سیاست خارجی ایران همواره مبتنی بر مخالفت با یکجانبه گرایی است / سیاست ما مشارکت فعال در سازمان‌های بین‌المللی و چندجانبه گرایی برپایه عدالت و احترام متقابل است / سازمان همکاری شانگهای می‌تواند به نیروی پیشران چند جانبه گرایی جهانی تبدیل شود

۱۴۰۰/۰۸/۱۹ ۰۹:۳۵:۵۶

رییس جمهور با بیان اینکه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همواره مبتنی بر مشارکت فعال در سازمانهای بین‌المللی ، چندجانبه گرایی و مخالفت با یکجانبه گرایی بر پایه عدالت ، همکاری ، احترام متقابل و ضرورت ایفای نقش سازنده در مواجهه با چالش‌های بین‌المللی و منطقه ای بوده است ، گفت : تقویت همکاری‌های دوجانبه به ویژه در عرصه اقتصادی ، عامل مهمی در ارتقای نقش راهبردی سازمان همکاری شانگهای در اقتصاد جهانی است .



به گزارش برنا ، ایت الله دکتر سید ابراهیم رییسی روز جمعه طی سخنانی در جمع سران و مقام‌های شرکت کننده در بیست و یکمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای ، افزود : سازمان همکاری شانگهای به خوبی نشان داده که می‌تواند با اتکای به ظرفیتهای اقتصادی ، سیاسی ، ارزشی و جمعیتی خود به نیروی پیشران چند جانبه گرایی جهانی تبدیل شود واین امر نشان دهنده فراهم بودن بستر شکل‌دهی به جامعه ای بر پایه ارزشهای مشترک کشورهای در حال توسعه است , رییس جمهور با بیان اینکه امروز جهان وارد دوران جدیدی شده است و سلطه طلبی و یکجانبه گرایی رو به زوال است ، اظهار داشت : نظام بین‌الملل به سوی چند قطبی شدن و بازتوزیع قدرت به سود کشور‌های مستقل ، در حال تغییر است , ایت الله رییسی تصریح کرد : در شرایط کنونی صلح و امنیت جهانی از ناحیه سلطه طلبی و چالش هایی همچون تروریسم ، افراط گرایی و جدایی طلبی در معرض تهدید قرار دارد ؛ تهدیدهایی که طیف وسیعی از کشورهای جهان و بویژه اعضا و شرکای سازمان همکاری شانگهای را هدف قرار داده است و حفظ و تقویت صلح در این پهنه گسترده ، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت است .

رییس جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد : سازمان همکاری شانگهای و " روح حاکم بر ان " یعنی اعتماد متقابل ، منافع مشترک ، برابری ، رایزنی مشترک ، احترام به تنوع فرهنگی و توسعه مشترک ، ابزاری کلیدی در راستای حفظ صلح در قرن 21 است , متن سخنرانی ایت الله رییسی در اجلاس شانگهای به این شرح است : بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و اله الطاهرین و صحبه المنتجبین جناب اقای امامعلی رحمان ، رییس محترم جمهوری تاجیکستان روسای محترم جمهور و نخست وزیران محترم جناب اقای دبیر کل محترم سازمان همکاری شانگهای روسای محترم هیاتهای بلندپایه میهمانان گرانقدر ابتدا مایلم مراتب تشکر و قدردانی خود را از جناب اقای امامعلی رحمان ، رییس جمهور محترم کشور زیبا و فرهنگی تاجیکستان و مردم تاجیکستان به خاطر میهمان نوازی و میزبانی گرم این اجلاس و برنامه ریزی بسیار خوب به عمل امده طی دوره مدیریت ایشان بر سازمان ، اعلام نمایم , از فرصت استفاده می‌کنم و فرا رسیدن بیستمین سالگرد تاسیس سازمان همکاری شانگهای را به تمامی اعضای محترم تبریک گفته و امیدوارم سازمان شانگ‌های در ادامه نیز ، مسیر بالنده خود را که موجب شده است در مدتی کوتاه جایگاه منطقه ای و بین‌المللی ممتازی را کسب نماید ، تداوم بخشد .

اجازه دهید خرسندی خود را از بابت حضور در این نشست مهم و تاثیرگذار که یکی از معدود فرصت‌های گفتگو برای تضمین صلح و همکاری واقعی در سطح منطقه ای است ، ابراز نمایم و از تمامی اعضاء محترم برای عضویت دائمی ایران اسلامی صمیمانه تشکر نمایم , خانم‌ها و اقایان توسعه فرهنگی ، دستور کار اول همکاری بین کشورهای صاحب تمدن است , بخش عمده خزانه فرهنگ و معنویت جهان در اسیا قرار دارد .

