ناگفته‌های چند عضو گروه « چهل شاهد »

۱۴۰۰/۰۷/۰۹ ۲۰:۴۹:۱۶

یک کوچه بود . یک تابلو داشت ؛ تابلویی با زمینه سورمه ای و حروف سفید ؛ « چهل شاهد ». این کوچه ، این تابلو ، کل سهم « انها » شد ؛ سهم «40 شاهد » از درازای تاریخ این وطن ...



به گزارش ایسنا ، روزنامه « اعتماد » در ادامه نوشت : « دلم می‌خواست از لحظه شهادت برادرم عکاسی کنم , همرزماش ، برام تعریف کردن وقتی روی تپه‌های شوش محاصره شدن ، وقتی تیربار عراقیا این 5 نفر رو هدف می‌گیره ، خودشونو میندازن زمین , برادرم ، خودش رو جلوتر از بقیه میندازه ، همه تیر و ترکشا به تن برادرم می‌خوره ، بقیه زنده می‌مونن .

,,.

, دلم می‌خواست این لحظه رو عکاسی کنم ,» سال 1361، در جواب تصمیم ستاد تبلیغات جنگ برای مستندسازی رخدادهای خطوط مقدم رزم ، ده‌ها نوجوان ساکن اهواز ، داوطلب شدند تصاویر مناطق جنگی را در قاب فیلم و عکس ثبت کنند .

بچه درسخوان‌های دبیرستان‌های دکتر شریعتی ، ایت الله طالقانی و شهدای اهواز ؛ یاد گرفتند چطور با دوربین‌های فیلمبرداری سوپر 8 و دوربین‌های عکاسی با حلقه فیلم‌های 24 تایی و 36 تایی کار کنند , دل مادر و پدرهای نگران را گرم کردند که قرار نیست به « خط » بزنند و دوربین ، قرار است « بعدها » را ثبت کند ؛ بعد از شکست ، بعد از پیروزی ، بعد از شهادت ، بعد از گلوله باران ,.

,, 40 نفر بودند ان اولین گروه ؛ 20 گروه دو نفره که روانه اندیمشک و هور و خرمشهر و ابادان و کانال ماهی شدند .

وقتی یکی یکی ، تن نوجوان شان با گلوله‌های عراقی سوراخ شد ؛ رزمنده‌ها ؛ نوجوان هایی که فقط چند ماه زودتر از اینها ، پوتین به پا کشیده بودند ، جای خالی از دست رفته‌ها را پر کردند و شدند شاهدان تازه وارد ,,.

امروز ، می‌شود از بازمانده‌ها ، خاطره ان دویست و اندی عکاس و فیلمبردار را پرس و جو کرد که حکم ماموریت با مهر «40 شاهد » داشتند , محمد حداد : «16 سالم بود ، دوم دبیرستان بودم , سال 62.

عراقیا رسیده بودن به 15 کیلومتری اهواز , کوچه مون کلی شهید داده بود , هر روز که به مسجد محل سر می‌زدیم ، یه عکس جدید می‌دیدیم از یه شهید جدید ؛ عکس رفیقامون ، بچه‌های بزرگ تر از ما که رفته بودن منطقه و به جای خودشون ، عکسشون برمی‌گشت .

عکسا رو که نگاه می‌کردی ، انگار یکی ازت می‌پرسید ، تو چرا هنوز اینجایی ؟» دست گرفتن دوربین و رفت و امد ازادانه به منطقه جنگی و ورود به شعبه استانی دفتر خبرگزاری « پارس » در امانیه اهواز برای تحویل نگاتیو و کاست فیلم‌های 3 دقیقه ای و همقدم شدن با عکاسان جنگ حرفه ای ، پز داشت , پسرهای شهر گلوله اجین ، در چشم همسالان شان ابهت پیدا کرده بودند , نبض حسرت همکلاسی‌ها ، در فاصله رفتن‌ها و بازگشتن‌های « چهل شاهد » می‌تپید و تمام بافت و سلول‌های شان ، یک گوش بزرگ می‌شد برای بلعیدن ان همه خاطره و هیجان که خودشان جرات نداشتند قهرمانش باشند .

واقعیت همین بود , واقعیت ، ثبت لحظه‌های « خط » بود , دست « چهل شاهد »، ان شبی برای پدرها و مادرها رو شد که اولین مستندها از اولین لحظه‌های بعد از اغاز عملیات فتح المبین ؛ ان سپیده‌های رنگین از سرخی رنگ خون و متعفن از شوری بوی باروت ، با روایت چشم‌های « چهل شاهد » روی صفحه تلویزیون‌های سراسر ایران نشست .

علی جدیدالاسلامی : « پاتک رزمنده‌های ما ، شب بود ؛ وقت تاریکی هوا , اون موقع نمی‌تونستی فیلم بگیری ، نور نبود , با شعله یه کبریت ، لو می‌رفتی .

وقتی افتاب می‌زد ، نوبت تک عراقیا بود , اون موقع ، کار ما شروع می‌شد , اون موقع ، دیگه نباید توی سنگر می‌موندیم .

ما شهدای زیادی دیدیم , جسدایی دیدیم که 4 متر 5 متر طولشون شده بود بس که تانک از روشون رد شده بود , ما اسلحه نداشتیم .

