ماجرای افول روغن نباتی جهان ؛ کارخانه ای که مالک ان از رییس جمهوری تذکر گرفت

۱۴۰۰/۰۹/۰۴ ۰۳:۵۷:۵۷


کارخانه روغن نباتی جهان قربانی جیب به جیب شدن سهام در میان شبه دولتی‌ها شده است , به گزارش همشهری انلاین به نقل از روزنامه همشهری ، رییس جمهوری در جریان بازدید از کارخانه روغن نباتی جهان خواستار احیای تولید در این کارخانه قدیمی شد و با صراحتی کم نظیر ، که در شبکه‌های اجتماعی هم بازتاب گسترده ای داشت ، از ظاهرسازی‌های مالک این کارخانه گلایه کرد , بررسی‌های همشهری نشان می‌دهد ؛ روغن نباتی جهان نیز همانند برخی شرکت‌های بزرگ و نام اشنای دیگر در صنعت ایران ، گرفتار خصوصی‌سازی رفاقتی شده ؛ واقعیتی که دست کم در واگذاری شرکت‌های معظمی مانند نیشکر هفت تپه و هپکو هم قابل مشاهده است .

2 دهه بعد از اغاز عملیات خصوصی‌سازی در ایران مصایب خصوصی‌سازی رفاقتی در اقتصاد ایران همچنان ادامه دارد , در طول چند سال گذشته مشکلاتی در مورد خصوصی‌سازی برخی از شرکت‌ها ازجمله هپکو ، نیشکر هفته تپه ، کشت و صنعت مغان و اذراب به وجود امد که دامنه اعتراض‌های اجتماعی ان حتی ابعاد سیاسی هم پیدا کرد , در تازه‌ترین رویداد در پی بازدید رییس جمهوری از کارخانه روغن نباتی جهان در زنجان بار دیگر ، افات این نوع خصوصی‌سازی بازتاب رسانه ای پیدا کرده است .

ماجرای روغن نباتی جهان نگاهی به مستندات موجود نشان می‌دهد کارخانه روغن نباتی جهان در نیمه ابان ماه 1334 با هدف تولید روغن از روغن دانه‌های پنبه با سرمایه‌گذاری مشترک 3 فعال بخش خصوصی در کرج تاسیس شد , این کارخانه بعد از انقلاب مصادره و تحت مدیریت بنیاد شهید قرار گرفت و در سال 85 پس از انتقال به کیلومتر 15 ازاد راه زنجان - قزوین ، دوباره به بهره برداری رسید , در ان دوره 48 درصد سهام کارخانه در اختیار بنیاد شهید ، 7 درصد در اختیار ستاد اجرایی فرمان امام و بقیه در اختیار سایر شرکت‌های سرمایه‌گذاری و عمومی بود .

اما مشکلات روغن نباتی جهان از سال 1392 و بعد از ان اغاز شد که این شرکت به گروه اقتصای کوثر وابسته به بنیاد شهید واگذار شد , برخلاف تصور عمومی سهام این شرکت از طریق سازمان خصوصی‌سازی واگذار نشده و سهام روغن نباتی جهان صرفا از زیرمجموعه یک نهاد وابسته به بنیاد شهید به یک زیرمجموعه دیگر در همان نهاد واگذار شده که خود ان شرکت نیز ساختاری شبه دولتی دارد , بعد از این رویداد سهامداران گروه اقتصادی کوثر وابسته به بنیاد شهید ، این کارخانه را به شخصی به نام بیژن اسماعیلی واگذار کردند که خود صاحب برندهای مختلف دیگری ازجمله هلدینگ داروگر ، مالک برندهایی مانند تولی پرس و کف بود .

