تاپی با صلح رقابت نمی‌کند / چهار روشی که ایران می‌تواند طلب عشق اباد را صفر کند / چرا از ترکمنستان گاز وارد کنیم ؟

۱۴۰۰/۰۹/۰۴ ۰۳:۴۲:۳۳


پژوهشگر ارشد حوزه اسیای مرکزی و قفقاز در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه واردات گاز از ترکمنستان ، ظرفیت گازی ایران را در حوزه صادرات افزایش می‌دهد ، گفت : ورود ما به تهاتر با پاکستان با بخش خصوصی خواهد بود ، تجارتی هم که امروز بین دو کشور انجام می‌شود بیشتر توسط بخش خصوصی دو کشور انجام می‌شود , بنابراین بخش خصوصی در این تهاتر حضور خواهد داشت , پژوهشگر ارشد حوزه اسیای مرکزی و قفقاز در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه واردات گاز از ترکمنستان ، ظرفیت گازی ایران را در حوزه صادرات افزایش می‌دهد ، گفت : ورود ما به تهاتر با پاکستان با بخش خصوصی خواهد بود ، تجارتی هم که امروز بین دو کشور انجام می‌شود بیشتر توسط بخش خصوصی دو کشور انجام می‌شود .

بنابراین بخش خصوصی در این تهاتر حضور خواهد داشت , ولی کالجی در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا ، درباره برنامه واردات گاز از ترکمنستان اظهار کرد : اختلافات گازی ایران و ترکمنستان چند مرتبه منجر به قطع و کاهش میزان گاز وارداتی به ایران شد که در نهایت انباشت بدهی گازی ایران به ترکمنستان به داوری بین‌المللی و محکومیت ایران منتهی شد ، اکنون در دولت جدید قرار است اختلافات حل و فصل شده و همکاری گازی دو کشور مجددا از سر گرفته شود , وی با اشاره به اولویت سیاست خارجی دولت جدید در توسعه مناسبات با همسایگان ، افزود : ترکمنستان دروازه ورود ما به اسیای مرکزی است ، بنابراین حل و فصل مسائل با این کشور بسیار مهم است .

اگر اختلافات گازی ایران و ترکمنستان حل شود قطعا روی ترانزیت و عبور کامیون‌ها از مسیر این کشور و همچنین روابط با دیگر کشورهای اسیای مرکزی و بخش‌های شرقی روسیه تاثیر مثبت دارد , پژوهشگر ارشد حوزه اسیای مرکزی و قفقاز در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به دیدار رییسی با قربانقلی بردی محمداف در حاشیه اجلاس همکاری شانگهای در تاجیکستان و تاکید بر حل و فصل اختلافات گازی ایران - ترکمنستان گفت : هفته اینده هم اجلاس سران سازمان همکاری‌های اکو در عشق اباد تاجیکستان برگزار می‌شود و قطعا یکی از مباحث گفت وگوی روسای جمهور دو کشور حل مباحث گازی خواهد بود ، به این ترتیب که بخشی از بدهی‌ها به صورت تهاتر ، بخشی به صورت پروژه و بخشی هم به صورت نقدی و یا سواپ صفر و تسویه می‌شود ، زیرا هر قدر بدهی‌ها پرداخت نشده ، باقی بماند سودها بیشتر شده و کشور بیشتر متضرر خواهد شد , وی تاکید کرد : واردات گاز از ترکمنستان ، ظرفیت گازی ایران را در حوزه صادرات افزایش می‌دهد .

کالجی با اشاره به خط لوله تاپی و امکان بهره برداری ایران از این خط بیان داشت : دولت تحت کنترل طالبان اعلام کرده که امنیت خط لوله را تامین می‌کند ، زیرا برای این کشور مهم است که خط اجرا شود چون از حدود 7 استان افغانستان عبور می‌کند و در تامین انرژی و سوخت این کشور تاثیر بالایی دارد ، ضمن اینکه اگر این کار انجام شود باعث مشروعیت و تثبیت دولت افغانستان هم خواهد شد , وی ادامه داد : نکته مهم این است که در داخل کشور ما به اشتباه خط تاپی در مقابل خط لوله صلح و یا ای پی قرار داده شده و اینگونه تصور می‌شود که چنانچه این خط راه اندازی شود ما به طور کلی بازارمان را از دست می‌دهیم ، اما واقعیت این است که اگر تاپی افتتاح و عملیاتی شود تنها بخشی از نیاز گاز افغانستان ، هند و پاکستان را تامین می‌کند ، هند در کنار افغانستان و پاکستان حدود یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت دارد که نیاز گازی این جمعیت عظیم با یک خط لوله برطرف نخواهد شد , پژوهشگر ارشد حوزه اسیای مرکزی و قفقاز در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری یاداور شد : همه کشورها از جمله افغانستان ، هند و پاکستان بدنبال تنوع بخشی مسیرهای انرژی هستند و ایران هم می‌تواند یکی از منابع تامین کننده انرژی این کشورها باشد ، اما متاسفانه ما در رابطه با طرح‌های انتقال انرژی فقط خط لوله را می‌بینیم و معتقدیم چون در خط اصلی نیستیم یعنی کلا کنار گذاشته شده‌ایم و از بخش‌های جنبی و فنی پروژه که ارزش مالی و ایجاد اشتغال بسیار بالایی هم دارند ، غافل می‌شویم .

