صراحت ظریف

۱۴۰۰/۰۸/۱۹ ۲۳:۲۰:۲۲


شرق نوشت : وزیر خارجه ایران در این سال‌ها با اتهامات زیادی مواجه شده و پای صحبتش که بنشینی درددل‌های زیادی دارد ؛ چراکه اکنون هم حوزه او یعنی سیاست خارجی با انتخابات پیش روی گره خورده است , سایت انتخاب در مصاحبه مفصلی که با محمدجواد ظریف داشته ، به موضوعات متفاوتی از جمله بحث احتمال نامزدی او در انتخابات و تاثیر سیاست خارجی بر انتخابات خرداد 1400 پرداخته است , جواد ظریف در این گفت وگو نیز تاکید کرده که نامزد انتخابات نخواهد شد .

گزیده هایی از این گفت وگو را در ادامه بخوانید : اشنایی با جو بایدن … زمانی که در سازمان ملل متحد نمایندگی ایران را بر عهده داشتم ، در سطحی تخصصی ، چندین جلسه با جو بایدن داشته‌ام , بایدن به طور حتم نسبت به دونالد ترامپ ، تفاوت زیادی در نگاه به سیاست خارجی دارد , به طور حتم بایدن در چارچوب منافع ملی امریکا عمل می‌کند … .

در دوران بایدن نیز به طور حتم دولت امریکا با جمهوری اسلامی ایران مشکلاتی اساسی خواهد داشت , در دوران ریاست جمهوری اوباما نیز روابط میان تهران و واشنگتن دوستانه نبود و سطحی از اختلاف میان طرفین وجود داشت ، اما مقداری از تنش و تشنج غیرضروری میان دو طرف کم شده بود ؛ بااین حال در دوران ریاست جمهوری ترامپ تنش‌های میان امریکا و ایران به مرحله اوج خود در 40 سال گذشته رسید , به نظر می‌رسد ضرورتی وجود ندارد این روند تداوم داشته باشد .

احتمال بازگشت امریکا به برجام در دولت دوازدهم … سیاست خارجی باید بر قاعده فراجناحی طرح ریزی شود ، اما متاسفانه این امر در کشور ما از سوی برخی جناح‌ها نادیده گرفته می‌شود , ما باید در پی منافع ملی باشیم ؛ چه در دولت دوازدهم باشد چه در دولت سیزدهم , شایان توجه این است که مذاکرات ایران با امریکا در دولت دهم با اجازه مقام معظم رهبری اغاز شد .

همان کسانی که در دولت یازدهم و دوازدهم مخالف مذاکره بودند ، در دولت دهم هم مخالفت می‌کردند , دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در ان دوران مخالف بود و بعدها نیز مخالف بود , بر این باور هستم که حملات جناحی به عرصه سیاست خارجی ، حملاتی بی جهت و نادرست هستند .

سیاست خارجی در چارچوب کل نظام اتخاذ و اجرا می‌شود ؛ بنابراین اینکه بخواهند از سیاست خارجی دعوایی جناحی بسازند ، حتما به ضرر منافع ملی کشورمان خواهد بود , تعبیری همچون خسارت محض در مورد برجام از سوی رهبری اگر فرمایشات مقام معظم رهبری را با دقت مورد تامل قرار دهیم ، متوجه خواهیم شد ایشان می‌فرمایند اگر این چنین باشد ، خسارت محض است , البته رهبری از ابتدا که مذاکرات « مسقط » را تایید کردند ، فرمودند : « ما به امریکایی‌ها اعتمادی نداریم ».

متن برجام را هم اگر نگاه کنید ، کاملا نشان می‌دهد که بر اساس اعتماد نوشته نشده ، بلکه نوعی سایه بی اعتمادی بر تک تک بندهای ان حاکم است ؛ یعنی نوعی بی اعتمادی دو طرفه … , اینکه برخی‌ها می‌گویند ما به امضای جان کری یا قسم باراک اوباما اعتماد کرده‌ایم ، اصلا این طور نبوده است … اما دولت ترامپ نه تنها برجام ، بلکه همه توافقات بین‌المللی را زیر پا گذاشته است … اتفاقا اگر برجام به نفع امریکا بود که از ان خارج نمی‌شد , نامزدشدن برای انتخابات ریاست جمهوری 1400 من بارها گفته‌ام نه چنین قصدی دارم و نه برای خودم چنین موقعیتی قائل بوده‌ام .