او پیش از خرید روغن نباتی جهان ، ابتدا سهام عمده شرکت کف را خریده بود و درسال 1390 بلوک کنترلی شرکت تولی پرس را نیز از شرکت سرمایه‌گذاری البرز خریداری کرده بود زیرا معتقد بود برند مایع ظرفشویی جام و پودر لباسشویی دریا و شوما به عنوان برترین برندهای این شرکت ، می‌تواند برای شرکت کف مزیت نسبی در بازار رقابتی را ایجاد کند و عملا با شکل دادن یک مجموعه هلدینگ شوینده ، سهم بیشتری در بازار محصولات ارایشی و بهداشتی به خود اختصاص دهد , اطلاعات موجود نشان می‌دهد بیژن اسماعیلی ، مالک هلدینگی متشکل از 18 شرکت فعال در صنایع بهداشتی شوینده و غذایی مانند کیوان ، ارزش افرینان ، تولیددارو ، یاس خرمشهر ، کیمیاایران ، هومن شیمی ، و صنایع بسته بندی داروگر است و برندهایی چون ریکا ، خمیردندان پاوه ، صابون نخل زیتون ، شامپو پاوه ، شوما ، دریا ، جام تحت مدیریت شرکت‌های او اداره می‌شوند و به نظر می‌رسد همین موضوع یکی از دلایل افول تولید در کارخانه روغن نباتی جهان هم بوده است , افول تولید بررسی‌ها نشان می‌دهد ؛ از سال 1392 که سهام روغن نباتی جهان به سهامدار جدید منتقل شد روند افت تولید در این شرکت اغاز شد و حتی کار به جایی رسیده است که برخی خبرها نشان می‌دهد روند تولید در این کارخانه در حال توقف است .

حتی انطور که برخی کارگران این کارخانه قبل از حضور رییس جمهوری به این کارخانه اعلام کرده بودند تولید انجام شده در جریان بازدید رییس جمهوری از این کارخانه بیشتر جنبه نمایشی داشته است , موضوعی که در جریان بازدید سید ابراهیم رییسی از کارخانه روغن نباتی جهان ، اعتراض رییس جمهور را هم در پی داشت , امارها نشان می‌دهد روند تولید روغن‌های خوراکی در این کارخانه ، از سال 1392 تاکنون که مالک جدید این شرکت را در اختیار گرفته است ، معادل 380 تن در روز کاهش یافته و از سطح تولید 420 تن در روز به کمتر از 40 تن در هر روز رسیده است .

مالک جدید همزمان با افت تولید دست به اخراج گسترده کارگران زده ، به طوری که تعداد کارگران این کارخانه از 630 نفر به 80 نفر کاهش یافته است , اطلاعات موجود نشان می‌دهد بخش عمده کاهش تولید در این کارخانه به انهدام ساختار مالی این کارخانه پس از واگذاری به بیژن اسماعیلی بازمی گردد که موجب شده شرکت با کسری شدید وجوه درگردش و همچنین زیان انباشته سنگین مواجه شود , با توجه به تو در تویی نهادی و ساختار پیچیده ای که در مورد انتقال سهام وجود داشته مشخص نیست هم اکنون زیان انباشته و مشکلات مالی این شرکت چقدر است اما مشخص است که این زیان هر روز درحال افزایش است .

به نظر می‌رسد ریشه اصلی این مشکلات ناشی از استفاده از دارایی‌های یک کارخانه برای دریافت وام برای سایر کارخانه‌ها بوده که به افزایش میزان بدهی‌های بانکی و افزایش مشکلات مالی منجر شده است , مشکلات مالک صرف نظر از مشکلاتی که بعد از تغییر مالکیت در روغن نباتی جهان به وجود امده بررسی‌ها نشان می‌دهد مالک روغن نباتی جهان نیز از ابتدا با مشکلاتی مواجه بوده است به طوری که در گام نخست خصوصی‌سازی ، زیان‌های انباشته این شرکت که 25 میلیارد تومان بود به مالک اعلام نشده بود و بعد از خصوصی‌سازی این شرکت با مشکلاتی برای تامین مواداولیه مواجه شده است , محمد زارعی شکیب مدیر کارخانه روغن نباتی جهان پیش تر در این باره گفته بود : ما در تهیه مواداولیه مشکل داریم ولی چیزی که به دست ما رسیده است 450 تن بوده و بقیه این اعداد در حد نامه‌نگاری است .

او با بیان اینکه بازرگانی دولتی روال اداری خاص خود را دارد تاکید کرده بود : 25 میلیارد تومان بدهی در زمان واگذاری به خریدار جدید اعلام نشده و همین امر موجب شده ما در تهیه مواد اولیه دچار مشکل شویم زیرا بازرگانی دولتی می‌گوید شما باید اول بدهی خود را تسویه کنید تا ما مواداولیه به شما بدهیم که این موضوع از طرف واحد حقوقی در حال پیگیری است و امیدواریم مشکلات رفع شود ,.