشته‌اند اول بیایند نظر ایشان را تایید کنند تا مجاز به اعلام نظر درباره برجام باشند ؟ اساسا در جبهه ای گسترده با تکثر مواضع در این موضوع پیچیده چگونه تعیین تکلیف قاطع با انتخابات گذشته ممکن است ؟ چه بسا گذشت زمان و روشن تر شدن نتایج تصمیم‌ها هم داوری‌ها را تغییر دهد , مهندس عبدی در بخش دیگری از پاسخ هایشان می‌گویند که « کسی برای نظرات و مواضع این جبهه با وضع کنونی حسابی باز نمی‌کند » و « ان بیانیه فاقد معنا و اثرگذاری بود و کسی هم برای ان تره خرد نکرد », اولا اگر خودزنی نکنیم و چشم مان را باز کنیم این بیانیه در حد یک بیانیه فاقد معنا نبود و به همین دلیل تیتر یک حمایتی چند روزنامه و نیز تیتر یک انتقادی روزنامه کیهان را ساخت .

ایا چیزی که بی معنا و بی وزن است تیتر یک در هر دو جناح می‌سازد ؟ ثانیا مگر همین یادداشت مهندس عبدی در نقد انتشار این بیانیه خودش مصداق تره خرد کردن کسی برای ان نیست ؟ لابد جبهه اصلاحات واجد حداقلی از معنا و تاثیر هست که وقت ارزشمند مهندس عبدی صرف نگارش نقد به ان می‌شود , پرسش این است که چگونه می‌توان و باید این معناداری و تاثیرگذاری را افزایش داد , چند پیشنهاد را در یادداشت قبلی ذکر کردم و مشتاق شنیدن پیشنهادات دقیق و عملی مهندس عبدی‌ام .

مهندس عبدی همچین نوشته‌اند « در همه جلسات اقای دکتر جلایی پور قاطعانه و بدون ذره ای تردید می‌گفت که کف انتخابات 50 درصد است », همه نوشته‌های من روی کانالم همچنان موجود است , در سال‌های تحصیل و پژوهش هم در این حد اموخته‌ام که در هیچ زمینه ای نگویم بدون تردید .

ظاهرا ایشان دقت نکرده‌اند که پیش بینی‌ام برای احتمال بالای مشارکت حداقل 50 درصدی مربوط به قبل از رد صلاحیت‌های گسترده بود , به نظرم مثلا با نامزدی جواد ظریف مشارکت کمتر از 50 درصد نمی‌شد , بعد از رد صلاحیت‌های گسترده نیز همه جا می‌گفتم مشارکت به احتمال بسیار زیاد بیش از 40 درصد خواهد بود و نتیجه انتخابات هم از قضا بیش از 40 درصد و در شرایطی که بسیاری از دوستان پیش بینی زیر 35 درصد داشتند 48 درصد شد .

در بخش دیگری از یادداشتشان گفته‌اند : « ایا این‌ها ( عدم تغییر نرخ مشارکت و اراء نامزدها ) بدان معنا نیست که تمام تلاش شما در انتخابات تاثیری نداشته است ؟ این همان نکته ای است که در تحلیل اقای دکتر جلایی پور مغفول می‌ماند », اولا اتفاقا رای عبدالناصر همتی فقط در همان دو روز اخر بیش از صد در صد نسبت به پیش بینی ایسپا رشد داشت و از 4 درصد به 8 درصد رسید , ثانیا اگر نامزدهای محبوب تر رد صلاحیت نمی‌شدند یا اصلاح‌طلبان پیشرو هم با ستادهای موثرتری وارد میدان می‌شدند شاید چند درصد بیشتر از این هم دست یافتنی بود و از نظر من هر درصد بیشتر مطلوب تر از رها کردن صندوق بود ، اما من هم موافقم که در این انتخابات به خاطر نارضایتی شدید اقتصادی و این که نامزد مورد حمایت اصلاح‌طلبان دو دوره قبلش بر مسند بود و در دوره دوم هم ضعیف عمل کرد و نیز رد صلاحیت‌ها و کاهش امید به اثرگذاری رای امکان بسیج رای‌های بالا فراهم نبود .

