خبر شوکه کننده درباره سهام عدالت

۱۴۰۰/۰۹/۰۹ ۰۲:۱۵:۴۵


نزدیک به 2 سال از ازادسازی سهام عدالت می‌گذرد , طرحی که سهامداران امکان دسترسی به حق خود را ندارند و نمی‌توانند مالک واقعی سهام خود باشند , بالاخره تکلیف سهامداران عدالت چه زمانی مشخص می‌شود ؟ به گزارش صبحانه ، سهام عدالت هنوز پس از ماه‌ها در ابهام به سر می‌برد .

اردیبهشت سال گذشته سهام عدالت بالاخره بعد از 14 سال تعیین تکلیف شد , پس از ان که رهبری در ابلاغیه ای موافقت خود را با ازادسازی سهام عدالت اعلام کردند ، به سهامداران اعلام شد که از این پس می‌توانند سهام عدالت خود را به دو روش مستقیم و غیرمستقیم اداره کنند , اما پس از ان تقریبا هیچ کدام از سهامداران سهام عدالت چه به روش مستقیم و چه به روش غیرمستقیم ، نتوانستند ان طور که انتظار می‌رفت ، مالک سهام خود شوند .

سهام عدالت در زمانی ازاد شد که بازار سرمایه در روزهای خوبی به سر می‌برد و ارزش واقعی سهام به ارزش اولیه حدود 500 هزار تومان به 30 میلیون تومان رسیده بود , در ابتدا 30 درصد سهام عدالت و سپس 30 درصد دیگر ازادسازی شد و قرار بود 22 بهمن سال گذشته ، باقی مانده سهام ازادسازی شود که این اتفاق رخ نداد , پس از ان کم کم بازار سرمایه به سمت ریزش و افت شدید رفت و باعث شد از ارزش واقعی سهام عدالت کاسته شود .

پس از افت بازار سرمایه و ضرر و زیانی که سهامداران دیدند ، مسئولین امر در همان شهریور ماه سال گذشته تصمیم گرفتند که برای جلوگیری از افت بیشتر بازار بورس و ضرر سهامداران ، فروش سهام عدالت را متوقف کنند , بنابراین اگر زمانی مشمولان فقط می‌توانستند از طریق بانک و کارگزاری به فروش سهام خود اقدام کنند ، با این تصمیم به طور کلی فروش سهام عدالت غیرممکن شد , از سوی دیگر نیز ارزش واقعی سهام عدالت با ارزش اولیه حدود 500 هزار تومانی ، تا 9 میلیون تومان کاهش پیدا کرد .

در پایان معاملات دیروز بازار سهام ، ارزش سهام عدالت در مقایسه با روز گذشته ، یک دهم درصد کاهش یافت و ارزش سبد 532 هزار تومانی ، یک میلیون تومانی و 492 هزار تومانی سهام عدالت به ترتیب به 12 میلیون و 134 هزار تومان ، 22 میلیون و 859 هزار تومان و 11 میلیون و 251 هزار تومان رسید , با احتساب این موضوع ، ارزش 60 درصد قابل فروش سبد 532 هزار تومانی سهام عدالت به 7 میلیون و 280 هزار تومان رسیده است , بالاخره تکلیف فروش سهام عدالت چه می‌شود ؟ ایا مردم مالک سهام خود هستند یا خیر ؟ چرا شرایط فروش سهام عدالت به صورت خرد را فراهم نمی‌کنند که مردم خود مدیریت سهام‌های خود را بعهده بگیرند ؟ جاماندگان سهام عدالت چه زمانی تعیین تکلیف می‌شوند ؟ موانع موجود در حال حاضر چیست ؟ در این خصوص گفتگوی رکنا با اکبر حیدری ، سخنگوی کانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت را بخوانید : حیدری در ابتدا در پاسخ به این سوال که قرار بود مردم صاحب سهام عدالت باشند اما در حال حاضر هیچ اختیاری برای سهام خود ندارند و چرا اجازه فروش سهام از مردم گرفته شده است ، گفت : این پرسش شما یک نکته درستی است که نباید نگاه قیم مابانه حتی به بهانه اضطرار به حقوق مربوط به مردم حاکم شود .

