از جان کارگر چه می‌خواهید ؟

۱۴۰۰/۰۳/۰۶ ۰۵:۰۹:۴۲


ایران پرسمان - فرهیختگان / متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و انتشار ان به معنای تایید تمام یا بخشی از ان نیست در این چند وقت اخیر هم شاهد حوادث تلخ که باعث جان باختن کارگران معدن شد و هم اعتراضات کارگران معدن بودیم و این خواه ناخواه زنگ خطر جدی و پرصداتری را نسبت به قبل در ارتباط با این کارگران به وجود اورده است , ابوالقاسم رحمانی / دفعه قبلی که از حادثه در معدن طزره و فوت دو کارگر نوشتم ، همین یکی دو هفته پیش ، بعد از انتشار گزارش ماجرای هفت تپه و ازادسازی ان از بند خصوصی‌سازی به وجود امد و رسانه ای شد و خیلی کسی پیگیر این نبود و نشد که عاقبت ان دو کارگر محبوس مانده زیر اوار معدن چه شد , این بار هم که قصد نوشتن از دو حادثه دیگر را دارم و اینجا هم کارگران معدن جان شان را از دست داده‌اند ، دلسوزان کشور نگران وضعیت احراز صلاحیت‌ها توسط شورای نگهبان هستند و بازهم حتما کسی نگران نیست در این روزهایی که همه پیگیر این هستیم که میهمان بعدی پاستور کیست ، چه بر سر کارگران معدن می‌اید و چرا و چطور به همین راحتی جان شان را از دست می‌دهند .

پس همین ابتدا بگویم و بنویسم و بماند به یادگار که ما نوشتیم ، فقط برای اینکه نوشته باشیم , اگر نه در همین ایامی که از بدیهی‌ترین توقعات ، ارائه برنامه نامزدهای انتخاباتی برای دولت اینده است ، برنامه برای کارگران ، برای معیشت و زندگی کارگران و ,.

, چیزی ندیدیم و اینده ای ترسیم نشد , پس خیلی توقع این نیست که در این بلبشوی رسانه ای و این سیل اخبار و تحولات ، کسی دلش به حال کارگران جان باخته معادن کشور بسوزد و پیگیر احوال و افعال و مطالبات شان باشد .

از این گلایه‌ها که عبور و خود را از توصیفات گفته شده جدا کنیم ، به چند مورد اخیر از اتفاقات رخ داده در معادن کشور اشاره می‌کنیم و بعد از این مرور هم به بررسی و بازخوانی مطالبات کارگران معدن می‌پردازیم , در این چند وقت اخیر هم شاهد حوادث تلخ که باعث جان باختن کارگران معدن شد و هم اعتراضات کارگران معدن بودیم و این خواه ناخواه زنگ خطر جدی و پرصداتری را نسبت به قبل در ارتباط با این کارگران به وجود اورده است , 79056/ ایران اعداد مربوط به مرگ ومیر ادم‌ها ، چه در دنیا ، چه در ایران ، بعد از این ماجرای شوم کرونا ان قدر دم دستی و روتین شده که دیگر خیلی کسی از فوت دیگری تعجب نمی‌کند و حد و میزان ناراحتی و اندوه ادم‌ها هم کم شده ! بگذارید این اعداد را کنار هم ردیف کنیم ، شاید ازنظر فرم ، کمی بر روح و روان و تصمیمات انهایی که باید کاری کنند ، به شرط رویت ، اثر بگذارد .

بنابر اعلام مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت از 3 تا 4 خرداد 1400 و براساس معیارهای قطعی تشخیصی ، 11 هزار و 873 بیمار جدید مبتلا به کوید -19 در کشور شناسایی شد که هزار و 713 نفر از انها بستری شدند , متاسفانه درطول این 24 ساعت ، 208 بیمار کوید -19 جان خود را از دست دادند و مجموع جان باختگان این بیماری به 79 هزار و 56 نفر رسید , 6/ دامغان ساعت 12 ظهر روز شنبه 11 اردیبهشت 1400 در تونل شماره 42 معدن بزرگ طزره از معادن چهارگانه شرکت زغال سنگ البرز شرقی در کارگاه استخراج k 13 پیشرو ، هنگام استخراج و به دلیل ریزش ناگهانی سقف کارگاه ، حادثه تلخی رخ داد که در این حادثه دو کارگر پیمانکاری شرکت به نام‌های میلاد روشنایی و سید علی اصغر افضلی از دامغان محبوس شدند .

