دور جدید مذاکرات وین اغاز شد

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۲:۱۶:۰۰


ایسنا : دور جدید مذاکرات ایران و 1+4 و امریکا در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزیران خارجه این کشورها در هتل کوبورگ وین اغاز به کار کرد , علی باقری معاون سیاسی وزیر امور خارجه کشورمان ریاست هیات ایرانی را به عهده دارد , در این مذاکرات هم چنین مهدی صفری معاون دیپلماسی اقتصادی ، رضا نجفی معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه ، غلامرضا پناهی معاون امور ارزی و بین‌الملل بانک مرکزی ، علی فکری معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی ، احمد اسدزاده سرپرست معاونت بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت و ابراهیم شیبانی رییس کمیسیون اقتصادی شورای راهبردی روابط خارجی به همراه تیم‌های کارشناسی شان علی باقری را همراهی می‌کنند .

شایان ذکر است ترکیب هیات اصلی مذاکره کننده به سرپرستی علی باقری تقریبا همان ترکیب قبلی است و تغییر قابل توجهی نداشته است , جوزپ بورل ، رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ کننده مذاکرات میان ایران و 1+5 به همراه هیات‌های سیاسی و دیپلماتیک انگلیس ، المان ، فرانسه ، چین ، روسیه و امریکا در وین حضور دارند , البته هیات امریکایی با توجه به خروج این کشور از برجام به طور مستقیم در مذاکرات حضور ندارد و توسط هماهنگ کننده مذاکرات در جریان جزییات بحث قرار می‌گیرد .

مذاکرات احیای برجام در شش دور قبلی نیز بدون حضور رسمی هیات امریکایی در اتاق مذاکرات برگزار شد , مذاکرات احتمالا چند روز به طول می‌انجامد و هیچ ضرب الاجلی برای پایان این دور از گفت وگوها در نظر گرفته نشده است , مذاکرات هسته ای در اخرین هفته‌های کاری دولت دوازدهم به چارچوبی مشخص که بتوان به یک توافق محتمل برای رفع تحریم‌های غیرقانونی امریکا برسد ، نزدیک شده بود اما با توجه به تعلل امریکا در تصمیم‌گیری و نداشتن اراده کافی برای لغو تحریم‌ها و طرح برخی درخواست‌های فرابرجامی ، مذاکرات به نتیجه نرسید و با نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری در ایران در عمل مذاکرات به مدت سه ماه متوقف شد .

در عین حال مهم است بدانیم بخش مهمی از مشکلاتی که اجازه نداد طی شش دور مذاکرات در دولت گذشته برجام به مدار اجرای همه جانبه باز نگردد چه بوده است , فعالیت‌های هسته ای ایران به ویژه ان بخش که از سال 97 به بعد توسعه یافته است و چگونگی بازگشت به تعهدات هسته ای در چارچوب برجام موضوع پیچیده و سختی نیست به علاوه راستی ازمایی از اجرای تعهدات هسته ای در چارچوب اژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز قابل اجرا و اعتماد است اما اجرای تعهدات برجامی امریکا و اروپا و تضمین اجرایی شدن شان در طی زمان اجرا مبهم و نامطمئن است , امریکا قبل از خروج از برجام هم به تعهداتش به درستی عمل نکرد و انتقادهای زیادی را هم از سوی ایران و هم دیگر اعضای برجام در پی داشت .

پس از ان با خروج یک جانبه از برجام به شدت تلاش و تصمیم چهار کشور عضو دائم شورای امنیت به علاوه المان و نیز اتحادیه اروپا برای توافق با ایران که مورد تایید جامعه جهانی نیز قرار گرفت را زیر سوال برد و دیوار اعتمادی که در حال شکل‌گیری پس از یک دهه مناقشه بر سر موضوع هسته ای بود را خراب کرد , با این حال با روی کار امدن جو بایدن و تاکید بر بازگشت به برجام اما رویکرد جدی و عملی از سوی این دولت مشاهده نشد , اول اینکه امریکا بازگشت به برجام را به درخواست‌ها و شروط جدیدی منوط کرد که مورد توافق و تایید ایران و حتی دیگر اعضای برجام نبود دوم اینکه بسیاری از تحریم‌های اعمال شده علیه ایران بعد 18 اردیبهشت 97 در عمل تمدید و تحکیم دوباره و چندباره همان تحریم‌های هسته ای و اقتصادی در چارچوب برجام است و دولت بایدن تاکید دارد که این تحریم‌ها را نمی‌تواند لغو کند .

امریکایی‌ها ادعا می‌کنند که اماده‌اند به تعهدات خود در برجام بازگردند و تحریم‌های مغایر با ان را بردارند ، اما رفتار انها در مذاکراتی که تا کنون انجام شده این مساله را ثابت نمی‌کند , کاظم غریب ابادی نماینده و سفیر پیشین ایران در اژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مرداد سال جاری در گفت وگویی با پایگاه khamenei,ir در رابطه با مواضع امریکا در مذاکرات تشریح کرد که امریکا : 1.

کل تفاهم را به پذیرش بندی در خصوص انجام گفت وگوهای اتی در مورد مسائل منطقه ای گره زدند که کاملا با موضوع مذاکرات غیرمرتبط و مضر است , رفع برخی تحریم‌ها و همچنین خروج نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از فهرست گروه‌های تروریستی را مستقیما به پذیرش این بند منوط کردند , 2.