اسیا مهد تمدن بشری است و قلب تپنده ان در چین ، هند ، تاجیکستان و ایران فرهنگ ساز بوده است , فرهنگ و تمدن اسیایی همیشه با همگنی (harmony)، صبر ، ادب ، احترام متقابل و خیرخواهی و در یک کلام ، حکمت و عدالت همراه بوده است , بزرگترین ادیان ابراهیمی در اسیا بوده‌اند .

معنویت ، نیاز همیشگی بشریت و گمشده انسان امروز است , بحران معنویت زیرساخت همه بحران‌های جهان است , انحصارگرایی ، خشونت و نقض حقوق بشر جلوه هایی از پیامدهای دوری از معنویت است ؛ ایران می‌تواند نقش مهمی در توسعه منطقه گرایی فرهنگی ایفا کند .

عالیجنابان زمانی که من به ریاست جمهوری اسلامی را عهده دار شدم ، جهت‌گیری سیاست خارجی خود را تمرکز بر " چندجانبه گرایی اقتصادی " و تقویت " سیاست همسایگی " به معنی وسیع ان و تقویت حضور در سازمانهای منطقه ای معرفی کردم , ترکیب دو ابتکار اوراسیایی و جاده - کمربند می‌تواند تحقق عینی بخشی از این رویکرد باشد و ظرفیت‌های عظیم جمهوری اسلامی ایران به لحاظ ژئوپلتیک ، جمعیت ، انرژی ، حمل و نقل ، نیروی انسانی ، و از همه مهمتر معنویت ، فرهنگ و تمدن می‌تواند تحرک معناداری به این چشم‌انداز ببخشد , این منطقه در طول تاریخ پیوستگی شگرفی داشته است و احیای این پیوستگی از کارویژه‌های پیمان شانگهای و مورد تاکید جمهوی اسلامی ایران است .

اسیا سرزمینی غنی از تمدنها و ارزشهاست , نقش افرینی اسیا در عرصه بین‌الملل نیازمند حفظ تجانس ( هارمونی ) بین ملتها و تمدن‌های خود است , ایران تجانس بین ملتها و تمدن‌های اسیایی را تقویت می‌کند .

خانم‌ها و اقایان جهان وارد دوران جدیدی شده است , سلطه طلبی و یکجانبه گرایی رو به زوال است , نظام بین‌الملل به سوی چند قطبی شدن و بازتوزیع قدرت به سود کشور‌های مستقل ، در حال تغییر است .

در شرایط کنونی صلح و امنیت جهانی از ناحیه سلطه طلبی و چالش هایی همچون تروریسم ، افراط گرایی و جدایی طلبی در معرض تهدید قرار دارد ؛ تهدیدهایی که طیف وسیعی از کشورهای جهان و بویژه اعضا و شرکای سازمان همکاری شانگهای را هدف قرار داده است , اسیا همچون گذشته‌های نه چندان دور در کانون تغییرات جهانی قرار دارد , حفظ و تقویت صلح در این پهنه گسترده ، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت است .

سازمان همکاری شانگهای و " روح حاکم بر ان " یعنی اعتماد متقابل ، منافع مشترک ، برابری ، رایزنی مشترک ، احترام به تنوع فرهنگی و توسعه مشترک ، ابزار کلیدی در راستای حفظ صلح در قرن 21 است , صلح و توسعه از مسیر همکاری و هماهنگی کشورهای کلیدی این منطقه حاصل می‌شود , در این مسیر ، شکل‌دهی و تقویت پیوندهای زیرساختی میان کشورهای مختلف اهمیت و ضرورت دارد .

ابتکار کمربند - راه ، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کریدور شمال - جنوب به عنوان طرح‌های کلیدی در حوزه اتصالات زیرساختی می‌توانند در تقویت منافع مشترک کشورهای در حال توسعه و تقویت صلح در این منطقه نقش ایفا نمایند , این پروژه‌ها نه رقیب ، بلکه مکمل یکدیگرند , ایران حلقه وصل سه طرح زیرساختی فوق است .

ایران می‌تواند از طریق کریدور شمال - جنوب حلقه وصل جنوب و شمال اورسیا باشد و اسیای مرکزی و روسیه را به هند پیوند دهد , کریدور شمال - جنوب می‌تواند زیرساخت سخت همگرایی در قالب " اوراسیای بزرگ " را تقویت نماید , ایران در مسیر یکی از کریدورهای ابتکار کمربند و راه ، یعنی کریدور چین اسیای مرکزی غرب اسیا قرار دارد و می‌تواند پیوند دهنده شرق و غرب اوراسیا باشد .