پس از 130 ساعت عملیات ، پیکر بی جان میلاد روشنایی در عمق تقریبی 30 متری یافت شد که باتوجه به وجود نشانه هایی از دیگر معدنچی ، عملیات جست وجوی دومین معدنکار همچنان ادامه یافت و در ساعت 23 و 30 دقیقه روز پنجشنبه پیکر بی جان سید علی اصغر افضلی ، دومین معدنچی محبوس در معدن زغال سنگ طزره ، به فاصله سه ساعت و نیم نسبت به پیکر اولین معدنچی پیدا شد , حسین صادق خوردی بر اثر ریزش تونل کلاریز در سی‌ام ابان 97، علی عجم اکرمی و محمود مومن در 23 خرداد 98 بر اثر ریزش تونل برناکی ، مجتبی گیلان در 26 خرداد 98 بر اثر گازگرفتگی در تونل رزمجای غربی از دیگر کارگران معدن جان باخته در معادن دامغان طی سال‌های اخیر بوده‌اند , 2/ البرز بر اثر ریزش سنگ در تونل شماره 32 محور ازادراه تهران - شمال دو نفر جان خود را از دست دادند .

در نخستین روز خردادماه سال جاری در کیلومتر 60 جاده چالوس در روستای کوشکک و در تونل شماره 32 مسیر ازادراه تهران - شمال ریزش سنگ رخ داد که بر اثر ان دو کارگر زیر اوار حبس شدند , این حادثه یک مصدوم هم داشت که توانسته بود پیش از ریزش خود را نجات دهد و از ناحیه سر مصدوم شده بود , متاسفانه دو نفری که زیر اوار حبس شده بودند فوت کرده و جسد انها از زیر اوار بیرون اورده و به عوامل انتظامی تحویل داده شد .

2/ نیشابور بنابر گزارش روابط عمومی اورژانس 115 نیشابور : « در ساعت 12:28 یکم خردادماه 1400 درپی تماس با مرکز ارتباطات اورژانس 115 نیشابور مبنی بر سقوط دو کارگر 48 و 33 ساله از ارتفاع حدودا 5 متری در معدن ابقوی نیشابور پایگاه‌های اورژانس شهری نه و شهر فیروزه به محل حادثه اعزام شدند , پس از رسیدن کارشناسان اورژانس بر بالین مصدومان و تحویل از خودروی سواری در محدوده روستای باغشن گچ و انجام معاینات اولیه ، مشخص شد بیماران فاقد هوشیاری ، تنفس و ضربان قلب هستند که بلافاصله عملیات احیای قلبی ریوی اغاز شد و با انجام احیای قلبی ریوی و برقراری راه هوایی پیشرفته مصدومان را به مرکز اموزشی پژوهشی درمانی حکیم انتقال دادند , متاسفانه به رغم تلاش کارشناسان اورژانس 115 مصدومان بر اثر شدت جراحات وارده فوت کردند .

» 2/ چهارمحال و بختیاری محسن ابراهیمی ، مسئول روابط عمومی مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی چهارمحال وبختیاری اظهار کرد : « ریزش معدن شهید نیلچیان ، ساعت 10:45 دقیقه به نیروهای اورژانس اطلاع داده شد که سریعا یک دستگاه امبولانس به محل حادثه اعزام شد , متاسفانه نیروهای اورژانس دو نفر از کارگران حدودا 45 ساله و 52 ساله را از زیر اوار بیرون کشیدند که علائم حیاتی نداشتند و جان خود را از دست داده بودند , دو نفر دیگر از کارگران بیرون از معدن بودند که خوشبختانه اسیبی به انها وارد نشده است .