دوربین ، سلاح ما بود , ما با دوربینمون ، پیام جنگ رو می‌رسوندیم , وقتی از حلبچه شیمیایی شده فیلم گرفتیم ، وقتی مشغول تدوین فیلممون بودیم ، دکتر خرازی ( کمال خرازی ؛ رییس ستاد تبلیغات جنگ ) پشت سر ما ایستاده بود .

راش‌های فیلم پخش می‌شد و دکتر ، از دیدن اون تصاویر گریه می‌کرد , ما ، حلبچه رو زودتر از دکتر خرازی دیده بودیم , زودتر از همه اونایی که توی تهران نشسته بودن .

ما جنگ رو زودتر از همه می‌دیدیم , باید می‌دیدیم و ثبت می‌کردیم , ما از پشت دوربین ، زشتی جنگ رو درک می‌کردیم چون دنبال کشتن نبودیم .

» بچه‌های « چهل شاهد »، جز خاطره جنگ ، یادگار دیگری از جبهه جنوب و غرب برنداشتند , بعد از پایان جنگ ، انهایی که زنده ماندند ، پلاک‌های شان را تحویل دادند , صدها حکم ماموریت با مهر « ستاد تبلیغات جنگ »، خمیر کاغذ شد ، گم شد ، مهره سوخته ای شد که حتی برای تایید مشاهدات شان معتبر نبود .

بازمانده‌های « چهل شاهد »، امروز ، وقتی سندی مکتوب برای صرف نوجوانی شان در غوغای جنگ و خون و صلح می‌خواهند ، یک جواب می‌شنوند : « سابقه ای ثبت نشده ,» در هر اعزام ، به هر نفر از اعضای « چهل شاهد » 10 الی 15 حلقه فیلم عکاسی 24 تایی یا 36 تایی و کاست فیلمبرداری تحویل می‌دادند , صحبت از حداقل 7 هزار فریم عکس و حداقل 15 هزار دقیقه فیلم است ؛ عکس‌ها و فیلم هایی که به عمد یا به سهو ، به درستی برچسب نخورد ؛ اسم انهایی که پا به « خط » نگذاشته بودند ، پای عکس‌های « خط » نشست و فیلم هایی که خاطره چشم‌های دیگری بود ، امضای دیگری خورد .

بچه‌های « چهل شاهد » حتی از حق مالکیت بر مشاهدات شان ، محروم شدند , امروز ، لابه لای اوراق خاک خورده بایگانی نهادهای نظامی ، هیچ ورق کاغذی پیدا نمی‌شود که تایید کند این بچه‌ها ، کی ، کجا ، چطور ، در کدام عملیات ، ترس را در جیب کوله پشتی پنهان کردند و پا به پای ان همه رزمنده ، تا پشت خاکریزها ، تا بعد از خاکریزها ، تا انجایی که صفیر گلوله سرگردان ، از کنار گوش شان سوت می‌کشید ، تا انجایی که مرز بی مفهوم می‌شد ، رفتند و از پشت ویزور دوربین ، جنگ را جور دیگر دیدند , علی بیگ زاده : « من از پشت دوربین هیچ زشتی نمی‌دیدم .

دشمن به کشور ما حمله کرده بود و باید دفاع می‌کردیم , این متعالی‌ترین رفتار یک انسانه , این زشت بود ؟ افتخار بود .

بهترین کاری بود که یک انسان می‌تونست برای کشورش انجام بده , من با دوربینم از این افتخار فیلم می‌گرفتم , سخت بود .

ترس بود ,,.

توی عملیات رمضان ، حملات انقدر شدید بود و انقدر تعداد رزمنده هایی که کنارم شهید می‌شدن ، زیاد بود که کپ کردم ؛ ترسیدم ، نشستم ، نتونستم بلند شم و همراه بقیه بدوم , فرمانده ، منو به حال عادی برگردوند , فریاد زد که بلند شو الان موقع این کار نیست .

بلند شدم و دویدم ,,.

گاهی به اون روزها فکر می‌کنم ، بهترین دوران زندگی رو توی همون سختی‌ها گذروندم , بهترین و بهترین دوستانم ، کنارم شهید شدن , غلامرضا شربیانی ، رفیقم بود .

همسن خودم بود , کلاس اول دبیرستان بود , والفجر مقدماتی ، بیرون سنگر ، کنار هم نشسته بودیم .

یه لحظه بود ,,.

بلند شد و رفت توی سنگر , همون موقع ، گلوله توپی اومد ,.

, رفیقم متلاشی شد , تکه تکه‌های بدنش رو ما جمع کردیم .

نهایت رفاقتی که بتونی تصور کنی در جبهه‌ها جاری بود , ما با رفیقمون عقد اخوت می‌بستیم , دیگه من و او یکی بودیم ، در اون دنیا و این دنیا .

با هم از خواب بیدار می‌شدیم ، با هم غذا می‌خوردیم ، از یک ظرف غذا می‌خوردیم ، با یک قاشق غذا می‌خوردیم ,,.

دلیل غم امروز ما ، دلتنگی برای همه اون 8 ساله ,,.

» روایت گمنامی کوچه « چهل شاهد » یکی از فرعی‌های خیابان توانیر است , سی و چند سال قبل ، دفتر ستاد تبلیغات جنگ هم در همین کوچه بود و حالا نیست , رهگذران ، نمی‌دانند چرا اسم این کوچه ، شد « چهل شاهد ».