اما مگر فقط در انتخاباتی که پیروزی ضمانت شده یا بسیار محتمل است باید شرکت کرد و رای اعتراضی داد ؟ مگر در عالم سیاست می‌توان تا خود پایان انتخابات اطمینان صددرصدی به نتایج داشت ؟ مگر من جایی گفته بودم همتی پیروز می‌شود ؟ چند سال بعد راحت تر می‌توان داوری کرد که کسانی که در حد توان محدودشان و در حد رای خودشان برای پیشگیری از پیشروی اقتدارگرایان تلاش کردند انتخاب مسئولانه‌تری کرده بودند یا ان‌ها که رای ندادند , متاسفانه در همین چند ماه هم شاهدیم که کاهش احتمال رفع تحریم‌ها و طرح هایی مثل صیانت از اینترنت و نحوه انتصاب اشخاص و صیانت از خانواده هم کیفیت حکمرانی را کاهش می‌دهد و هم به جامعه ازار بیشتری می‌رساند و فرصت‌های توسعه ایران را می‌سوزاند , مهندس عبدی عزیز همچنین گفته‌اند « دوست گرامی شما نامزد داشتید .

جرزنی نکنید ,» اولا جبهه اصلاحات که رسما گفت نامزد ندارد و طیف گسترده ای از اصلاح‌طلبان بانفوذ و رهبران سیاسی شان از نامزدی حمایت نکردند , ثانیا واقعا تفاوت نامزد ایجابی و اجماعی با نامزد سلبی و غیراجماعی برای ایشان روشن نیست ؟ واقعا عبدالناصر همتی همانقدر نامزد اصلاح‌طلبان بود که مثلا جواد ظریف می‌توانست باشد ؟ چه اصراری است که بار تقصیر را از دوش شورای نگهبان برداریم و روی دوش حذف شدگان بگذاریم ؟ ثالثا من نه تنها جرزنی نکرده‌ام که با صدای بلند از منطق رای اعتراضی‌ام هم دفاع کردم .

به نظرم ان چه جرزنی است این است که مثلا بگوییم به خاطر توسعه ایران و پیشگیری از پیشروی اقتدارگرایی یا برای پیشروی گام به گام به سمت شرایط تقویت دموکراسی و توسعه در انتخاباتی که تفاوت معنادار بین گزینه‌ها باشد شرکت می‌کنیم ولی عملا نکنیم یا نامزدهای خوبی در انتخابات شورا داشته باشیم ولی از ترس شکست لیست ندهیم , قرار نیست در همه انتخابات‌ها پیروز شویم ولی می‌توانیم تلاش کنیم انتخابی کنیم که نتایجش به مصالح عمومی نزدیک تر باشد و در بلندمدت در مجموعه منسجمی از مواضع و انتخاب‌ها قرار بگیرد , متاسفانه رقبای ما از قهر انتخاباتی ما نه تنها ناراحت نمی‌شوند و باعث عقب‌نشینی شان در دوره‌های بعد نمی‌شود که حتی برای کاهش مشارکت در انتخابات برنامه ریزی می‌کنند .

کاهش مشارکت در انتخابات بازی مشترک اقتدارگرایان و بریدگان از اصلاح است و افزایش مشارکت و معنابخشی به انتخابات ( ولو در حد رای اعتراضی ) بازی اصیل اصلاح‌طلبی است ، حتی اگر در بعضی انتخابات‌ها به پیروزی نیانجامد , مهندس عبدی همچنین توضیح داده‌اند که دلایل مخالفت شان با ثبت نام خاتمی در سال 80 و عدم حمایت شان از مهندس موسوی در سال 88 چه بوده است , من هم ارزش داوری نکرده بودم و صرفا این تفاوت تحلیل ایشان با تصمیمات انتخاباتی در ان سال‌ها را ذکر کردم .

به نظرم دوره دوم خاتمی به نفع کشور و توسعه شد و اگر خاتمی به توصیه مهندس عبدی گوش می‌کرد و ثبت نام نمی‌کرد فقط شاهد تسریع پیشروی اقتدارگرایان می‌شدیم و ان چه بعد از خاتمی اتفاق افتاد جلو می‌افتاد و فرصت مهم توسعه در دوره دوم خاتمی از دست می‌رفت , مهندس عبدی همچنین تذکر داده‌اند که روایت من از مخالفت ایشان با حمایت از روحانی در سال 92 اشتباه است , حق با ایشان است که در این مورد حافظه‌ام خطا داشت و پوزش می‌خواهم و از ایشان ممنونم برای تصحیح خطای ناخواسته‌ام .