» معدن شهید نیلچیان با حفاری 31 حلقه چاه به طول پنج هزار متر در محدوده ای به وسعت 200 هکتار واقع شده که ازنظر نوع ، کیفیت و مرغوبیت تولید به عنوان بهترین معدن خاک نسوز ایران هم مطرح است , ظرفیت استخراج سالانه این معدن 15 هزار تن خاک نسوز است و عملیات اکتشاف این معدن زیرزمینی سال 48 و عملیات بهره برداری ان از سال 53 درمنطقه باجگیران ودو پلان چهارمحال وبختیاری انجام شده است , اینها همه بخشی از حوادث و اتفاقات ناگواری است که طی همین روزهای گذشته در معادن مختلف کشور رخ داده و باعث جان باختن تعدادی از کارگران این معادن شده است ؛ اعدادی که لابه لای اخبار هرروزه ما گم می‌شود و همین کثرت مقطعی انها به خوبی نشان از تعداد بالای مرگ ومیر کارگران معادن درطول سال دارد .

البته اینها فقط امار مربوط به کارگران معادن است و اگر قرار بر تحلیل و تشریح جان باختن کارگران در سایر مشاغل باشد ، به گفته فعالان حوزه کارگری ، در ایران به فوت چهار تا پنج کارگر به طور روزانه در حوادث کارگاهی یا حین کار می‌رسد و این یعنی وضعیت از چیزی که فکرش را هم بکنیم ، وخیم تر و دردناک تر است , برای احقاق حقوق اعتراض ، تجمع ، تحصن و مطالبه‌گری می‌کنند و درنهایت جان می‌دهند وضعیت موجود را تشریح و تصویر کردیم ، حالا از علل وقوع چنین فجایعی بنویسیم و از زندگی این کارگران که چگونه با کمترین توجهات و حمایت‌ها ، جان شان را کف دست شان گرفته‌اند و به دل معادن می‌زنند برای استخراج هرچیزی که انجاست ؛ « اولین مشکل کارگرهای اینجا نداشتن امنیت شغلی است , اگر کاری را به ما بگویند انجام بدهید ممانعت کنیم و بگوییم خطرناک است یا انجام نمی‌دهیم ، سریعا جلوگیری از کار و توبیخ و کلی مشکل دیگر جلوی پای ما می‌گذارند و عملا کارمان را از دست می‌دهیم .

دومین مشکل حقوق و بیمه است ، به طوری که حقوق کارگران بخش خصوصی نصف حقوق کارگران شرکتی یعنی قرارداد معین و خیلی کمتر از رسمی‌ها است , با اینکه کارگران پیمانی یا رسمی همه در سمت‌های مدیریتی و استادکاری یا بازرسی و این جور پست‌ها مشغول به کار هستند و اصلا فشار کاری به اندازه ما ندارند و همه فشارها بر دوش افراد پیمان شخصی است , طبق حقوق اداره کار و حتی بیمه هم کارگران شخصی مشکل دارند .

برای سختی کار هم مشکل واریز داریم , در کار هم اصول ایمنی به شدت ضعیف است و بیشتر مسئولان ایمنی یا برحسب اشنایی یا گرفتن شیرینی کار را تایید می‌کنند و همین مشکل ساز است و اینجور مسائل پیش می‌اید و کارگر قربانی این طور مسائل می‌شود , کارگران به دوصورت روزانه یا پستی یا به صورت شیفتی که دو پست در یک روز و روز بعد استراحت مشغول کار در معدن هستند که کارگرانی که به صورت تک پست هستند را به اجبار دوپست نگه می‌دارند و فردا هم باید سرکار حاضر شوند ، درصورتی که ساعت 11 و نیم شب تازه به منازل خود می‌رسند و صبح ساعت 5 باید از خانه به سمت معدن بیایند .