اما نکته ای که وجود دارد این است که اساسا فارغ از این که این نگاه قیم مابانه مذموم است و پذیرفته نیست ، اگر واقعا در 15 سال گذشته این نگاه بر سهام عدالت حاکم نبود و بر تاکیداتی که بر فرمایشات مقام معظم رهبری در سال 85 و در مواد 34 تا 38 قانون اصل 44 نوشته شده بود ، می‌شد هر سال 10 درصد از سهام عدالت ازاد شود و هم قانون اجرا شود و هم مردم بتوانند به مرور با فرهنگ سهامداری اشنا بشوند و حقوق مالکانه خود را اعمال کنند , رهاسازی یا ازادسازی سهام عدالت !؟ سخنگوی کانون سهام عدالت ادامه داد : اما به این دلیل که این اتفاق نیفتاد و دولت‌های مختلف از ازادسازی سهام عدالت استنکاف ورزیدند ، سال گذشته ابلاغیه مقام معظم رهبری بر این بود که رویه غلط قبلی اصلاح شود و حقوق مالکانه مردم در روش مستقیم به صورت مستقیم و در روش غیرمستقیم به واسطه تعاونی‌های سهام عدالت شهرستانی اعمال شود , اگر این اتفاق با تدبیر و دوراندیشی و اخذ نظرات کارشناسان رخ می‌داد ، ما امروز شاهد رهاسازی سهام عدالت ، به جای ازادسازی ان نبودیم .

امروز باتوجه به اشفته بازاری که بر سهام عدالت حاکم است ، طبعا نمی‌شود برای ان تصمیم جدیدی گرفت , باید کلیت سهام عدالت در غالب یک بسته اصلاح و بازارایی شود و سپس فرایند فروش ازاد شود چون ارزش فعلی سهام عدالت پایین تر از ارزش ذاتی ان است , درست است که مردم اضطرار دارند اما به دلیل اضطراری که وجود دارد ، نمی‌شود شرایط ایجاد زیان برای مردم را فراهم کرد .

برخلاف فرامین رهبری در ایجاد شرایط معاملاتی شدن سهام مردم تعلل می‌ورزند حیدری درخصوص تخلفات انجام شده در فرایند ازادسازی سهام عدالت تاکید کرد : نکته اینجا است که انتظار مردم از مسئولین تعیین تکلیف هر چه سریعتر فرایند ازادسازی سهام عدالت ، اصلاح تخلفاتی که مغایر قانون و مغایر فرامین رهبری بوده است و ایجاد شرایط سهل برای معاملاتی شدن سهام عدالت است , موضوع این است که اکنون به رغم اینکه همه بر تخلفات از قانون و فرامین مقام معظم رهبری در ایین نامه اذعان دارند ، اما در اصلاح فرایندها و ایجاد شرایط معاملاتی شدن سهام مردم تعلل می‌ورزند , این تعلل‌ها در واقع موجب اعتراض شده است و باید هرچه سریعتر تکلیف ان روشن شود .

کمتر از یک ماه اینده تکلیف معاملاتی شدن سهام عدالت مشخص می‌شود سخنگوی کانون سهام عدالت درخصوص جلسه کمیسون تخصصی شورای عالی بورس گفت : در اخرین جلسه کمیسیون تخصصی شورای عالی بورس درباره این مباحث که باید هرچه سریعتر تکلیف بسته سهام عدالت به طور کامل روشن شود و ایین نامه منطبق با قانون و فرامین رهبری اصلاح شود تاکید شد ، باید هرچه سریعتر و در کمتر از یک ماه اینده با اصلاح فرایندها امکان معاملاتی شدن سهام عدالت مجددا فراهم شود , به دلیل این که ابهامات عدیده قانونی در فرایندهای رخ داده در سال گذشته وجود دارد ، فرایند فروش سهام عدالت متوقف شده است , اول باید این ابهامات برطرف شود .

چرا که ادامه رویه قبلی منجر به خسارت به مردم و انحراف طرح سهام عدالت از اهداف ان می‌شد , حیدری درباره علت اصلی توقف فروش سهام عدالت گفت : اساس دلیل توقف فروش ، ایرادات و ابهامات قانونی در اجرای فرایندها است , اگر به این ایرادات قانونی بی توجهی می‌شد و ادامه پیدا می‌کرد ، هم طرح سهام عدالت از اهداف اولیه ان منحرف می‌شد و هم زیان ان را به مردم وارد می‌کرد .