همسایه‌ها ، شاکی هستند که چرا شهرداری « شهروز » را تبدیل کرد به « چهل شاهد », کسی نمی‌داند ساختمان اجاره ای و اجری « ستاد تبلیغات جنگ »، جای کدام یک از این خانه‌های بد ریخت نوساز بوده , روایات اهل محل از فلسفه نام این کوچه ، حکایت فرسخ‌ها فاصله است ؛ فاصله میان « انها » و « اینها »، میان « دیروز » و « امروز ».

بقال محل می‌گوید : « پیرمردا توی پارک نشستن , برو از اونا بپرس ,» پیرمردی مشغول زورازمایی با وسایل ورزشی پارک بود .

پرسیدم از قدیمی‌های محل است ؟ گفت تقریبا , پیرمرد نمی‌دانست دلیل تغییر نام کوچه چیست , تازه فهمیده بود که نام کوچه را عوض کرده‌اند .

نمی‌دانست « چهل شاهد » چیست و کیست , پیرمردانی که قدم می‌زدند ، جواب‌های مفصل‌تری داشتند , یکی شان گفت : « اسم این کوچه اریاپاد بود .

پاد یعنی فرزند , برای همین عوضش کردن ,» پرسیدم : چهل شاهد یعنی چه ؟ پیرمرد گفت : « یعنی شهید .

» رفیقش گفت : « یعنی چهل شهید ,» مردی که در قفسه‌های بقالی دنبال بیسکویت می‌گشت ، گفت : « یعنی یه نفر شهید شده ، چهل نفر شاهد شهادتش بودن ,» پرسیدم : شهید این کوچه بوده ؟ مرد بسته‌های کیک و شکلات را زیر و رو می‌کرد و گفت : « نه .

این کوچه شهید نمیده , اینجا تروریست پروره ,» بقال گفت : « یه اقایی هست که 60 سال توی این محل زندگی کرده .

اون اگه بود می‌تونستی ازش بپرسی , حتما می‌دونست ,» کارمندان جوان شهرداری ناحیه ، در جواب اینکه چرا اسم این کوچه شده « چهل شاهد » و اصلا چهل شاهد یعنی چه ، شانه بالا انداختند و گفتند : « اینم مثل هزار سوال بی جواب توی این مملکت .

» مدیر « سرای محله »، لابه لای هماهنگ کردن ساعت برنامه تفریحی برای سالمندان منطقه ، شماره تلفنم را گرفت که از قدیمی‌های محل درباره علت نامگذاری و فلسفه نام « چهل شاهد » سوال کند ,,.

, ناصر مطهرنیا : « موندن توی خط ، فیلم گرفتن از لحظه‌های عقب‌نشینی ، فیلم گرفتن از اون همه شهید ، کپ نکردن از اون همه مجروح ، از اون همه تن لت و پار ، زیر گلوله بارون ، اینا شجاعت می‌خواست , اگه ما این تصاویر رو ثبت نمی‌کردیم ، هیشکی باخبر نمی‌شد .

هر قدر هم درباره جنگ می‌نوشتن ، تصویر چیز دیگه ای می‌گفت , ما از پشت ویزور دوربین ، ابهت رزمنده‌ها رو می‌دیدیم , باید با نگاه دوربینمون ، این ابهت رو نشون می‌دادیم .

,,» خداحافظ رفیق پسران « چهل شاهد » امروز لابه لای خاطرات شان از این گذر عمر ، یک تصویر مشترک پیدا می‌کنند ؛ تصویری از رفیقی که رفت و مثالش هیچ وقت و هیچ جا پیدا نشد .

حالا که یادشان می‌افتد ، اشک دل شان سرازیر می‌شود , خاصیت ان روزها چه بود ؟ خاصیت ان ادم‌ها ؟ در ان تنگنای نفس بر جنگ و مرگ که حتی برای دلتنگی هم جا نبود ؟ علی جدیدالاسلامی ، 19 ساله بود که به « چهل شاهد » پیوست ؛ سال 1365, 5 سال پیش ترش را جنگید و از ان به بعد ، تا ساعات بعد از بمباران حلبچه ، تصاویر جنگ را ثبت کرد ؛ جنگ را با همه زشتی هایش و با همه زیبایی هایش .

,, « انقدر خمپاره و گلوله کنار من منفجر می‌شد که از نظر روانی به هم ریخته بودم .

سرگروه ، فهمید و به من گفت سریع برگرد اهواز , یه جیپ اهو می‌رفت اهواز , روی صندلی عقب جیپ ، دراز کشیدم .

توی جاده خرمشهر ، هر ماشینی از کنارمون رد می‌شد ، فکر می‌کردم گلوله خمپاره است , خودمو جمع می‌کردم که گلوله به من نخوره ,» هنوز ، ان روز را از یاد نبرده که با دوربین به سمت خط می‌رفت و سربازی را دید که از سمت خط برمی‌گشت .

علی از سرباز پرسید : « مال کدوم یگانی ؟» سرباز : «92 زرهی اهواز ,» علی از سرباز پرسید : « از 92 زرهی چی مونده ؟» سرباز : « فقط من ,» و هنوز تصویر ان سرباز عراقی را به یاد دارد ؛ ان سرباز عراقی که چهار زانو ، به دیوار سنگر سنجاق شده بود ، سرش پایین افتاده بود ، کلاه فلزی‌اش روی پاهایش .

خون ، قطره قطره ، از نوک بینی سرباز عراقی ، داخل کلاه می‌چکید ، کلاه پر از خون ، در حال لبریز شدن بود ,,.

