ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی انرژی با تقویت دیپلماسی منطقه ای

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۳:۲۰:۲۲


ایران اکونومیست - توسعه دیپلماسی انرژی و امضای قرارداد سواپ 2 میلیارد متر مکعبی گاز بین ایران ، ترکمنستان و جمهوری اذربایجان علاوه بر پایداری شبکه گاز ایران در استان‌های شمالی ، تقویت سهم ایران در تجارت جهانی گاز را نیز به دنبال خواهد داشت , ایران در مجموع ذخایر نفت و گاز رتبه اول را در جهان دارا است , این موضوع باعث شده تا همواره در هر موقعیتی که به نوعی به انرژی‌های هیدروکربوری مربوط است ، نام ایران نیز مطرح شود .

بر این اساس ، امریکا در تحریم علیه ایران نیز همواره صنعت نفت و گاز را نشانه رفته ، زیرا این بخش از اقتصاد به عنوان مزیت مهم ایران شناخته می‌شود , در سال‌های اخیر اما به دلیل همین تحریم‌ها و البته برخی ناکارامدی‌ها ، نقش ایران در مناسبات انرژی منطقه و جهانی دستخوش تغییر شد , گام بلند ایران برای افزایش نقش افرینی در بازار گاز در موردی خاص ، واردات گاز ایران از ترکمنستان که نقش مهمی در موازنه مصرف داخلی و همچنین نقش افرینی ایران در بازارهای جهانی گاز داشت ، متوقف شد .

این در حالی بود که با واردات گاز از ترکمنستان علاوه بر انکه پایداری شبکه سراسری گاز افزایش پیدا می‌کرد ، از سوی دیگر این فرصت فراهم می‌شد تا صادرات به کشورهای همسایه نیز بیشتر شود , با این حال به دلیل عدم پرداخت بدهی ایران به ترکمنستان جریان گاز بین دو کشور موقف شد , ایران در حال حاضر سهمی حدود 2 درصدی از تجارت گاز جهان را دارا است ، این در شرایطی است که در جایگاه دومین دارنده ذخایر گازی جهان قرار داشته و در زمینه تولید گاز نیز در رتبه چهارم قرار دارد .

بنابراین باید با استفاده از ذخایر موجود و همچنین موقعیت استراتژیک خود به سمت توسعه تجارت گاز پیش برود , نکته مهم ان است که تا سال 2045 میلادی ، در حالی که تقاضا برای نفت خام تنها 8,5 درصد افزایش خواهد داشت ، تقاضای گاز رشد 24 درصدی را تجربه می‌کند .

از همین رو ایران باید با توسعه مناسبات خود در تجارت گاز در منطقه و بعد از ان در سطح جهان ، سهم خود را در تجارت این سوخت افزایش دهد و در این میان افزایش مبادلات ( واردات و صادرات ) می‌تواند کمک کننده باشد , یکی از مواردی که علاوه بر درامدزایی ، سهم ایران را در تجارت جهانی گاز افزایش می‌دهد ، احیای سواپ گازی است , در همین رابطه ، اکنون تنها بعد از 4 ماه از روی کار امدن دولت سیزدهم و همزمان با اغاز مذاکرات احیای برجام در وین ، توافقی بین 3 کشور ایران ، جمهوری اذربایجان و ترکمنستان به امضا رسید .

توافقی که خبر از سواپ گاز ترکمنستان به جمهوری اذربایجان از مسیر ایران را می‌دهد , در این زمینه ایت الله ابراهیم رییسی با اشاره به دیدار و گفت وگو با رییس جمهوری ترکمنستان اعلام کرد : بخش محوری در این دیدار توسعه روابط اقتصادی و رفع مشکل ترانزیت و گاز بود که این موضوع حل وفصل و قرار شد مسئله ترانزیت به گونه ای باشد که ارتباط با کشورهای مختلف تسهیل شود , وی گفت : موضوع گاز هم که دچار وقفه شده بود مورد بررسی قرار گرفت و سرانجام به امضای قرارداد منتهی شد و امیدواریم پس از این هیچگونه نگرانی در این زمینه وجود نداشته باشد .