اگر اضافه کاری اجباری یا روز بعد نیاییم ، در هر دوصورت جلوگیری از کار و درصورت تکرار اخراج می‌شویم و اصلا فکر کارگر نیستند که کارگری که هنوز خستگی روز قبل و بی خوابی در بدنش هست ، کارایی لازم و بعضا هوشیاری کافی را ندارد و مستعد خطرات است , تجهیزات معدن بسیار قدیمی است یعنی نیم قرن عمر دارند و خودشان خطرناک هستند و هیچ تجهیزات جدیدی به معدن اضافه نمی‌شود ,» بعد از واقعه تلخ و دردناک معدن طزره دامغان ، سفر یک روزه ای به این منطقه داشتم و قرار شد یک روایت میدانی از ان حادثه عجیب بنویسم .

نمی‌دانم ان گزارش را کسی دید یا اصلا کسی پیگیر طزره شد و گرهی از گره‌های کارگران ان معدن باز کرد یا نه ، ولی در همان سفر کوتاه و مشاهده وضع موجود و همکلامی با کارگران ان معدن ، نکات مهمی دستگیرم شد که همان طور که در ان گزارش گفتم ، در مخیله کمتر کسی می‌گنجد که افرادی ، کارگرانی در این کشور ، مشغول سخت‌ترین نوع کار ، یعنی کار در معدن هستند ، اما از حداقل‌های حقوق کارگری و حداقل‌های زندگی و اقتصاد و معیشت محرومند , چند خط بالا درددل یکی از کارگران همین معدن بود که در ان گزارش به صورت یک یادداشت منتشر شد که این کارگر از ترس پیگیری مسئولان معدن و اخراج شدنش ، یک روز پس از پایان سفر من در واتساپ برایم ارسال کرد و حرف دلش را زد , در ان سفر و مواجهه مستقیم با کارگران معدن ، مردم محلی و حتی برخی بازنشستگان ، نکات خوبی عایدم شد که بازگو کردن و لیست کردن انها ، به منظور فهم وضع موجود و برنامه ریزی برای بهبود وضعیت کمک کننده خواهد بود .

البته اگر گوش شنوایی باشد و کسی میل به بهبود وضع موجود داشته باشد , البته این مساله محدود به شنیده‌ها و نوشته‌های من نیست ، کارگران معادن سال هاست صدایشان به جایی نمی‌رسد و حتی جان دادن شان هم یکی درمیان رسانه ای می‌شود و وقتی هم که رسانه پای کار می‌اید ، یک جریان خبری قدرتمند ان را با خود حذف و هضم می‌کند , اما واقعیت قابل کتمان نیست و اگر زودتر فکری به حال کارگران خصوصا در معادن نشود و شکاف موجود بین انها و خودشان و سایر مشاغل ترمیم و تحدید نشود ، پایه گذار اعتراض‌های اجتماعی و کارگری در کشور خواهد شد و سوای لطمه خوردن مساله تولید و اشتغال ، ماجرا صورت امنیتی به خود خواهد گرفت .

برای مثال ، معدن کرومیت اسمینون در جنوب استان کرمان با بیش از 1200 کارگر طی دو دوره در ماه‌های اخیر اعلام تعطیلی کرده و همین مساله باعث بروز اعتراضاتی شده است , 1200 کارگر بیکارشده 15 فروردین ماه از ساعت 10 صبح تا ساعت 18 عصر راه ترانزیتی بین‌المللی استان هرمزگان ، کرمان و سیستان وبلوچستان یا همان جاده بندرعباس - کهنوج را مسدود و از رفت و امد وسایل نقلیه جلوگیری کردند , ساعات تحصن کارگران در این محور به ترافیک 20 کیلومتری منجر شد .

