چرا بیکاری کم نخواهد شد ؟

۱۴۰۰/۰۸/۱۹ ۱۳:۲۷:۲۹


شفقنا - ظاهرا تدوین کنندگان برنامه ششم شاخص بیکاری را در پایان برنامه ششم و سال 1400، 7 درصد لحاظ کرده‌اند ؛ فرض انان این است که سالانه به طور متوسط 685 هزار شغل ایجاد شود و در نتیجه به نرخ بیکاری 7 درصد برسند , روزنامه شهروند در گزارشی نوشت : فرض کنیم که هدف اصلی که ایجاد 685 هزار شغل در سال است ، محقق شود ، ولی این امر به معنای رسیدن نرخ بیکاری به 7 درصد نخواهد بود , برای این منظور کافی است که به تفاوت دو موضوع نرخ بیکاری و نرخ فعالیت اشاره شود .

منظور از نرخ فعالیت ، نسبت کسانی است که در حال فعالیت ( اعم از شاغل یا بیکار ) هستند به تعداد جمعیت بالای 10 و در برخی موارد 15 سال ، در مقابل نرخ بیکاری نسبت بیکاران به کل جمعیت فعال ( شاغل و بیکار ) است , وضعیت نرخ فعالیت تابعی از سطح توسعه اقتصادی هر جامعه است ؛ برای مثال نرخ فعالیت در سوییس حدود 80 درصد است و در اتحادیه اروپا 66 درصد و در ترکیه 50 درصد است , هرچه جامعه توسعه یافته تر شود ، نسبت افراد شاغل به جمعیت نیز افزایش پیدا می‌کند .

این نرخ در ایران و در حال حاضر حدود 40 درصد است , این رقم طی دوران احمدی‌نژاد به جای ان که افزایش پیدا کند ، کاهش یافت و به حدود 37 درصد رسید , این عدد در سال 1376 حدود 7/34 درصد و در پایان دوره اصلاحات 0/41 درصد بود ، در حالی که می‌دانیم در طول دوره 8 ساله اصلاحات سالانه به طور متوسط حدود 600 هزار شغل به مشاغل کشور اضافه شد و تعداد شاغلان از 5/14 میلیون نفر در سال 1375 به 5/20 میلیون نفر در سال 1385 رسید ، ولی در عین حال بیکاری تغییر زیادی نکرد و از 13 درصد به 5/11 درصد رسید .

علت این وضعیت همان تغییر در نرخ فعالیت بود که حدود 4 درصد به رقم ان اضافه شد که با توجه به درصد پایین نرخ فعالیت در ایران این افزایش مقدار مهمی بود , بنابراین هر چند دولت اصلاحات در ایجاد شغل موفق بود ، ولی با ایجاد شغل ، تعداد جدیدی وارد بازار کار می‌شدند و اجازه نمی‌دادند نرخ بیکاری کاهش یابد , این فرایند در کشورهای پیشرفته دیده نمی‌شود ؛ زیرا افراد جدید برای ورود به بازار کار کم هستند و هر چه شغل ایجاد شود ، از بیکاری کم می‌شود .

شاخص‌های اقتصادی ایران در وضعیتی است که ظرفیت رسیدن به نرخ فعالیت 50 درصد را دارد , اگر این شاخص در دوره احمدی‌نژاد کم شد ، به این علت بود که عرضه شغل کم و در واقع صفر شد و بسیاری از بیکاران عطای ان را به لقایش بخشیدند و از جرگه فعالان اقتصادی خود را خارج کردند و خانه‌نشین شدند , در حالی که اگر وضع اشتغال و اقتصاد خوب شود ، انان یا افراد مشابه انان دوباره وارد بازار کار می‌شوند و تقاضا برای شغل افزایش پیدا می‌کند و بیکاری نه تنها کم نمی‌شود ، ممکن است افزایش نیز پیدا کند .

یکی از مهم‌ترین عوامل موثر بر این فرایند ، اشتغال زنان است , نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران در سال 1394، حدود 15 درصد اعلام شد که بسیار کم است ، تقریبا این کمترین رقم نرخ مشارکت زنان در کشورهای اسلامی است , مصر ، ترکیه و حتی عربستان نرخ‌های بالاتری از اشتغال زنان دارند ، در حالی که زنان ایران دارای سطح تحصیلی بالاتری هستند و حدود 60 درصد ورودی‌های دانشگاه‌ها را به خود اختصاص می‌دهند و طبعا باید نرخ مشارکت اقتصادی انان حداقل دو برابر رقم موجود باشد .

بنابراین هرگونه تحولی در بازار کار موجب فعال شدن این گروه و حضورشان در بازار کار خواهد شد ؛ به ویژه ان که ساختار بازار شغل در حال دگرگونی است و تناسب بیشتری با توانایی‌های تخصصی و اجرایی زنان پیدا می‌کند و سهم مشاغل یدی در حال کاهش است , بنابراین انتظار داریم که تا پایان برنامه پنج ساله ششم نرخ فعالیت افزایش پیدا کند , اگر این نرخ به 45 درصد هم برسد در این صورت ، تعداد فعالان اقتصادی در ان تاریخ ، حداقل 31 میلیون نفر خواهد بود که از تعداد کنونی حدود 5/5 میلیون بیشتر است و اگر در این 5 سال نیز حداکثر 5/3 میلیون شغل ایجاد شود ، باز هم بر تعداد بیکاران حدود 2 میلیون نفر اضافه خواهد شد به عبارت دیگر میزان و حتی نرخ بیکاری ممکن است بیشتر هم بشود .

با توجه به ملاحظات فوق توصیه می‌شود که دولت هدف خود را کاهش نرخ بیکاری قرار ندهد که دست نیافتنی است , هدف اصلی همان ایجاد شغل باشد که در بهترین حالت سالانه 700 هزار شغل هم ایجاد شود ، مناسب و قابل دفاع است , البته منظور مشاغل مولد است ؛ یعنی حداقل به همین نسبت باید رشد اقتصادی نیز داشته باشیم ، ضمن این که رشد اقتصادی با برنامه ریزی برای افزایش بهره وری باید بیشتر شود .

پس چه بهتر که کاهش نرخ بیکاری را از محاسبات خود خارج کنند چرا که نمی‌توانند مانع از ورود متقاضیان جدید برای بازار کار شوند , انتهای پیام fa,shafaqna.

com شفقنا در شبکه‌های اجتماعی : توییتر | اینستاگرام | تلگرام.