جعبه سیاه ارز 4200 تومانی !

۱۴۰۰/۰۹/۰۳ ۰۳:۲۵:۱۸

موضوع اختصاص ارز 4200 تومانی برای برخی اشخاص و افراد برای واردات کالا ، هنوز رمز و رازهایی دارد ، به مانند جعبه سیاه یک هواپیمای سقوط کرده می‌ماند که هنوز باز نشده تا اطلاعات ان بیرون بیاید .



به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24 : پیش از ان که وضعیت اقتصادی و بازار ارز نابسامان شود بسیاری از اقتصاددانان از هر طیف سیاسی و فکری هشدارهای خود را درباره وقوع چنین وضعیتی داده بودند و حتی به دولت پیشنهادهایی را ارائه کرده بودند , اما دولت و دست اندرکاران تیم اقتصادی نسبت به هشدارها بی توجهی و کم توجهی نشان دادند , چرایی این واکنش به نوع تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی در زمینه مسائل اقتصادی باز می‌گردد ، زمانی که برای مسائل اقتصادی سیاسیون تصمیم‌گیری کنند و اقتصادیون دولت نیز تابع نظر انها باشند و به هشدارها ، راهکارها و پیشنهادهای اقتصاددانان توجه نداشته باشند ، یک تصمیم سیاسی برای مسائل اقتصادی ، کشور را با مشکلات عدیده ای روبرو می‌کند که به نظر می‌رسد نتیجه ان اکنون نمایان تر شده است .

اکثر اقتصاددانان با اشاره به شرایطی که امریکا پس از برجام به وجود اورد و باعث شد ایران از نتایج توافق هسته ای هیچ بهره ای نبرد ، همه امال‌ها و ارزوهای دولت فرو ریخت چرا که تا ان زمان تنها امید دولت به دستاوردهای اقتصادی برجام بود , پس از دی ماه سال 1396 امریکایی‌ها برنامه ریزی‌های لازم را برای یک جنگ اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران اغاز کرده بودند ، همراه با چنین رفتاری ، یک جنگ روانی رسانه ای را نیز در دستور کار داشتند , کوچکترین تصمیم نادرست اقتصادی می‌توانست تاثیر جنگ اقتصادی امریکا علیه ایران را دو چندان کند .

در ان شرایط لازم بود تا ایران نیز یک اتاق جنگ اقتصادی با حضور زبده‌ترین ، دلسوزترین و متعهدترین اقتصاددانان کشور تشکیل دهد , هشدارهای رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره جنگ اقتصادی امریکا علیه ایران حتی پیش از ان که این جنگ تاثیر خود را بگذارد ، بارها گفته شد ، حتی حضرت ایت الله خامنه‌ای وزارت خزانه داری امریکا اتاق جنگ ایالات متحده علیه ایران نام گرفت که اینگونه هم بود , دولت همچنان امید به نتایج اقتصادی توافق هسته ای داشت با وجودی که امریکا از برجام خارج شده بود ، پس از ان دولت به تعهد اروپا به برجام امید بست و اکنون پس از گذشت 11 ماه از خروج امریکا از برجام و مذاکره با اروپا بر سر چگونگی ادامه توافق هسته ای ، نتیجه ای به دست نیامده است .

همه اقتصاددانان در کشور اعتقاد دارند بزرگترین تصمیم اشتباهی که دولت در جریان اشفتگی بازار ارز گرفت ، اختصاص 20 میلیارد دلار ارز به برخی افراد و اشخاص برای واردات کالاهایی بود که کشور هیچ نیازی به انها نداشت , ددر ان شرایط چنین تصمیمی ضربه سنگینی به اقتصادی کشور وارد کرد ، 20 میلیارد دلار در اقتصاد ایران رقم بسیار زیادی است در شرایطی که در جنگ اقتصادی قرار دارد , حسین راغفر ، اقتصاددان زمانی که 20 میلیارد دلار ارز با نرخ 4200 تومان در اختیار برخی قرار گرفت تا کالا وارد کشور کنند ، چنین گفت ؛ « شاهد بی سابقه‌ترین جهش قیمت‌ها در بازار ارز بودیم که یک عده ای با شارلاتانیزم تلاش کردند که بگویند درصد تغییرات بالا نبوده این در حالی است که اساسا موضوع درصد تغییرات قیمت نیست بلکه مقدار مطلق افزایش قیمت‌ها ، افزایش بی سابقه داشته است .

معتقدم این موضوع در قالب یک کودتای اقتصادی که هدف ان براندازی سیاسی است باید ارزیابی کنیم , در تصمیماتی که رخ داده یک همسویی بسیار بالایی با سیاست‌های امریکا و اسراییل قابل مشاهده است , پس از افزایش قیمت ارز می‌بینیم که 20 میلیارد دلار از منابع ارزی کشور به واردات کالای لوکس اختصاص داده می‌شود این در حالی است که قرار است به زودی با تحریم‌های بی سابقه ای روبرو شویم .