« عزیزترین دوستانم ، باوفاترین دوستانم رو توی جنگ از دست دادم , بچه‌ها جرات نمی‌کردن به من بگن که مجتبی مرعشیان شهید شده , اون ادما رو دیگه نمیشه پیدا کرد .

باورتون میشه حتما , کسی که از جونش بگذره ، با هیچ چیزی در دنیا قابل مقایسه نیست , نمی‌فهمم که اون ادما ، اون فضای معنوی ، اون خلوص رو چطور باید تعریف کنم .

,,» - کدوم عکستون رو بیشتر از همه دوست دارین ؟ « عملیات کربلای 5، رزمنده‌ها می‌رفتن سمت خط مقدم .

یه تانک از کنارشون ، از خط مقدم به عقب برمی‌گشت , روی تانک ، جسد سه تا شهید گذاشته بودن , رزمنده‌ها همین طور که از کنار تانک رد می‌شدن ، نگاهشون برگشته بود سمت چپ ، سمت اون سه تا شهید روی تانک .

تو نگاهشون هیچ دلهره ای نبود که اونا هم ممکنه این طوری برگردن , این عکس ، به نام فرد دیگه ای در کتاب عکسای جنگ چاپ شد ,» در کارت پایان خدمت علی جدیدالاسلامی نوشتند : «30 ماه حضور در جبهه .

» علی بیگ زاده ، 17 ساله بود که به « چهل شاهد » پیوست ؛ بعد از انکه پیکر برادر شهیدش را از منطقه اوردند , علی ، اولین تصویرها را از لحظات بعد اغاز عملیات بیت المقدس ثبت کرد , 39 سال بعد از ان خرداد پرافتخار ، هنوز حسرت دارد که چرا قدم ان اولین رزمنده ای که مسجد خرمشهر را از سربازان عراقی پس گرفت ، در حافظه هیچ دوربینی ثبت نشد .

,, علی بیگ زاده ، در عملیات محرم و والفجر مقدماتی مجروح شد و 18 درصد جانبازی دارد .

« سال 65، وقتی جنگ شهرها شروع شد ، ما رو فرستادن به مناطق مسکونی بمب و موشک خورده , من رفتم سالن انتظار فرودگاه اهواز ؛ جایی که مردم عادی و مجروحای جنگی منتظر اعزام با هواپیمای c130 بودن , جنگنده عراقی ، اون سالن رو بمبارون کرده بود .

سخت‌ترین عکسا رو از اون سالن گرفتم ؛ بعد از بمبارون , مجروحا زیر اوار ساختمون مونده بودن ، تیراهن رفته بود توی بدن یکی از این مجروحا و اون مجروح رو حتی نمی‌تونستن تکون بدن , در حالی که سرم توی دستش بود ، از درد فریاد می‌زد .

یادمه که اونجا ، توی اون سالن ، نگاه کردن از پشت دوربین چقدر برام سخت بود ، با خودم می‌گفتم اینجا دیگه نباید جنگ باشه ، اینجا جای جنگیدن نیست , چرا اینجا ؟ چرا این مردم ؟ چرا اینجوری ؟» محمد حداد ، 16 ساله بود که به « چهل شاهد » ملحق شد , برادر بزرگ تر محمد ، رزمنده داوطلب بود ؛ برادری که امروز ، پزشک است .

رفیق صمیمی محمد ، عبدالامیر تقیانی بود ؛ فیلمبرداری که مفقودالاثر شد , محمد ، اولین فیلمی که گرفت را خوب به یاد دارد ؛ فیلمی از لحظه شهادت یک نوجوان یزدی ؛ نوجوانی همسن خودش , « پادگان کرخه ؛ 15 کیلومتری اندیمشک ، نوجونی رو دیدم که شاید یک یا دو سال از من کوچیک تر بود ؛ یه پسر بچه یزدی خیلی لاغر ، خیلی نحیف .

,, رفتیم سراغش .

با لشکر الغدیر از یزد اومده بود , پرسیدم ، برای چی اومدی جبهه ؟ با همون لهجه یزدی ، گفت اومدم با صدام بجنگم , پرسیدم ، می‌خوای بجنگی که چی بشه ؟ گفت ، می‌خوام شهید بشم .

پرسیدم برای چی ؟ گفت ، می‌خوام برم بهشت , گفتم ، تو الان باید بری ماشین بازی و خاک بازی کنی , گفت ، من اومدم اینجا ، می‌جنگم ، خوبم می‌جنگم ، می‌بینی چطور می‌جنگم .

,,.

ما بعد از فیلمبرداری ، برگشتیم اهواز , چند روز بعد ؛ برگشتیم منطقه ؛ محل استقرار لشکر ؛ وسط نیزارا ، وقتی توپخونه عراق ، روی سر قایقای موتوری و بچه‌ها اتیش می‌ریخت , تازه رسیده بودیم که همون بچه یزدی رو دیدیم .

همون وقت ، یه ترکش بزرگ خورد به کمر این بچه , دویدیم بالا سرش , دوربینم رو روشن کردم .

می‌خندید ، تا لحظه اخر ,» بزرگ‌ترین ترس محمد ، بمباران شیمیایی بود ، بمباران شیمیایی و امپول‌های اتروپین , محمد حداد در 23 عملیات ، فیلم و عکس گرفت .

