نقش مهم دانشگاهیان در عصر گردشگری پساکرونا

۱۴۰۰/۰۷/۱۰ ۲۲:۰۸:۵۰

اقتصاد ایران : اصفهان – پژوهشگران حوزه گردشگری در یک وبینار به مناسبت روزی جهانی گردشگری درباره ارتباط رشد فراگیر و گردشگری صحبت کردند ، ان‌ها به اهمیت اموزش ، نقش دولت و مفهوم رشد فراگیر اشاره کردند .



به گزارش خبرگزاری اقتصادایران ، هم زمان با روز جهانی گردشگری وبینار « گردشگری و رشد فراگیر » به همت انجمن علمی گردشگری دانشگاه هنر اصفهان برگزار شد و حمید ضرغام بروجنی ، روشن بابایی همتی و محمد زاهدی به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود پیرامون وضعیت گردشگری و شعار سال گردشگری پرداختند , حمید ضرغام بروجنی ، استادیار گروه گردشگری دانشگاه علامه طباطبایی و پایه گذار رشته دانشگاهی مدیریت جهانگردی در ایران در ابتدای این نشست اظهار کرد : 27 سپتامبر ، روز جهانی گردشگری با سال روز تصویب اساسنامه سازمان جهانی گردشگری (unwto) در سازمان ملل متحد مصادف است , از طرفی از حوالی همین روز پیک سفر در حوالی نیم کره شمالی به پایان می‌رسد و سفرها در نیم کره جنوبی اغاز می‌شود .

وی درباره هدف روز جهانی گردشگری ، توضیح داد : ارتقا دانش عمومی در مورد گردشگری و مجموعه اثرات سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی که بر زندگی بشر دارد مهم‌ترین هدف تعیین این روز است , این روز فرصتی است متخصصان این حوزه در مورد نقش گردشگری در بهسازی اجتماعی ، رشد و رفاه مردم به گفت وگو بپردازند , در این روز باید برای فراگیر کردن گردشگری تلاش کرد .

ضرغام با اشاره به شعار سال 2022 گردشگری ، تاکید کرد : سازمان جهانی گردشگری « گردشگری برای رشد فراگیر » را به عنوان شعار سال اعلام کرده ، در حالی که گردشگری به نوعی عامل رشد فراگیر است , شعار سال 2021 به عنوان سرفصلی برای مجموعه اقداماتی است که دولت‌های مختلف برای نمایش قدرت گردشگری باید اتخاذ کنند , رشد فراگیر یعنی تمرکز بر بهبود زندگی انسان‌ها .

تفاوت رشد فراگیر با توسعه پایدار در این است که در رشد فراگیر به همه اقشار جامعه فرصت مشارکت داده و امکان توزیع مزایای حاصل از این رشد برای همه به صورت عادلانه تقسیم می‌شود , یک شغل مرتبط با گردشگری ، یک و نیم شغل دیگر ایجاد می‌کند این استاد دانشگاه نقش گردشگری در اشتغال و به تبع ان رشد فراگیر را بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت : نقشی که برای گردشگری در اشتغال وجود دارد در کشور ما به رسمیت شناخته نشده و هم اشتغالات گردشگری به عنوان دسته دوم تشخیص داده می‌شود و هم اثرات اشتغالی ان دسته کم گرفته می‌شود , وی با بیان اینکه « سازمان ملل متحد در سال 2015 هفده هدف برای نجات بشر از وضعیت موجود را تعریف کرد که برنامه‌های توسعه گردشگری در این اهداف در پنج اولویت اعلام شد » به تبیین این اولویت‌ها پرداخت و گفت : اولویت اول این برنامه « هوشمندسازی گردشگری ، نواوری و تحول دیجیتال » است .

در بند دوم این برنامه بر « رشد رقابتی ، سرمایه‌گذاری و کارافرینی » تاکید شده , اولویت بعدی به « ایجاد مشاغل بهتر و بیشتر در سایه اموزش » است , در الویت‌های بعدی نیز به ترتیب بر « تسهیل سفر » و « میراث ملی » تاکید شده است .