اعطای این میزان دلار فی نفسه نشان دهنده اغوای تصمیم‌گیری ها برای خالی کردن ذخایر مملکت و بحرانی کردن شرایط محسوب می‌شود ,» با وجود هشدارها تصمیم اقتصادی دولت برای اختصاص ارز 4200 تومانی اجرا شد ، در حالی که کارشناسان اقتصادی داخلی و حتی خارجی نسبت به این تصمیم شوکه شدند , محمد رضا پور ابراهیمی نماینده کرمان و رییس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در جریان اتفاقاتی که بر سر ارز و اقتصاد کشور افتاد قرار دارد ، او در برنامه چوب خط شبکه افق در یک مصاحبه زنده نکاتی را بازگو کرد که شاید تا ان زمان کسی به انها نپرداخته بود .

اقای پور ابراهیمی به ماجرای اختصاص ارز 4200 تومانی اشاره کرد و گفت ؛ بهمن ماه سال گذشته از وزیر اقتصاد وقت و رییس کل بانک مرکزی وقت دعوت کردیم به کمیسیون اقنصادی مجلس بیایند ، از انها در این جلسه سوال کردیم چه برنامه هایی برای شرایط اقتصادی کشور دارند ، اقایان مطرح کردند که یک برنامه جامع داریم که شامل 10 تا 15 برنامه تخصصی است ، ما از این موضوع خوشحال شدیم , وی در ادامه در باره اقدامی که دولت در همان زمان انجام داد و باعث شگفتی شد گفت ؛ در همان ایام بود که یکی از اقداماتی که از سوی دولت انجام شد و برای ما قابل تصور نبود ، افزایش نرخ سود سپرده‌های بانکی بود که از نظر ما کاملا غیرکارشناسی و غیرتحصصی بود , ما به این موضوع ورود کردیم و گفتیم این چه تصمیمی بود که گرفقته شد ؟! پور ابراهیمی افزود ؛ به یاد دارم زمانی که این خبر منتشر شد با روسای سندیکاهای بانک‌های دولتی و خصوصی جلسه گذاشتیم و همه ان‌ها به ما گفتند که ما را به بانک مرکزی دعوت کردند و در انجا گفتند تصمیم گرفتیم برای این که التهاب بازار ارزی کم شود و حجم نقدینگی به سمت بازار پول هدایت شود ، سود سپرده‌های بانکی را افزایش دهیم .

همه اقتصاددانان می‌دانند که دلیل تغییرات نرخ در بازار ارز موضوع جهت‌گیری نقدینگی نبود ، بلکه موضوعات دیگری دخیل بود , رییس کمیسیون اقتصادی مجلس به ماجرای ادامه جلسه با روسای سندیکاهای بانک‌های خصوصی و دولت اشاره کرد و گفت ؛ من به اقایان گفتم که پس شما چرا پذیرفتید ؟ انها پاسخ دادند اصلا بحث پذیرفتن یا نپذیرفتن نبود ، در ان نشست صورت جلسه کردند و گفتند از فردا باید اجرا کنید و دستوری است , وی افزود ، این کار نخستین اقدامی بود که نه تنها بازار ارز را از التهاب خارج نکرد بلکه بازار پول ما را هم دچار چالش کرد .

محاسباتی که ما داشتیم نشان می‌داد حدود 15 هزار میلیادر تومان ، این تصمیم غلط غیر کارشناسی دولت در اواخر سال 96 هزینه روی دست نظام مالی کشور گذاشت , پور ابراهیمی به اقدام دوم دولت اشاره کرد و گفت ؛ دومین اقدام هم ، در پایان سال 96 عرضه سنگین سکه بود که با هیچ مبنای کارشناسی سازگاری نداشت ، اگر به یاد داشته باشید ، در فرمایش مقام معظم رهبری در باره وضعیت اقتصادی ایشان عبارتی را به کار بردند , عین عبارت و سخن حضرت ایت الله خامنه‌ای را باز نوییسی می‌کنیم .

ایشان 22 مرداد امسال در دیدار اقشار مردم فرمودند ؛ «,,.

مثلا در همین قضیه‌ی ارز و سکه بر اثر برخی بی تدبیری‌ها و بی توجهی‌ها ارز کشور رفت دست کسانی که از ان سوءاستفاده کردند , این مشکل ، مربوط به نحوه‌ی مدیریت و سیاست‌گذاری اجرایی است , وقتی ارز و سکه را به صورت غلط توزیع می‌کنند ، این توزیع دو طرف دارد : یکی که ان را می‌گیرد و یکی که ان را می‌دهد .

