هشدار همتی پیرامون حذف ارز ترجیحی

۱۴۰۰/۰۸/۱۹ ۱۶:۵۱:۴۵


باقی ماندن گندم در سبد ارز ترجیحی و حذف جو به علت جانشین بودن این دو محصول برای دام ، به احتمال زیاد بخشی از موجودی گندم راجایگزین جو خواهد کرد و لذا واردات گندم را افزایش خواهد داد , عبدالناصر همتی ، رییس سابق بانک مرکزی در مورد اخبار حذف ارز 4200 تومانی در کانال تلگرامی خود نوشت : نکاتی درخصوص حذف ارز ترجیحی : برای حل مشکل مردم در این دوره سخت ، هر تصمیم اقتصادی مستقل از رویکرد ان ، برای موفقیت نیاز به انسجام همه دست اندرکاران در اجرا دارد 1- باید توجه داشت که سیستم چند نرخی ارز ، ماحصل شرایط پیچیده اقتصادی کشور است وگرنه بر سیاست گذاران و مجریان مشخص است که منشا بسیاری از رانت‌ها و انحراف‌ها در منابع و مصارف همین سیستم چند نرخی است , من هم به کرات ، چه بصورت نوشته و یا در مصاحبه‌ها و جلسات در زمان مسئولیت بانک مرکزی مخالفت خود را با این مسئله بیان کرده‌ام .

2- نگرانی از افزایش تورم ، مخصوصا تورم کالاهای اساسی و دارو دایره تصمیم‌گیری در مورد حذف ارز ترجیحی را از نیمه‌های سال 99 بسیار سخت کرد ، اما بودجه 1400 با تعیین سقف واردات 8 میلیارد دلاری برای کالاهای اساسی و دارو ، اجازه حذف تدریجی را داد , هشدار همتی پیرامون حذف ارز ترجیحی 3- همزمان نیز از سال گذشته قیمتهای جهانی نهاده‌های کشاورزی بتدریج با افزایشی بین 60 تا بیش از 100 درصد همراه شد که بخشی از افزایش قیمت داخلی انها نیز به همین خاطر بود , علاوه بران ، ضرورت افزایش واردات گندم به خاطر خشکسالی و نیز تامین واکسن کرونا ، نیاز کشور برای ارز ترجیحی در این چند قلم موجود را درسال جاری تا حد 15 میلیارد دلار بالا برد .

حال که نظام به سمت یک تصمیم‌گیری در این خصوص می‌رود ذکر چند نکته را ضروری می‌دانم : 1- انگونه که اعلام شده است ارز ترجیحی دارو ، تجهیزات پزشکی و گندم ، قطعا به خاطر اهمیت دارو و درمان و نیز ضرورت کنترل قیمت نان ، دربرنامه حذف قرار ندارند , بنابراین ، دراین صورت سیستم ارز دونرخی ، با همه ایراداتش ، همچنان ادامه خواهد یافت , لذا ، بادرنظرگرفتن تداوم خشکسالی و نیاز به تامین واکسن کرونا ، همچنان ضرورت تخصیص وتامین رقمی بیش از 6 میلیارد دلار ارز ترجیحی باقی خواهد ماند 2- باقی ماندن گندم در سبد ارز ترجیحی و حذف جو به علت جانشین بودن این دو محصول برای دام ، به احتمال زیاد بخشی از موجودی گندم راجایگزین جو خواهد کرد و لذا واردات گندم را افزایش خواهد داد .

در مقابل ، درصورت حذف ارز ترجیحی گندم ، برای کنترل قیمت نان مصرفی مردم باید سوبسید سنگین به نانواها بابت ارد مصرفی پرداخت شود درغیر اینصورت بایستی افزایش شدید قیمت نان پذیرفته شود , 3- درصورت حذف ارز ترجیحی نهاده‌های ذرت ، کنجاله ، جو و روغن ، مبنای محاسبه قیمت انها و خصوصا محصولات نهایی این نهاده‌ها ، یعنی مرغ ، تخم مرغ ، شیر ولبنیات با چه نرخ ارزی خواهد بود ؟ درحال حاضر بین نرخ ارز بازار ازاد و نرخ ارز سامانه نیما چیزی حدود 20 درصد اختلاف است ، تاثیر این اختلاف در قیمت محصولات نهایی انها دربازار چگونه کنترل خواهد شد ؟ تاثیر نوسانات اتی نرخ ارز در بازار ازاد بر قیمت روزانه مرغ و شیر و لبنیات چگونه کنترل خواهد شد ؟ امارها نشان از وضعیت نگران کننده حذف این کالاهای مهم از سبد مصرفی خانوارها داد ، ایا حذف ارز ترجیحی این مشکل را شدیدتر نخواهد کرد ؟ 4- مهمترین مسئله نحوه جبران و میزان پرداخت مابه التفاوت به مردم است , اولا مابه التفاوت به چه گروه هایی از مردم پرداخت می‌شود ؟ ایا براساس انچه گفته می‌شود با پرداخت به چهل میلیون نفر مقصود حاصل می‌شود ؟ ایا اطلاعات و امار دقیق از جامعه هدف مورد حمایت وجود دارد ؟ ایا جبران به صورت یارانه نقدی خواهد بود یا کارت خرید کالایی ؟ توجه شود که هرگونه نقص سیستم تامین یارانه کالایی می‌تواند اجرای طرح را با شکست روبرو کند .

اگر هم نقدی پرداخت میشود ایا در موارد هزینه کرد ان انحراف ایجاد نمی‌شود ؟ به هرحال باتوجه به وجود شرایط تورمی درجامعه و مشکلات معیشتی مردم اشکالات در نحوه اجرا و شیوه جبرانی ان و تاثیرش بر قیمت سایر کالاها وخدمات میتواند موجب مشکلاتی شود که دقت در تصمیم و نحوه اجرا را طلب می‌کند , نکته مهم پایانی اینکه این تصمیم مهم و نحوه اجرای ان باید با اجماع کامل در نظام و با یک اراده جمعی اجرا شود , یک طرح خوب و ملی ، خصوصا وقتی با معیشت روزمره مردم ارتباط دارد ، بدون اجماع وحمایت یکپارچه از ان نمیتواند نتیجه مطلوبی داشته باشد .

کما اینکه حفظ وضع موجود یعنی تخصیص ارز 4200 هم با تداوم اختلاف نظر‌ها ی موجود درخصوص معایب و مشکلات اجرایی ان ، تاثیر نامطلوب خود را داشته و دارد , لذا ، برای حل مشکل مردم دراین دوره سخت ، هرتصمیم اقتصادی ، مستقل از رویکرد ان ، برای موفقیت نیاز به انسجام همه دست اندرکاران در اجرا دارد که امید است با وحدت نظر مسولین وتمام قوا و با درایت لازم ، در جهت تامین نیاز‌های معیشتی مردم به نتیجه برسد ,.