خیلی‌ها در این زمینه با من صحبت کرده‌اند … اقای روحانی در این زمینه با من هیچ گونه صحبتی نداشته است ، ولی خیلی‌ها با من در این رابطه صحبت کرده‌اند , بنده عرضم به همه اینها یکی بوده است , من از ابتدا به امر تخصص باور داشته و هیچ گاه کاری خارج از زمینه تخصص خود انجام نداده‌ام .

… باید این نکته را هم بگویم که برای پیشرفت کشور ضروری است که با جهان رابطه معقول داشته باشیم و تنش‌زدایی کنیم , هم زمان ، ضروری است برای پیشرفت و توسعه کشور از تشنج افرینی پرهیز کنیم و روابطی متعادل و فراگیر را در سراسر جهان داشته باشیم , بااین حال نباید اینده خود را بر اساس سیاست خارجی طراحی بکنیم .

بر این باور هستم که متاسفانه خیلی از جناح‌ها اینده را بر اساس سیاست خارجی تعیین می‌کنند , سیاست خارجی یک عنصر در اینده کشور است ؛ سیاست خارجی ، اینده کشور نیست , البته نسبت به این امر اگاه هستم که به دلیل ارجاع دادن تمام مشکلات به جهان خارج ، در میان مردم نیز این تفکر فراگیر شده که راه حل تمام مشکلات را باید در خارج از کشور جست وجو کرد .

اگر بخواهیم مشکلات را حل کنیم ، سیاست خارجی تنها بخشی از راه حل مشکلات ماست , مشکلات ما نیازمند راهکارهای جامع در سیاست داخلی ، همراه با تمرکز بر توان ملی و تمرکز بر تشنج افرینی است , برخی‌ها می‌گویند باید بر توانمندی ملی متمرکز شویم ، اما در کنار ان تشنج افرینی می‌کنند .

انچه کشور را پیش خواهد برد ، تمرکز بر مردم ، توان و اعتقاداتشان است و همین طور منابع و جغرافیای کشور , مهم تر از همه ، این مردم هستند که پشتوانه سیاست کلان کشورند , واقعیت امر این است که تمامی این محورها ، عنصرهایی درون یک سبد هستند که به ما قدرت می‌بخشند .

یک عنصر مهم در این میان نیز عدم ورود به تشنج با جامعه جهانی است که البته این امر به معنای رفاقت با همه جهان نیست و حتی در بعضی حوزه‌ها می‌تواند به معنای رقابت نیز باشد , این مسئله در ارتباط با همسایگان در قالب دوستی و اتحاد راهبردی قابل خوانش بوده ، اما با دیگران ، به معنای نبود تنش یا تا حد ممکن رفاقت و همکاری است ؛ هر چه هست روابط ما با دنیا نباید تنش الود باشد , البته این قسمتی از اینده ایران است نه کل اینده .

دولت اینده و برجام … من دوست دارم مردم کسی را انتخاب کنند که سیاستی را که گفتم ، دنبال کند ، اما نمی‌توانم در حوزه ای که تخصص ندارم ورود پیدا کنم , من شاید با نتیجه برخی انتخابات‌ها موافق نبوده باشم ، اما همواره به اراده و رای مردم احترام گذاشته‌ام , قاعده مردم سالاری این است که انتخاب مردم در مقطعی موافق دیدگاه ماست و در مقطعی مخالف .

ما باید این تمرین را داشته باشیم که به انتخاب مخالف دیدگاه خودمان احترام بگذاریم ؛ قاعده مردم سالاری نیز همین است … , من امیدوارم در دور بعدی کسانی در ایران سر کار بیایند که دوست داشته باشند رابطه همراه با تعامل با دنیا داشته باشند و به دنبال سربلندی مردم باشند , درباره حمایت از یک کاندیدا اجازه دهید تا زمانش برسد ، البته این را به محکمی اینکه خودم به عنوان کاندیدا حضور پیدا نمی‌کنم ، رد نمی‌کنم ؛ ولی باید صبر کنیم .

… اگر بخواهد ان اتفاق بیفتد ، باید یا مرخصی بگیرم یا استعفا دهم , احتمالا در روزهای اخر کاری دولت نمی‌توانم استعفا بدهم ، در نتیجه احتمالا باید مرخصی بگیرم , وزیر امور خارجه دولت اتی با وجود همه دشواری‌ها این امادگی را دارم که وزیر امور خارجه دولت بعدی باشم ؛ اما اعتقاد دارم وزیر امور خارجه باید با اجماع ملی کار کند .