همچنین بندر بزرگ چابهار ایران ظرفیت تبدیل شدن به مرکز تبادلات چندین کشور عضو و همسایه را به نحو ویژه دارد که با همت اعضا می‌تواند به نمادی از همکاری همه اعضای سازمان شانگهای باشد , خانم‌ها و اقایان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همواره مبتنی بر مشارکت فعال در سازمانهای بین‌المللی ، چندجانبه گرایی و مخالفت با یکجانبه گرایی بر پایه عدالت ، همکاری ، احترام متقابل و ضرورت ایفای نقش سازنده در مواجهه با چالش‌های بین‌المللی و منطقه ای بوده است , امروز نظام بین‌الملل با چالش‌ها و مشکلات متعددی رو به روست که حل انها توسط یک دولت به تنهایی امکان‌پذیر نیست .

چالش اول ، همه‌گیری کرونا است که نه تنها سلامت ملت‌های جهان را هدف قرار داده بلکه پیامدهای اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی قابل توجهی نیز در بر داشته است , ما از تلاش‌های اعضای سازمان شانگهای ، بخصوص چین و روسیه و هند ، برای کمک به واکسیناسیون جهانی تشکر می‌کنیم و ان را در راستای کمک به روح همکاری در عرصه بین‌الملل ارزیابی می‌دانیم , هرگونه اختلال در روند کمک به سلامت انسان‌ها از طریق واکسیناسیون جهانی به بهانه تحریم ، ضد حقوق بشر و جنایت علیه بشریت است .

حل این مشکل ، شدیدا نیازمند همکاری بین‌المللی است و اعضای پیمان شانگهای پتانسیل فراوانی را در این زمینه دارند و جمهوری اسلامی ایران حاضر است در این زمینه فعالانه همکاری کند , تحریم یا تروریسم اقتصادی ، چالش دیگری است که به مهمترین ابزار سلطه‌طلبان برای تحمیل اراده به دیگران بدل شده است , تحریم یا تروریسم اقتصادی از موانع کلیدی پیشبرد همگرایی منطقه ای محسوب می‌شود .

سازمان همکاری شانگهای به طراحی ساختارها و مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم نیاز دارد , تحریم‌های یکجانبه تنها علیه یک کشور نیست بلکه همانگونه که در سال‌های اخیر روشن شده تعداد بیشتری از کشورهای مستقل بویژه اعضای سازمان را در بر می‌گیرد , طراحی مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم‌های یکجانبه در قالب این سازمان اهمیت و ضرورت دارد .

از سوی دیگر ، ناامنی مخل توسعه و پیشرفت و تروریسم مانع رشد اقتصادی پایدار است , جمهوری اسلامی ایران با سابقه بیش از 40 سال تقابل و مبارزه بی امان با تروریسم و افراط گرایی ، خدمات شایسته ای برای تحقق صلح و عدالت در منطقه غرب اسیا انجام داده است , ما هم پیمان عراق و سوریه در تقابل با داعش و سایر جریان‌های تروریستی بوده‌ایم .

شراکت راهبردی ایران و روسیه در مبارزه با تروریسم و افراط گرایی در سوریه ، تجربه ای ارزشمند و الگویی موفق برای همکاری با سایر شرکای منطقه ای و فرامنطقه ای در اینده است , اینجانب دست همکاری برای تحقق صلح و هم پیمانی برای مبارزه با تروریسم و افراط گرایی به سوی همه دولتهای مشارکت کننده در این اجلاس دراز می‌کنم , ما نیازمند اقدام جمعی برای تامین امنیت و عدالت به عنوان زیرساخت‌های اصلی توسعه و پیشرفت هستیم .

متاسفانه بیش از دو دهه مبارزه‌ی نمایشی امریکا با تروریسم در افغانستان و عراق ، موجب از دست رفتن فرصتهای فراوان این دو کشور در تامین امنیت و رفاه برای ملتهای خود گردید , امریکا چند سال است که این الگوی ناموفق را به سوریه نیز صادر کرده است , مراکز حضور و تحرک نیروهای امریکا در سوریه ، از ناامن‌ترین و بی ثبات‌ترین مناطق این کشور است .

جمهوری اسلامی ایران معتقد به امنیت مشترک است و امنیت را تفکیک شده نمی‌داند , راه تامین امنیت مشترک ، راه بومی است که صرفا با مشارکت قدرت‌های منطقه ای و بدون مداخله خارجی امکان‌پذیر است , همکاران محترم مسئولیت وضعیت ایجاد شده در افغانستان ، تماما بر عهده‌ی امریکا و کشورهای همکار او در این مدت است .