بعد از رفع ابهامات قانونی حتما با رعایت صرف و صلاح ، مردم می‌توانند این حق را داشته باشند که هر زمان هر تعداد و هر قیمتی از سهم خود را خواستند به فروش برسانند , ابهامات قانونی در فرایند ازادسازی سهام عدالت وجود دارد حیدری در شرح ابهامات قانونی موجود گفت : یکی از این ابهامات عمده عدم رعایت ترتیبات قانون تجارت در تضمین ایین نامه ازادسازی سهام عدالت تا مصوبات بعدی شورای عالی بورس است , الزام به رعایت قانون تجارت در فرمان 8 بندی مقام معظم رهبری و قانون اصل 44 مورد تاکید قرار گرفته است .

یعنی علاوه بر ان که ماهیت این شرکت‌ها اساسا از قانون تجارت تبعیت می‌کند ، برای اینکه بعدها تفسیری در مورد اجرای قانون اصل تجارت نباشد ، این موضوع در فرمایشات مقام معظم رهبری و مواد 34 تا 38 قانون اصل 44، مورد تاکید ویژه قرار گرفته است , اما ترتیبات مصوبات شورای عالی بورس و ایین نامه ازادسازی سهام عدالت در موارد بنیادی با قانون تجارت مغایرت داشت , از طرفی در مورد روش غیرمستقیم‌ها سلب اختیار بازارگردانی از سرمایه‌گذاری استانی شد ، اما صندوق توسعه بازار و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی در مورد فرایندهایی که برای بازار گردانی باید انجام می‌شد ، هم اقدام به موقع انجام ندادند و هم در مورد ان شفاف‌سازی نکردند .

ارزش دارایی مردم در روش غیرمستقیم تا 50 درصد زیر ارزش اسمی سهام ان‌ها است حیدری درخصوص کاهش ارزش دارایی مردم گفت : فرایندها منجر به این شده است که ارزش دارایی مردم در روش غیرمستقیم بعضا حتی تا 50 درصد زیر ارزش اسمی سهام انها باشد , عدم رعایت قانون تجارت ، عدم اقدام به موقع در مورد بازارگردانی سهام روش غیرمستقیمی‌ها و عدم تعیین تکلیف جایگاه قانونی تعاونی‌های سهام عدالت شهرستانی در فرایندهای اجرایی برای روش مستقیم و غیرمستقیم ، چالش هایی بوده است که باعث شده است که بنیان طرح دچار خدشه شود و باید درباره این فرایندها اول اصلاحات لازم صورت گیرد و بعد ان شاالله برای فروش سهام به عنوان جزیی از بسته سهام عدالت اقدام انجام شود , وی ضمن بیان این که تجربه کشورهای دیگر درباره طرحی مانند طرح سهام عدالت اساسا ازادسازی مرحله ای سهام بوده است ، گفت : این تجربه برای ایجاد شرایط اگاه‌سازی مردم و اطلاع از فرهنگ سهام داری و رعایت صرف و صلاح در مورد ارزش دارایی مردم بوده است ، اما ما الان درباره روش مستقیمی‌ها اساسا چیزی به عنوان سهام عدالت نداریم .

روش مستقیمی‌ها سهام 36 شرکت بورسی و 13 شرکت غیربورسی را دارند و اسم ان سهام عدالت نیست , طبعا کسی که روش مستقیم را انتخاب کرده است باید حق داشته باشد دارایی خود را که دیگر اسم ان سهام عدالت نیست ، سهام 49 شرکت بورسی و غیربورسی را بتواند اعمال حقوق مالکانه از جمله سفارش فروش یا تنظیم دارایی انجام دهد , وی افزود : درباره روش غیرمستقیم شرایط متفاوت است .

انها در ساختار سهام عدالت باقی مانده‌اند و باید تابع ضوابط و مقررات روش غیرمستقیم و سیاست‌گذاری های سهام عدالت باشند , اعتقاد من بر مبنای قاعده حق مالکیت مردم بر این است ، کسانی که روش مستقیم را انتخاب کرده‌اند باید اجازه داشته باشند در باره صددرصد دارایی خود تصمیم بگیرند و در مورد این موضوع کج سلیقه گی صورت گرفته است که محدود شده‌اند به ؛ تبدیل بخشی از دارایی یا فروش بخشی از دارایی ، چون اساسا تدوین روش مستقیم برای عده ای از مردم در سهام عدالت براساس این موضوع بود که بتوانند خودشان در مورد دارایی هایشان تصمیم بگیرند ، اما این نقض غرض بوده است و تعیین محدودیت برای روش مستقیمی‌ها با اصل و اساس روش مستقیم مغایرت دارد , بلاتکلیفی 2 میلیون جامانده سهام عدالت که ثبت نام نهایی را انجام داده بودند سخنگوی کانون سهام عدالت درخصوص جاماندگان سهام عدالت گفت : جاماندگان سهام عدالت دو دسته‌اند .