با این شرایط متاسفانه حتی نمی‌توانم یک کلمه حرف هم بزنم , … واقعیت امر این است که انها توهین‌های متفاوتی را علیه من به کار برده‌اند و حتی این اتهام را مطرح کرده‌اند که متن توافق 25 ساله با چین را نخوانده‌ام , در حقیقت ، ما در نظامی هستیم که به اخرت اعتقاد داریم و معتقدیم که باید یک روزی پاسخ گوی اعمال مان باشیم .

خب اقایانی که این حرف را زدند ، واقعا از همکاران من پرسیده‌اند که چند بار این توافق را بازنویسی کردم ؟ واقعا سوال کرده‌اند ؟ شما فرض کنید این حملاتی که به من می‌شود ، یک طرف خارجی وجود دارد که انها را می‌بیند , او احساس می‌کند وزیر خارجه ایران فردی است که سندی را که جلویش می‌گذارند ، نمی‌خواند , او دیگر باید من را تحویل بگیرد ؟ او دیگر باید منافع ملی ایران را تحویل بگیرد ؟ دوستان ما می‌دانند چه کار دارند می‌کنند ؟ وزیر خارجه دولت اقایان رییسی و قالیباف می‌شوید ؟ واقعیت امر این است که پاسخ به این پرسش بسیار دشوار است .

اگر هر اسم دیگری را نام می‌بردید ، همین طور بود , من برای اقایان قالیباف و رییسی احترام فراوانی قائلم , الان این دو مسئول دو قوه کشور هستند ؛ یکی منصوب رهبری است و دیگری با انتخاب مردم .

بنابراین برای من به عنوان مسئول سیاست خارجی ، هر دو فرد محترم‌اند و روابط بسیار خوب شخصی و کاری با هر دو فرد دارم ؛ اما بالاخره برای اینکه با یک دولتی کار بکنید ، باید ببینید در ان دولت چه افراد دیگری هستند , شما نمی‌خواهید جایی حضور داشته باشید که هر روز با همکاران تان جنگ اعصاب و تنش داشته باشید , بالاخره من دیدگاه‌های مشخصی دارم و هیچ وقت انها را پنهان نکرده‌ام و همواره با کمال صراحت ، دیدگاه هایم را به مقامات کشور گفته‌ام .

من وقتی حرف می‌زنم ، باید مصلحت کل کشور را در دنیا ببینم ، نه مصلحت شخص خودم را ، نه حتی مصلحت وزارت خارجه را , همکاران من هم در وزارت خارجه همین طورند ؛ بنابراین ما دیدگاه‌های مشخصی داریم و معلوم نیست بتوانم دور میز با کسانی بنشینم که این دیدگاه‌ها را خیانت به کشور و مخل امنیت ملی می‌دانند … , در حوزه سیاست خارجی و منافع ملی ، ما مقداری از مردم سالاری عبور کرده‌ایم و به هرج ومرج رسیده‌ایم .

… ما اینجا علاوه بر همه این ملاک‌ها ، شخصیتی به عنوان مقام معظم رهبری داریم که کلیات مسائل سیاست خارجی و امنیت ملی باید به تایید ایشان برسد , باوجود این ما شاهد هستیم که در واقع با [ اظهاراتی ] کل کشور را تخریب می‌کنیم , این لازمه‌اش این نیست که دولت و مجلس و نهادهای قدرتمند ، همه یکسان باشند .

لازمه‌اش فقط این است که چارچوب هایی را رعایت کنیم ؛ یعنی چارچوب منافع ملی را رعایت کنیم , در واقع ، برای کوباندن یکدیگر ، عزت ملی را خدشه دار نکنیم ، برای کوباندن یکدیگر ، احساس بی حیثیتی به مردم ندهیم ، برای کوباندن یکدیگر ، همدیگر را متهم به در نظر نگرفتن تمامیت ارضی نکنیم , خودمان که می‌دانیم اینها خلاف است ، چرا این اتهامات را می‌زنید ؟ اینجاست که ما مشکل داریم ، نه الزاما یکدست بودن کل حاکمیت .