ضرغام افزود : اصطلاح رشد فراگیر در واقع نوید یک زندگی بدون تبعیض را می‌دهد ، رشدی که بر سه محور رشد انسانی ، رشد اجتماعی و رشد اقتصادی استوار است , برای اینکه این رشدها حاصل شود چندین رکن از جمله بهبود بهره وری از وضعیت کشاورزی ، افزایش یک پارچگی منطقه ای ، ایجاد اشتغال ، دسترسی برابر به زیرساخت‌ها ، دسترسی بهتر به فرصت‌های اجتماعی و حمایت اجتماعی وجود دارد , ضمن اینکه رشد فراگیر اجزایی نیز دارد که ان‌ها عبارتند از کاهش فقر ، توسعه صنعتی ، اشغال افزایی ، توزیع متعادل درامد ، محافظت زیست محیطی .

گردشگری چگونه به رشد فراگیر تحقق می‌بخشد این استاد دانشگاه درباره تفاوت توسعه پایدار با رشد فراگیر ، اظهار کرد : توسعه پایدار عبارت است از توانایی نسل‌های حاضر در براوردن نیازهای خود بدون به خطر انداختن توانایی نسل‌های اینده در انجام این کار , در حالی که رشد فراگیر توجه به توزیع عادلانه دارد ، این یعنی درامدهای ناشی از توسعه تنها برای دسته خاص یا صرفا سرمایه گذاران نباشد و برای همه ارکان جامعه فرصت برابر ایجاد کند , وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به پنج اصل در تصمیم‌گیری اجرای برای اغاز هر فعالیتی ، توضیح داد : باید هدف‌های درست را تعیین و با ایجاد ارتباطات تجاری و گسترش تعاملات به رشد از درون برسیم و چشم به خارج از مجموعه نداشته باشیم ضمن اینکه توجه و سرمایه‌گذاری بر روی مردم و مهارت‌ها و همچنین توجه به شرایط محلی از دیگر اصول مهم تصمیم‌گیری اجرایی است .

ضرغام درباره نقش گردشگری برای رشد فراگیر ، خاطرنشان کرد : ایجاد اشتغال ، توسعه مهارت‌های سخت و نرم ، تحریک زمینه‌های نوین فرصت‌های شغلی و بهره‌گیری از توان دانش اموختگان گردشگری از جمله اطلاعات و توانایی‌های مورد نیاز نیروهای صنعت گردشگری برای تحقق رشد فراگیر است , هم اکنون در دورانی به سر می‌بریم که دانش اموختگان ارزشمندی در حوزه گردشگری داریم و باید از تفکر و اندیشه‌های اینها استفاده کنیم , این استاد پیشکسوت گردشگری با اشاره به نقش اشتغال افرینی صنعت گردشگری ، تاکید کرد : هر یک شغلی که در گردشگری ایجاد می‌شود ، یک و نیم شغل در بخش‌های دیگر ایجاد می‌کند .

در جریان اشتغال افرینی باید به انچه که اموزش داده می‌شود و انچه که کارفرمایان بخش گردشگری و مهمان نوازی انتظار دارند توجه شود و این شکاف بر طرف شود , برای رفع ان به اموزش مهارت‌ها باید توجه شود , نقش مهم دانشگاهیان در عصر گردشگری پساکرونا وی افزود : کسی که وارد حوزه گردشگری می‌شود باید روشن فکر باشد و بتواند فرهنگ‌های مختلف درک و هضم کند .

یک فعال گردشگری باید روحیه کار تیمی و قدرت تحلیل داده‌های مختلف را داشته باشد , همچنین او باید خود را با وضعیت موجود تطبیق دهد و انعطاف داشته باشد , ضرغام با بیان اینکه « زمانی رشد و توسعه منطقی حاصل می‌شود که همه ذی نفعان در صنعت گردشگری اشتراک مساعی با یکدیگر داشته باشند »، گفت : ذی نفعان را به سه حوزه دولت ، بخش خصوصی و دانشگاهیان تقسیم می‌کنیم ، تعامل این سه گروه رشد را حاصل و شکاف‌ها را کاهش می‌دهد .