یک دسته افرادی که بر اثر ناهماهنگی دبیرخانه مرکزی سهام عدالت و سازمان خصوصی‌سازی با تعاونی‌های سهام عدالت شهرستانی ، علیرغم این که به تکالیف قانونی خود به موقع عمل کرده بودند و ثبت نام نهایی انها انجام شده بود ، از ترکیب سهام داران نهایی جاماندند که این جاماندگان حدود 2 میلیون نفر است , طبعا انتظار می‌رود این افراد چون مراحل قانونی را طی کرده بودند ، معادل کسانی که قبلا سهام دریافت کردند از دارایی سهام عدالت بهره مند بشوند , دسته دوم کسانی هستند که جزء شش دهک پایینی درامدی جامعه بوده‌اند ، اما اساسا در فرایند شناسایی سهام عدالت از فرایند جامانده‌اند .

به این عده با ترتیبات جدیدی باید دارایی تخصیص داده شود , بلافاصله بعد از تشکیل مجلس جدید این موضوع در دستور کار کمیسیون اقتصادی قرار گرفت , طرحی برای ان اماده شد و دولت قبلی در مورد این موضوع همراهی و هماهنگی نداشت .

وی درباره تکلیف جاماندگان سهام عدالت در دولت جدید گفت : خوشبختانه در دولت جدید اقای رییسی دستور مشخصی درخصوص بحث جاماندگان دادند و حق شش دهک پایین درامدی جامعه ای که از سهام عدالت محروم مانده‌اند را به رسمیت شناختند , بر این مبنا در تعامل مجلس با دولت این طرح در حال نهایی شدن است , اعطای سهام عدالت به 20 میلیون نفر شش دهک پایین درامدی جامعه حیدری درخصوص جاماندگان سهام عدالت ادامه داد : ان شاالله امیدواریم برای 20 میلیون نفری که مطابق اعلام وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی که جزو شش دهک پایین درامدی جامعه هستند براورد شده است که از جاماندگان سهام عدالت باشند در مراحل مختلف مثل طرح قبلی ، سهام تخصیص داده شود .

طبعا شرایط و فرایند و نحوه ثبت نام و تخصیص سهام و دارایی و نحوه پرداخت اقساط ان در قالب قانونی که به تصویب خواهد رسید اجرایی می‌شود , وی در پاسخ به این سوال که از کجا می‌خواهند به جاماندگان سهام بدهند ، گفت : اساسا در طرح سهام عدالت بر اساس طرح سهام عدالت از شرکت‌های مشمول بند ج سیاست‌های کلی اصل 44 در قالب همان فرایندهای واگذاری اصل 44 قانون اساسی تعریف شده است , بنا به براوردهایی که انجام شده الان به میزانی که بشود سهام به شش دهک پایین درامدی جامعه که جاماندگان محسوب می‌شوند ، سهام تخصیص داده شود ، وجود دارد .

وظیفه تعیین تکلیف فرایندهای این موضوع که سهام از کجا و به چه نحوی و به چه میزانی تخصیص داده شود ، با دولت است , حتما منابع را شناسایی می‌کند و این فرایند را انجام می‌دهند , طبعا به میزان دارایی که شناسایی می‌شود ، سهام عدالت جدید به مردم تخصیص داده می‌شود .

اساسا قرار نیست معادل سهام عدالت قبلی باشد , قرار نبود 49 میلیون نفر وارد بازار سرمایه شوند ! حیدری درخصوص انتقاد برخی کارشناسان درباره ورود مردم به بازار سرمایه گفت : در اساس طرح سهام عدالت به هیچ وجه قرار نبود که 49 میلیون نفر وارد بازار سرمایه شوند , عنوان اصلی طرح سهام عدالت که عامدانه پنهان شده است ، طرح افزایش ثروت خانوارهای ایرانی بوده است .

برای اینکه عده ای به اهدافی برسند ، این عنوان را پنهان کردند , عنوان طرح سهام عدالت ، طرح افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون برای توزیع سهام عدالت بوده است , اساسا قرار نبود 49 میلیون کد سهامداری صادر شود .