ادعای اصولگرایان مبنی بر اینکه روی کار بیایند ، مشکلات مذاکرات با امریکا و دیگر کشورهای جهان را حل خواهد کرد ؟ من از اقایان سوال می‌کنم ؛ در دولت اصولگرای اقای دکتر احمدی‌نژاد که در ابتدا به قول خودشان «end» اصولگرایی بود ، چند بار چین و روسیه قطع نامه‌های شورای امنیت علیه ایران را وتو کردند ؟… بعضی دوستان می‌روند و به امریکا «‌گرا » می‌دهند که با ما بهتر می‌توانید کار کنید , ما که سکوت می‌کنیم ، دلیل نمی‌شود که متوجه این گراها نیستیم , من کسی را متهم نمی‌کنم ؛ ولی می‌دانم و خبرش را به من می‌دهند که گفته‌اند اینها در قدرت نمی‌مانند و قدرت اینها چند روزه است .

اینجاست که فکر می‌کنم سیاست خارجی نیاز به این دارد که منسجم باشد ، اینجاست که فکر می‌کنم ما با خارجی که طرفیم ، یک نفر واحد باید تلقی شویم , شخصا وقتی به خارج از کشور می‌روم ، همان اندازه که از همکارانم دفاع می‌کنم ، از کسانی که علیه من حتی اتهام می‌زنند ، نیز دفاع می‌کنم , … متاسفانه ابزار تبلیغ و حاشیه امن در اختیار دوستان است .

طرف می‌تواند به اسانی مدعی شود که ظریف برجام را نخوانده و به یک کلمه در برجام استناد کند که اقای عراقچی چندین بار درباره‌اش توضیح داده و هیچ اتفاقی هم برایشان نمی‌افتد , طرف می‌تواند بگوید که ظریف جاسوس است و در مدرسه جاسوسی تربیت شده است ؛ اما هیچ اتفاقی برای او نیفتد , انتخابات امریکا و انتخابات 1400 … اقایان صراحتا گفته‌اند اگر ترامپ انتخاب می‌شد ، پیروزی ما در انتخابات 1400 قطعی بود ؛ ولی الان [ این قطعیت ] زیر سوال رفته است .

اینکه ما انتخابات مان را براساس اتفاقی در خارج از ایران برنامه ریزی کنیم ، بد است , نکته دیگر اینکه شما از ترامپی حمایت می‌کنید که سردار سلیمانی را شهید کرده و در قتل هزاران ایرانی شرکت داشته ، هزاران ایرانی که به خاطر کمبود دارو ، فقر و شرایط نامناسب اجتماعی از دنیا رفته‌اند , ترامپ در همه اینها دخیل بوده ، خودش هم گفته بود که ان قدر می‌خواهیم فشار بیاوریم که اقتصاد ایران را نابود کنیم .

کسی که اقتصاد کشور شما را می‌خواسته نابود کند ، چطور می‌شود که بعد از شکستش تلاش می‌کنید او را زنده نگه دارید ؟ واقعا قابل فهم نیست , … من معتقدم سیاست خارجی باید ملی باشد و اگر دستاوردی داشته باشیم ، همه جناح‌ها باید به این دستاورد کمک کنند ؛ چراکه پای زندگی مردم در میان است , ایا شما دوست دارید مردم در شرایط بد زندگی کنند ؟ فرض کنید که شما هشت ماه دیگر بتوانید با هر کسی به توافق برسید ، ایا خوب است که در این هشت ماه ، مردم بد زندگی کنند ؟ این انصاف ، انسانیت و دین است ؟ این چیست ؟ امیدوارم واقعا دوستانی که این طور فکر می‌کنند ، این نوع افکار را کنار بزنند … .

نظر سردار سلیمانی درباره برجام و دیپلماسی من برای سردار سلیمانی درد دل زیاد می‌کردم ، از اینکه چرا این قدر به من فشار می‌اورند , من نمی‌گویم ایشان هیچ وقت برجام را تایید کرد ، اصلا بحث مان این نبود , ایشان همیشه در مقابل درد دل‌های من می‌گفتند باید تحمل کنی و تو کار خیلی مهمی داری انجام می‌دهی … اشنایی من با سردار سلیمانی به کنفرانس صلح افغانستان در سال 2001 برمی‌گردد ، یعنی سال 80.

من به عنوان نماینده جمهوری اسلامی در انجا حضور داشتم , به خارجی‌ها هم گفته‌ام ، صلح افغانستان بیش از هر کسی مدیون سردار سلیمانی است , بیشترین کمک را به من که در « بن » بودم ، سردار سلیمانی از تهران کرد .

بعد از ان ، وقتی نماینده دائم ایران در سازمان ملل بودم ، سه دور با اجازه رهبری با امریکایی‌ها قبل و بعد از حمله امریکا به عراق مذاکره داشتم که خطرات اقدام شان را به انها تذکر دادم , در این مذاکرات ، سردار سلیمانی بیشترین حمایت را از من کرد و بیشترین تماس را با ایشان داشتم , اصلا رفاقت ما با ایشان ، از این دو واقعه اغاز شد .