هر وقت سراغ عکس‌های « حلبچه » می‌رود ؛ عکس‌های لحظات بعد از بمباران ؛ لحظاتی از توقف زمان و زندگی ؛ تا دو هفته ، لب به غذا نمی‌زند , 46 درصد از ریه‌های محمد بر اثر مواجهه با عامل شیمیایی « خردل »، از بین رفته است , « عملیات کربلای 4، قبل از غروب ، غواصا نشستن توی قایقا ، پشت نیزارا ، به انتظار بالا اومدن اب اروند .

هوا که تاریک شد ، اب که بالا اومد ، همه قایقا شناور شدن ، با موتورای خاموش , ما سوار اخرین قایق بودیم ؛ 10 نفر فیلمبردار , توی تاریکی نمی‌تونستیم کاری انجام بدیم .

باید صبر می‌کردیم تا سپیده دم , غواصا رفتن جلو ، تا به سنگرای خالی عراقیا هم که رسیدن ، هنوز کسی نمی‌دونست عملیات لو رفته , همون وقت حمله گاز انبری عراقیا شروع شد ؛ اون اتیش ریختنا به سر بچه‌ها .

ما وقتی رسیدیم که مجروحا رو ، عین هسته خرما ، ردیف ردیف ، کنار هم روی ساحل شنی خوابونده بودن که با گروه امداد ، برگردن عقب , اون موقع دیدیم که عراقیا از دو طرف وارد ساحل شدن , قبل از اینکه به کمربند ساحلی برسن ، ما وسط نیزارا قایم شدیم .

ما دیدیم که عراقیا اومدن بالا سر بچه‌های ما ، بالا سر زخمیا ؛ دونه دونه تیر خلاص بهشون زدن , اینا واقعیتای جنگ بود , جنگ ، ترس داشت ، جنگ ، درد داشت .

ما با دوربینمون ، اینا رو ثبت کردیم ,» اخرهای سال 61، یک نفر ، ناصر مطهرنیا را از پیوستن به جمع « سنگرسازها » و مواجهه بی سپر با تیر و خمپاره منصرف کرد , مطهرنیا در 18 سالگی به « چهل شاهد » ملحق شد ؛ گروهی که تاریخ رزم ، مدیون چشم هایش شد .

مطهرنیا ، امروز ، یک جانباز 10 درصد است با خاطره هایی زنگار بسته از 7 سال فیلمبرداری و عکاسی از روز و شب‌های « دفاع », « دلم برای بچه هایی که رفتن تنگ میشه ,.

, مجید ، عبدالامیر ، منصور ، مجتبی ,.

, چهل شاهد ، شهید مفقودالاثرم داره , بچه هایی که همراه رزمنده‌ها رفتن عکاسی و فیلمبرداری ، افتادن توی محاصره .

جسدشون همون جا موند ,,.

, جای اونا خیلی خالیه , روزی که قطعنامه پذیرفته شد ، غم انگیزترین روز زندگی ما بود .

,, با اون بچه هایی که از دست دادیم .

,, رفقایی که از دست دادیم .

,,» - تلخ‌ترین تصویری که ثبت کردین ؟ « لحظه‌های عقب‌نشینی .

,, رزمنده‌ها شبونه رفته بودن پتروشیمی بصره رو بگیرن .

اگه پتروشیمی رو می‌گرفتن ، بصره سقوط می‌کرد , روشنایی روز که شد ، همه در حال عقب‌نشینی بودن , دو گردان ، 400 نفر .

,, روبه روی دوربین من ، 400 نفر در حال عقب‌نشینی بودن ؛ خسته ، زخمی ، با اسلحه‌های گلی .

,, من پاتک شون رو دیده بودم ؛ بچه‌ها جلو می‌رفتن و عراقیا به سمتشون شلیک می‌کردن .

تیر به سمت بچه‌ها می‌اومد و بچه‌ها به سمت تیر می‌رفتن , من فیلم می‌گرفتم و صدای گلوله رو از کنار گوشم می‌شنیدم , گلوله از کنارم رد می‌شد و هوا رو می‌شکافت .

روحیه اون بچه‌ها رو با کدوم دوربین می‌تونستی ثبت کنی ؟» نشانی مزار شهدای « چهل شاهد »، دقیق نیست , یک نفر گفت گلزار شهدای اهواز , یک نفر می‌گوید بین جاده ابادان و اهواز .

15 نفر شهید شدند , پیکر محمد جورابیان ، هیچ وقت پیدا نشد , اسیران چهل شاهد ، بین اسارت و ازادی خط کشیدند و تکه « اسارت » را انداختند ان طرف خط .

جانبازان « چهل شاهد »، از درد ترکش و تیر جا مانده در تن و دم و بازدم ناتمام ، حواس شان می‌رود سمت صدها نگاتیو که به تهران فرستادند ولی در کتاب 6 جلدی imposed war به اسم دیگرانی مجهول ، برچسب خورد , پایان قصه سه سال قبل ، کمال خرازی از « چهل شاهد » دعوت کرد بیایند و گذشته‌ها را زنده کنند , در عکس‌های یادگاری از ان مهمانی عصرگاهی ، 17 نفر رو به دوربین ایستاده‌اند .

همین چند نفر ؛ دکتر و مهندس و استاد و مدیر ، امدند ببینند گذر عمر چه بر سر خاطره‌ها اورده , نتیجه ، ناامیدشان کرد ؛ زخم‌های جوش خورده روی دست و پا و صورت و گردن ، معتبرتر از ساعت هایی بود که پشت خاکریزها به انتظار ماندن یا اشتیاق رفتن سپری شد , «.

,, از ما که گذشت .