ما همه‌اش داریم دنبال ان کسی می‌گردیم که می‌گیرد ، درحالی که تقصیر عمده متوجه کسی است که ان را داد ؛ نمی‌گوییم خیانت ، اما خطای بزرگی کرده است ,» رییس کمیسیون اقتصادی مجلس افزود ؛ وقتی این اتفاقات افتاد ، به همکاران گفتم اگر برنامه‌های دولت اینهایی است که می‌بینیم باید فکری برای حوزه ارزی کنیم ، لذا ورود کردیم و طرحی را تحت عنوان طرح دوفوریتی ساماندهی بازار ارز تهیه کردیم , پیش نویس طرح را اماده کردیم و با کارشناسان حوزه ارزی خارج از مجلس جلساتی برگزار کردیم و تقریبا همه را درگیر ان کردیم و تجربیات قبل را هم اوردیم و یک متن متقن قابل توجهی تا پایان سال 96 اماده شد ولی به پایان اسفند نرسیدیم که در کمیسیون اقتصادی مجلس مطرح کنیم .

وی به بررسی طرح دوفوریتی که در پایان سال 96 تهیه شده بود ، پرداخت و گفت ؛ پس از تعطیلات نوروزی در هفتم فروردین ماه بود که به تهران امدم و مستقر شدم ، به دلیل اهمیت موضوع ، متن طرح را ویرایش کردیم و نهایی شد که بعد از تعطیلات 14 روزه ایام عید ، کار را شروع کنیم , اولن دستور کار ما بررسی طرح دو فوریتی بود , این طرح دو فوریتی در دستورکار کمیسیون اقتصادی مجلس قرار گرفت .

از وزیر اقتصادی و رییس کل بانکمرکزی دعوت کردیم و یک جلسه دو سه ساعته مفصل برگزار کردیم , پور ابراهیمی در باره نظر رییس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد درباره لایحه دوفوریتی کمیسیون گفت ؛ اقایان در این جلسه گفتند که ما با کلیات این طرح موافقیم و فکر میکنیم کار خیلی خوبی است و مبنای طرح کاملا مشخص است , نماینده مردم کرمان در مجلس به ماجرای پس از پایان جلسه کمیسیون با حضور وزیر اقتصاد و رییس کل بانک مرکزی اشاره کرد و گفت ؛ همان شب پس از جلسه کمیسیون اقتصادی مجلس اتفاق جالبی افتاد ، شب درمنزل ساعت 9 یا 10 شب بود که شبکه خبر را نگاه میکردم که ناگهان دیدم برنامه قطع شد و خبری درباره جلسه مفصل دولت منتشر شد که میخواهد موضوعات مهمی را اعلام کند .

معاون اول رییس جمهور اقای جانگیری مقابل دوربین تلویزیون اعلام کرد که جلسه مفصلی داشتیم و جمع بندی دولت درباره سیاست‌های ارزی را اعلام کرد , چند موضوع را اعلان کرد و اولین سرفصل این بود که از امروز نرخ ارز 4200 تومان است و هر کسی بههر میزان برای هر کالا که نیاز داشته باشد با هر حجم میزان تقاضا ، دولت تامین میکند , رییس کمیسیون اقتصادی مجلس به واکنشی که خود نسبت ب این تصمیم دولت نشاده داد اشاره کرد و گفت ؛ من در همان لحظه گفتم با این کار فاتحه اقتصاد ایران خوانده شد و این قطعا نمی‌تواند مبنای تصمیم کارشناسی باشد .

وی افزود ؛ فردا صبح با اقای لاریجانی رییس مجلس تماس گرفتم و درخواست جلسه غیر هلنی درباره این موضوع کردم ، جلسه بسیار جنجالی بود که مشروح ان جلسه پخش نشده است , از دولت ، اقای جهانگیری معاون اول رییس جمهور در جلسه حضور داشت ، وزیر اقتصاد و رییس کل بانک مرکزی اصرا داشتند که تصمیم دولت تصمیم درستی استو باید این مسیر استمرار پیدا کند , ان طرح دوفوریتی به واسطه این تصمیم اشتباه دولت که تصمیم کاملا خطا بود کنار گذشاته شد .