ایشان همچنین گفته‌اند « چرا دوستانی که مرتکب خطای فاحش تحلیلی و علمی شده‌اند همچنان در حال ادامه همان راه هستند ؟», ظاهرا ایشان نمی‌خواهند قبول کنند که امثال من نه در نظرسنجی ای مشارکت داشتیم که خطای علمی بکنیم و نه پیش بینی پیروزی همتی را می‌کردیم , تحلیل ما در دفاع از شرکت دلایل دیگری داشت که بارها نوشته‌ایم .

اگر منظورشان از ادامه راه ادامه تلاش برای روزنه‌گشایی در فرصت‌های انتخاباتی و غیرانتخاباتی و توانمندسازی تشکیلات و گفتمان اصلاح‌طلبی و تقویت همزمان اصلاحات جامعه محور و افزایش کیفیت حکمرانی است ، ایا انتظار دارند این مسیر را کنار بگذاریم ؟ فرض کنیم کنار گذاشتیم و گفتیم غلط کردیم در انتخابات‌های گذشته هم شرکت کردیم و روزنامه منتشر کردیم و در حزب فعالیت کردیم , پیشنهاد بدیل ایشان دقیقا چیست ؟ پیشنهاد ایشان برای مسیر تقویت توسعه و دموکراسی و عدالت در ایران دقیقا چه تفاوتی با پیشنهاد ما برای افزایش همزمان قدرت جامعه و ظرفیت حاکمیت دارد ؟ مهندس عبدی همچنین این اتهام را تکرار کرده‌اند که « امر سیاست را به کمپین انتخاباتی تقلیل داده و بازاریابی را بر مفهوم سیاست غلبه دادید », دقیقا کجا سیاست را به کمپین یا بازاریابی یا تکنسینی انتخابات تقلیل دادیم ؟ اگر منظورتان در انتخابات 1400 است که اساسا جبهه اصلاحات و حزبی که در ان عضوم نامزد و کمپین ریاست جمهوری نداشت و در انتخابات شوراها هم اتفاقا به نسبت دوره‌های قبل متاسفانه کمپین بسیار ضعیفی داشت و من و اغلب دوستان هم اتفاقا پیش بینی پیروزی نمی‌کردیم .

اما فرض کنیم کمپین‌ها قوی تر بود , ایا معنای ان فروکاستن سیاست به کمپین است ؟ با صدای بلند بارها گفته‌ام و چند دهه فعالیت مدنی و سیاسی‌ام هم شاهدش است که برای گشایش سیاسی و اقتصادی و اجتماعی همزمان هم به تقویت پایگاه اجتماعی و نهادهایمان در جامعه و نمایندگی شهروندان در پایین نیازمندیم و هم ساختن توافق‌های گسترده تر برای اقتضائات توسعه و دموکراسی و عدالت و ازادی در بالا , این کجایش تقلیل سیاست به کمپین است ؟ اما گذشته از نقدهای دیگر ایشان که می‌توان به گفتگو گذاشت ، به نظرم قابل نقدترین موضع در این یادداشت هایشان تحقیر فعالیت تشکیلاتی و حزبی و جبهه ای اصلاح‌طلبان تحت عنوان « تشکیلات بازی » است .

مهندس عبدی عزیز ! دوست گرامی ! جبهه اصلاحات یا هر حزب اصلاح‌طلب حتما می‌تواند در یک انتخابات خطای تحلیلی داشته باشد یا شکست بخورد ، اما باور بفرمایید مهم‌ترین سرمایه اصلاح‌طلبان همین نهادهای تشکیلاتی شان و رهبران و سرمایه‌های نمادین شان است که هر دو در رویکرد شما مدام تحقیر و تخفیف و تخطئه می‌شوند , باور بفرمایید برای کاهش ضعف‌ها و افزایش ظرفیت سیاسی اصلاح جویان چاره ای جز تقویت تشکیلات و نهادهایشان و ارزش دادن به فعالیت‌ها و دستاوردهای جبهه ای و تشکیلاتی شان نیست , جامعه ما نیازمند تقویت این سرمایه‌های نهادی و سازمانی و تمرین بیشتر فعالیت جمعی و جبهه ای و حزبی است ، نه این که به قول شما پیشنهاد « جمع کردن بساط تشکیلات » شان را بدهیم .

عرصه سیاسی ما به شدت نیازمند هم افزایی نهادی بیشتر نیروهای مصلح توسعه‌گرا ، دموکراسی خواه ، ازادی خواه و عدالت جو است , همه ما به جبهه اصلاحات و احزاب نقدهایی داریم اما بهتر نیست پیشنهادات دقیقی برای بهبود و تقویت طرح کنیم و اگر دستمان می‌رسد گوشه ای هم کمک کنیم ، به جای تخطئه و تخفیف و ساده‌سازی و تقلیل گرایی ؟ مثلا گفته‌اید جبهه باید راهبردش را تغییر دهد , من و خیلی‌های دیگر پیشنهادمان برای راهبردهای تقویت کننده گفتمانی و تشکیلاتی را به جبهه گفته‌ایم .