اما ما کشورهای منطقه بایستی شرایطی را فراهم کنیم تا مردم افغانستان بتوانند بر مشکلات خود چیره شوند و مسیری را برای اینده ای مطمئن ترسیم کنند , از نظر جمهوری اسلامی ، این مهم تنها از طریق کمک کشورهای منطقه به مشارکت موثر همه‌ی اقوام در حاکمیت اینده افغانستان محقق خواهد شد , طبیعتا کشورهای منطقه صرفا نقش تسهیل‌گری دارند .

دخالت خارجی در افغانستان بر مشکلات می‌افزاید و در نهایت ، بر بی ثباتی در ان کشور دامن می‌زند , بر همین اساس ، جمهوری اسلامی ایران اماده است تمام توان خود را در خدمت ایجاد حکومتی فراگیر ، همه شمول و مستقل در افغانستان قرار دهد و همانند تمامی این سال‌های سخت که در کنار برادران و خواهران افغانی خود بوده‌ایم ، به یاری انان بشتابیم , لکن ، مایلم تاکید کنم که تحقق چنین هدفی از عهده هیچ کشوری به تنهایی برنمی‌اید و نیازمند کار مشترک و سامان یافته در قالب ساز و کارهای منطقه ای است .

عالیجنابان ؛ تامین حقوق ملت ایران در حوزه برنامه صلح امیز هسته ای ، تضمین منافع مشترک کشورهای در حال توسعه است , هیچ موضوعی نمی‌تواند فعالیتهای صلح امیز هسته ای ایران را که در چارچوب مقررات بین‌المللی انجام می‌شود ، دچار توقف نماید , دیپلماسی یکی از ابزارهای تامین منافع ملی کشورهاست ، ولی دیپلماسی زمانی کارامد است که همه طرفها در عمل به ان پایبند باشند .

تهدید و فشار ، پای دیپلماسی را سست می‌کند و دست ان را می‌بندد , متاسفانه برخی طرف‌ها با استفاده از ابزار تهدید و فشار تصور می‌کنند می‌توانند دیپلماسی را به نفع خود رقم بزنند ، در حالی که با این ترفند عملا دیپلماسی را از میدان به در می‌کنند و ان را از کارایی می‌اندازند , جمهوری اسلامی ایران رفع تحریمها را حق تردیدناپذیر ملت ایران می‌داند و هر فرایندی که خلاف این حق باشد را در راستای منافع ملت ایران نمی‌داند .

جمهوری اسلامی ایران ضمن احترام به رفتار مستقل کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و به رسمیت نشناختن تحریم‌های ظالمانه یکجانبه امریکا و عدم پیروی از سیاست‌های تحریمی غیرقانونی این کشور ، تقویت همکاری‌های دوجانبه را به ویژه در عرصه اقتصادی عامل مهمی در ارتقای نقش راهبردی سازمان همکاری شانگهای در اقتصاد جهانی می‌داند , عالیجنابان ؛ در پایان لازم می‌دانم ، توجه اعضای سازمان را به ضرورت همکاری در موضوعات محیط زیستی در موضوعاتی مثل رشد فناوری ، همکاری‌های پساکرونا ، امنیت سایبری ، دیپلماسی مردمی و ارتباط قوی با مردم و برخورد سازمان یافته با جرایم سازمان یافته با مواد مخدر و تروریسم اعلام نمایم , معتقدم اعضای سازمان شانگهای با اعتماد به پیشینه ریشه دار تمدنی خود می‌توانند روشهای موجود برای دستیابی و گسترش صلح و امنیت را بر مبنای دیپلماسی و تعامل همه جانبه مبتنی بر عدالت و معنویت استوار نمایند .

بار دیگر از رییس جمهور محترم تاجیکستان تشکر و قدردانی می‌نمایم , برای دولت و مردم این کشور ارزوی سعادت و بهروزی دارم و ریاست کشور ازبکستان را بر این سازمان تبریک عرض می‌کنم و در پایان یکبار دیگر از همه اعضای محترم برای عضویت دائم جمهوری اسلامی ایران صمیمانه تقدیر و تشکر می‌کنم از رییس جمهور محترم تاجیکستان ، رییس جمهور محترم روسیه اقای پوتین و رییس جمهور محترم چین صمیمانه تشکر و قدردانی می‌نمایم , والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته متشکرم.