وی توضیح داد : وقتی این خط قرار است از چند استان افغانستان عبور کند ، نیاز به ایستگاه‌های پمپاژ ، تقویت فشار و خط لوله فرعی ، علمک و کنتور برای انتقال به بخش خانگی و صنعتی علمک دارد تا به جمعیت چند میلیونی برسد , در داخل کشور ما به بیش از 90 درصد شهرها و روستاها گازرسانی شده ، بنابراین ظرفیت خوبی در این حوزه داریم ، شرکت‌های ایرانی می‌توانند بخش جنبی این پروژه‌ها را در اختیار بگیرند و در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی حضور داشته باشند ، اما متاسفانه طرح‌ها را در فقط خط اصلی لوله خلاصه کرده‌ایم و در مقابل طرح‌های دیگر موضع منفی و گارد داریم ، در حالی که این رویکرد باید تغییر کند و ظرفیت‌های دیگر را هم ببینیم , وقتی ما مقاومت می‌کنیم ، افکار عمومی کشورهای منطقه را هم در مقابل خود قرار می‌دهیم و هم خودمان را هم از ظرفیت‌های مالی و اشتغال‌زایی پروژه‌ها محروم می‌کنیم .

کالجی گفت : مثلا در طرح انتقال برق کاسا 1000 که از قرقیزستان ، تاجیکستان ، افغانستان و پاکستان عبور می‌کند و موازی با خط گاز تاپی است ، هند حضور ندارد ولی مانند ما علیه ان گارد منفی ندارد ، با وجودی که پاکستان هم به عنوان رقیب هندی‌ها در این طرح حضور دارد , دهلی برای ساخت دکل‌های فشار قوی قرارداد منعقد کرده و احداث ان را در مسیر تاجیکستان تا افغانستان را به عهده گرفته ، این نشان دهنده رویکرد عاقلانه ، عمل گرایانه و منطقی این کشور به طرح‌های منطقه ای است , دلیل ندارد هر کشوری حتما در طرح اصلی حضور داشته باشد و اگر حضور ندارد شروع به فضاسازی و گلایه کند ، بلکه می‌توان طرحی را تهیه کرد که سرمایه‌گذاری کرده و یا خدمات فنی و مهندسی ارائه دهد ، همه اینها نیازمند این است که رویکرد غلط گذشته را که طی چند دهه داشتیم و هیچ دستاوردی هم نداشته تغییر دهیم .

وی با بیان اینکه تاپی و خط صلح هیچ تقابلی باهم ندارند ، تاکید کرد : مهمترین مسئله ما در خط صلح تحریم‌ها ، همکاری بانکی و فاینانس طرح است ما خط را تا مرز پاکستان اجرا کردیم ولی به دلیل تحریم فعلا غیرفعال است ، اما در هر حال در دولت کنونی دیپلماسی و صادرات گاز بیش از گذشته در دستور کار قرار گرفته است , پژوهشگر ارشد حوزه اسیای مرکزی و قفقاز در مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با یاداوری اینکه نباید به طرح‌های انتقال انرژی به صورت صفر و یک نگاه کنیم ، اظهار کرد : ما متاسفانه در قالب دیدگاه توسعه محور تصور می‌کنیم هر طرح انتقال انرژی و کریدور ارتباطی که کشورهای همسایه با هم توافق می‌کنند ، الزاما علیه ما است ، یعنی یک مورد سراغ نداریم که کریدور ارتباطی و خط انتقال انرژی بین 15 کشور همسایه شکل گرفته باشد و ما علیه ان موضع نگرفته باشیم , همه را در راستای حذف ایران از بازار انرژی و ارتباطی منطقه تلقی کردیم ، گواینکه ما مرکز ثقل عالم هستیم و باید تمام مسیرهای انتقال انرژی و کریدورها از ایران عبور کند ، این دیدگاه منطقی نیست .

همانگونه که ما علاقه داریم در 4 جهت جغرافیایی و مسیرهای مختلف ریلی و جاده ای حضور داشته باشیم ، کشورهای منطقه هم مستقل بوده و این حق را دارند که از تنوع مسیر داشته باشند ، ما نیز می‌توانیم در طرح‌ها مشارکت کنیم و یا شبکه انتقال انرژی ، ریلی و جاده ای خودمان را به این طرح‌ها وصل کنیم , وی بیان داشت : متاسفانه فضای حاکم در کشور ما به شدت جبهه‌گیری دارد ، مثلا گفته می‌شد که از خط لاجورد ، نوباکو و باکو - تفلیس جیحان به جای گاز ، هوا صادر می‌شود و اجرایی نخواهد شد ، اما اجرایی و گاز صادر شدو ما باید رویکردمان را تغییر دهیم ، باید بپذیریم مسیر صادرات گاز می‌تواند تاپی ، ترانس خزر یا خاک ایران باشد ، در هر حال کشورها می‌توانند مسیرهای صادراتی خود را متنوع کنند ، ایران هم می‌تواند مسیر گاز ترکمنستان به ترکیه باشد و در زمینه سواپ هم فعال باشد , انتهای پیام /.