انچه در وقفه دور ششم تا هفتم مذاکرات وین بر برجام گذشت

۱۴۰۰/۰۹/۰۳ ۰۲:۱۳:۲۹

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی تحولات پیرامون توافق هسته ای و برنامه هسته ای ایران را در وقفه ایجاد شده میان دور ششم و هفتم مذاکرات وین بررسی کرد .



روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی درباره تحولات اخیر پیرامون توافق هسته ای در استانه مذاکرات احیای این توافق در وین نوشت : در 20 ماه گذشته ، عوامل اطلاعاتی اسراییل دانشمند هسته ای برجسته ایران را ترور کردند و باعث وقوع انفجارهای عظیمی در چهار مورد از تاسیسات هسته ای و موشکی ایران شده‌اند ، به این امید که سانتریفیوژهای تولید کننده سوخت هسته ای را از کار انداخته و روزی را که دولت جدید تهران خواهد توانست یک بمب هسته ای بسازد را به تعویق بیاندازند , نیویورک تایمز ادامه داد : اما مقامات اطلاعاتی امریکا و بازرسان بین‌المللی می‌گویند ، ایرانی‌ها توانسته‌اند به سرعت دوباره تاسیسات شان را راه بیاندازند و اغلب سانتریفیوژهای جدیدی را نصب کرده‌اند که می‌توانند با سرعت بسیار بالاتری اورانیوم را غنی‌سازی کنند , وقتی تاسیساتی که قطعات مهم سانتریفیوژها را می‌ساخت ، اواخر بهار دچار حادثه ای شد که به نظر انفجاری ویران گر به نظر می‌امد و موجب شد بیشتر موجودی قطعات ، دوربین‌ها و سنسورهای نصب شده توسط بازرسان بین‌المللی از بین بروند ، تولید اورانیوم غنی شده اواخر تابستان از سر گرفته شد .

این روزنامه امریکایی در ادامه می‌نویسد : این ضربه و ضربه متقابل فقط بخشی از گسترش تنش‌ها در ماه‌های اخیر میان ایران و غرب بوده است ، تقابلی که قرار است باری دیگری در وین به اوج خود برسد , مذاکره کنندگان ایرانی برای اولین بار از زمانی که سید ابراهیم رییسی رییس جمهور جدید ایران اواخر تابسان روی کار امد ، قرار است اواخر این ماه [29 نوامبر ، 8 اذر ] با همتایان اروپایی ، چینی و روسی شان دیدار کنند تا درباره اینده توافق هسته ای مذکره کنند , این روزنامه افزود : طبق گفته بسیاری از مقامات مطلع از مذاکرات پشت پرده ، مقامات امریکایی به همکاران اسراییلی شان هشدار داده‌اند حملات مکرر به تاسیسات هسته ای ایران ممکن است از لحاظ تاکتیکی رضایت بخش باشد اما در نهایت نتیجه عکس خواهند داشت .

مقامات اسراییلی گفته‌اند قصد دست کشیدن از این موضوع را ندارند و به هشدارها مبنی بر این که با این اقدامات فقط ممکن است بازسازی دوباره برنامه هسته ای را سرعت ببخشند ، نادیده می‌گیرند , این یکی از زمینه‌های متعددی است که امریکا و اسراییل در ان بر سر فواید به کارگیری دیپلماسی به جای اعمال قدرت ، اختلاف نظر دارند , در ادامه گزارش نیویورک تایمز امده است : مقامات امریکایی در مذاکرات وین در این شهر حاضر خواهند بود اما در تالار مذاکرات حضور نخواهند داشت ، چون ایران حاضر نیست پس از خروج امریکا از توافق در سه سال پیش ، با ان‌ها دیدار کند .

در حالی که پنج ماه پیش ، این مقامات نسبت به احیای توافق هسته ای خوش بین بودند ، با وجود متنی که تا حد زیادی بر سر ان توافق شده بود ، بدبین تر از موقعی که اخرین بار در ماه ژوئن مذاکرات را ترک کردند ، به ان باز می‌گردند , امروز متن برجام منسوخ و بی حاصل شده است و تصور رییس جمهور بایدن از بازگشت به توافق در اولین سال روی کار بودنش و بعد ایجاد توافقی « طولانی تر و مستحکم تر » به نظر به کلی از بین رفته می‌اید , همچنین در این گزارش امده است : این نشانه ای از رفتار تغییریافته علی باقری کنی معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران است که او به مذاکرات اتی اصلا به عنوان مذاکرات هسته ای اشاره نمی‌کند .

باقری هفته گذشته در پاریس گفت ، « ما چیزی به نام مذاکرات هسته ای نداریم », در عوض ، او این مذاکرات را « مذاکرات لغو تحریم‌های غیرقانونی و غیرانسانی » می‌نامد , ایران می‌گوید ، بر لغو تحریم‌های هسته ای و غیر هسته ای پافشاری خواهد کرد و احتیاج به تضمینی دارد که رییس جمهور امریکا به طور یک جانبه مانند دونالد ترامپ ، رییس جمهور پیشین امریکا از توافق خارج نخواهد شد .