شهدامون ، اسرامون ، جانبازامون ، اسمشون هیچ جا نیست , این همه یادواره برای شهدا و اسرا و جانبازا برگزار میشه و اسم بچه‌های ما اونجا نیست , وقتی شما به من زنگ زدین ، خنده‌ام گرفت چون دنیا داره ما رو کتمان می‌کنه .

,, مثل یگان‌های رزمی نبودیم که بریم از حضورمون دفاع کنیم .

حتی نتونستیم سابقه حضورمون توی منطقه جنگی رو ثابت کنیم , با اون همه عکس و فیلمی که گرفتیم ، وقتی میریم سپاه که گواهی تایید بگیریم ، اصلا ما رو قبول ندارن , ازمون می‌پرسن شما کجا بودین ؟ کی شما رو تایید کرده ؟ من عکسامو بهشون نشون دادم ، گفتم این عکسا رو من از منطقه گرفتم .

در جواب من گفتن حتما یه پاسدار باید بیاد حضورت در منطقه رو تایید کنه , عکس و فیلمای ما به اندازه امضای یه پاسدار نمی‌ارزه ؟ ,.

, سپاه میگه درست میگی ، تو از طرف ما مامور شدی به شورای عالی دفاع , ولی شورای عالی دفاع باید به ما بنویسه کجا بودی ؟ ایا در تهران خدمت کردی یا در منطقه عملیاتی ؟ بارها رفتم ستاد تبلیغات جنگ و گفتم شما که ما رو به اهواز و کرمانشاه و ارومیه و عراق و قرارگاه رمضان فرستادین ، یه برگه به من بدین که تایید کنه من کجا بودم .

دکتر خرازی هم نتونست کاری برامون انجام بده , بعد از سال‌ها فهمیدیم که مستندات اعزام ما به عنوان عکاس و فیلمبردار ، سوخته و از بین رفته ,.

, عملیات کربلای 10، غلامرضا مسعودی ، موقع عکاسی با دوربین ، وقتی دست راستش روی شاتر بود ، ترکش به کف دستش خورد , بعد از جنگ ، وقتی برای تکمیل درمان دستش اومد تهران ، رفت خوابگاه ستاد تبلیغات جنگ .

حراست ستاد ، غلامرضا رو راه نداد , گفت ، دیگه جنگ تموم شده , غلامرضا که از جنگ تن به تن فیلمبرداری کرد ، اجازه ورود به ستاد رو نداشت .

سال‌ها بعد ، غلامرضا رفت از سپاه ، گواهی بگیره برای سابقه حضور در منطقه , بهش گفتن تو حکم ماموریت نداری , غلامرضا گفت ، حکم ماموریت من ، همین ترکشه که کف دستم مونده .

,,» شک ندارم وقتی با پسرهای « چهل شاهد » حرف می‌زدم ، هنگام به یاد اوردن خاطرات ؛ به یاد اوردن ان صحنه‌های متحرک جدال مرگ و زندگی ، گاهی لبخند روی لب شان می‌نشست .

لبخند همیشه مترادف شادی نیست , گاهی روی دیگر لبخند ، شکفتن حزن است ؛ حزن یاداوری یک خاطره ؛ خاطره از رفیقی ، مکانی ، زمانی ، یک دوردست نایافتنی که در لحظه ، در پاسخ به یک سوال ، از کنج ناخوداگاه بیرون می‌اید ، گرد و خاکش زدوده می‌شود ، همچون حجمی قدسی ، منور و محبوب ، کف دست ، روبه روی چشم‌ها ، همان چشم هایی که هر چه دید در ان 7 سال ، به رنگ خون و از جنس خاک بود ، مثل داستانی باستانی ، بازخوانی می‌شود تا دوباره و بعد از سال‌ها ، شنیده شود لابه لای هیاهوی زندگی ,.

, , سعید صادقی ، ده‌ها عکس برایم فرستاده از پسرهای « چهل شاهد »؛ نوجوان هایی با لباس سربازی ، بی سلاح ، بی دفاع ، پناه گرفته پشت خاکریزها ، با نگاه هایی با مقصد ناپیدا .

سعید صادقی ، عکاس جنگ است , 74 ماه در جبهه‌ها زندگی کرد تا پیام جنگ را ، پیام ان همه بی ترسی را معنا کند و این معنای عظیم را به حافظه دوربینش بسپارد برای ایندگان , در همه این سال هایی که سعید صادقی از خاطره جنگ تعریف کرده ، مردد شده‌ام که در به یاد اوردن کدام لحظه ، در به یاد اوردن هجران کدام عزیز ، می‌خواست اشک بریزد .

- در اون 8 سال ، اگه دوربین توی خط مقدم نبود ، چه واقعیت هایی دیده نمی‌شد ؟ « عکسای جنگ ، گواهی خالصه , توی اون موقعیت ، توی خط مقدم ، هیچ قهرمانی وجود نداره , اونجا ، هیچ چیز جز مرگ شما رو احاطه نکرده .

حتی پیروزی رو حس نمی‌کنی , با انگیزه‌ات ، باورت ، اعتمادت و اعتقادت ، در اون میدان خطر می‌پذیری که حتی جانت رو فدا کنی , خلوص رزمنده‌ها ، به نگاه ما زاویه می‌داد .