حلقه اتصال این سه گروه نیز وزارت میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی است , استادیار گروه گردشگری دانشگاه علامه طباطبایی در پایان سخنانش درباره مدیریت گردشگری در دوران پساکرونا ، اظهار کرد : انتظار می‌رود پس از بحران کرونا ، گردشگری داخلی ما رونق پیدا و دانشگاهیان فعال تر عمل و تجربیات خود را منطق کنند , همچنین باید دوره‌های اموزشی خاص طراحی و برگزار و مقالات مطالب علمی پیرامون سیاست‌های توسعه نیز باید نگارش شود .

رشد فراگیر از رشد اقتصادی مهم تر است در ادامه محمد زاهدی ، عضو هیات علمی دانشگاه شیخ بهایی اصفهان نیز در این نشست اظهار کرد : رشد اقتصادی را معمولا افزایش مستمر تولید ناخالص ملی سرانه واقعی تعریف می‌کننند , در حالی که رشد فراگیر را قسمتی از رشد اقتصادی می‌دانند که درامد ان به شکل عادلانه و منصفانه توزیع شود و فرصت‌های برابری برای همه ایجاد کند , از این جهت رشد فراگیر اهمیت قابل ملاحظه ای دارد و از مفهوم رشد اقتصادی متعارف فراتر است .

وی ادامه داد : باید در نظر داشت وقتی رشد اقتصادی را مطرح می‌شود ، دولت‌ها در سراسر جهان سیاست‌های کلانی را به عنوان محور کار خود انجام می‌دهند و به سمت ان حرکت می‌کنند , بعضا به خصوص در کوتاه مدت میان این اهداف هم جهت نیستند و اصطلاحا رابطه ای الاکلنگی دارند که بسیار اسیب زا است , زمانی که رابطه رشد اقتصادی را اهداف دولت‌ها دنبال می‌کنیم ، دیده می‌شود که اگرچه این رشد ، اشتغال را افزایش می‌دهد ، اما معمولا به توزیع نابرابرتر درامدها منجر شود .

این پژوهشگر گردشگری افزود : در متون مربوط به توسعه تا دهه 1980 میلادی این دیدگاه کاملا مصداق داشت و پذیرفته شده بود , در ان سال تجربه ای در اسیای شرقی به وجود امد که از ان به عنوان معجزه اقتصادی یاد شد , برخی از کشورهای این منطقه از جهان از جمله تایوان توانستند به رشد 10 درصدی اقتصادی دست پیدا کنند و در عین حال ضریب جینی توزیع عادلانه درامد نیز بهبود یابد که در نوع خود استثنا بود .

باید فضای ارام برای سرمایه‌گذاری ایجاد شود زاهدی با بیان اینکه « وقتی رشد اقتصادی نتواند همراه با توزیع درامدها و فرصت‌ها بیانجامد ، عواقبی نظیر تنزل اجتماعی و از بین رفتن امید به اینده رخ می‌دهد »، تاکید کرد : برای رسیدن به معجزه تایوان باید در حوزه هایی سرمایه‌گذاری متمرکز شود که گروه‌های بیشتری از جامعه را درگیر خود کند , بسیاری از روابط اقتصادی مختلف وجود دارد که به فعالیت‌های اقتصادی دیگر وابسته نیستند و این حلقه فرصت‌ها شکل نگرفته ؛ به عنوان مثال صنعت نفت ایران در صد سال گشته توسعه پیدا کرده اما تاثیری در زندگی مردم نداشته است , وی تاکید کرد : بنابراین باید بر فعالیت هایی سرمایه‌گذاری کرد که شمول بیشتر از انسان‌ها را در بر می‌گیرد .