مقامات دولت بایدن می‌گویند ، رییس جمهور هیچ گاه چنین تعهدی نخواهد داد , نیویورک تایمز علاوه بر این می‌نویسد : ایران مانند همیشه این موضوع را که قصد تولید یک سلاح هسته ای را دارد ، رد می‌کند , اما محتمل‌ترین سناریو این است که در پی « توانمندی هسته ای استانه » است ، توانی که ان را قادر می‌سازد اگر بخواهد ، ظرف چند هفته یا چند ماه یک سلاح هسته ای بسازد .

امریکا هم علنا نشان می‌دهد ، اگر ایران در مذاکرات کارشکنی کند ، تحریم‌های جدید را علیه ان در نظر خواهد گرفت , این گزارش مطرح می‌کند : رابرت مالی ، نماینده ویژه امریکا در امور ایران اخیرا گفته است ، « انتخاب با ایران است » که کدام مسیر را در پیش بگیرد ، امریکا و دیگر متحدان ان باید برای هر انتخابی که ایران انجام دهد ، اماده باشند , او اشاره کرد که جو بایدن و انتونی بلینکن وزیر امور خارجه امریکا « هر دو گفته‌اند اگر دیپلماسی شکست بخورد ، ابزارهای دیگری نیز داریم و از این ابزارها برای ممانعت از دست‌یابی ایران به یک سلاح هسته ای استفاده خواهیم کرد ».

نیویورک تایمز افزون بر این اورده است : اما ظرف چند روز اخیر در کاخ سفید تلاش شده بررسی شود که ایا توافقی موقتی می‌تواند غنی‌سازی بیشتر اورانیوم توسط ایران و تبدیل این سوخت به شکل اهن را که اقدامی موثر در ساخت یک کلاهک است ، متوقف کند یا نه , این راهکار ممکن است مشکل را حل نکند اما برای مذاکرات زمان می‌خرد ، در حالی که تهدیدهای اسراییلی برای بمباران تاسیسات ایران را هم فعلا متوقف می‌کند , این که زمان بیشتری برای مذاکرات بخریم ، ممکن است واقعا ضرورت داشته باشد .

بسیاری از مشاوران بایدن تردید دارند که اعمال تحریم‌های جدید بر حکومت ایران ، بخش نظامی ان یا تجارت نفتش ، بیش تر از 1500 موردی که ترامپ اعمال کرده بود ، موفقیت امیزتر از اقدامات پیشین برای تحت فشار قرار دادن ایران در جهت تغییر رویه‌اش نخواهد بود , این روزنامه امریکایی در ادامه گزارشش نوشت : اقدامات خصومت امیزتری که سال‌ها پیش موفقیت امیز بودند ، ممکن است ان نتایجی را که ان‌ها در سر دارند ، به بار نیاورد , در سرویس امنیت ملی و فرماندهی سایبری امریکا اتفاق نظر وجود دارد که انجام دادن ان حمله ای سایبری مانند ان حمله ای که امریکا و اسراییل یک دهه قبل انجام دادند سخت تر شده است .

این حمله عملیاتی سری با اسم رمز « بازی‌های المپیک » بود که سانتریفیوژهای تاسیسات غنی‌سازی نطنز را برای مدتی بیش از یک سال از کار انداخت , مقامات فعلی و پیشین امریکایی و اسراییلی می‌گویند ایرانی‌ها از ان پس توان دفاعی شان را ارتقا داده و قوای سایبری شکل داده‌اند , نیویورک تایمز ادامه داد : ایرانی‌ها همچنین برخلاف برخی توافق‌ها با رافائل گروسی مدیرکل اژانس بین‌المللی انرژی اتمی ، به محدودسازی دسترسی بازرسان از تاسیسات مهم ادامه داده‌اند تا از اطلاعات مکان‌های مهم در برابر سنسورهای اژانس حفاظت کنند .

دوربین‌ها و سنسورهای بازرسان که در انفجار بهاری که گذشت تخریب شده بودند ، هنوز تعویض نشده‌اند , گروسی اخیرا در گفت وگویی مطرح کرد ، « از نظر من ، چیزی که اهمیت دارد بازرسی هایی است که انجام می‌شوند », او قرار است روز دوشنبه به تهران برود و این تلاشی خواهد بود برای از سرگیری نظارت‌ها و بازرسی‌ها پیش از ان که جلسه شورای حکام این هفته اغاز شود .

این روزنامه افزود : شکافی که در بازرسی‌ها به وجود امده به طور ویژه ای نگران کننده است ، چون ایرانی‌ها اعلام کرده‌اند حالا تقریبا 55 پوند اورانیوم با خلوص 60 درصد تولید کرده‌اند , این میزان از خلوص پایین تر از 90 درصدی است که معمولا برای تولید یک سلاح به کار می‌رود ، اما زیاد , گروسی در این باره گفته است ، « این میزانی است که تنها کشورهای تولید کننده بمب در اختیار دارند »، « این به معنی ان نیست که ایران چنین کاری می‌کند .