در دورانی که وزیر بودم ، به صورت مرتب با همدیگر دیدار داشتیم , سردار سلیمانی انچه را در صحنه دیپلماسی توقع داشت ، چه در گروه طرفداران سوریه ، چه در استانه ، چه در حمایت از مردم یمن با من بحث و گفت وگو می‌کرد , سپس سیاستی که من و ایشان روی ان گفت وگو و به توافق رسیده بودیم ، دنبال می‌شد .

اگر سردار سلیمانی به دیپلماسی اعتقادی نداشت ، ضرورتی نداشت که وقت محدود بنده و ایشان ، صرف این مسائل می‌شد … من و حاج قاسم رفیق بودیم و اختلاف نظرهایی در برخی موارد داشتیم , اما برجام موضوعی نبود که با ایشان در موردش بحث کنیم که ببینیم اختلاف نظر داریم یا نه , ممکن است در مورد سوریه ، ایشان یک دیدگاه داشت و من یک دیدگاه ، در مورد یمن هم همین طور ؛ با هم بحث می‌کردیم و به نتیجه می‌رسیدیم .

درمورد برجام اما ایشان دخالتی نداشت که با یکدیگر بحث بکنیم , …{ در مورد یمن و سوریه } به نظر واحد می‌رسیدیم و اجرا می‌کردیم , اگر به هم نظر واحد نمی‌رسیدیم ، به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و خود شورای عالی و محضر اقا گزارش می‌دادیم .

هر چه تصمیم می‌گرفتند ، اجرا می‌کردیم , قرارمان این بود تا جایی که می‌توانیم مزاحم نشویم ، شاید دو یا سه مورد شد که مجبور شدیم گزارش بدهیم که در این زمینه به نتیجه نرسیده‌ایم , رمزگشایی از تعهد دولت احمدی‌نژاد فراموش نکنیم زمانی که خیلی از تحریم‌ها روی کشور بود ، این تعهدات را اجرا می‌کردید .

نمی‌خواهم وارد برخی جزییات شوم که مصالح کشور نیست , وقتی وارد دولت شدیم ، دیدیم اژانس می‌گوید ذخایر 20 درصدی شما از 200 کیلو فراتر رفته است ؛ گفتیم مگر ما تعهدی روی ذخایر 20 درصدی داشتیم ؟ بعد معلوم شد که یک توافق نانوشته وجود دارد که در مقابلش هیچی هم نگرفته بودند , در استانبول که راجع به 20 درصد صحبت کردند ، در مقابل چه چیزی گرفتند ؟ وقتی در تهران با ترکیه و برزیل توافق کردند ، چه چیزی گرفتند جز اینکه روسیه و چین به قطع نامه 1929 پیوستند ؟ بحث زیاد است .

بنده خیلی از مسائل را زمانی که بی کار بودم ، نوشتم و به محضر اقایان دادم , بنابراین دوستان نخواهند طرف خودی و همکار خودشان ، هم کیش و هم میهن خودشان را در مقابل خارجی تخطئه کنند , در مقابل خارجی ، دستش را خالی کنند .

این نه مرام مروت و انسانیت است ، نه مرام وطن دوستی , رابطه با چین و روسیه و منافع ملی هم زمان با اینکه رابطه مان با چین و روسیه خوب باشد ، باید رابطه خوبی با ترکیه و اروپا نیز داشته باشیم , رابطه مان با امریکا هم باید بدون تنش باشد .

روسیه و چین هم اصالتا باتوجه به شرایط ویژه ما ، نقش بسیار مهمی در سیاست خارجی ایران داشتند و دارند , حتما ایراد گرفتن به سیاست‌های روسیه و چین مغایر منافع ملی ما نیست اما حتما باید جنبه احتیاط را هم رعایت کنیم که چرا امریکا رسما علیه توافق 25 ساله ما موضع می‌گیرد ؟ اصلا به امریکا چه ربطی دارد ؟ ایا امریکا دلش برای مردم ایران سوخته ؟ مردمی که اقای پمپئو گفته اگر دولت ایران می‌خواهد مردمش غذا بخورند و دارو داشته باشند ، باید حرف ما را گوش کند , خب یک باره مردم ایران برای امریکا عزیز شدند ؟ که دولت امریکا نگران ارتباط ما با چین شد ! این به خاطر این است که روابط ما با چین به منافع استراتژیکی که امریکا تقریبا 25 سال است ان را دنبال می‌کند ، [ گره خورده ] امریکا از میانه دهه 90 میلادی ، به دنبال ان بوده تا مانع برامدن صلح امیز چین شود ، برای همین می‌خواهد برامدن ان را امنیتی کند تا بر ان احاطه داشته باشد .