در واقع مفهوم « فراگیر » را باید به میزان شمولیت نسبت داد و به دنبال گونه هایی از سرمایه‌گذاری حرکت کرد که افراد بیشتری را درگیر کند , گروه‌های مختلف اجتماع می‌توانند به فراخور خود به حوزه‌های مختلف گردشگری وارد شوند ، بنابراین این فعالیت همه شمول در راستای توسعه فراگیر می‌تواند گردشگری باشد , این استاد دانشگاه درباره پیش زمینه‌های لازم برای رسیدن به توسعه فراگیر ، توضیح داد : اول از همه هر سرمایه‌گذاری نیازمند احساس ارامش است ، خواه این سرمایه گذار بخواهد یک دفتر کوچک ایجاد کند ، خواه یک هتل 5 ستاره بزرگ .

اعتماد باید در جامعه بازسازی شود و مردم نسبت به اینکه می‌شود کاری را راه انداخت و نگران چوب‌های لای چرخ نباشند ، احساس مثبتی داشته باشند , متاسفانه ایران در حوزه فضای کسب و کار در رتبه‌های پایین قرار دارد ، چطور در این شرایط می‌توان انتظار سرمایه‌گذاری داشت , توسعه ، نیازمند باد موافق جهانی است زاهدی در ادامه پیش زمینه‌های لازم برای توسعه فراگیر به اهمیت درون زا بودن توسعه اشاره کرد و گفت : توسعه باید از درون به بیرون حرکت کند ، اما نباید چرخ را دوباره اختراع کرد .

نظم سیاسی و اقتصادی جهان امروز به گونه ای تنظیم شده که اگر باد موافق همراه با شما نباشد ، توسعه بسیار هزینه بر است , دولت باید تلاش کند تا فضای بیرونی ما را ارامش بخشد , به عنوان مثال زمانی که گروه‌های خودسر به سفارت عربستان جمله کردند ، سفر بیش از 700 هزار مسافر عربستانی به ایران لغو شد .

اگر کشوری می‌خواهد مسیر توسعه برای ان رخ دهد ، نیازمند باد موافق جهانی است , این پژوهشگر با اشاره به نقش و وظایف دولت در پیش برد رشد فراگیر گردشگری ، تصریح کرد : دولت باید در زمینه هایی نظیر ایجاد پایگاه‌های داده ای و اموزش فعال باشد ، این درحالی است که گردشگری ایران حتی حساب اقماری ندارد و در مسئله اموزش هم چند سالی است که متدها و سرفصل‌ها تغییر نکرده‌اند , اعتقاد دارم که فاصله بین نیروی تربیت شده دانشگاهی با نیاز بازار کار گردشگری بسیار از هم فاصله دارند .

وی افزود : از طرفی دولت‌ها باید داور بی طرف باشند ، نمی‌خواهیم دولت‌ها هتل ایجاد کنند یا تور بیاورند همچنین انتظار نداریم که دولت با شرکت‌های خصولتی و دولتی بر بخش گردشگری تصدی‌گری کند , دولت باید اجازه رقابت منصفانه را بدهد و به وظایف خود عمل کند , در حالی که برنامه ملی توسعه در حوزه توسعه گردشگری وجود ندارد ، سخت است خوش بینانه درباره سیاست‌های دولت درباره گردشگری اظهار نظر کرد .

زاهدی در بخش دیگری از سخنانش به وضعیت صنعت گردشگری در مواجه با بیماری‌ها و بحران هایی نظیر بحران کرونا اشاره کرد و گفت : در قرن جدید بیماری‌های مختلفی از سارس تا انفلوانزا h1n1 و در نهایت کوید 19 بر صنعت گردشگری تاثیر گذاشتند , همه این بیماری‌ها هم از مدل کروناویروس‌ها بوده‌اند و احتمالا در اینده نیز از این دست بحران‌ها در پیش داشته باشیم , بنابراین گردشگری باید انعطاف‌پذیر باشد و سازمان‌های مدیریت مقصد نخبگان را به کار بگیرد و با اتخاذ سیاست‌های مناسبت امادگی روبه رویی با نوسانات پیش رو را داشته باشد .