معنایش این است که مقداری خیلی زیاد است », در ادامه گزارش این روزنامه امریکایی امده است : پیش از ان که دونالد ترامپ تصمیم بگیرد از توافق هسته ای خارج شود ، ایران به محدودیت‌های اعمال شده در توافق پایبند بود که بیش تر ارزیابی‌ها نشان می‌دهند این توافق حدود یک سال زمان « گریز » را برای ایران به تعویق انداخت ، نقطه ای که مواد کافی برای ساختن یک بمب را داشته باشد , حالا با وجود تفاوت هایی که در این ارزیابی‌ها وجود دارد ، گفته می‌شود این بازه زمانی کوتاه تر شده است .

نیویورک تایمز ادامه داد : وقتی جو بایدن روی کار امد ، چند تن از دستیاران ارشدش تا حد زیادی امیدوار بودند توافق اصلی احیا خواهد شد , در عین حال ، ان دسته از مذاکره کنندگان ایرانی که این توافق را انجام داده بودند ، هنوز روی کار بودند ، حسن روحانی رییس جمهور ایران و محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه او ، اگرچه قدرتشان تا حد زیادی کم شده بود , اما دولت امریکا حدود دو ماه را صرف اتخاذ رویکردی مناسب در قبال ورود به این مذاکرات کرد ، مقامات اروپایی می‌گویند با نگاهی به گذشته ، زمانی که از دست رفت به ضرر روند کلی مذاکرات بوده است .

اخر ماه مارس بود که دو طرف به توافق رسیدند پای میز مذاکرات بازگردند و مذاکرات وین اوایل اوریل اغاز شد , یک مقام ارشد دولت امریکا گفته بود ، در ماه ژوئن ، یک توافق تا حد زیادی تکمیل شده بود , بعد مشخص شد ایران در حال وقت کشی در مذاکرات است تا نتیجه انتخابات ریاست جمهوری‌اش مشخص شود .

سید ابراهیم رییسی ، رییس پیشین قوه قضاییه ایران ، رییس جمهور منتخب ایران شد , این روزنامه امریکایی همچنین در گزارشش اورده است : مقامات امریکایی در ابتدا امیدوار بودند اقای رییسی توافقی را که تا ان موقع انجام شده بود ، بپذیرد ، جایگزینی‌های اندکی انجام دهد و از لغو شدن بیشتر تحریم‌های غربی خوشحال باشد , طبق محاسبه ان‌ها ، اگر چیزی خوب پیش نمی‌رفت ، رییس جمهور جدید می‌توانست رییس جمهور و وزیر امور خارجه قبلی را مقصر بداند .

اما این موضوع یک اشتباه محاسباتی داشت , اواخر سپتامبر ، حسین امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه جدید ایران به نیویورک تایمز گفت او هیچ تمایلی به انجام دادن هیچ گونه مذاکرات مفصلی مانند مذاکراتی که وزیر خارجه پیش از او سال‌ها انجام داده بود ، ندارد , سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز اخیرا در یک کنفرانس خبری گفت که ایران سه شرط برای بازگشت واشنگتن به توافق دارد ؛ باید خطای خروج از توافق را بپذیرد ، تمامی تحریم‌ها را یک باره لغو کند و تضمین دهد هیچ دولت دیگری از امریکا مانند ترامپ از توافق خارج نخواهد شد .

گزارش این روزنامه می‌افزاید : در حالی که مقامات اروپایی می‌گویند نمی‌خواهند در صورت رسیدن به بن بست در مذاکرات یک « پلان b»[ نقشه دوم ] را در نظر بگیرند که انواع متعددی از این برنامه‌ها شامل مواردی از جمله انزوای اقتصادی و خرابکاری می‌شوند ، داشتن پلان b از موضوعاتی بوده است که مرتبا در دیدارهای کاخ سفید ، پنتاگون و وزارت امور خارجه امریکا مطرح شده است , نیویورک تایمز با اشاره به مواضع رژیم صهیونیستی در این باره نوشت : اویو کوخاوی رییس ستاد ارتش اسراییل گفت « اسراییل در حال سرعت بخشیدن به برنامه‌های عملیاتی و اماده‌سازی هایش برای مواجه شدن با ایران و تهدید نظامی هسته ای است », این اظهارات او اشاره به موافقت نفتالی بنت نخست وزیر اسراییل با تخصیص بودجه بیشتر به برنامه ریزی و رزمایش حملات [ احتمالی ] داشت .

این روزنامه در پایان نوشت : مقامات دولت بایدن می‌گویند ممکن است مجبور شوند بپذیرند و اعلام کنند که برنامه هسته ای ایران واقعا پیش رفته تر از این شده است که بتوان بدون دردسر به توافق بازگشت , رابرت مالی در یک کنفرانس خبری در ماه گذشته در این باره گفت ، « زمانی فرا می‌رسد که توافق بیش از تحلیل رفته است ، چون ایران پیش رفت هایی کرده که قابل بازگردانی نیستند , نمی‌توان یک جسد را احیا کرد .

منبع : ایسنا.