قرار براین بود که در اجرای مواد 34 تا 38 قانون اصل 44 قانون اساسی ، 450 کد سهامداری به تعداد 450 شهرستان کشور به تعاونی‌ها تخصیص داده شود و مردم سهامدار تعاونی‌ها باشند و در واقع فرایندهای زیر سطحی سهام در تعاونی‌ها و در شهرستان‌ها انجام شود , عده ای با تفکرات لیبرالی و اصول سرمایه داری با اساس تعاون مخالف بودند سخنگوی کانون سهام عدالت درباره مخالفت با اساس تعاون از سوی برخی گفت : طبعا این تاثیر مستقیم و زیانباری به بازار سرمایه وارد نمی‌کرد ، اما عده ای که در واقع با اساس تعاون و کارکردهای تعاون مخالف بودند و تفکرات لیبرالی و اصول سرمایه داری را دنبال می‌کردند ، در پی حذف تعاونی‌ها برامدند , چالش برگزاری مجامع در سال گذشته که بسیار سر و صدا کرد و مستقیم کردن سهام مردم ، همه در پی تلاش دولت قبل برای انکار جایگاه قانونی تعاونی‌های سهام عدالت شهرستانی رخ داد .

اگر قرار بر شناسایی جاماندگان و تعیین سهام و تخصیص سهام است ، روش عاقلانه و روشی که مبتنی بر صیانت بازار سرمایه است ، باید در اجرای مواد 34 تا 38 اصل 44 قانون اساسی از طریق سهامدار شدن مردم درتعاونی‌ها باشد , تعاونی‌ها در بازار سرمایه کد سهامداری داشته باشند و از محل تجمیع سفارش فروش با رعایت صرف و صلاح بازار و با استفاده از افراد توانمند تحصیل کرده و مطلع به اصول سرمایه ، معاملات را انجام دهند , طبعا در ان زمان بازار سرمایه با مدیرانی طرف حساب است که ضوابط و قواعد و محدودیت‌های بازار سرمایه را به خوبی می‌شناسند و می‌توانند شرایط را با حقوقی‌های بازار سرمایه و نهاد ناظر به خوبی تنظیم کنند .

مردم هم در شهرستان‌ها سهام خود را می‌توانند بین خود معامله کنند , در دراز مدت هم تعاونی‌ها می‌توانند بر تابلو فرعی فرابورس باشند و معاملات خود را انجا انجام دهند , در ترتیباتی که الان صورت گرفته است ، هر نوع حرکت سهامداران به صورت حجمی دقیقا هم درخصوص روش مستقیم و هم غیر مستقیم ، تبعات زیانباری بر بازار سرمایه می‌گذارد .

وی ادامه داد : این نکته ای که اشاره کردم که بازارهای طرح سهام عدالت و انطباق با قانون باید انجام شود از جمله موارد ان این است که مردم باید به جایگاهی که در قانون دیده شده است برای سهامداری تعاونی‌ها برگردند تا بتوانیم چالش‌های پیش رو بازار سرمایه ناشی از سهامدار شدن نزدیک به 70 میلیون نفر جمعیت ایران را مدیریت کنیم , قانونگذار به خوبی در مواد 34 تا 38 در تبعیت از فرمان مقام معظم رهبری که انجا هم به درستی تعاونی‌ها لنگر اطمینان و یک مرحله غیرمستقیم در سهامداری مردم بودند را دیده بود , دولت قبل با نیت‌های مشخصی که داشت تلاش کرد که این جایگاه قانونی حذف شود و چالش‌های بعدی تبعات تلاش برای این حذف بود .

امیدوار هستیم ان شاالله مسیر به مسیر واقعی و قانونی در اجرای مواد 34 تا 38 در دولت جدید بازگردد و قانون تجارت ملاک عمل باشد و مردم هم از محل سهامداری در تعاونی‌ها و سرمایه‌گذاری استانی به صورت توامان عواید مضاعفی را کسب کنند , حیدری در اخر گفت : افاله فرایند بازگشت قانون اصل 44 در شرایط معلق فعلی به صلاح نیست و انتظار ما از مسئولین امر این است که هرچه سریعتر ایین نامه ازادسازی سهام عدالت و مصوبات بعدی شورای عالی بورس را در انطباق با اصل 44 و فرامین مقام معظم رهبری اصلاح و برای اجرا ابلاغ کنند تا ان شاالله طرح سهام عدالت هم در مسیر اهداف اولیه قرار گیرد و هم کام مردم از این دارایی به نحوی شیرین شود که مردم به جهت عایدی مناسبی که از نگهداری سهام دارند به فکر فروش سهام و ایجاد چالش در بازار سرمایه نباشند ,/ رکنا.