توافق گازی منطقه ای در حاشیه اجلاس سران اکو قرارداد بزرگ گازی میان ایران ، ترکمنستان و جمهوری اذربایجان که در حاشیه اجلاس سران اکو ، رخدادی مهم در عرصه اقتصادی _ سیاسی محسوب می‌شود که می‌تواند منافع مهم و تاثیرگذاری را برای ایران در سایه همکاری‌های منطقه ای به همراه داشته باشد , بر اساس این قرارداد ایران سالانه 1,5 تا 2 میلیارد متر مکعب گاز را از ترکمنستان به جمهوری اذربایجان منتقل می‌کند .

قراردادی که تامین گاز استان‌های شمالی و شمال غربی ایران را نیز تضمین خواهد کرد , جواد اوجی ، وزیر نفت نیز در حاشیه توافق سه جانبه سواپ گازی بین ایران ، ترکمنستان و جمهوری اذربایجان گفت : طی یک ماه گذشته ما مذاکرات تنگاتنگی با طرف اذربایجانی و کشور ترکمنستان در بحث انتقال گاز از ترکمنستان به جمهوری اذربایجان که در حقیقت سواپ گازی محسوب می‌شود داشتیم که خوشبختانه امروز منجر به این قرارداد سه جانبه شد , وی افزود : در این قرارداد ما تقریبا سالانه نزدیک به 1.

5 تا 2 میلیارد مترمکعب گاز را از طرف ترکمنستان و منطقه سرخس دریافت خواهیم کرد و از استارا تحویل جمهوری اذربایجان می‌دهیم , وزیر نفت در خصوص بحث تسویه بدهی ایران به ترکمنستان در خصوص قراردادگازی تصریح کرد : با راهکارهای خوب وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران ، بزودی نخستین قسط پرداخت ما بابت تسویه بدهی به طرف ترکمنستانی پرداخت می‌شود , وی با اشاره به اینکه از دی ماه 1395 واردات گاز از ترکمنستان قطع شده بود ، اظهار کرد : قرارداد سه جانبه گازی ایران ، ترکمنستان و جمهوری اذربایجان از اول زمستان عملیاتی می‌شود .

وزیر نفت سهم ایران از تجارت گاز در منطقه را کمتر از 2 درصد عنوان کرد و گفت : این قرارداد به تامین سوخت زمستانی استان‌های خراسان رضوی ، شمالی و جنوبی ، گلستان و سمنان کمک می‌کند , اتصال شبکه گاز ایران به قاره سبز مزیت بزرگتر برای ایران اما نقش افرینی در تجارت جهانی گاز است , ورود ایران به یک قرارداد سه جانبه تامین انرژی و قرار گرفتن کشورمان در مسیر استراتژیک انتقال گاز می‌تواند در اینده ضمن افزایش همکاری‌های منطقه ای ، از بروز تنش‌های سیاسی با همسایگان جلوگیری کند .

حضور ایران در قراردادهای گازی منطقه خزر می‌تواند در اینده به اتصال ایران به شبکه گاز اروپا و اغاز صادرات گاز به این قاره منجر شود , در سال‌های گذشته اگرچه از صادرات گاز به اروپا چندین بار سخن به میان امده بود و حتی چند مسیر مختلف برای صادرات تعریف شد ، اما در عمل هیچ کدام از دولت‌های گذشته توفیقی در این زمینه نداشتند , حالا با توجه به نزدیکی منطقه خزر به مرزهای اروپا و اتصال شبکه‌های گاز ایران ، ترکمنستان و اذربایجان به یکدیگر می‌توان این قرارداد را گامی عملی در جهت صادرات گاز به قاره سبز دانست .

طی سه دهه اینده وابستگی اروپا به گاز طبیعی وارداتی به 70 درصد در سال 2030 خواهد رسید , بنابراین روی اوردن اروپا به منابع جدید گاز طبیعی اجتناب‌ناپذیر بوده و ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر گازی جهان می‌تواند یکی از منابع اصلی تامین گاز طبیعی قاره اروپا باشد , ایران سال گذشته در مجموع 18 میلیارد متر مکعب گاز صادر کرده است که عمده این صادرات به دو کشور عراق و ترکیه انجام گرفته و تنوع مشتریان می‌تواند به افزایش صادرات و ارزاوری کمک کند .

ایرنا.