سرمقاله شرق / موج سوم اصلاح‌طلبی قدرت بی قدرتان

۱۴۰۰/۰۳/۰۸ ۰۶:۵۹:۱۵


ایران پرسمان - شرق / « موج سوم اصلاح‌طلبی قدرت بی قدرتان » عنوان سرمقاله سردبیر روزنامه شرق ، احمد غلامی است که می‌توانید ان را در ادامه بخوانید : اصلاح‌طلبان ناخواسته همچون کودکی که از شیر گرفته شده ، از قدرت کنار گذاشته شدند , انها در این دوره بحق بر این باور بودند که با دستیابی مجدد به جایگاه قدرت ، با یک نامزد اصلاح‌طلب ، نه نیابتی ، بیش از هر زمان دیگر می‌توانند در تغییر و تحولات اقتصادی و اجتماعی نقش ایفا کنند , باوری که با ارجاع به دولت هشت ساله اصلاحات چندان نادرست به نظر نمی‌رسید .

نباید فراموش کرد که بخشی از تحولات اجتماعی و مطالبات مدنی امروز مردم و روحیه انتقادی و اقتدارستیزی انان ، ابشخورش گفتمان دوم خرداد و اصلاحات است ؛ خاصه مواجهه سیدمحمدخاتمی با طبقات متکثر مردم , دولت اصلاح‌طلبان تا حدودی با انچه مردم از دولت در ذهن داشتند ، منطبق بود , یعنی تغییر و دگرگونی از بالا و ایجاد جامعه مدنی به عنوان خاکریز و استحکامات دولت .

بیراه نیست اگر بگوییم نگاه انان ( اصلاح‌طلبان ) به دولت نگاهی لنینیستی بوده است ؛ دولت ، طبقه حاکمی است که با اجبار و اقناع ، دیگر طبقات را با خود همسو می‌کند , اگر چه گفتمان دولت اصلاحات ، گفتمان دولت بورژوازی بود و طبقات فرودست را دربر نمی‌گرفت ، اما اوضاع مناسب اقتصادی و مواجهه سیدمحمد خاتمی با مردم ، خشم طبقات فرودست را برنمی‌انگیخت , ولی رابطه دولت اصلاحات با مردم رابطه ای ارگانیک نبود ؛ ازاین رو احمدی‌نژاد توانست این طبقه فرودست را فریب دهد و انان را به عرصه سیاست انتخابات بکشاند و پیروز میدان شود .

اما او به طبقه ای که روی کارش اورده بود وفادار نماند و همچون ارباب ظاهر شد و به کسانی که او را به قدرت رسانده بودند ، در قبالش هدایایی در قالب پول و فرصت‌های اقتصادی هبه کرد که هیچ کدام مبنای اندیشه شده ای نداشت , بسیاری هم دست خالی به خانه‌های گلین خود بازگشتند , در دولت روحانی طبقات متوسط سقوط کرده و به طبقات فرودست پیوستند .

فربه شدن طبقه فرودست شرایط سیاسی را به گونه ای رقم زده است که هر انتاگونیستی در جامعه حتی در حد تنش‌های دوقطبی انتخابات نیز می‌تواند منجر به خسارت‌های جبران ناپذیری شود , پس با این حساب این گونه ردصلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری دور از انتظار نیست , البته در اینده اوضاع باز مستعد اتفاقات دیگری هم هست ، اتفاقاتی که نباید از انها شوکه شد .

شاید این گفته در این زمان تلخ و غیرمنصفانه به نظر برسد که حقیقتا شرایط کنونی حاصل عملکرد دولت روحانی و احمدی‌نژاد است ؛ ازاین رو قبل از هر قضاوتی درباره نهادهای رسمی باید دست به قضاوت عملکرد دولت‌های این 16 سال بزنیم , شورای نگهبان که همان شورای نگهبان است و احمد جنتی ، همان ادم , مگر در دولت احمدی‌نژاد و روحانی برای ایجاد یک هژمونی از طبقات اجتماعی چه اقداماتی به کار بسته شده است ؟ این دولت‌ها انگار از یاد برده‌اند طی دو دولت ، یعنی 16 سال ، جامعه مدنی را پای جامعه سیاسی ذبح کرده‌اند .