ذات نگاه ما با خلوص رزمنده‌ها یکی می‌شد ؛ طبیعی‌ترین نوع عینیت از توفان جنگ ، از لحظه هایی که جان‌ها متلاشی می‌شد , اگه نگاه ما ، ملهم از اون اعتقاد و ایمان و باور نبود ، نمی‌تونستیم اون لحظه‌ها رو تحمل کنیم , نگاه بچه‌های چهل شاهد هم همین ویژگیا رو داشت .

بچه‌های چهل شاهد ، با دوربیناشون ، دنبال قهرمان نبودن ، دنبال امتیاز دادن و امتیاز گرفتن نبودن , توی اون لحظه‌ها ، اثری از سیاست و ثروت نبود , هر چی بود ؛ درون انسان بود ؛ بدون هیچ حذف و اضافه .

باید پرتره حقیقت رو ، خالصانه ، صادقانه ، از جان به جان وارد می‌کردی , اونجا ، همه لحظه‌ها ، عریان بود و تو باید عریانی حقیقت جنگ رو اشکار می‌کردی ، طوری که به ضد جنگ تبدیل می‌شد حتی ,.

, من از بچه‌های چهل شاهد ، زیاد عکس گرفتم ؛ توی سه راه مرگ ، قبل از کانال ماهی , همون جایی که شاهد بودم طوری خمپاره بارون شد که غلامرضا رهبر ؛ خبرنگار تلویزیون ، پودر شد و از جسدش هیچی نموند .

,, من شاهد بودم که دوربین این بچه‌ها ، چقدر به رزمنده‌ها روحیه می‌داد .

در اون توفان خشونت خونین ، دوربین کوچولوی عکاسی ، مثل یک گل تازه شکفته ، زیبا بود ,» - رزمنده‌ها دوربین رو پذیرفته بودن ؟ « اره ,.

, حس می‌کردن یه چشمی ، حضور اونا رو می‌بینه , رزمنده‌ها ، سپر ما می‌شدن که ما تیر نخوریم .

سهم غذاشونو به ما می‌دادن , ما رو می‌فرستادن قسمت امن تر سنگر , دوربین ، تنها چیزی بود که توی اون لحظه ، اونا رو دوست داشت ، توی اون موقعیتی که هیچ کسی اونا رو دوست نداشت چون باران گلوله‌ها برای مرگ اونا بود در اون منطقه مرگ و زندگی ؛ جایی که 1000 نفر جلو می‌رفتن و 950 نفر هیچ وقت برنمی‌گشتن .

,, جایی که انگار زمین رو با بارون گلوله شخم زده بودن .

,, جایی که رودخونه خون روی زمین جاری می‌شد .

,, من برای همه اون لحظه‌ها دلم تنگ میشه ، برای همه اون ادما .