نهایتا پس از اجرای طرح دولت ، هر مرتبه که ورود می‌کردیم و می‌گفتیم هر روز که می‌گذرد ، چالش ایجاد میکند ، خیلی از انها نمی‌پذیرفتند ، حتی یکبار با اقای لاریجانی صحبت میگردم ، رییس مجلس گفت که من نگران این هستم که دولت بگوید یککاری را اغاز کرده‌ایم و می‌خواستیم کاری انجام دهیم مجلس نگذاشت ، ما می‌خواستیم با دلار 4200 تومانی کشور را اداره کنیم ، مجلس نگذاشت ، اما پس از گذشت 4 ماه ، 20 میلیارد دلار منابع ارزی کشور از بین رفت و تبدیل به یکسری ثبت سفارش هایی شد که هنوز هم تعیین تکلیف نشده است , پور ابراهیمی به جلسه شورای عالی اقتصاد اشاره کرد و گفت ؛ من در این جلسه به اقای رییس جمهور عرض کردم 3/5 میلیارد دلار از همان اقدامات ائلیه و ان کارهای غیرکارشناسی دولت هنوز تعیین تکلیف نشده و شما در جریان باشید , وی گفت ؛ پس از چهار ماه اصرار بدون دلیل و غیر کارشناسی دولت ، با برگزاری جلسات متعدد و کار کارشناس ، سیاست ارزی تغییر پیدا کرد ، رییس کل بانک مرکزی تغییر کرد و پس از ان طرحی که دولت پیاده کرد ، 85 تا 90 درصد همان طرح دوفوریتی بود که ما در کمیسیون اقتصادی مجلس نوشته بودیم .

رییس کمیسیون اقتصادی مجلس با تاکید بر این که اگر دولت همان روز می‌پذیرفت طرح دوفوریتی کمیسیون اقتصادی اجرا می‌شد ، حتما کشور دچار این هزینه‌ها و صدمات نمی‌شد ، به بحث ارز 4200 تومانی پرداخت و افزود ؛ بحث ارز 4200 تومانی به جعبه سیاه اقتصاد کشور تبدیل شده است , وقتی اقدامات دولت را می‌دیدیم ، تعجب می‌کردیم که چگونه افرادی که تحصیلات اقتصادی تخصصی دارند ، چنین تصمیماتی را می‌گیرند , پور ابراهیمی گفت ؛ یک مورد را عرض کنم ، این موضوع نرخ سود سپرده‌ها که مطرح شد ، در یکی از جلسات کمیسیون اقتصادی مجلس یکی ازمباحث سوال از رییس جمهور بود ، من در حاشیه یکی از این جلسات از اقای نهاوندیان معاون اقتصادی رییس جمهور پرسیدم ، اقای دکتر شما یک اقتصاددان هستید ، تحصیلات شما تخصصی است ، ایا با افزایش نرخ سود سپرده‌ها موافق بودید ؟ اقای نهاوندیان گفت من مخالف بودم ! وی افزود ؛ همین سوال را از وزیر اقتصاد کردم ، او هم پاسخ داد من صد در صد مخالف بودم .

از رییس کل بانک مرکزی پرسیدم اونیز گفت من هم مخالف بود , سه عضو ارشد تیم اقتصادی دولت در یک موضوع مهم اقتصادی که درباره ان تصمیم‌گیری شده بود ، مخالف بودند اما هزینه ان را به نظام اجرایی کشور تحمیل کردند , من گفتم پس چه کسی تصمیم اقتصادی میگیرد ؟ حتما در باره ارز 4200 تومانی هم همین فضا بوده است .

پور ابراهییم در همین زمینه افزود ؛ در جلسه شورای عالی این موضوع را با اقای رییس جمهور مطرح کردم و گفتم اقای رییس جمهور چه کسی تصمیم اقتصادی میگیرد ؟ بعد ماجرای سود سپرده بانکی را مطرح کردم ، اقای رییس جمهور از بنده ناراحت شدند و گفتند نخیر ما در دولت تصمیم جمعی میگیریم ، چه کسی چنین حرفی زده ؟ من اسمی از اقایان نبردم چون کنار من نشسته بودند , اقای رییس جمهور گفتند که نخیر اینگونه نیست که شما میگویید البته با تندی هم با من صحبت کردند و گفتند ما تصمیم جمعی می‌گیریم , وی با اشاره به این که فعلا نمی‌توانم بعضی از زوایای پنهان تصمیم اقتصادی دولت را بگویم ، افزود ؛ یکی از نگرانی‌های جدی ما در حوزه اقتصادی این بود که افراد یکه مسئولیت داشتند به کاری که کردند اعتقاد نداشتند .

من شاید نتوانم فعلا بعضی از زوایای پنهان تصمیم اقتصادی دولترا بگویم اما یک رز خواهم گفت چه کسانی از ادبیاتی دفاع کردند حتی ما نامه هایی از انها داشتیم که بر خلاف ان نظرشان را به جای دیگر منعکس کرده بود , اکنون در پایان سال جاری کمیسیون اقصادی مجلس قصد دارد موضوع اختصاص ارز 4200 تومانی را بررسی کند , همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند باید بیشتر به بخش اول تخلف توجه شود ، یعنی ان بخش که تصمیم گرفته ارز را اختصاص دهد .

اختصاص ارز 4200 تومانی ان هم بهملبغ 20 میلیارد دلار موضوع ساده و کوچکی نیست که نسبت به ان بی توجهی شود ,.