نیازمند یک حوزه مدیریت گردشگری هستیم که بسیار چالاک و قدرتمند باشد , دنیای امروز ، دنیای گردشگری خلاق است در ادامه روشن بابایی همتی ، مدیر مرکز گردشگری خلاق ایران با ارائه موضوعی به نام « گردشگری خلاق در انتظار رشد فراگیر » گفت : در بخش‌های گردشگری جهان از دید یونسکو سه نسل گردشگری وجود دارد ؛ این سه نسل شامل گردشگری انبوه ، گردشگری فرهنگی و گردشگری خلاق است , هر کدام از این مراحل مشخصات دوره خود را دارند ، در گردشگری انبوه پکیج‌های سفر و بازدید از اماکن تفریحی بزرگ مطرح بود و در گردشگری فرهنگی ، گردشگران به سمت جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی امدند .

و هم اکنون و در عصر گردشگری خلاق ، گردشگران به سمت فعالیت‌های تجربه محور حرکت کردند , وی با بیان اینکه « درروز جهانی گردشگری به دنبال افزایش اگاهی بشر درباره اثرات اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی هستیم »، خاطرنشان کرد : محور کار گردشگری بر روی رشد اقتصادی است ، اما در دیگر بخش‌های دیگر هم گردشگری تاثیر بسیار زیادی دارد , بلایای طبیعی نظیرهمه‌گیری ویروس کرونا شرایط اقتصادی و سیاسی را تغییر می‌دهد ؛ این تاثیرات بر روی دولت ، ملت و بخش خصوصی است و شرایط ایران در بحران کرونا بسیار وحشتناک بوده و جبران ان بسیار سخت است .

در امار ورود گردشگران خارجی در دنیا 73 درصد از زمان اغاز بحران کرونا کاهش داشته است , به عنوان مثال کشور تایلند در سه ماهه دوم 2021 نشان می‌دهد که 550 هزار شاغل گردشگری در این کشور شغل خود را از دست دادند , در کشور ترکیه هم 45 میلیون توریست به 12 میلیون رسیده است .

توجه به مشارکت برای رشد فراگیر عضو هیات علمی دانشگاه مازندران درباره اینکه باید چه کار کرد تا در این بحران‌ها کمتر اسیب دید ، گفت : پیشنهاد مستقیم من این است که سازمانی مثل نظام پزشکی و نظام مهندسی ، برای فعالان صنعت گردشگری تحت عنوان سازمان نظام گردشگری ایجاد شود , با این کار می‌توان یک نیروی بسیار خاص و معین برای وزارت گردشگری ایجاد کرد , همچنین ایجاد یک سیستم گردشگری پایدار نیز دیگر پیشنهادی است که می‌تواند رشد فراگیر گردشگری را تحقق بخشد .

بابایی افزود : برای رشد فراگیر به معقوله مشارکت ، حمایت و نگاه به اینده باید توجه کرد , به عنوان مثال گردشگری در حوزه‌های مختلف در امریکا وجود دارد و گردشگری ازدواج در این کشور 16 میلیارد دلار گردش مالی ایجاد کرده ( سه برابر گردشگری ایران فقط از یک نوع گردشگری ), باید اهرم‌های گردشگری خلاق در ایران را فعال و پلی به توسعه ایجاد کرد .

مدیر مرکز گردشگری خلاق ایران اظهار کرد : در گردشگری خلاق ، گردشگر در پروسه مشارکت دارد و احساس مختلف ان درگیر می‌شود , به عنوان مثال گردشگری که خود تجربه اپزی محلی و ساخت صنایع دستی محلی را تجربه می‌کند ، در واقع نوعی از گردشگری خلاق است , برای رونق کسب و کار گردشگری خلاق باید توسعه پلتفرم‌های انلاین ، توسعه زیر ساخت‌ها ، استفاده از ظرفیت‌های تورهای تجربه‌گرا و خلاق ، طراحی مسیرهای ویژه و اموزش جامعه را باید در نظر گرفت .

.