جامعه مدنی ، نهادهای اجتماعی مردم سالار است و جامعه سیاسی ، نهادهای دولتی و نظامی است که دولت را تشکیل می‌دهد , نباید نادیده انگاشت که رییس دولت‌های دهم و یازدهم زمانی که با اسفندیار رحیم مشایی نرد عشق می‌باخت ، جامعه ایران حوادث 88 را پشت سر می‌گذاشت , با این حال دولتی که حمایت کثیری از مردم را پشت سر خود نداشت ، بیش از انکه در پی ایجاد اتحاد و ائتلاف تازه بین طبقات دیگر باشد ، درگیر مسائل داخلی دولت و اینده سیاسی رییس جمهورش بود و دست بر قضا پاشنه اشیل این دولت همین جا بود ؛ چرا که نهادهای رسمی و امنیتی دریافته بودند احمدی‌نژاد هرچه می‌کند بیش از انکه برای مردم باشد ، برای حفظ خود در قدرت است .

انجا که مردم نیستند ، هر چیزی ممکن است , دولت روحانی نیز هنوز که هنوز است درگیر تضادهای جامعه سیاسی است , دولتی که نتواند جامعه سیاسی خود را مدیریت کند و با اقتدار بر ان فرمان براند ان هم در سخت‌ترین شرایط سیاسی و اقتصادی کشور ، چگونه می‌تواند از جامعه مدنی که 16 سال به فراموشی‌اش سپرده است ، چشم یاری داشته باشد ؟ جامعه مدنی مرده است .

در غیاب جامعه مدنی دولت‌ها اقتدار ندارند , دولت مقتدر یعنی جامعه مدنی به اضافه جامعه سیاسی , این گونه دولت ، دولتی یکپارچه است و غیر از این ، دولت به معنای جامعه سیاسی است .

همان دولتی که ما در این 16 سال شاهدش بودیم , اینک هر دولتی روی کار بیاید ، نه تنها وارث وضعیت اقتصادی نابسامان است ، بلکه در غیاب مردم و جامعه مدنی متولد خواهد شد , منظورم از غیاب مردم مشارکت یا عدم مشارکت انان در انتخابات نیست ، انتخابات یک نماد است ؛ می‌توان پررونقش کرد یا از رونق ان کاست .

اما اعتماد ازدست رفته را سخت می‌توان به دست اورد , دولت بعد از روحانی ، دولتی بدون جامعه مدنی است و در برنامه هیچ کدام از نامزدهای راه یافته به رقابت‌های انتخاباتی هم سخنی از جامعه مدنی نیست , این یعنی ما باز با دولتی روبه روییم که باوری به مردم در قالب جامعه مدنی ندارد و در پی جامعه توده ای است .

پس در نهایت این دولت در بهترین حالت جامعه سیاسی مقتدری را شکل خواهد داد و تا حدودی هم چند سالی اوضاع اقتصادی سامان خواهد گرفت همین و بس , باز نگاهی کل نگر در غیاب جامعه مدنی , « جامعه مدنی فقط عرصه مبارزات طبقاتی نیست ، بلکه حوزه همه مبارزات مردمی و دموکراتیکی است که از روش‌های گوناگون همچون جنس ، نژاد ، نسل ، انجمن محلی ، منطقه و ملت بهره می‌گیرند و مردم بر اساس ان گرد هم می‌ایند .

,, درون جامعه مدنی است که هژمونی طبقه مسلط از طریق مبارزات سیاسی و ایدئولوژیک ساخته می‌شود ».

دولت پیش رو ، دولت بدون هژمونی خواهد بود که در غیاب مردم کار مهمی از پیش نخواهد برد , اما بخت ناخواسته به اصلاح‌طلبان روی اورده است , انان را به سمت مردم هل داده‌اند و اینک بهترین زمان است که به صدای مردم تبدیل شوند .

البته نه صدای اپوزیسیون , بین این صدا یعنی صدای مردم بودن و صدای اپوزیسیون راه پرخطری وجود دارد , اگر اصلاح‌طلبان به ان سمت نلغزند ، می‌توانند موج سوم اصلاح‌طلبی را به راه انداخته و خارج از قدرت ، قدرت بی قدرتان را تجربه کنند .

.