,, عکسامو که نگاه می‌کنم ، از خودم می‌پرسم نکنه این یه رویا بود ؟ این ادما ؟» « چهل شاهد »؛ انها که بودند و انها که رفتند اکبر اورعی / مسول گروه ، سید محمدعلی شیخ الاسلامی / فیلمبردار ، سید مهدی شیخ الاسلامی / فیلمبردار ، حمید معزی / فیلمبردار ، علیرضا زرگر / فیلمبردار ، عبدالحسین سوداگر / فیلمبردار ، غلامحسین کرامی / فیلمبردار ، ناصر محتشم / فیلمبردار ، مسعود معین پور / فیلمبردار ، منصور کمری / فیلمبردار ، محمد فدک زاده / فیلمبردار ، محمود رکابی / فیلمبردار ، مهدی فروغی / فیلمبردار ، محسن عباباف / فیلمبردار ، منوچهر بندر / فیلمبردار ، سرهنگ شهرام صفارزاده / فیلمبردار ، مهران قهرمان / فیلمبردار ، علیرضا صفاریان / فیلمبردار ، علی اکبر مشهدی زاده / فیلمبردار ، صادق جلیلی / فیلمبردار ، محمدسعید سوداگر / فیلمبردار ، امیراحمد سوداگر / فیلمبردار ، منوچهر حاجت پور / فیلمبردار ، ناصر عیوضی / فیلمبردار ، برات علی تونی / فیلمبردار ، مهدی عباسپور / فیلمبردار ، منصور منصوری / فیلمبردار ، علیرضا اردی زاده / فیلمبردار ، مهدی فتحی / فیلمبردار ، امیر صلاحیان / فیلمبردار ، مهدی قناد / فیلمبردار ، مسعود روغنی زاده / فیلمبردار ، حمید طالبیان / فیلمبردار ، سید حسن مدنی / فیلمبردار ، احمد ابوطالبی / فیلمبردار ، علیرضا فخریان / فیلمبردار ، احمد نامخواه / فیلمبردار ، محمدرضا مذهب جعفری / فیلمبردار ، مسعود خوش نظر / فیلمبردار ، علی جدیدالاسلامی / عکاس ، ناصر مطهرنیا / فیلمبردار ، علی بیگ زاده / عکاس ، سیف الله زرگر / فیلمبردار ، احمد چلداوی / فیلمبردار ، امیرمسعود سوداگر / عکاس ، محمد حداد / عکاس ، بهروز مهرام / عکاس ، محمدرضا رفیعی راد / عکاس ، سیف الله صمدیان / عکاس ، وحید خوشنویس انصاری / عکاس ، شاهرخ مسعودی / عکاس ، حسین همت پور / فیلمبردار ، هادی انصاری / فیلمبردار ، سید جمال قاری پور / فیلمبردار ، محمود رهبری / فیلمبردار ، محمود صفاریان / فیلمبردار ، سیروس عنایت زاده / فیلمبردار ، محمد محمدی / فیلمبردار ، علیرضا هدای زاده / فیلمبردار ، عبدالحسین پیمانی / فیلمبردار ، محمدرضا مباشرزادگان / فیلمبردار ، علیرضا موسفید / فیلمبردار ، سید علی اکبر منتظری / فیلمبردار ، محمود رهبری زاده / فیلمبردار ، علی عرب زاده / فیلمبردار ، یدالله حمدی / فیلمبردار ، مرتضی فکور / عکاس ، علی صادقی / عکاس ، سید عبدالامیر مجتهدزاده / فیلمبردار ، محمد جورابیان / فیلمبردار ، علی محتشم / فیلمبردار ، رضا عباباف / فیلمبردار ، منصور مدرس / فیلمبردار ، مجتبی شالباف / فیلمبردار ، محمدعلی یوسف چلتوکی / فیلمبردار ، عبدالامیر اقبال منش / فیلمبردار ، عبدالامیر تقیانی / فیلمبردار ، مجید بانینی / فیلمبردار ، محمود مستعان / فیلمبردار ، احمد مستعان / فیلمبردار ، مجید خمبی شوشتری / فیلمبردار انتهای پیام.
تپه های شوش اهواز اندیمشک هور خرمشهر ابادان امانیه اهواز ایران حلبچه تهران جاده خرمشهر مسجد خرمشهر پادگان کرخه یزد نیزارا عراق قایقا بصره کرمانشاه ارومیه مهران ایسنا روزنامه اعتماد عراقیا ستاد تبلیغات جنگ عراقی شعبه استانی دفتر خبرگزاری پارس دفتر ستاد تبلیغات جنگ شهرداری شهروز فرودگاه اهواز پتروشیمی بصره سپاه شورای عالی دفاع قرارگاه رمضان دکتر شریعتی ایت الله طالقانی پوتین فیلمبردار محمد حداد علی جدیدالاسلامی دکتر خرازی کمال خرازی دکتر خرازی علی بیگ زاده غلامرضا شربیانی ناصر مطهرنیا علی مجتبی مرعشیان محمد عبدالامیر تقیانی یزدی صدام سپیده مطهرنیا مجید عبدالامیر منصور محمد جورابیان کمال خرازی غلامرضا مسعودی غلامرضا سعید صادقی اکبر اورعی سید محمدعلی شیخ الاسلامی فیلمبردار سید مهدی شیخ الاسلامی فیلمبردار حمید معزی فیلمبردار علیرضا زرگر فیلمبردار عبدالحسین سوداگر فیلمبردار غلامحسین کرامی فیلمبردار ناصر محتشم فیلمبردار مسعود معین پور فیلمبردار منصور کمری فیلمبردار محمد فدک زاده فیلمبردار محمود رکابی فیلمبردار مهدی فروغی فیلمبردار محسن عباباف فیلمبردار منوچهر بندر فیلمبردار علیرضا صفاریان فیلمبردار علی اکبر مشهدی زاده فیلمبردار صادق جلیلی فیلمبردار محمدسعید سوداگر فیلمبردار امیراحمد سوداگر فیلمبردار منوچهر حاجت پور فیلمبردار ناصر عیوضی فیلمبردار علی تونی فیلمبردار مهدی عباسپور فیلمبردار منصور منصوری فیلمبردار علیرضا اردی زاده فیلمبردار مهدی فتحی فیلمبردار امیر صلاحیان فیلمبردار مهدی قناد فیلمبردار مسعود روغنی زاده فیلمبردار حمید طالبیان فیلمبردار سید حسن مدنی فیلمبردار احمد ابوطالبی فیلمبردار علیرضا فخریان فیلمبردار احمد نامخواه فیلمبردار محمدرضا مذهب جعفری فیلمبردار مسعود خوش سیف الله زرگر فیلمبردار احمد چلداوی فیلمبردار امیرمسعود سوداگر بهروز مهرام محمدرضا رفیعی راد وحید خوشنویس انصاری شاهرخ مسعودی حسین همت پور فیلمبردار هادی انصاری فیلمبردار سید جمال قاری پور فیلمبردار محمود رهبری فیلمبردار محمود صفاریان فیلمبردار سیروس عنایت زاده فیلمبردار محمد محمدی فیلمبردار علیرضا هدای زاده فیلمبردار عبدالحسین پیمانی فیلمبردار محمدرضا مباشرزادگان فیلمبردار موسفید فیلمبردار سید علی اکبر منتظری فیلمبردار محمود رهبری زاده فیلمبردار علی عرب زاده فیلمبردار یدالله حمدی فیلمبردار مرتضی فکور علی صادقی سید عبدالامیر مجتهدزاده فیلمبردار محمد جورابیان فیلمبردار علی محتشم فیلمبردار رضا عباباف فیلمبردار منصور مدرس فیلمبردار مجتبی شالباف فیلمبردار محمدعلی یوسف چلتوکی فیلمبردار عبدالامیر اقبال منش فیلمبردار عبدالامیر تقیانی فیلمبردار مجید بانینی فیلمبردار محمود مستعان فیلمبردار احمد مستعان فیلمبردار مجید خمبی شوشتری رییس ستاد تبلیغات جنگ مدیر سرای محله عملیات فتح المبین عملیات رمضان عملیات کربلای 5 عملیات بیت المقدس عملیات محرم عملیات کربلای 4 عملیات کربلای 10