توافق ایران و اژانس برای رفع اختلافات

۱۴۰۰/۰۹/۰۳ ۰۴:۱۷:۱۸


دنیای اقتصاد : رافائل گروسی ، مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیروز و در استانه مذاکرات وین با مقامات بلندپایه ایران در تهران دیدار کرد , محمد اسلامی ، رییس سازمان انرژی اتمی در این دیدار تاکید کرد که مساله مهم برای ما و اژانس این است که مسائل سیاسی و نفوذهای توطئه امیزی که دشمنان ایران برای پیشبرد برنامه هسته ای ما اعمال می‌کنند بر روابط فنی ایران و اژانس تاثیر نگذارد , یک روز پیش از برگزاری نشست شورای حکام اژانس و یک هفته مانده به ازسرگیری مذاکرات هسته ای جمهوری اسلامی در وین ، رافائل گروسی ، مدیرکل اژانس سرانجام به تهران سفر و با حسین امیرعبداللهیان ، وزیر امور خارجه و محمد اسلامی رییس سازمان انرژی اتمی دیدار کرد .

بر اساس انچه که رییس سازمان انرژی اتمی ایران در نشست خبری مشترک با مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده ، ظاهرا مهم‌ترین دستاورد این سفر « توافق برای پاسخ به پرسش‌های باقی مانده این نهاد » بوده است , این نخستین دیدار گروسی با وزیر خارجه جدید ایران است , ملاقات میان مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی با رییس سازمان انرژی اتمی ایران نیز دومین ملاقات میان این دو در تهران از زمان اغاز به کار دولت ابراهیم رییسی است .

رییس سازمان انرژی اتمی در این دیدار با بیان اینکه ایران در برنامه هسته ای خود مصمم است ، گفت : « اقای گروسی در دیدار روز سه شنبه تاکید کرد که اژانس هیچ انحرافی در برنامه هسته ای ایران مشاهده نکرده است ,» همچنین رافائل گروسی در نشست مشترک با محمد اسلامی که در محل سازمان انرژی اتمی برگزار شد ، از « کار فشرده » خود در تهران خبر داد و گفت مذاکرات خود با مقام‌های جمهوری اسلامی را ادامه خواهد داد تا بتواند « زمینه‌های مشترک » همکاری اژانس و ایران را پیدا کند , او از موضوع هایی چون تعیین چشم‌انداز برنامه هسته ای ایران با توجه به تغییرات اقلیمی به عنوان موارد مورد بحث خود در ایران یاد کرد .

مدیرکل اژانس در این کنفرانس خبری بدون اشاره به موارد مورد اختلاف میان اژانس و تهران ، از ادامه « کار سخت » برای رسیدن به یک نتیجه‌گیری مثبت از سفرش به تهران سخن گفت , اسلامی نیز گفت مساله مهم برای جمهوری اسلامی این است که رابطه ایران و اژانس بین‌المللی انرژی اتمی یک رابطه « فنی » باشد و به گفته او ، اژانس از « مسائل سیاسی و نفوذهای توطئه امیز » تاثیر نپذیرد , رییس سازمان انرژی اتمی ایران اضافه کرد گروسی در این سفر خود به تهران « چند بار در ملاقات و گفت وگوهای » خود گفته است که « هیچ انحرافی در برنامه‌های هسته ای ایران مشاهده نکرده » و این برنامه‌ها « طبق معاهدات و ضوابط » در حال انجام است .

اسلامی همچنین درباره پرسش‌های اژانس از ایران درباره مواد و سایت‌های هسته ای اعلام نشده ، که همچنان بی پاسخ مانده است ، گفت : « امروز تفاهم کردیم که این موارد را خاتمه دهیم و با رویه ای که اتخاذ خواهیم کرد که مذاکراتش هم هنوز ادامه دارد ، اینها تداوم پیدا نکند ,» گروسی روز دوشنبه در استانه سفرش به تهران در توییتی ابراز امیدواری کرد بتواند یک کانال ثمربخش گفت وگوی مستقیم جهت از سرگیری فعالیت‌های راستی ازمایی ضروری اژانس در ایران ایجاد کند , اخرین گزارش اژانس همچنین این سفر ، پس از انتشار گزارش اخیر اژانس صورت می‌گیرد که در ان ادعا شده ایران به طور قابل توجهی ذخایر اورانیوم غنی شده با درجه خلوص بالای خود را در ماه‌های اخیر افزایش داده و همچنان محدودیت هایی را برای نظارت اژانس بر فعالیت‌های اتمی خود اعمال می‌کند .