در همان روز فرماندار منوجان در جمع کارگران کرومیت اسمینون حاضر شده و به کارگران قول داد طی یک هفته معدن مجددا بازگشایی شود , این وعده فرماندار با تاخیر محسوسی عملی شد ، منتها اعتراض‌ها باردیگر از سر گرفته شد ! کارگران بعد از یک روز اعتراض در خیابان‌ها نهایتا در 28 اردیبهشت ماه تصمیم گرفتند مجددا با بستن جاده بندرعباس - کهنوج مسئولان استانی و اداره کار منطقه را مجبور به پاسخگویی کنند , اسماعیل محمودی ، نماینده کارگران در تشریح مطالبات شان گفت : « تنها پس از اعتراض‌های کارگران بالاخره معوقات مزدی کارگران تسویه شد .

درعین حال یکی از مطالبات کارگران بازنگری در طرح طبقه بندی مشاغل است , این طرح از سال 78 که اجرایی شده هنوز بازنگری نشده است , همچنین کار‌های سخت و زیان اور موضوع ماده 52 قانون کار که با محوریت کاهش ساعات کار است که قانون مقرر کرده در کار‌های سخت و زیان اور ساعات کار نباید از 36 ساعت درهفته تجاوز کند ، درحالی که در کار‌های عادی ساعات کار 44 ساعت در هفته است .

یعنی در معادن ساعات کاری 144 ساعت و غیر از ان 176 ساعت باید باشد ، اما کارفرما به صورت غیرقانونی ساعات کار در معادن را 157 ساعت و غیر از ان 192 ساعت اعلام کرده است , کارگران به این ترتیب مجبور هستند بیگاری کنند , کارفرما به محض اینکه در اثر مشکلات در بازار چندمیلیاردی دچار کاهش سود می‌شود ، فورا دستمزد‌های چهار تا پنج میلیون تومانی و کمتر از حداقل سبد معیشت کارگران را قطع می‌کند تا در اثر فشار‌های کارگری بتواند از دولت امتیاز گرفته و کاهش سود خود را جبران کند .

یکی از نگرانی‌های کارگران ورود پیمانکاران به این کارگاه است , به خوبی می‌دانیم قرارداد با پیمانکاران عملا راهکاری برای تضییع حقوق کارگران است , کارگران پیمانکاری تبعیض زیادی تحمل می‌کنند و درعین حال ما نگران هستیم با ورود پیمانکار اخراج کارگران افزایش یابد .

» درنهایت بعد از سه روز اعتصاب و تحصن و مطالبه‌گری این غائله ناظر به وعده‌های جدید و قول مساعدت ، پایان یافت , با توجه به ان دل نوشته‌ها و خواسته‌های کارگر معدن طزره و مطالبات کارگران کرمانی ، حالا به خوبی مشخص است که مشکل چیست و کجاست ! عدم امنیت شغلی و وجود قراردادهای چندماهه ، عدم تامین مالی و پرداختی‌های اندک و البته نامنظم ، عدم امنیت جانی و عدم حفظ جان و سلامت کارگران ، جبر و تهدید و اجبار به انجام کارهایی که بسیاری از کارگران تخصصی در انها ندارند ، تبعیض در پرداختی به کارگران در یک مجموعه و ,.

, همه بخشی از مسائلی است که کارگران ، خصوصا کارگران معادن با انها درگیرند و کسی هم فریادرس شان نیست , قانون هست ، ضمانت اجرا نه ، چون همه چیز بر مدار پول می‌چرخد روز گذشته روزنامه ایران هم در گزارشی اشاره ای به اتفاقات اخیر معادن کشور داشته و نکات خوبی را ذکر و تشریح کرده است .

ما در گزارشی که از واقعه معدن طزره دامغان و جان باختن ان دو کارگر نوشتیم به برخی موضوعات اشاره کردیم و گفتیم که رابطه میان کارگر و کارفرما و حتی سطوح بالاتر مدیریتی در این حوزه ، بر مدار پول و منفعت می‌چرخد و مادامی که این رویه ادامه پیدا کند ، وضعیت به همین منوال خواهد بود , در این گزارش روزنامه ایران هم به نقل از رضا دهقان زاده ، رییس اداره بازماندگان سازمان تامین اجتماعی امده است : « نگاه کارفرما به منفعت زودگذر شخصی یکی از ریشه‌های مهم بروز این گونه ( مرگ و حادثه برای کارگران ) اتفاق هاست , ما در ایران قوانین و ایین نامه‌های زیادی در این حوزه داریم اما با قوانین و ایین نامه ، یک کشور رشد نمی‌کند .