پیشنهاد دقیق شما چیست ؟ گفته‌اید جبهه باید اعضا و تشکیلاتش را تغییر دهد , امثال من پیشنهاد داده‌ایم اعضای حقیقی به انتخاب بدنه اصلاح‌طلبان انتخاب شوند و دموکراسی در جبهه عمیق تر شود ( به جای حالت فعلی که به انتخاب اعضای حقوقی بوده ) و اعضای حقوقی متناسب با وزن شان حق رای داشته باشند و به سمت ادغام احزاب همسو بروند و کمیته‌ها فعال تر شوند , پیشنهاد دقیق بدیل شما چیست ؟ کمی به عقل جمعی و فعالیت نهادمند احترام بگذاریم ، حتی اگر خطا کند .

بارها گله کردید که چرا دوستان تان به پیشنهادات شما توجه کافی نکرده‌اند , تا جایی که به خاطر دارم همیشه گوش دوستان تان باز بوده به تحلیل‌های شنیدنی شما ، حتی اگر قانع نمی‌شده‌اند ، ولی اتفاقا یکی از دلایل کم تاثیری پیشنهاداتتان همین انتخابتان برای فعالیت انفرادی و پرهیز از زحمات و سختی‌های کار جمعی و تشکیلاتی بوده است , حق شما است که عضو جبهه یا حزبی نشوید ، اما به نظرم غیرمنصفانه است که تلاش ده‌ها تشکل و جمعی از تواناترین شخصیت‌های اصلاح‌طلب کشور در شرایط دشوار امنیتی برای تقویت تشکیلات و سرمایه نهادین اصلاحات را تحقیر کنید ، دستاوردها و دشواری‌های کار را نبینید و کل این سرمایه ارزشمند را با تعابیری مثل « تشکیلات بازی » به سخره بگیرید .

حتی برای کاهش ضعف هایی که خودتان به ان اشاره می‌کنید ، همین جبهه اصلاحات ایران و احزاب اصلاح‌طلب از مهم‌ترین داشته‌های ما هستند که باید اصلاح و تقویت شان کرد ، نه تخطئه , انتقاد رضوی فقیه به جبهه اصلاحات : با خودخرسندسازی کاذب نمی‌توان این وضعیت را نادیده گرفت نقد بیانیه‌ی اخیر جبهه‌ی اصلاحات نگرانی جبهه اصلاحات ایران از روند سیاست خارجی و دیپلماسی هسته ای انتهای پیام برچسب ها انتخابات 1400 جبهه اصلاحات ایران حمیدرضا جلایی پور عباس عبدی.
ایران جبهه اصلاحات ایران انصاف نیوز ایران اصولگرایان فراکسیون ایسپا ستاد اقای همتی ستاد اقای خاتمی شورای مرکزی جبهه ستاد روحانی شورای سیاست گذاری اصلاحات شورای نگهبان شورای شهر تهران موسسه ایسپا استقلال حزب اتحاد صندوق رای صندوق رای مریلند کرونا سفارت امریکا سفارت بسیج عباس عبدی حمیدرضا جلایی پور اقای عبدی اقای جلایی پور جناب مهندس عباس عبدی مهندس عبدی جناب اقای مهندس بهزاد نبوی مهندس نبوی ترامپ عبدالناصر همتی سیدمحمد خاتمی مهندس موسوی رهبری عملکردش ابادی دکتر حمیدرضا جلایی پور اقای دکتر جلایی پور دکتر جلایی پور جناب دکتر جلایی پور اقای دکتر گودرزی اقای دکتر همتی اقای مهندس نبوی رییسی خاتمی همتی روحانی اقای خاتمی احمدی نژاد اقای مزروعی موسوی اقای میردامادی اقای موسوی اقای مهندس موسوی اقای هاشمی علی ربیعی یونسی اقای جهانگیری اقای نوری جلایی پور جناب دکتر حمیدرضا جلایی پور اقای لاریجانی مهندس بهزاد نبوی جواد ظریف سخنگوی جبهه دبیرکل جبهه ریاست جمهوری انتخابات جبهه انتخابات ریاست جمهوری انقلاب