به گزارش خبرگزاری فارس ، اژانس اتمی در دومین گزارش خود که هفته گذشته منتشر شد ، نوشت حجم اورانیوم 60 درصدی ایران که می‌توان ان را برای ساخت سلاح اتمی پالایش کرد ، به 7/ 17 کیلوگرم رسیده است , اژانس انرژی اتمی در این گزارش که 26 ابان منتشر کرد با تکرار ادعای نقض توافق هسته ای توسط تهران ، گفت ذخایر اورانیوم غنی شده 20 درصد ایران به حدود 148 کیلوگرم رسیده است , بر اساس این گزارش ، اژانس اتمی در ادامه ادعاهای خود به سایت تسا در کرج نیز اشاره کرده و افزود : « اژانس قادر به نصب دوربین‌های جایگزین در این کارگاه یا بررسی اینکه ایا تولید لوله‌های روتور سانتریفیوژ و زیرین در ان از سر گرفته شده است یا خیر ، نیست .

» استقبال کمالوندی از گروسی رافائل گروسی ، مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی شامگاه اول اذر (22 نوامبر ) وارد تهران شد که مورد استقبال بهروز کمالوندی ، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران قرار گرفت , گروسی در ماه‌های اخیر نسبت به عدم همکاری دولت ایران با اژانس بین‌المللی به شدت ابراز نگرانی کرده و گفته بود امیدوار است بتواند با مقام‌های ایران در 22 نوامبر ، پیش از نشست بعدی شورای حکام دیدار کند , جمهوری اسلامی از اذر ماه 99 برای فعالیت‌های نظارتی بازرسان اژانس محدودیت هایی قائل شد و از اسفند ماه اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را به حال تعلیق دراورد .

یکی از این محدودیت‌ها ، جلوگیری از دسترسی بازرسان اژانس به داده‌های دوربین‌های نظارتی در تاسیسات هسته ای ایران بود که رفع ان به موفقیت امیز بودن مذاکرات وین در یک دوره زمانی مشخص موکول شده بود , اخرین سفر گروسی به تهران در ماه سپتامبر بود , او در این سفر با محمد اسلامی دیدار کرد و گفت که با او « بحث‌های فنی » داشته است .

سعید خطیب زاده ، سخنگوی دستگاه دیپلماسی روز دوشنبه در پاسخ به سوالی درباره نشست شورای حکام اژانس بین‌المللی انرژی اتمی و اینکه اگر اقدام منفی صورت گیرد و قطعنامه ای صادر شود افزود : « دوشنبه شب سفر گروسی را به تهران داریم , همواره سعی شده روابط ایران و اژانس فنی و در چارچوب پادمان و اساسنامه و رویه‌های اژانس باشد , امیدواریم این سفر همچون قبل سازنده باشد .

» سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد : « همواره به اژانس توصیه کرده‌ایم در مسیر همکار‌ی های فنی باقی بماند و اجازه ندهد برخی کشورها اغراض سیاسی خود را به نام اژانس جلو ببرند ,» تاکید گروسی بر ضرورت بازرسی ها پیش تر در تاریخ 13 ابان مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی انتقادهایی علیه ایران مطرح کرده بود , رافائل گروسی در گفت وگویی عنوان کرده بود که بازرسی‌های این اژانس از ایران ، با « دشواری هایی » همراه است .

به گزارش « ایسنا »، رافائل گروسی ، مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز پنج شنبه 13 ابان ماه در گفت وگویی با سی ان ان درباره امادگی جو بایدن برای ازسرگیری مذاکرات وین گفت : « من می‌دانم که انها اماده‌اند , زمانی که در واشنگتن بودم ، انها این موضوع را به من گفتند , می‌دانم که همه طرفین می‌گویند خواهان بازگشت هستند اما این بازگشت برای هر بازیکنی ممکن است معنای متفاوتی داشته باشد .

ما باید ببینیم که هر یک از طرفین برای بازگشت به چه چیزی نیاز دارند , ما نیز باید ضمانت کنندگان این روند باشیم , عزم ( برای بازگشت ) وجود دارد اما انجام ان اسان نیست .

» گروسی درباره امادگی ایران برای بازگشت به مذاکرات هسته ای نیز گفت : « انها که این گونه می‌گویند , تنها مساله این است که این اعلان‌ها را با انچه واقعا برای بازگشت نیاز است ، تطبیق دهیم ,» وی در ادامه با بیان اینکه « بازرسی‌های اژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران « تضعیف » شده است »، گفت : « در چنین شرایطی انجام این کار برای مان به شدت دشوار شده است .