حاضر به لغو دستور اجرایی تحریم تسلیحات متعارف نشدند که کاملا با قطعنامه‌ی 2231 شورای امنیت و برجام در تناقض اشکار است و به نوعی مغایر ادعای امریکا به برگشت تعهدات برجامی است , 3, حاضر به برداشتن تحریم‌ها علیه بیش از 500 نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی - که توسط دولت ترامپ به بهانه غیرهسته ای تحت تحریم قرار گرفتند - و همچنین لغو قانون تحریمی کاتسا نشدند ، درحالی که تمامی اقدامات ترامپ از جمله توسل به بهانه‌های غیرهسته ای برای اعمال تحریم با هدف تخریب کامل تفاهم هسته ای صورت گرفته بود .

از سوی دیگر ، این نشان دهنده عزم جدی دولت جدید امریکا در استفاده از کارت‌های ایجاد شده در دولت قبلی و همچنین پیگیری سیاست فشار حداکثری علیه ایران است , 4, حاضر به ارائه تضمین در مورد عدم تکرار رفتارهای مشابه دولت قبل در قبال تفاهم هسته ای نشدند ؛ حتی حاضر نشدند دوره زمانی معقولی را هم برای تداوم کار شرکت هایی که با ایران وارد تجارت و کار اقتصادی می‌شوند ، در نظر بگیرند که تا در صورت بروز هر مشکلی برای تفاهم احتمالی کار خود را بدون دغدغه از تحریم‌های فراسرزمینی امریکایی به پایان برسانند .

5, حاضر به بحث درباره خسارات وارده به ایران در اثر خروج یک جانبه و غیرقانونی از تفاهم هسته ای نشدند , 6.

درباره فعالیت‌ها و تعهدات هسته ای ایران زیاده خواهی هایی را مطرح کردند که حتی فراتر از متن برجام است , البته همگی از سوی ایران رد شد ، ولی این حاکی از کارشکنی و روحیه عناد انان دارد , در این قضیه ، طرف‌های غربی نیز از موضع مشابهی برخوردار بودند .

7, در مورد راستی ازمایی با وجود اینکه در مدل اولیه برجام ایران ابتدا برای چندین ماه تعهدات هسته ای خود را انجام داد که مورد راستی ازمایی اژانس نیز قرار گرفت و سپس سایر طرف‌ها با اجرای تعهدات رفع تحریمی خود پرداختند ، اما در سری جدید گفت وگوها امریکایی‌ها حاضر نشدند این واقعیت مهم را بپذیرند که تمامی مشکلات موجود ناشی از رفتارهای خصمانه و مخرب ان هاست و ابتدا ان‌ها باید تمامی تعهدات خود را انجام بدهند و تنها پس از راستی ازمایی در زمانی معقول ، ایران به اجرای تعهدات خود خواهد پرداخت , مدل امریکا برای انجام تعهدات اصولی و راستی ازمایی در دو روز صرفا یک مدل تشریفاتی و خالی از فایده‌ی عملی است .

غریب ابادی در این گفت وگو سوالات مهمی را طرح می‌کند که نشان می‌دهد دیپلمات‌های ایران به درستی مسیر را برای صداقت و جدیت امریکا در رابطه با لغو تحریم‌ها تشخیص داده‌اند ، جدای از اینکه این روند به نتیجه برسد یا خیر , نماینده وقت ایران در اژانس می‌گوید : چطور وقتی امریکایی‌ها حاضر نمی‌شوند در مورد تضمین‌ها و اینده کار شرکت‌ها صحبت کنند ، اطمینان پیدا کنیم که در رفع عملی تحریم‌ها صادق خواهند بود !؟ اینکه به دلیل ممنوعیت استفاده از یوترن (u-turn) برای ایران نتوانیم پول‌های خودمان را از بانک‌های کشورهای دیگر منتقل کرده یا استفاده کنیم ، چون یک تحریم اولیه است ، نه ثانویه و ظاهرا به برجام ارتباطی ندارد ، مشکل ایران نیست ! چه تضمینی وجود دارد که با تفاهم جدید و عدم حل این مشکل و مشکلات مشابه به گونه ای که شرایط بهره مندی و انتفاع ایران از منافع تفاهم هسته ای تضمین شود ، بتوانیم عواید حاصله از فروش نفت را دریافت و یا هزینه کنیم ؟ به گزارش ایسنا ، ضروری است که توجه داشته باشیم ، این امریکا بود که تعهدات خود را نقض کرد و اکنون نیز مدعی بازگشت به برجام است و این ایران نبود که ناقض بوده باشد , لذا ، باید مراقب بود که جای مدعی و متهم عوض نشود .

مذاکرات به جمع بندی نهایی نرسیده و در عرف دیپلماسی هیچ موردی توافق نمی‌شود ، مگر انکه در مورد همه چیز توافق شود , این اصل بدین معناست که اگر حتی 10 درصد از متون مذاکراتی نیز باقی مانده باشد ، مذاکرات همچنان ناتمام است و توافقی وجود ندارد ، چه بسا همین اندک موضوعات باقی مانده از موضوعات مورد تفاهم مهم تر باشد , به علاوه ضروری است اقدامات و تعهدات هسته ای ایران متناسب با رفع تحریم‌ها انجام شود .

مثلا این طور نشود که ذخایر اورانیوم خود را به کشوری دیگر منتقل کنیم و بعد تعهدات طرف‌ها اجرا نشود و دیگر نتوانیم ذخایر خود را پس بگیریم , از این رو می‌توان گفت ، لغو کلیه تحریم‌های وضع شده پس از سال 2015، بدون توجه به برچسب‌های ساختگی انها ، اجرای کامل مفاد قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد ، تضمین‌های کافی در خصوص عدم خروج دوباره ایالات متحده از توافق هسته ای ، ایجاد ساز و کار جهت راستی ازمایی اجرای موثر تعهدات طرف مقابل و پیش بینی امکان پیگیری خسارات ناشی از تحریم‌ها در اینده از جمله اهدافی است که مذاکره کنندگان ایران در وین دنبال می‌کنند ,.