وقتی در جامعه ای همه چیز پولی می‌شود ، موارد صرفا به صورت جزیره ای در قالب ماده 66 قانون تامین اجتماعی بررسی می‌شوند ؛ در صورتی که کارفرما مقصر شناخته شود ، به میزان قصورش باید هزینه‌های پرداخت مستمری به بازماندگان مرحوم را متقبل شود یا اینکه مستمری 10 سال را یکجا به تامین اجتماعی ( به میزان قصور ) پرداخت کند , اما عملا هدف اصلی که کاهش اسیب‌های شغلی است مغفول مانده و در مبادله پول بین کارفرما و سازمان تامین اجتماعی خلاصه شده است ، به جای ان که هدف قانونگذار که کاهش اسیب‌های شغلی و حفاظت از کارگر بوده مدنظر باشد ,» در جای دیگری از این گزارش هم به نقل از یک حقوقدان امده : « سازمان بین‌المللی تامین اجتماعی (issa) گفته 99 درصد از حوادث ناشی از کار قابل پیش بینی است .

این سازمان گزارش می‌کند که هر یک واحد سرمایه‌گذاری در حوزه ایمنی و بهداشت برای کارفرما معادل دو واحد سوداور است , ما در ایران مشکل قانون نداریم مشکل ضمانت اجرای قانون داریم , در بحث ایمنی تورم قوانین داریم و هزار صفحه ایین نامه که هیچ کدام تا امروز نتوانسته به هدف برسد چون بر سیاست درستی استوار نیستند و ضمانت اجراها شوخی و ناکارامدند .

قانون بدون ضمانت اجرا یعنی وعده بی وعید , کمبود بازرسان به نسبت کارگاه‌ها و فاصله از استانداردهای عرفی دلیل کم اهمیت بودن نظارت در حوزه کارگری است , باید در وزارت کار اداره کل بازرسی را به معاونت بازرسی ارتقا دهند .

باید بازرسان مزایای ویژه ای برای سرکشی‌های خود داشته باشند و تا روزی که انها حقوقی ثابت دارند انگیزه ای برای درگیرشدن با کارفرما و نظارت دقیق ندارند ,».
معدن طزره ایران دامغان تونل شماره 42 معدن بزرگ طزره معدن زغال سنگ طزره تونل کلاریز تونل برناکی مجتبی گیلان تونل رزمجای غربی البرز ازادراه تهران شمال جاده چالوس روستای کوشکک نیشابور شهر فیروزه روستای باغشن گچ چهارمحال و بختیاری معدن شهید نیلچیان باجگیران چهارمحال وبختیاری طزره دامغان طزره معدن کرومیت اسمینون جنوب استان کرمان استان هرمزگان کرمان سیستان وبلوچستان جاده بندرعباس کهنوج ایران شورای نگهبان پاستور مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت شرکت زغال سنگ البرز شرقی روابط عمومی اورژانس 115 نیشابور مرکز ارتباطات اورژانس 115 نیشابور مرکز اموزشی پژوهشی درمانی حکیم کارگر معدن طزره سازمان تامین اجتماعی سازمان بین المللی تامین اجتماعی issa حوزه ایمنی و بهداشت وزارت کار اداره کل بازرسی ابوالقاسم رحمانی میلاد روشنایی سید علی اصغر افضلی معدنچی حسین صادق علی عجم اکرمی محمود مومن محسن ابراهیمی اسماعیل محمودی کرمانی رضا دهقان زاده مسئول روابط عمومی مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی چهارمحال وبختیاری فرماندار منوجان رییس اداره بازماندگان سازمان تامین اجتماعی هفته معدن واقعه معدن طزره دامغان