اگر می‌خواهید کسی تایید کند که کار شما درست بوده و انحرافی رخ نداده است ، ما باید توانایی انجام انچه لازم است را داشته باشیم و در این لحظه ما چنین توانایی ای نداریم , ما نیاز به دسترسی داریم ,» مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی با تاکید بر نقش این اژانس گفت : « بدون ما توافقی وجود نخواهد داشت .

ما باید راستی ازمایی انجام دهیم , بدون راستی ازمایی قدرت‌های جهانی بی انکه از شرایط موجود اطلاعی داشته باشند ، چگونه می‌خواهند وارد مذاکرات شوند ؟» پرواز میان ابرهای متراکم در عین حال گروسی در گفت وگو با خبرگزاری اسوشیتدپرس تلاش‌های این سازمان برای نظارت بر فعالیت‌های هسته ای ایران را با « پرواز میان ابرهای متراکم » مقایسه کرد و هشدار داد این وضعیت نمی‌تواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند , وی درباره میزان توانایی این سازمان برای انجام وظایف نظارتی بر فعالیت‌های هسته ای ایران ، ان را با پرواز در اسمانی پوشیده از ابر ( نداشتن دید ) مقایسه کرد و گفت : « ما در حال پروازیم و می‌توانیم به همین ترتیب ادامه دهیم اما نه برای مدت طولانی .

» این سخنان گروسی با واکنش سعید خطیب زاده ، سخنگوی وزارت امور خارجه مواجه شد و خطیب زاده گفت : « اقای گروسی بهتر از همه می‌داند که ابرهایی که ایشان از ان نام می‌برد ابرهایی است که به صورت مصنوعی بارور و متراکم شده و با زیاده خواهی سیاسی برخی از اعضای اژانس این اتفاق رخ داده است ,» وی افزود : « من ایشان را به اسمان صاف اساسنامه اژانس ، قوانین اجرایی و پادمان هدایت می‌کنم ,» قضاوت زودهنگام گروسی گروسی در هفته‌های اخیر از اینکه جمهوری اسلامی برای دعوت او به تهران تعلل کرده بود ، انتقادهایی را مطرح کرد .

مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اظهاراتی که روز جمعه 21 ابان ماه داشت ، عدم ارتباط خود با دولت جدید ایران درخصوص مسائل هسته ای را « حیرت انگیز » خواند و گفت انتظار داشته پیش از نشست اتی شورای حکام اژانس بین‌المللی انرژی اتمی ، به ایران سفر کند , به گزارش « ایسنا » به نقل از عرب نیوز ، رافائل گروسی در قضاوتی زودهنگام گفت از اینکه تاکنون دعوتنامه ای در این زمینه دریافت نکرده ، ناامید شده است , وی در ادامه مدعی شد عدم ارتباط وی با دولت جدید ایران از زمان به روی کار امدن درخصوص مسائل حائز اهمیت ، « حیرت انگیز » است .

مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش تر نیز در گفت وگو با فایننشال تایمز گفته بود : « من نتوانسته‌ام با وزیر خارجه جدید ایران گفت وگو داشته باشم , من باید در سطح سیاسی این تعامل را داشته باشم , این مساله لازم الاجراست .

بدون ان ما نمی‌توانیم یکدیگر را درک کنیم ,» وی در بخش دیگری از گفت وگوی خود با اشاره به انچه مشکلات مرتبط با دسترسی به سایت کرج عنوان کرد ، گفته بود : « مساله ای در کرج وجود دارد و من دارم روی ان کار می‌کنم , چاره موقت ما شدیدا تحت تاثیر قرار گرفته و دیگر بی عیب نیست ، اما بی ارزش هم محسوب نمی‌شود .

» این در حالی است که سرانجام در روز دوشنبه 24 ابان ماه ، اژانس بین‌المللی انرژی اتمی با تایید دریافت دعوت نامه ایران برای سفر مدیرکل این سازمان به تهران اعلام کرد که تاریخ انجام این سفر در حال نهایی شدن است , لارنس نورمن ، خبرنگار ارشد وال استریت ژورنال با اعلام این خبر در توییترش افزود که به گفته منابع اگاه ، بخشی از علت تاخیر این سفر به دلیل بیماری وزیر امور خارجه ایران بوده که مدیرکل اژانس خواستار ملاقات با وی بوده است , واشنگتن هیچ اقدام یک جانبه ای انجام نمی‌دهد از سوی دیگر ند پرایس ، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده روز گذشته ادعاهایی را در خصوص فعالیت‌های صلح امیز هسته ای ایران مطرح کرد و به مقامات تهران گفت اقدامات ایران در توسعه برنامه هسته ای‌اش تحریک امیز و نگران کننده است .