ما اما منافع خودمان را در نظر بگیریم , ما تکرار کننده حرف‌های امریکایی‌ها نباشیم , ما حداقل این توافق 25 ساله که یک متنش در نشریات امده را بخوانیم ؛ ببینید هیچ جای کشور را به تاراج داده که این حرف‌ها را بزنیم ؟ حرف هایی که راجع به خزر زدند ، ببینند این حرف‌ها از کجا در می‌اید ؟ این طور نیست که انتقاد به چین و روسیه حرام باشد .

ما کشور مستقلی هستیم و برای این استقلال ، هزینه زیادی دادیم و سیاست مستقلی داریم , اما باید مواظب باشیم که در انتقاد از کشورها ، در دام تحلیل‌های دیگران نیفتیم , انها منافع خودشان را دارند و عاشق ما نیستند ، کمااینکه روسیه و چین هم عاشق ما نیستند .

ما نباید روابط بین‌المللی را دوستانه فرض کنیم ، روابط بین‌الملل براساس منافع است و منافع ما در این است که با روسیه و چین ارتباط تنگاتنگ داشته باشیم ، کمااینکه منافع مان در این است که با اروپا ارتباط داشته باشیم و همین طور با همسایگان ارتباط خوبی داشته باشیم , نقش علی لاریجانی در توافق با چین ما درخواست کردیم که دکتر لاریجانی به عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی در مورد چین ، به این کشور سفر کنند و با رییس جمهور چین در فضای کاری ملاقات کنند , این کار هم انجام شد .

بعد از ان هم ، ایشان نظارت دارند … ایشان نماینده کشور هستند , در سفری که به چین داشتند ، پیام مقام معظم رهبری و رییس جمهوری را برای اقای شی جین پینگ بردند , بنابراین نمایندگی ایشان ، نمایندگی کشور است ، ولی وزارت خارجه مسئول روابط با چین است و با ایشان همکاری بسیاری نزدیکی داریم ….

ایشان دفتری در یکی از ساختمان‌های وزارت خارجه دارند و میزان همکاری ما با ایشان در این حد است که ایشان در ساختمان متعلق به وزارت خارجه این موضوع را دنبال می‌کنند و ما هم بسیار خوشحالیم که در خدمت ایشان هستیم , … در سفری که به چین داشتم ، بحث‌های نهایی در این زمینه شد , چینی‌ها در حال بررسی متن اخری هستند که به انها ارائه دادیم ، متنی که باتوجه به دیدگاه‌های داخل کشور و حتی نظرات افکار عمومی که از مردم شنیدیم ، تنظیم شد .

print.
مسقط ایران تهران عراق استانبول برزیل کیش امریکا خزر چین سازمان ملل متحد نمایندگی ایران امریکا دولت امریکا جمهوری اسلامی ایران تهران واشنگتن ایران دولت دوازدهم دولت دهم دولت یازدهم و دوازدهم دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی امریکایی دولت ترامپ چین وزارت خارجه مجلس اصولگرایان دولت اصولگرای روسیه شورای امنیت ایرانی افغانستان سازمان ملل سوریه مردم یمن یمن دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و خود شورای عالی و محضر اقا دولت احمدی نژاد ترکیه اروپا مردم ایران دولت ایران استقلال چینی محمدجواد ظریف جواد ظریف جو بایدن بایدن دونالد ترامپ اوباما ترامپ مقام معظم رهبری رهبری جان کری باراک اوباما اقای روحانی قالیباف رییسی اقای دکتر احمدی نژاد ظریف اقای عراقچی سردار سلیمانی دیپلماسی حاج قاسم اقای پمپئو علی لاریجانی دکتر لاریجانی اقای شی جین پینگ وزیر خارجه ایران ریاست جمهوری وزیر امور خارجه دولت وزیر امور خارجه وزیر خارجه دولت اقایان رییسی نماینده دائم ایران نماینده ویژه جمهوری اسلامی رییس جمهور چین رییس جمهوری انتخابات ریاست جمهوری کنفرانس صلح افغانستان