او که در یک کنفرانس خبری به سوالات خبرنگاران پاسخ می‌داد ، با اشاره به مذاکرات پیش روی مربوط به احیای برجام در وین ، گفت اقدامات تحریک کننده ایران نتیجه سودمندی ندارد و در مذاکرات وین هیچ اهرمی را در اختیار این کشور قرار نخواهند داد , سخنگوی وزارت خارجه امریکا گزارش‌های مربوط به کاهش تحریم‌ها برای تشویق ایران به شرکت در مذاکرات را رد کرد و گفت امریکا حاضر نیست هیچ گونه اقدامات یک جانبه برای ادامه مذاکرات انجام دهد و بازگشت دوجانبه به نفع همه است , ند پرایس همچنین در پاسخ به سوالی درباره تذکر دولت امریکا به اسراییل درباره حملات به تاسیسات هسته ای ایران ، گفت امریکا و اسراییل یک هدف دارند و می‌خواهند به طور دائم و راستی ازمایی شده دسترسی ایران به سلاح هسته ای مسدود شده باشد .

روزنامه نیویورک تایمز روز دوشنبه در گزارشی نوشت امریکا به اسراییل گفته که حتی حمله نظامی اسراییلی به تاسیسات اتمی ایران ، موثر نخواهد بود زیرا ایران در برنامه هسته ای خود بسیار پیشرفت کرده است , اما مقامات اسراییلی پاسخ داده‌اند که از رویه خود در برابر ایران کوتاه نخواهند امد , سخنگوی وزارت خارجه امریکا همچنین با تاکید بر ادامه مذاکرات وین گفت : « تحریم ، گام‌های هسته ای ، و محدودیت‌های هسته ای ، موضوع اصلی شش دور مذاکره قبلی با تهران بوده است و اکنون باید دید که مسائل باقی مانده را می‌توانیم نهایی کنیم .

» قرار است هشتم اذر ماه دور هفتم مذاکرات احیای برجام در وین ، پایتخت اتریش برگزار شود , ند پرایس همچنین اقدامات ایران در زمینه هسته ای را مغایر با هدف ایران برای بازگشت دوجانبه به برجام دانست و مدعی شد که ادامه این رویکرد می‌تواند وضعیت را به مرحله ای برساند که برجام برای امریکا و شرکایش ارزشی نداشته باشد ولی در ادامه تاکید کرد « هنوز به ان مرحله نرسیده‌ایم ,» بنت : اسراییل به توافق با ایران پایبند نیست از سوی دیگر نفتالی بنت ، نخست وزیر اسراییل ، روز سه شنبه ، دوم اذر ، برای تشدید رویارویی اسراییل با ایران اعلام امادگی کرد و بار دیگر مدعی شد که این رژیم به هیچ توافق هسته ای جدید ایران با قدرت‌های جهانی پایبند نخواهد بود .

به گزارش خبرگزاری « ایسنا »، نخست وزیر رژیم صهیونیستی همچنین گفت حتی اگر امریکا به توافق هسته ای 2015 با ایران بازگردد ، اسراییل « ازادی عمل » خود برای اقدام علیه ایران را حفظ خواهد کرد , او وضعیت کنونی را « پیچیده » خواند و گفت که « در هر صورت ، حتی اگر بازگشتی به توافق صورت بگیرد ، البته اسراییل طرف معامله نیست و اسراییل متعهد به توافق نیست ,» بنت ادامه داد : « شرایط کنونی بسیار پیچیده است چراکه توافقاتی با بزرگ‌ترین متحدان اسراییل صورت گرفته ، حتی ممکن است مناقشاتی با این متحدان به وجود‌اید اما اگر بازگشت به توافق هسته ای اتفاق بیفتد ما با ان موافق نیستیم و به ان پایبند نخواهیم بود .

برجام برای زیربنای دفاعی ما مثل یک قرص خواب بود و سبب شد که اسراییل کمتر برای حمله امادگی داشته باشد ,» این مقام ارشد صهیونیستی در ادامه ادعاهای خصمانه خود گفت : « اما اشتباهات گذشته را تکرار نخواهیم کرد ؛ زمانی که توافق هسته ای ما را به خواب فرو برد , ما ازادی خود برای اقدام را حفظ خواهیم کرد .

».